पानीयदान-प्रपादान-वापीकूपतडाग-निर्माण-प्रशंसा (Praise of Water-Gift and the Construction of Wells and Tanks)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पानीयदानं परमं दानानामुत्तमं सदा । सर्वेषां जीवपुंजानां तर्पणं जीवनं स्मृतम्

Wika ni Sanatkumāra: Ang pag-aalay ng inuming tubig ang pinakadakila—laging pinakamataas sa lahat ng kaloob. Para sa lahat ng nilalang na may buhay, ang pagpapasiyahan sa pamamagitan ng tubig ay inaalala na parang mismong buhay.

Verse 2

प्रपादानमतः कुर्यात्सुस्नेहादनिवारितम् । जलाश्रयविनिर्माणं महानन्दकरं भवेत्

Kaya nga, dapat magtayo ng patungan ng paa sa pook-tubig nang may mapagmahal na debosyon, walang hadlang at walang pag-aatubili; ang paglikha ng kanlungan ng tubig (imbakan o painuman) ay nagdudulot ng dakilang kagalakan at gantimpalang banal.

Verse 3

इह लोके परे वापि सत्यं सत्यं न संशयः । तस्माद्वापीश्च कूपांश्च तडागान्कारयेन्नरः

Sa mundong ito man o sa kabilang daigdig, tunay—tunay nga—walang alinlangan. Kaya nararapat na magpagawa ang tao ng mga balon, balong-hagdan (vāpī), at mga lawa o imbakan ng tubig.

Verse 4

अर्द्धं पापस्य हरति पुरुषस्य विकर्मणः । कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तस्य नित्यशः

Para sa taong nalugmok sa maling gawa, ang balong itinayo upang magbigay ng umaagos na inuming tubig ay nag-aalis ng kalahati ng kanyang kasalanan; at para sa matatag sa katuwiran, ito’y nagiging bukal ng kabutihang-loob at gantimpala sa lahat ng panahon.

Verse 5

सर्वं तारयते वंशं यस्य खाते जलाशये । गावः पिबंति विप्राश्च साधवश्च नरास्सदा

Inililigtas niya ang buong angkan na para sa kanya’y hinukay ang imbakan ng tubig; sapagkat doon umiinom ang mga baka, ang mga Brahmin (vipra), at ang mga banal at mabubuti—oo, ang mga tao’y laging umiinom doon.

Verse 6

निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठत्यवारितम् । सुदुर्गं विषमं कृच्छ्रं न कदाचिदवाप्यते

Ang sinumang sa panahon ng matinding init ay nagtitiyak na may inuming tubig na handa, walang paghadlang sa kapwa, ay hindi kailanman makaaabot sa landas ng pagdurusang mahirap tawirin, magaspang, at mabigat.

Verse 7

तडागानां च वक्ष्यामि कृतानां ये गुणाः स्मृता । त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजितो यस्तडागवान्

Ngayon ay ilalarawan ko ang mga kabutihang naaalala tungkol sa mga lawa na naitayo. Ang may lawa (na ginawa para sa dharma) ay pinararangalan sa lahat ng dako sa tatlong daigdig.

Verse 8

अथवा मित्रसदने मैत्रं मित्रार्तिवर्जितम् । कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तडागानां निवेशनम्

O kaya naman, magtatag siya ng pagkakaibigan sa tahanan ng kaibigan—pagkakaibigang hindi nagdudulot ng pighati sa mga kaibigan. Ngunit ang pinakadakila ay ang pagtatatag ng mga lawa, sapagkat ito’y lumilikha ng matibay na mabuting katanyagan (kīrti).

Verse 9

धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिणः । तडागं सुकृते येन तस्य पुण्यमनन्तकम्

Ipinahahayag ng mga pantas na ang paggawa ng lawa (tadāga) ay isang gawang nagbubunga para sa dharma, artha, at kāma. Sinumang lumikha nito bilang banal na kabutihan ay magkakamit ng di-mauubos na espirituwal na merit.

