उपमन्युकुमारस्य क्षीरार्थ-प्रार्थना तथा शिवप्रसाद-निबन्धनम् | Upamanyu’s Longing for Milk and the Doctrine of Shiva’s Grace

Verse 1

शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः । सुरेश्वरावतारस्ते धौम्याग्रज हितावहम्

Makinig ka, anak; ngayo’y ipahahayag ko ang pagpapakita ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili—ang pagbaba ni Sureśvara—na kapaki-pakinabang sa iyo, O nakatatandang kapatid ni Dhaumya.

Verse 2

व्याघ्रपादसुतो धीमानुपमन्युस्सताम्प्रियः । जन्मान्तरेण संसिद्धः प्राप्तो मुनिकुमारताम्

Si Upamanyu, ang marunong na anak ni Vyāghrapāda at minamahal ng mga banal, ay nagkamit ng ganap na pagsulong sa nakaraang buhay at muling isinilang bilang batang muni.

Verse 3

उवास मातुलगृहे स मात्रा शिशुरे व हि । उपमन्युर्व्याघ्रपादिस्स्याद्दरिद्रश्च दैवतः

Tunay nga, noong siya’y musmos pa, nanirahan siya kasama ang kanyang ina sa bahay ng tiyuhin sa ina. Sa takbo ng kaloob ng Maykapal, siya’y naging Upamanyu, at naging Vyāghrapāda rin; subalit ang panlabas na kalagayan niya’y dukha.

Verse 4

कदाचित्क्षीरमत्यल्पम्पीतवान्मातुलाश्रमे । ययाचे मातरम्प्रीत्या बहुशो दुग्ध लालसः

Minsan, habang nasa ashram ng tiyuhin sa ina, napakakaunti lamang ng gatas na nainom niya. Dahil nananabik pa sa gatas, magiliw niyang nakiusap sa kanyang ina nang paulit-ulit na bigyan pa siya.

Verse 5

तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । सांतः प्रविश्याथ तदा शुभोपायमरीरचत्

Nang marinig ang mga salita ng anak, ang inang mapag-aske ay pumasok sa loob, at noon ay naghanda ng isang mapalad na paraan upang maisakatuparan ang makabubuti.

Verse 6

उञ्छवृत्त्यर्जितान्बीजान्पिष्ट्वालोड्य जलेन तान् । उपलाल्य सुतन्तस्मै सा ददौ कृत्रिमम्पयः

Tinipon niya ang mga butil na natamo sa mahigpit na pamumuhay na uñchavṛtti, giniling at hinalo sa tubig; saka niya nginuya upang lumambot at ibinigay sa anak na iyon ang gawang pamalit na gatas upang inumin.

Verse 7

पीत्वा च कृत्रिमं दुग्धं मात्रा दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चारुदत्पुनः

Pagkatapos inumin ang gawang pamalit na gatas na ibinigay ng ina, sinabi ng bata, “Hindi ito tunay na gatas,” at muli siyang umiyak sa harap ng kanyang ina.

Verse 8

श्रुत्वा सुतस्य रुदितं प्राह सा दुःखिता सुतम । संमार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलाकृतिः

Nang marinig ang pag-iyak ng anak, ang inang may matang gaya ng lotus, nabagabag sa dalamhati, ay nagsalita sa bata. Sa dalawang kamay niya, marahang pinunasan ang mga mata ng anak.

Verse 9

मातोवाचक्षीरमत्र कुतोऽस्माकं वने निवसतां सदा । प्रसादेन विना शम्भोः पयः प्राप्तिर्भवेन्नहि

Sinabi ng ina: “Saan manggagaling ang gatas para sa atin na laging naninirahan sa gubat? Kung wala ang biyaya ni Śambhu (Śiva), hindi tunay na mangyayari ang pagkamit ng gatas.”

