Strī-svabhāva-kathanam: Nārada–Pañcacūḍā-saṃvāda (Discourse on Dispassion via the Nārada–Pañcacūḍā Dialogue)

Verse 1

व्यास उवाच । कुत्सितं योषिदर्थं यत्संप्रोक्तं पंचचूडया । तन्मे ब्रूहि समासेन यदि तुष्टोऽसि मे मुने

Sinabi ni Vyāsa: “O pantas, kung ikaw ay nalulugod sa akin, ipahayag mo sa maikling sabi ang sinabi ni Pañcacūḍā hinggil sa bagay na kapintasan na may kaugnayan sa isang babae.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । स्त्रीणां स्वभावं वक्ष्यामि शृणु विप्र यथातथम् । यस्य श्रवणमात्रेण भवेद्वैराग्यमुत्तमम्

Sinabi ni Sanatkumāra: “Ipapaliwanag ko ang likas na katangian ng mga babae—makinig ka, O brāhmaṇa, ayon sa tunay na kalagayan. Sa pagdinig lamang nito, sisilang ang pinakamataas na vairāgya (pagwawalang-kapit).”

Verse 3

स्त्रियो मूलं हि दोषाणां लघुचित्ताः सदा मुने । तदासक्तिर्न कर्तव्या मोक्षेप्सुभिरतन्द्रितैः

O pantas, sinasabi na ang mga babae ang ugat ng maraming kapintasan, sapagkat laging pabagu-bago ang isip; kaya ang mga mapagmatyag na naghahangad ng mokṣa (kalayaan) ay hindi dapat mahulog sa pagkakapit sa kanila.

Verse 4

अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पंचचूडया

Dito rin ay magbabanggit ako ng isang sinaunang banal na salaysay—ang pag-uusap ni Nārada at ng babaeng courtesan na si Pañcacūḍā.

Verse 5

लोकान्परिचरन्धीमान्देवर्षिर्नारदः पुरा । ददर्शाप्सरसं बालां पंचचूडामनुत्तमाम्

Noong una, ang marunong na banal na rishi na si Nārada, habang naglalakbay sa mga daigdig, ay namasdan ang isang di-matatawarang batang apsarā na nagngangalang Pañcacūḍā.

Verse 6

पप्रच्छाप्सरसं सुभ्रूं नारदो मुनिसत्तमः । संशयो हृदि मे कश्चित्तन्मे ब्रूहि सुमध्यमे

Si Nārada, ang pinakadakila sa mga muni, ay nagtanong sa apsarā na may magandang kilay: “May isang pag-aalinlangan na sumibol sa aking puso—O may payat na baywang, sabihin mo sa akin ang katotohanan nito.”

Verse 7

एवमुक्ता तु सा विप्रं प्रत्युवाच वराप्सरा । विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसेऽथ माम्

Nang masabihan nang gayon, sumagot ang dakilang apsarā sa brāhmaṇa: “Kung ang bagay na ito ay dapat ngang sabihin, sasabihin ko—kung ituturing mo akong may kakayahang magsalita.”

Verse 8

नारद उवाच । न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथंचन । स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं सुमध्यमे

Sinabi ni Nārada: “O mapalad na ginang, hinding-hindi kita iuutos sa anumang di nararapat. O may payat na baywang, nais kong marinig mula sa iyo ang likas na pagkatao ng mga babae.”

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा । प्रत्युवाच मुनीशं तं देवर्षिं मुनिसत्तमम्

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng banal na rishi, ang pinakadakila sa mga apsarā ay sumagot sa marangal na muni—ang devarṣi, ang pinakamainam sa mga asceta.

Verse 10

पंचचूडोवाच । मुने शृणु न शक्या स्त्री सती वै निंदितुं स्त्रिया । विदितास्ते स्त्रियो याश्च यादृश्यश्च स्वभावतः

Sinabi ni Pañcacūḍa: “O muni, makinig. Ang isang babaeng banal at tapat (satī) ay hindi nararapat laitin ng kapwa babae. Batid mo na ang likas na pagkatao ng mga babae—kung paano sila, at paanong ang kanilang hilig ay umuusbong mula sa likas na ugali.”

Verse 11

न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं प्रश्नमीदृशम् । इत्युक्त्वा साऽभवत्तूष्णीं पंचचूडाप्सरोवरा

Ang pinakadakilang apsarā, si Pañcacūḍā, ay nagsabi: “O banal na rishi ng mga deva, hindi nararapat na ipilit mo sa akin ang ganitong tanong.” Pagkasabi nito, siya’y nanahimik.

Verse 12

अथ देवर्षिवर्यो हि श्रुत्वा तद्वाक्यमुत्तमम् । प्रत्युवाच पुनस्तां वै लोकानां हितकाम्यया

Pagkaraan, ang pinakadakilang rishi ng mga deva, nang marinig ang marangal na pananalitang iyon, ay muling sumagot sa kanya, na nagnanais ng kapakanan ng mga daigdig.