Verse 10

चतुर्विधानां भूतानां तडागः परमाश्रयः । तडागादीनि सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम्

Para sa apat na uri ng mga nilalang, ang lawa ay isang kataas-taasang kanlungan. Ang mga lawa at iba pang gawang-tubig ay nagkakaloob ng pinakamataas na kasaganaan at mapalad na kagalingan.

Verse 11

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पितरो नागराक्षसाः । स्थावराणि च भूतानि संश्रयंति जलाशयम्

Ang mga Deva, tao, Gandharva, mga Pitṛ (ninuno), Nāga at Rākṣasa—maging ang mga nilalang na di-nakakagalaw—ay sumasandig sa imbakan ng tubig.

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां तपोमाहात्म्यवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang Ikalabindalawang Kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay),” sa Ikalimang Aklat ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa loob ng Umā-saṃhitā.

Verse 13

शरत्काले तु सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । गोसहस्रफलं तस्य भवेन्नैवात्र संशयः

Kung sa panahon ng taglagas ay nananatili ang tubig sa lawa ng isang tao (na nag-iingat ng imbakan para sa mga nilalang), tiyak na matatamo niya ang gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng isang libong baka—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 14

हेमन्ते शिशिरे चैव सलिलं यस्य तिष्ठति । स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम्

Kung sa mga panahon ng Hemanta at Śiśira ay nananatiling nakaimbak ang tubig sa isang tao (para sa pagkakawanggawa), tunay ngang matatamo niya ang bunga ng isang yajña na isinagawa na may saganang ginto.

Verse 15

वसंते च तथा ग्रीष्मे सलिलं यस्य तिष्ठति । अतिरात्राश्वमेधानां फलमाहुर्मनीषिणः

Ipinahahayag ng mga pantas na ang sinumang ang imbakan ng tubig ay nananatiling may tubig maging sa tagsibol at tag-init, ay nagkakamit ng gantimpalang katumbas ng pagsasagawa ng mga handog na Atirātra at Aśvamedha.

Verse 16

मुने व्यासाथ वृक्षाणां रोपणे च गुणाञ्छृणु । प्रोक्तं जलाशयफलं जीवप्रीणनमुत्तमम्

O pantas na si Vyāsa, dinggin mo rin ang mga kabutihan ng pagtatanim ng mga punò. Ipinahayag na ang bunga ng paglikha ng mga imbakan ng tubig ay siyang pinakamataas, sapagkat ito ang lubos na nagpapalusog at nagpapaginhawa sa lahat ng nilalang.

Verse 17

अतीतानागतान्सर्वान्पितृवंशांस्तु तारयेत् । कांतारे वृक्षरोपी यस्तस्माद्वृक्षांस्तु रोपयेत्

Ang nagtatanim ng mga punò sa ilang o kagubatan ay nagliligtas sa buong lahi ng mga ninuno—yaong lumipas na at yaong darating pa. Kaya’t nararapat ngang magtanim ng mga punò.

Verse 18

तत्र पुत्रा भवंत्येते पादपा नात्र संशयः । परं लोकं गतस्सोऽपि लोकानाप्नोति चाक्षयान्

Doon, ang mga punò na yaon ay tunay na nagiging mga anak na lalaki niya—walang alinlangan. Kahit siya’y pumanaw na patungo sa mas mataas na daigdig, nakakamtan niya ang mga kahariang di-nasisira.

Verse 19

पुष्पैस्सुरगणान्सर्वान्फलैश्चापि तथा पितॄन् । छायया चातिथीन्सर्वान्पूजयंति महीरुहाः

Sa pamamagitan ng kanilang mga bulaklak, pinararangalan ng malalaking punò ang lahat ng pangkat ng mga deva; sa pamamagitan ng kanilang mga bunga, pinararangalan din nila ang mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno); at sa pamamagitan ng kanilang lilim, pinararangalan nila ang lahat ng panauhin—kaya ang malalaking punò ay patuloy na sumasamba sa pamamagitan ng walang-sariling pagbibigay.

