Shloka 76

Kṛṣṇādi-Śivabhaktoddhāraṇa & Śiva-māhātmya-varṇana

Deliverance of Krishna and other devotees; Description of Shiva’s Greatness

Devanagari script

गृहादसौ विनिष्क्रांतस्संस्मरञ्शंकरं हृदा । अथ तं तनयं दृष्ट्वा पिता तं प्राह साञ्जलिम्

Transliteration

gṛhādasau viniṣkrāṃtassaṃsmarañśaṃkaraṃ hṛdā | atha taṃ tanayaṃ dṛṣṭvā pitā taṃ prāha sāñjalim

Translation

Lumabas siya mula sa bahay, taimtim na inaalala si Śaṅkara sa puso. Pagkakita sa kanyang anak, nagsalita ang ama sa kanya nang nakatiklop ang mga kamay sa paggalang.

Word by Word

• गृहात्: from the house
• गृहात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन

• असौ: he (that person)
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• विनिष्क्रान्तः: having gone out
• विनिष्क्रान्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि-नि-√क्रम् (धातु) → विनिष्क्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having gone out’

• संस्मरन्: remembering
• संस्मरन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-√स्मृ (धातु) → संस्मरन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• हृदा: with (his) heart
• हृदा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (then/now)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तनयम्: son
• तनयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वा/gerund), ‘having seen’

• पिता: the father
• पिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तम्: to him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• साञ्जलिम्: with folded hands
• साञ्जलिम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (‘साञ्जलि’ = अञ्जलिं कृत्वा/with folded hands); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्

Speaker

Suta Goswami (narrating the Uma Samhita account to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Mantra Metadata

Mantra: नमः शिवाय

Type: panchakshara

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva (Shankara)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights hṛdaya-smaraṇa—remembering Śiva inwardly—as a core Shaiva bhakti practice, showing that reverence and transformation begin within before any outer action.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By naming Śaṅkara and stressing inner remembrance, the verse supports Saguna upāsanā: the devotee holds the personal Lord in the heart, which naturally complements outward Linga worship with devotion and humility.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple takeaway is smaraṇa with añjali: silently repeat a Shiva mantra (such as the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) while keeping the mind in the heart and maintaining a posture of humility and reverence.