सृष्टिवर्णनम् (Cosmogony and the Roles of the Trimūrti)

Verse 1

शौनक उवाच । श्रुतं मे महदाख्यानं यत्त्वया परिकीर्तितम् । सनत्कुमारकालेयसंवादं परमार्थदम्

Sinabi ni Śaunaka: Narinig ko na ang dakilang banal na salaysay na iyong isinalaysay—ang pag-uusap nina Sanatkumāra at Kāleya, na nagkakaloob ng pinakamataas na katotohanan.

Verse 2

अतोहं श्रोतुमिच्छामि यथा सर्गस्तु ब्रह्मणः । समुत्पन्नं तु मे ब्रूहि यथा व्यासाच्च ते श्रुतम्

Kaya nga nais kong marinig kung paano naganap ang paglikha ni Brahmā. Ipagbigay-alam mo sa akin nang malinaw kung paano ito sumibol, ayon sa iyong narinig mula kay Vyāsa.

Verse 3

सूत उवाच । मुने शृणु कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतविस्तराम्

Sinabi ni Sūta: O pantas, pakinggan mo ang banal na salaysay na ito, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa aking pagsasalaysay, ito’y kamangha-mangha, hitik sa maraming kahulugan, at malawak ayon sa napakinggan sa sagradong tradisyon.

Verse 4

यश्चैनां पाठयेत्तां च शृणुयाद्वाऽप्यभीक्ष्णशः । स्ववंशधारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

Sinumang magpapabigkas ng banal na aral na ito, at sinumang paulit-ulit na makikinig—na pinangangalagaan ang pagpapatuloy ng angkan at ang tungkuling-dharma—ay pararangalan at itataas sa mga daigdig ng langit.

Verse 5

प्रधानं पुरुषो यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् । प्रधानपुरुषो भूत्वा निर्ममे लोकभावनः

Ang tinatawag na Pradhāna at ang tinatawag na Puruṣa ay walang hanggan, taglay ang likas na anyong kapwa nahahayag at di-nahahayag. Sa pag-iisa bilang Pradhāna–Puruṣa, ang Panginoon—tagapag-alaga at tagapagtaguyod ng mga daigdig—ay nagpasibol ng paglikha.

Verse 6

स्रष्टारं सर्वभूतानां नारायणपरायणम् । तं वै विद्धि मुनिश्रेष्ठ ब्रह्माणममितौजसम्

O pinakamainam sa mga muni, alamin mo: si Brahmā na makapangyarihan, na may di-masukat na kaningningan, ang lumikha ng lahat ng nilalang; at siya’y nakatuon kay Nārāyaṇa bilang kanyang kataas-taasang sandigan.

Verse 7

यस्मादकल्पयत्कल्पान्तमग्राश्शुचयो यतः । भवंति मुनिशार्दूल नमस्तस्मै स्वयम्भुवे

Pagpupugay at pagyukod sa Panginoong Sariling-silang (Svayambhū); mula sa Kanya—kahit sa wakas ng isang kalpa—sumisibol ang mga dalisay at pinakadakila. O muni na tulad ng tigre, mula sa Kanya nagkakabuhay ang mga banal na ṛṣi.

Verse 8

तस्मै हिरण्यगर्भाय पुरुषायेश्वराय च । नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि भूयः सर्गमनुत्तमम्

Pagkaraang yumukod at magbigay-galang kay Hiraṇyagarbha—ang Kosmikong Sinapupunan—na siya ring Kataas-taasang Persona at Panginoon, muli kong ipaliliwanag ang di-mapapantayang aral ng paglikha (sarga).

Verse 9

ब्रह्मा स्रष्टा हरिः पाता संहर्ता च महेश्वरः । तस्य सर्गस्य नान्योऽस्ति काले काले तथा गते

Si Brahmā ang lumikha; si Hari (Viṣṇu) ang tagapangalaga; at si Maheśvara (Śiva) ang tagapag-urong at tagapaglusaw. Sa paulit-ulit na siklo ng pagpapakita, kapag lumilipas ang mga panahon nang sunod-sunod, wala nang ibang (pinakahuling) tagapagkilos.