Verse 10

पूर्वजन्मनि यत्कृत्यं शिवमु द्दिश्य हे सुत । तदेव लभ्यते नूनन्नात्र कार्या विचारणा । इति मातृवचश्श्रुन्वा व्याघ्रपादिस्स बालकः

“Anak ko, anumang gawa na ginawa mo sa nakaraang kapanganakan na inialay at itinuro sa Panginoong Śiva—tiyak na ang bungang iyon din ang tinatamo ngayon; hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o mahabang pagninilay.” Nang marinig ang salita ng ina, ang batang si Vyāghrapāda ay nag-ukit nito sa puso.

Verse 11

प्रत्युवाच विशोकात्मा मातरं मातृवत्सलः

Ang mapagmahal sa ina, na ang puso’y walang dalamhati, ay sumagot sa kanyang ina.

Verse 12

शोकेनालमिमं मातः शंभुर्यद्यस्ति शङ्करः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रम्भविष्यति

“Ina, sapat na ang dalamhating ito. Kung si Śambhu—Śaṅkara—ay tunay na umiiral, talikdan mo ang pagdadalamhati, O marangal; ang lahat ay tiyak na magiging mapalad.”

Verse 13

शृणु मातर्वचो मेऽयमहादेवोऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

“Ina, pakinggan mo ang aking salita. Kung ang Mahādeva ay naroroon man sa kung saan, maging matagal man o madali, tiyak na mararating ko ang Karagatang Gatas.”

Verse 14

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा स शिशुः प्रीत्या शिवं मेऽस्त्वित्युदीर्य्य च । विसृज्य तां सुप्रणम्य तपः कर्त्तुं प्रचक्रमे

Wika ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, ang bata ay masayang bumigkas, “Nawa’y maging akin si Śiva.” Pagkatapos, nagpaalam siya sa kanya, yumukod nang may lubos na paggalang, at nagsimulang magsagawa ng tapasya (pag-aayuno at pagninilay).

Verse 15

हिमवत्पर्वतगतः वायुभक्षस्समाहितः । अष्टेष्टकाभिः प्रासादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम्

Pagdating niya sa kabundukang Himalaya, nanatili siyang payapa at nakalubog sa pagninilay, hangin lamang ang kanyang ikinabubuhay. Sa walong ladrilyo ay nagtayo siya ng munting dambana, at humubog din siya ng isang Liṅga na yari sa luwad para sa pagsamba.

Verse 16

तत्रावाह्य शिवं साम्बं भक्त्या पञ्चाक्षरेण ह । पत्रपुष्पादिभिर्वन्यैस्समानर्च शिशुः स वै

Doon, buong debosyon niyang inanyayahan si Śiva na kasama si Ambā sa pamamagitan ng limang-pantig na mantra. Ang batang iyon ay sumamba nang wasto, gamit ang mga handog mula sa gubat gaya ng mga dahon at bulaklak.

Verse 17

ध्यात्वा शिवं च तं साम्बं जपन्पञ्चाक्षरम्मनुम् । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमन्तपः

Pinagnilayan niya si Sambā Śiva at paulit-ulit na inusal ang limang-pantig na mantra. Matagal niyang sinamba ang Panginoon, at pagkaraan ay nagsagawa ng pinakamataas na pag-aayuno at pagtitika, naglalagablab sa tindi.

Verse 18

तपसा तस्य बालस्य ह्युपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च भुवनं प्रदीपितमभून्मुने

O pantas, dahil sa matinding tapa ng marangal na batang si Upamanyu, ang buong sansinukob—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—ay nagningning na wari’y sinilaban ng banal na apoy.

Verse 19

एतस्मिन्नन्तरे शंभुर्विष्ण्वाद्यैः प्रार्थितः प्रभुः । परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपोऽभवत्तदा

Samantala, ang Panginoong Śambhu, na sinamo ng Viṣṇu at ng iba pang mga diyos, ay nagpasiyang subukin ang katapatan ng bhakti na iyon; kaya noon ay nag-anyong Śakra (Indra).