Verse 13

नारद उवाच । मृषावादे भवेद्दोषस्सत्ये दोषो न विद्यते । इति जानीहि सत्यं त्वं वदातस्तत्सुमध्यमे

Sinabi ni Nārada: “Sa pagsasalita ng kasinungalingan, tiyak na may kasalanan; sa pagsasalita ng katotohanan, walang kasalanan. Kaya unawain mo ito nang mabuti at sabihin ang totoo, O marikit ang baywang.”

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्ता सा कृतमती रभसा चारुहासिनी । स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं संप्रचक्रमे

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang siya’y masabihan nang gayon, ang babae—matatag ang loob, mabilis tumugon, at may matamis na ngiti—ay nagsimulang magsalita tungkol sa mga pagkukulang na matagal nang nananatili at tunay na nakikita sa asal ng kababaihan sa daigdig.

Verse 15

पञ्चचूडोवाच । कुलीना नाथवंत्यश्च रूपवंत्यश्च योषितः । मर्यादासु न तिष्ठंति स दोषः स्त्रीषु नारद

Sinabi ni Pañcacūḍa: “Kahit ang mga babaeng marangal ang angkan, may asawang tagapagtanggol, at pinagkalooban ng kagandahan, ay maaaring hindi manatili sa wastong hangganan ng asal. O Nārada, ito ang isang kapintasang matatagpuan sa kababaihan.”

Verse 16

न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति हि । स्त्रियो मूलं हि पापानां तथा त्वमपि वेत्थ ह

“Tunay nga, walang higit na nakapagpapababa kaysa sa walang pagpipigil na pagkahumaling sa mga babae; sapagkat sinasabi na ang mga babae ang ugat ng mga kasalanan—na ito’y tiyak mo ring nalalaman.”

Verse 17

समाज्ञातानर्थवतः प्रतिरूपान् यथेप्सितान् । यतीनन्तरमासाद्य नालं नार्य्यः प्रतीक्षितुम्

Nang makilala nila ang mga lalaking angkop, karapat-dapat, at tumutugma sa ninanais na mga katangian, ang mga babaeng iyon—nang matagpuang hindi magamit o nahuhuli ang mga asceta—ay hindi na nakapaghintay pa.

Verse 18

असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणामस्माकं भवति प्रभो । पापीयसो नरान् यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे

O Panginoon, ito nga’y nagiging landas na di-matuwid para sa aming mga babae—na isinasantabi ang hiya at nakikisama sa mga lalaking may makasalanang asal.

Verse 19

स्त्रियं च यः प्रार्थयते सन्निकर्षं च गच्छति । ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छति योषितः

Ang lalaking nagsusumamo sa isang babae, lumalapit sa kanya, at naglilingkod kahit kaunti—siya lamang ang nanaisin ng babaeng iyon.

Verse 20

अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्पतिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठंति भर्तृषु

Dahil sa panggugulo ng mga tao at takot sa mga kamag-anak ng asawa, maging ang mga babaeng walang disiplina ay nananatili sa hangganan ng kagandahang-asal sa ilalim ng proteksyon ng asawa.

Verse 21

नासां कश्चिदमान्योऽस्ति नासां वयसि निश्चयः । सुरूपं वा कुरूपं वा पुमांसमुपभुंजते

Sa kanila, walang lalaking itinuturing na di-karapat-dapat, at wala ring tiyak na tuntunin sa edad. Maging guwapo o pangit, kumukuha sila ng lalaki para sa sariling aliw.

Verse 22

न भयादथ वाक्रोशान्नार्थहेतोः कथंचन । न ज्ञातिकुलसम्बन्धास्त्रियस्तिष्ठंति भर्तृषु

Ang mga babae ay hindi nananatiling tapat sa asawa dahil sa takot, ni dahil sa mabagsik na panunumbat, ni dahil sa yaman sa anumang paraan; ni nananatili sila dahil lamang sa ugnayang kamag-anak at angkan.

Verse 23

यौवने वर्तमानानामिष्टाभरणवाससाम् । नारीणां स्वैरवृत्तीनां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः

Ang mga babaeng may mabuting angkan, kapag nakita ang ibang babae na nasa kasibulan ng kabataan, may kaaya-ayang alahas at kasuotan, at namumuhay ayon sa sariling nais, ay nagkakaroon din ng pagnanais na maging gayon.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां स्त्रीस्वभाववर्णनं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalimang aklat na tinatawag na Umāsaṃhitā, nagtatapos ang ika-dalawampu’t apat na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Likas na Ugali ng mga Babae.”

Verse 25

पंगुष्वपि च देवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः । स्त्रीणामगम्यो लोकेषु नास्ति कश्चिन्महामुने

O banal na rishi, maging sa mga pilay at sa iba pang lalaking hamak—O dakilang muni—sa mga daigdig ay walang sinumang tunay na hindi malalapitan ng mga babae.

Verse 26

यदि पुंसां गतिर्ब्रह्मन्कथंचिन्नोपपद्यते । अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न च तिष्ठन्ति भर्तृषु

O Brahmana, kapag ang wastong landas at dakilang hantungan ng mga tao ay hindi maitatag sa anumang paraan, sila’y nagbabalik-loob sa isa’t isa sa balisang paghahangad, at hindi nananatiling matatag sa debosyon at katapatan sa kanilang nararapat na sandigan (asawa/panginoon).