Verse 10

सोऽपि स्वयंभूर्भगवान्सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत्

Ang Panginoong Sariling-Silang, na nagnanais lumikha ng sari-saring nilalang, ay unang nagpalitaw ng mga tubig; at sa mga tubig na yaon ay ibinuhos Niya ang Kanyang kapangyarihang mapaglikha.

Verse 11

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः

“Ang mga tubig ay tinatawag na ‘nārā’; tunay, ang mga tubig ay sinasabing supling ni Nara. Sa pasimula, sila ang naging higaan at pahingahan (ayana) Niya; kaya Siya’y inaalala bilang Nārāyaṇa.”

Verse 12

हिरण्यवर्णमभवत्तदंडमुदकेशयम् । तत्र जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः

Ang kosmikong Itlog ay naging kulay ginto at nanahan sa ibabaw ng mga tubig. Sa loob nito, isinilang si Brahmā mula sa sarili; kaya Siya’y bantog bilang Svayambhū, ang Sariling-Silang.

Verse 13

हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम् । तदंडमकरोद्द्वैधं दिवं भूमि च निर्ममे

Ang Mapalad na si Hiraṇyagarbha (Brahmā), matapos manahan nang isang buong taon sa loob ng Kosmikong Itlog, ay hinati iyon sa dalawa; at mula roon ay hinubog niya ang langit at ang lupa.

Verse 14

अधोऽथोर्द्ध्वं प्रयुक्तानि भुवनानि चतुर्द्दश । तयोश्शकलयोर्मध्य आकाशममृजत्प्रभुः

Pagkaraan, inilagay ng Panginoon sa ayos ang labing-apat na daigdig—sa ibaba at sa itaas—at sa pagitan ng dalawang bahaging iyon ay nilikha ng Makapangyarihan ang lawak ng kalawakan (ākāśa).

Verse 15

अप्सु पारिप्लवां पृथ्वीं दिशश्च दशधा दिवि । तत्र काले मनो वाचं कामक्रोधावथो रतिम्

Nang ang daigdig ay nalubog sa tubig at ang sampung direksiyon sa langit ay wari’y nahati sa sampu, sa panahong iyon (ang yogin ay nararapat) pigilin ang isip at pananalita, at supilin din ang pagnanasa, galit, at maging ang pagkahumaling sa layaw ng pandama.

Verse 16

मरीचिमत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम । वसिष्ठं तु महतेजास्सोऽसृजत्सप्त मानसान्

Pagkaraan, ang lubhang maningning na Panginoon (Brahmā) ay lumikha, sa kapangyarihan ng kaniyang isipan, ng pitong rishi na isinilang sa isip—Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha, Kratu, at Vasiṣṭha.

Verse 17

सप्त बह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः । ततोऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रान्क्रोधसमुद्भवान्

Pinagtitibay ng Purāṇa nang may katiyakan na may pitong Brahmā. Pagkaraan, muling iniluwal ni Brahmā ang mga Rudra—isinilang mula sa kaniyang poot—na nagpapamalas ng mabagsik na kapangyarihang nagbabago, na sa huli’y umaakay sa mga nilalang tungo kay Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Pati.

Verse 18

सनत्कुमारं च ऋषिं सर्वेषामपि पूर्वजम् । सप्त चैते प्रजायंते पश्चाद्रुद्राश्च सर्वतः

At lumitaw rin ang rishi na si Sanatkumāra, ang sinaunang nakatatanda ng lahat. Ang pitong ito ang unang isinilang; pagkaraan, ang mga Rudra ay nagpakita sa lahat ng dako at sa bawat panig.

Verse 19

अतस्सनत्कुमारस्तु तेजस्संक्षिप्य तिष्ठति । तेषां सप्तमहावंशा दिव्या देवर्षिपूजिताः

Kaya si Sanatkumāra, matapos tipunin at ipaloob sa sarili ang kaniyang ningning, ay nananatiling matatag sa katahimikan. Mula sa banal na lahing iyon ay sumibol ang pitong dakilang angkan na maka-diyos, na iginagalang at sinasamba maging ng mga devarṣi.