Verse 20

शिवा शचीस्वरूपाभूद्गणाः सर्वेऽभवन्सुराः । ऐरावतगजो नन्दी सर्वमेव च तन्मयम्

Si Śivā ay nag-anyong Śacī, at ang lahat ng mga Gaṇa ay naging mga Deva. Si Nandī ay naging si Airāvata, ang elepanteng makalangit; tunay na ang lahat doon ay napuspos at nabago sa mismong banal na kalagayang iyon.

Verse 22

ततः साम्बः शिवः शक्रस्वरूपस्सगणो द्रुतम् । जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम् । परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपधरो हरः । प्राह गंभीरया वाचा बालकन्तं मुनीश्वर

Pagkaraan, si Sāmba Śiva—ang Panginoong Śiva mismo—ay mabilis na nagtungo, kasama ang Kaniyang mga tagasunod, sa ashram ni Upamanyu sa anyo ni Śakra (Indra) upang magkaloob ng biyaya. At si Hara, na nag-anyong Śakra upang subukin ang tibay ng debosyong iyon, ay nagsalita sa malalim na tinig sa batang si Upamanyu, O pinakadakilang pantas.

Verse 23

सुरेश्वर उवाच । तुष्टोऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत । ददामि चेच्छितान्कामान्सर्वान्नात्रास्ति संशयः

Wika ni Sureśvara: “Nalulugod Ako sa iyo dahil sa pag-aayuno at pagtitika na ito, O may marangal na panata. Humiling ka ng biyaya. Ipagkakaloob Ko ang lahat ng ninanais ng iyong puso—walang alinlangan dito.”

Verse 24

एवमुक्तः स वै तेन शक्ररूपेण शम्भुना । वरयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलि

Nang siya’y kausapin nang gayon ni Śambhu na nag-anyong Śakra (Indra), siya’y nag-anjali at nagsabi: “Debosyon kay Śiva ang pinipili kong biyaya.”

Verse 25

तन्निशम्य हरिः प्राह मां न जानासि लेखपम् । त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

Pagkarinig niyon, sinabi ni Hari (Viṣṇu): “Hindi mo ba ako nakikilala, O manunulat? Ako si Śakra (Indra), panginoon ng tatlong daigdig, na iginagalang ng lahat ng mga deva.”

Verse 26

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा । ददामि सर्वं भद्रन्ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

O pinakamainam sa mga pantas na Brahmana, maging deboto Ko at sambahin Ako lamang sa lahat ng panahon. O marangal, ipinagkakaloob Ko ang lahat; kaya talikdan ang pag-aakalang si Rudra ay tanging “nirguṇa” (walang katangian) lamang, at kumapit sa pagsamba sa Aking anyong mapitagan at madaling lapitan.

Verse 27

रुद्रेण निर्गुणेनालं किन्ते कार्यं भविष्यति । देवजातिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः

“Sapat na ang usapan tungkol sa nirguṇa na Rudra—anong pakinabang niyan sa iyo? Para sa isang nalaglag sa labas ng lipon ng mga deva at bumaba sa kalagayang piśāca (isang hamak at balisang espiritu), anong ginhawa ang maidudulot ng gayong pagninilay?”

Verse 28

नन्दीश्वर उवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनेः पुत्रो जपन्पञ्चाक्षरम्मनुम् । मन्यमानो धर्मविघ्नम्प्राह तं कर्तुमागतम्

Sinabi ni Nandīśvara: Nang marinig iyon, ang anak ng muni—patuloy na bumibigkas ng limang-pantig na mantra—ay nagsalita sa kanya, sa pag-aakalang, “Naparito siya upang hadlangan ang dharma.”

Verse 29

उपमन्युरुवाच । त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिन्दा रतेन वैः । प्रसंगाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं पिशाचता

Sinabi ni Upamanyu: Totoong nasabi mo ang lahat ng ito—ikaw na nalulugod sa paglibak sa Panginoon. At dahil lamang sa isang baluktot na daloy ng pananalita, tinatakan mo ang Panginoon ng mga diyos bilang “nirguṇa,” na para bang ito’y kaisipang mala-piśāca (demonyo).