Verse 20

किन्नरोरगरक्षांसि देवगंधर्वमानवाः । तथैवर्षिगणाश्चैव संश्रयंति महीरुहान्

Ang mga Kinnara, ang mga nilalang na tulad-ahas at ang mga Rākṣasa; gayundin ang mga Deva, Gandharva, at mga tao—at pati ang mga pangkat ng Ṛṣi—ay sumisilong at kumakalinga sa malalaking punò.

Verse 21

पुष्पिताः फलवंतश्च तर्पयंतीह मानवान् । इह लोके परे चैव पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः

Ang mga mabubuting gawa at banal na kilos na namumulaklak at namumunga, na nagbibigay-kasiyahan sa mga tao rito, ay—ayon sa batas ng Dharma—inaalaala bilang mga “anak” ng tao, sa mundong ito at sa susunod.

Verse 22

तडागकृद्वृक्षरोपी चेष्टयज्ञश्च यो द्विजः । एते स्वर्गान्न हीयंते ये चान्ये सत्यवादिनः

Ang dvija (dalawang ulit na isinilang) na gumagawa ng lawa, nagtatanim ng mga puno, at taimtim na nagsasagawa ng yajña—ang mga ganyang tao’y hindi nahuhulog mula sa langit; gayundin ang iba pang tapat sa katotohanan.

Verse 23

सत्यमेव परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः । सत्यमेव परो यज्ञस्सत्यमेव परं श्रुतम्

Ang Katotohanan lamang ang Kataas-taasang Brahman; ang Katotohanan lamang ang pinakadakilang tapas (pagpapakasakit/ascetismo). Ang Katotohanan lamang ang pinakamataas na yajña, at ang Katotohanan lamang ang pinakadakilang śruti na naririnig sa mga kasulatan.

Verse 24

सत्यं सुप्तेषु जागर्ति सत्यं च परमं पदम् । सत्येनैव धृता पृथ्वी सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

Kahit natutulog ang mga nilalang, ang Katotohanan ay gising; ang Katotohanan ang kataas-taasang kalagayan. Sa Katotohanan lamang nasusustini ang daigdig, at sa Katotohanan nakatatag ang lahat.

Verse 25

ततो यज्ञश्च पुण्यं च देवर्षिपितृपूजने । आपो विद्या च ते सर्वे सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्

Mula sa Katotohanan sumisibol ang yajña at ang kabutihan, na nahahayag sa pagsamba sa mga deva, sa mga ṛṣi, at sa mga pitṛ (ninuno). Gayundin ang tubig at banal na kaalaman—lahat ng ito, at tunay na ang lahat—ay nakatatag sa Katotohanan.

Verse 26

सत्यं यज्ञस्तपो दानं मंत्रा देवी सरस्वती । ब्रह्मचर्य्यं तथा सत्यमोंकारस्सत्यमेव च

Ang Katotohanan ang yajña; ang Katotohanan ang tapa (pagpapakasakit-ascetiko); ang Katotohanan ang dāna (banal na pagkakaloob). Ang Katotohanan ang mantra, at ang Katotohanan ay ang Diyosa Sarasvatī. Ang Katotohanan din ang brahmacarya (malinis na disiplina); at ang sagradong Oṃkāra ay tunay na Katotohanan lamang.

Verse 27

सत्येन वायुरभ्येति सत्येन तपते रविः । सत्येनाग्निर्निर्दहति स्वर्गस्सत्येन तिष्ठति

Sa pamamagitan ng Katotohanan gumagalaw ang hangin; sa pamamagitan ng Katotohanan nagliliyab sa init ang Araw. Sa pamamagitan ng Katotohanan nag-aalab at tumutupok ang apoy; at ang langit mismo ay nananatiling nakatatag dahil sa Katotohanan.

Verse 28

पालनं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम् । सत्येन वहते लोके सर्वमाप्नोत्यसंशयम्

Ang katotohanan ang nagtataguyod sa diwa ng lahat ng Veda at katumbas ng paglulublob sa bawat banal na tīrtha. Sa katotohanan pinananatili ang kaayusan ng daigdig; sa katotohanan nakakamtan ng tao ang lahat—walang pag-aalinlangan.