Verse 20

प्रजायन्ते क्रियावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । विद्युतोऽशनि मेघांश्च रोहितेन्द्रधनूंषि च

Pagkaraan, sumibol ang makapangyarihan at mabibisang puwersa—pinapalamutian ng mga dakilang rishi—at lumitaw din ang kidlat, kulog na parang sandata, mga ulap, mapulang ningning, at ang busog ni Indra (bahaghari).

Verse 21

पयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं च ससर्ज ह । ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

Sa pasimula, nilikha Niya ang mga tubig at nilikha rin ang ulap ng ulan. Upang maganap nang ganap ang yajña, hinubog Niya ang mga himno ng Ṛk, ang mga pormulang Yajus, at ang mga awit ng Sāman.

Verse 22

पूज्यांस्तैरयजन्देवानित्येवमनुशुश्रुम । मुखाद्देवानजनयत्पितॄंश्चैवाथ वक्षसः । प्रजनाच्च मनुष्यान्वै जघनान्निर्ममेऽसुरान्

Ganito ang aming narinig: sinamba nila ang mga Deva, itinuring na karapat-dapat sa paggalang. Mula sa Kanyang bibig ay isinilang ang mga Deva; mula sa Kanyang dibdib ay lumitaw ang mga Pitṛ (mga ninunong ama); mula sa Kanyang kapangyarihang paglikha ay hinubog ang mga tao; at mula sa Kanyang balakang ay nilikha ang mga Asura.

Verse 23

उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे । आपवस्य प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः

Nang si Prajāpati (Brahmā), ang panginoon ng mga nilalang, ay lumilikha ng sangkatauhan ng mga buhay, ang sari-saring uri ng mga nilalang—mataas at mababa—ay sumibol mula mismo sa Kanyang mga sangkap ng katawan.

Verse 24

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव नावर्द्धन्त यदा तदा । द्विधा कृत्वात्मनो देहं स्त्री चैव पुरुषोऽभवत्

Ngunit nang ang mga nilalang na nililikha ay hindi dumami, noon ay hinati Niya ang sarili Niyang katawan sa dalawa, at naging kapwa babae at lalaki.

Verse 25

ससृजेऽथ प्रजास्सर्वा महिम्ना व्याप्य विश्वतः । विराजमसृजद्विष्णुस्स सृष्टः पुरुषो विराट्

Pagkaraan, nilaganap Niya ang Kanyang kamahalan sa buong sansinukob at nilikha ang lahat ng nilalang. Nilalang ni Viṣṇu si Virāj, at mula roon ay sumibol ang Kosmikong Tao—ang Virāṭ, ang pangkalahatang anyo.

Verse 26

द्वितीयं तं मनुं विद्धि मनोरन्तरमेव च । स वैराजः प्रजास्सर्वास्ससर्ज पुरुषः प्रभुः

Kilalanin siya bilang ikalawang Manu, at bilang mismong pagitan ng manvantara ni Manu. Ang makapangyarihang Purusha, si Vairāja na Panginoon, ang lumikha ng lahat ng nilalang.

Verse 27

नारायणविसर्गस्य प्रजास्तस्याप्ययोनिजः । आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रजावांश्चाभवत्ततः

Mula sa lahing ipinamalas ni Nārāyaṇa, lumitaw din ang isang hindi isinilang sa sinapupunan. Pagkaraan, siya’y naging mahaba ang buhay, bantog, pinagpala, at may masaganang supling.

Verse 28

इत्येवमादिसर्गस्ते वर्णितो मुनिसत्तम । आदिसर्गं विदित्वैवं यथेष्टां प्राप्नुयाद्गतिम्

Ganyan nga, O pinakadakilang muni, naisalaysay na sa iyo ang Ādisarga, ang unang paglikha. Ang sinumang makaunawa sa Ādisarga nang ganito, sa biyaya ng wastong pagkaunawa, ay makaaabot sa itinakdang landas—sa kalagayang minimithi niya.

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामादिसर्गवर्णनं नाम एकोनत्रिंशोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalimang Aklat—ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ika-dalawampu’t siyam na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Ādisarga, ang Unang Paglikha.”