Verse 30

त्वं न जानासि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् । ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनकम्प्रकृतेः परम्

Hindi mo tunay na kilala si Rudra—ang Kataas-taasang Panginoon sa lahat ng mga diyos—na siyang pinagmulan maging nina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa, at nakahihigit sa Prakṛti (likas na kalikasan ng bagay).

Verse 31

सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः । नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणोम्यहम्

Pinipili ko ang Kataas-taasang Biyaya—Siya na inilalarawan ng mga nakakabatid sa Brahman bilang kapwa totoo at di-totoo, nahahayag at di-nahahayag; walang hanggan, iisa, at gayunma’y marami.

Verse 32

हेतुवादविनिर्मुक्तं सांख्ययोगार्थदम्परम् । यमुशन्ति हि तत्त्वज्ञा वरन्तस्माद्वृणोम्यहम्

Malaya sa pagtatalo at tuyong lohika, at kataas-taasan sa pagbibigay ng tunay na diwa ng Sāṅkhya at Yoga—ito ang ipinahahayag ng mga nakakabatid sa Tattva bilang pinakamataas. Kaya pinipili ko ang mismong landas/aral na iyon bilang pinakadakila.

Verse 33

नास्ति शम्भोः परन्तत्त्वं सर्वकारणकारणात् । ब्रह्मविष्ण्वादि देवानां श्रेष्ठाद्गणपराद्विभोः

Walang Mas Mataas na Katotohanan kaysa kay Śambhu, sapagkat Siya ang sanhi sa likod ng lahat ng sanhi—ang Panginoong lumalaganap sa lahat, higit pa kina Brahmā, Viṣṇu, at iba pang mga diyos, at ang Kataas-taasang Guro ng lahat ng gaṇa.

Verse 34

नाहं वृणे वरं त्वत्तो न विष्णोर्ब्रह्मणोऽपि वा । नान्यस्मादमराद्वापि शङ्करो वरदोऽस्तु मे

Hindi ako humihingi ng anumang biyaya mula sa iyo, ni mula kay Viṣṇu o maging kay Brahmā, ni mula sa alinmang ibang deva. Nawa si Śaṅkara (Śiva) lamang ang maging tagapagkaloob ng biyaya sa akin.

Verse 35

बहुनात्र किमुक्तेन वच्मि तत्त्वं मतं स्वकम् । न प्रार्थये पशुपतेरन्यं देवादिकं स्फुटम्

Ano ang silbi ng maraming salita rito? Hayagan kong sasabihin ang katotohanang pinanghahawakan ko: hindi ako humihiling sa alinmang ibang diyos—tanging si Paśupati (Panginoong Śiva) lamang.

Verse 36

मद्भावं शृणु गोत्रारे मयाद्यानुमितन्त्विदम् । भवान्तरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत्

Pakinggan mo ang aking layon, O kaaway ng iyong angkan; ngayo’y aking natanto ito—kung sa ibang buhay ay nakagawa ka ng kasalanan, o kung nakinig ka sa paglibak kay Bhava (Panginoong Śiva).

Verse 37

श्रुत्वा निन्दाम्भवस्याथ तत्क्षणादेव संत्यजेत् । स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

Kapag narinig ang paglapastangan kay Śiva, dapat niyang talikuran ang samahang iyon sa mismong sandali. At kung sa pagtalikod na iyon ay mapabuwal man ang sariling katawan, mabilis siyang makararaos sa daigdig ni Śiva (Śivaloka).

Verse 38

आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरम्प्रति सुराधम । निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्

“Sapat na ang pagnanasa ko sa Karagatang Gatas! O pinakababa sa mga diyos! Pagkatapos kitang patayin sa sandata ni Śiva, iiwan ko ang mismong katawang ito.”

Verse 39

नन्दीश्वर उवाच । एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितः स्वयम् । क्षीरे वाच्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, si Upamanyu ay nagpasiyang mamatay sa sarili niyang loob; tinalikuran maging ang pagnanais sa gatas, at tumindig na may layuning patayin si Śakra (Indra).