Verse 29

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् । लक्षाणि क्रतवश्चैव सत्यमेव विशिष्यते

Isang libong Aśvamedha at ang Katotohanan ay inilagay sa iisang timbangan; kahit ihambing sa daan-daang libong ritwal, ang Katotohanan lamang ang mas mabigat at higit na nangingibabaw sa lahat.

Verse 30

सत्येन देवाः पितरो मानवोरगराक्षसाः । प्रीयंते सत्यतस्सर्वे लोकाश्च सचराचराः

Sa katotohanan nalulugod ang mga deva, ang mga pitṛ (mga ninuno), ang mga tao, ang mga nāga, at maging ang mga rākṣasa. Tunay, sa katotohanan lamang nasisiyahan at natitindigan ang lahat ng daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw.

Verse 31

सत्यमाहुः परं धर्मं सत्यमाहुः परं पदम् । सत्यमाहुः परं ब्रह्म तस्मात्सत्यं सदा वदेत्

Ipinahahayag ng mga pantas na ang Katotohanan ang pinakamataas na dharma; ipinahahayag nilang ang Katotohanan ang pinakadakilang kalagayan. Ipinahahayag nilang ang Katotohanan ang Kataas-taasang Brahman—kaya’t laging magsalita ng katotohanan.

Verse 32

मुनयस्सत्यनिरतास्तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् । सत्यधर्मरतास्सिद्धास्ततस्स्वर्गं च ते गताः

Ang mga muni na nakatuon sa katotohanan ay nagsagawa ng napakahirap na tapas. Matatag sa dharma ng katotohanan at naging ganap sa pamamagitan ng disiplina, sila’y nagkamit ng langit.

Verse 33

अप्सरोगणसंविष्टैर्विमानैःपरिमातृभिः । वक्तव्यं च सदा सत्यं न सत्याद्विद्यते परम्

Napapaligiran ng mga vimana sa himpapawid na hitik sa mga pangkat ng apsara, at inaalalayan ng mga iginagalang na Inang-Diyosa—laging magsalita ng katotohanan; sapagkat lampas sa katotohanan ay wala nang mas mataas.

Verse 34

अगाधे विपुले सिद्धे सत्यतीर्थे शुचिह्रदे । स्नातव्यं मनसा युक्तं स्थानं तत्परमं स्मृतम्

Sa banal na pook na di-masukat ang lalim at malawak—ganap, isang tirtha ng katotohanan, na may dalisay at maningning na lawa—dapat maligo nang ang isip ay nakatuon sa pagninilay. Ang pook na iyon ay inaalala bilang kataas-taasang tahanan.

Verse 35

आत्मार्थे वा परार्थे वा पुत्रार्थे वापि मानवाः । अनृतं ये न भाषंते ते नरास्स्वर्गगामिनः

Maging para sa sarili, para sa kapwa, o kahit para sa anak na lalaki—ang mga taong hindi nagsasalita ng kasinungalingan ay tunay na patutungo sa langit.

Verse 36

वेदा यज्ञास्तथा मंत्रास्संति विप्रेषु नित्यशः । नोभांत्यपि ह्यसत्येषु तस्मात्सत्यं समाचरेत्

Ang mga Veda, ang mga yajña, at ang mga mantra ay laging nananahan sa mga brāhmaṇa; ngunit sa mga hindi tapat, hindi sila nagliliwanag. Kaya’t magsanay ng katotohanan nang matatag.

Verse 37

व्यास उवाच । तपसो मे फलं ब्रूहि पुनरेव विशेषतः । सर्वेषां चैव वर्णानां ब्राह्मणानां तपोधन

Sinabi ni Vyāsa: “Ipaliwanag mo sa akin muli—lalo na at nang masinsinan—ang bunga ng tapas (pagpapakasakit/asceticism): ang mga bunga nito para sa lahat ng varṇa, at lalo na para sa mga brāhmaṇa, O kayamanang ng kapangyarihan ng pag-aayuno at disiplina.”