Verse 27

अलाभात्पुरुषाणां च भयात्परिजनस्य च । वधबन्धभयाच्चैव ता भग्नाशा हि योषितः

Dahil wala silang makuhang lalaki, at dahil sa takot sa sarili nilang mga kamag-anak—gayundin sa pangamba na mapatay o maigapos—ang mga babaeng iyon ay lubusang nawalan ng pag-asa.

Verse 28

चलस्वभाव दुश्चेष्टा दुर्गाह्या भवतस्तथा । प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथा रतिपरिग्रहात्

Ang likas (ng iyong isip) ay pabagu-bago, ang mga udyok nito’y ligaw at mahirap pigilan; gayon din sa mundong ito, maging ang lalaking may talino ay nagiging mahirap pasunurin kapag sinakmal ng pagkapit sa pita ng laman.

Verse 29

नाग्निस्तुष्यति काष्ठानां नापगानां महोदधि । नान्तकस्सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः

Ang apoy ay di kailanman nasisiyahan sa panggatong; ang dakilang karagatan ay di kailanman napupuno ng mga ilog. Ang Kamatayan ay di kailanman nabubusog sa paglamon ng mga nilalang—gayundin, para sa mga lalaki, ang pang-akit ng mga babaeng may magagandang mata ay di kailanman lubusang nauubos. Kaya ang pagnanasa, kapag sinunod, lalo lamang lumalaki; ang kasiyahan ay sumisilang sa pagpipigil at sa pagharap ng isip kay Śiva, ang Panginoong nagbibigay ng kalayaan (moksha).

Verse 30

इदमन्यच्च देवर्षे रहस्यं सर्वयोषिताम् । दृष्ट्वैव पुरुषं सद्यो योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः

“At may isa pang lihim, O banal na rishi, na karaniwan sa lahat ng babae: sa sandaling makita lamang ang isang lalaki, ang yoni ng babae ay agad na nababasa, nayayanig ng pagnanasa.”

Verse 31

सुस्नातं पुरुषं दृष्ट्वा सुगन्धं मलवर्जितम् । योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रीणां दृतेः पात्रादिवोदकम्

“Kapag nakita ang lalaking bagong paligo, mabango at walang dungis, ang yoni ng mga babae ay nababasa—gaya ng tubig na sumisipsip sa sisidlang yari sa balat.”

Verse 32

कायानामपि दातारं कर्त्तारं मानसांत्वयोः । रक्षितारं न मृष्यंति भर्तारं परमं स्त्रियः

“Hindi pinahihintulutan ng mga babae bilang asawa ang taong nagbibigay lamang ng panlabas na suporta at aliw. Tinatanggap nila bilang pinakamataas na asawa ang tunay na tagapangalaga—yaong totoong nag-iingat at nagtatanggol sa kanila.”

Verse 33

न कामभोगात्परमान्नालंकारार्थसंचयात् । तथा हितं न मन्यन्ते यथा रतिपरिग्रहात्

Hindi nila itinuturing na ang tunay na kabutihan ay nagmumula sa paglasap ng mga kalayawan, ni sa pag-iimpok ng alahas at yaman; sa halip, iniisip nilang ang kapakanan ay nasa paghabol at pag-angkin sa pita ng pagnanasa.

Verse 34

अन्तकश्शमनो मृत्युः पातालं वडवामुखम् । क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः

Si Antaka, si Yama, ang Kamatayan; ang mga daigdig ng Pātāla; ang apoy na Vāḍavāmukha sa ilalim ng dagat; ang talim na parang labaha; lason; ahas; at apoy—nasa isang panig ang mga pangambang ito; at sa kabila, sinasabing ang “kababaihan” ay may kapangyarihang kahalintulad na makalito at makagapos sa isipan.

Verse 35

यतश्च भूतानि महांति पंच यतश्च लोको विहितो विधात्रा । यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मिताः सदैव दोषः प्रमदासु नारद

Mula sa Kanya sumisibol ang limang dakilang sangkap; sa pamamagitan Niya itinakda ng Maylikha ang sanlibutang ito; at mula sa Kanya nilikha ang lalaki at babae—ngunit, O Nārada, sa babae pa rin laging ibinabaling ang sisi.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या नारदस्तुष्टमानसः । तथ्यं मत्वा ततस्तद्वै विरक्तोभूद्धि तासु च

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ni Nārada ang gayong mga salita niya, napuspos ng galak ang kanyang puso. Itinuring niyang totoo iyon, kaya’t tunay ngang sumibol sa kanya ang vairāgya at napawi rin ang pagkakapit sa mga bagay na iyon.

Verse 37

इत्युक्तः स्त्री स्वभावस्ते पंचचूडोक्त आदरात् । वैराग्यकारणं व्यास किमन्यच्छ्रोतुमर्हसि

“Ganyan, nang may paggalang, ipinaliwanag sa iyo ni Pañcacūḍa ang likas na katangian ng kababaihan. O Vyāsa, naipahayag na ang sanhi ng pagkapawi ng pagnanasa—ano pa ang nais mong marinig?”