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । प्रवक्ष्यामि तपोऽध्यायं सर्व कामार्थसाधकम् । सुदुश्चरं द्विजातीनां तन्मे निगदतः शृणु

Wika ni Sanatkumāra: “Ipapaliwanag ko ang kabanata tungkol sa tapas—ang disiplina ng pag-aayuno at pagkamatiisin na tumutupad sa bawat matuwid na hangarin at layunin ng tao. Bagama’t napakahirap isagawa ng mga ‘dalawang-ipinanganak,’ makinig kayo habang ito’y aking ipinahahayag.”

Verse 39

तपो हि परमं प्रोक्तं तपसा विद्यते फलम् । तपोरता हि ये नित्यं मोदंते सह दैवतैः

Ang tapas ay ipinahayag na pinakamataas; sa pamamagitan ng tapas natatamo ang tunay na bunga. Yaong laging nakatuon sa pagkamatiisin ay nagagalak sa banal na ligaya, kasama ng mga diyos.

Verse 40

तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः । तपसा प्राप्यते कामस्तपस्सर्वार्थसाधनम्

Sa pamamagitan ng tapas natatamo ang langit; sa pamamagitan ng tapas natatamo ang karangalan. Sa pamamagitan ng tapas natatamo ang ninanais na kaluguran; tunay ngang ang tapas ang kasangkapan sa pagtupad ng lahat ng layon.

Verse 41

तपसा मोक्षमाप्नोति तपसा विंदते महत् । ज्ञानविज्ञानसंपत्तिः सौभाग्यं रूपमेव च

Sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit at disiplinadong pagsasanay espirituwal) nakakamit ang mokṣa; sa tapas natatagpuan ang tunay na kadakilaan. Mula sa tapas sumisibol ang yaman ng kaalamang espirituwal at ganap na pag-unawa, pati mapalad na kapalaran at kagandahan ng anyo.

Verse 42

नानाविधानि वस्तूनि तपसा लभते नरः । तपसा लभते सर्वं मनसा यद्यदिच्छति

Sa tapas, nakakamit ng tao ang sari-saring tagumpay; sa tapas, natatamo ang lahat ng tunay na ninanais ng isip. Sa pananaw na Śaiva, nagiging ganap ang bunga ng tapas kapag ito’y nakaayon sa debosyon kay Pati (Śiva) at sa disiplinadong layon sa kalooban, na umaakay sa naghahanap mula sa makamundong bunga tungo sa paglaya.

Verse 43

नातप्ततपसो यांति ब्रह्मलोकं कदाचन । नातप्ततपसां प्राप्यश्शंकरः परमेश्वरः

Ang hindi nagsagawa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at disiplina) ay hindi kailanman makararating sa Brahmaloka. Para sa hindi nag-tapas, si Śaṅkara—ang Kataas-taasang Panginoon—ay hindi rin maaabot.

Verse 44

यत्कार्यं किंचिदास्थाय पुरुषस्तपते तपः । तत्सर्वं समवाप्नोति परत्रेह च मानवः

Anumang layunin ang yakapin ng tao at dahil dito’y magsagawa siya ng tapas, makakamtan niya ang lahat ng iyon—dito sa daigdig at maging sa kabilang-buhay.

Verse 45

सुरापः पारदारी च ब्रह्महा गुरुतल्पगः । तपसा तरते सर्वं सर्वतश्च विमुंचति

Kahit ang umiinom ng nakalalasing, lumalapastangan sa asawa ng iba, pumapatay ng brāhmaṇa, o lumalapastangan sa higaan ng guru—sa kapangyarihan ng tapas, nalalampasan niya ang lahat ng kasalanan at napapalaya sa bawat pagkagapos.

Verse 46

अपि सर्वेश्वरः स्थाणुर्विष्णु श्चैव सनातनः । ब्रह्मा हुताशनः शक्रो ये चान्ये तपसान्विताः

Maging si Sthāṇu, ang Panginoon ng lahat, at si Viṣṇu na Walang Hanggan; si Brahmā, si Agni, si Indra, at ang iba pang nilalang na puspos ng tapas—lahat sila’y kabilang sa katotohanang ito at nagpapasakop sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 47

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तपसा दिवि मोदंते समेता दैवतैस्सह

Walongpu’t walong libong muni, na ang lakas-buhay ay iniakyat pataas sa pamamagitan ng brahmacarya, ay nagagalak sa langit sa bisa ng kanilang tapas, kasama ng mga deva.

Verse 48

तपसा लभ्यते राज्यं स च शक्रस्सुरेश्वरः । तपसाऽपालयत्सर्वमहन्यहनि वृत्रहा

Sa pamamagitan ng tapas nakakamit ang paghahari; kaya si Śakra (Indra) ay naging panginoon ng mga deva. At ang pumatay kay Vṛtra na iyon ay nag-ingat sa lahat, araw-araw, sa lakas ng tapas.

Verse 49

सूर्य्याचन्द्रमसौ देवौ सर्वलोकहिते रतौ । तपसैव प्रकाशंते नक्षत्राणि ग्रहास्तथा

Ang Araw at ang Buwan—mga banal na kapangyarihan—ay nakatuon sa kapakanan ng lahat ng daigdig. Sa tapas lamang sila nagliliwanag; gayundin ang mga bituin at mga planeta.

Verse 50

न चास्ति तत्सुखं लोके यद्विना तपसा किल । तपसैव सुखं सर्वमिति वेदविदो विदुः

Sa mundong ito, walang tunay na ligaya na umiiral kung wala ang tapas. Tunay nga, ipinahahayag ng mga nakaaalam sa Veda na sa tapas lamang nakakamtan ang lahat ng kaligayahan.

Verse 51

ज्ञानं विज्ञानमारोग्यं रूपवत्त्वं तथैव च । सौभाग्यं चैव तपसा प्राप्यते सर्वदा सुखम्

Sa pamamagitan ng tapas (disiplinadong pag-aayuno, pagsamba, at pagninilay), nakakamtan ang kaalaman at ganap na karunungan, kalusugang walang karamdaman, kagandahan at kahusayan ng anyo, at gayundin ang mabuting kapalaran; at sa tapas na ito, laging natatamo ang ligaya.

Verse 52

तपसा सृज्यते विश्वं ब्रह्मा विश्वं विनाश्रमम् । पाति विष्णुर्हरोऽप्यत्ति धत्ते शेषोऽखिलां महीम्

Sa pamamagitan ng tapas (austeridad at nakatuong kapangyarihang espirituwal), nililikha ni Brahmā ang sansinukob na ito—ang sistemang daigdig na may kaayusan. Si Viṣṇu ang nag-iingat; si Hara (Śiva) naman ang muling naglalaho at naglalansag nito sa takdang panahon; at si Śeṣa ang sumasalo sa buong daigdig.

Verse 53

विश्वामित्रो गाधिसुतस्तपसैव महामुने । क्षत्रियोऽथाभवद्विप्रः प्रसिद्धं त्रिभवेत्विदम्

O dakilang muni, si Viśvāmitra na anak ni Gādhi, sa pamamagitan lamang ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ay naging isang brāhmaṇa kahit ipinanganak na kṣatriya—ito’y tanyag sa tatlong daigdig.

Verse 54

इत्युक्तं ते महाप्राज्ञ तपोमाहात्म्यमुत्तमम् । शृण्वध्ययनमाहात्म्यं तपसोऽधिकमुत्तमम्

O dakilang pantas, gayon nga’y ipinahayag ko na sa iyo ang kataas-taasang kadakilaan ng tapas (pag-austeridad). Ngayon pakinggan mo ang kadakilaan ng adhyayana (banal na pag-aaral ng Veda), na higit pang marangal at lumalampas sa tapas.