Verse 40

भस्मादाय तदाधारादघोस्त्राभिमन्त्रितम् । विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा

Pagkaraan, kinuha ng pantas ang banal na abo (bhasma) mula sa sisidlan nito, binasbasan sa mantra ng sandatang Aghora, at inihagis patungo kay Śakra (Indra), saka siya umungal nang malakas noon din.

Verse 41

स्मृत्वा स्वेष्टपदद्वन्द्वं स्वदेहं दग्धुमुद्यतः । आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः

Inalaala ang minamahal na dalawang paa ng Panginoong sinasamba niya, naghanda si Upamanyu na sunugin ang sarili niyang katawan; nanatiling matatag, tinanganan niya ang maalab na dhāraṇā (āgneyī).

Verse 42

एवं व्यवसिते विप्रे भगवाञ्छक्ररूपवान् । वारयामास सौम्येन धारणान्तस्य योगिनः

O brāhmaṇa, nang ang pasiyang ito’y naging matatag, ang Mapalad na Panginoon—na nag-anyong Śakra (Indra)—ay marahang pumigil sa yogin na umabot na sa sukdulang hangganan ng dhāraṇā (isang-tuldok na pagtuon).

Verse 43

तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नन्दीश्वरनियो गतः । जगृहे मन्यतः क्षिप्तं नन्दी शंकरवल्लभम्

Nang ilunsad ang sandatang Aghora, si Nandī—sa utos ni Nandīśvara—ay sumulong at sinunggaban iyon, kahit ito’y inihagis sa matinding poot; sapagkat si Nandī ang minamahal na tagapaglingkod ni Śaṅkara.

Verse 44

स्वरूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः । दर्शयामास विप्राय बालेन्दु कृतशेखरम्

Nanatili sa Kanyang tunay na anyo, ang Mapalad na Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ay nagpakita sa brahmana—taglay ang gasuklay na buwan bilang hiyas sa Kanyang tuktok.

Verse 45

क्षीरार्णवसहस्र्ं च दध्यादेवरर्णवन्तथा । भक्ष्यभोज्यार्णवन्तस्मै दर्शयामास स प्रभुः

Pagkaraan, ipinakita ng Kataas-taasang Panginoon sa kanya ang di-mabilang na mga karagatan ng gatas; gayundin ang isang marilag na karagatan ng dadhi (gatas na maasim) at iba pang mga delicacy; at ipinamalas din Niya sa kanya ang isang karagatan ng mga pagkaing kakainin at mga handang pagdiriwang na tatamasahin.

Verse 46

एवं स ददृशे शम्भुदेव्या सार्द्धं वृषोपरि । गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः

Kaya nga, nasilayan niya si Panginoong Śambhu (Śiva) na kasama ang Diyosa, nakaluklok sa ibabaw ng toro (Nandin), at napalilibutan ng mga panginoon ng Gaṇa na may hawak na trident at iba pang banal na sandata.

Verse 47

दिवि दुन्दुभयो नेदु पुष्पवृष्टिः पपात ह । विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश

Sa kalangitan, umalingawngaw ang mga banal na tambol, at bumuhos ang ulan ng mga bulaklak. Napuno—at natakpan—ang sampung dako ng mga diyos, na pinangungunahan nina Viṣṇu, Brahmā, at Indra.

Verse 48

अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः । पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा

Pagkaraan, si Upamanyu, nilamon ng alon sa alon mula sa karagatan ng kaligayahan, ay bumagsak sa lupa na parang isang tungkod; ang kanyang isip ay yumukod nang mababa sa debosyon kay Panginoong Śiva.

Verse 49

एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः । एह्येहीति समाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान्

Sa sandaling iyon, ang Bhagavān Bhava (Śiva) ay ngumiti nang banayad at tinawag siya, “Halika, halika.” Inilapit siya at inamoy nang may pag-ibig ang tuktok ng kanyang ulo, at saka ipinagkaloob ang mga biyaya.

Verse 50

शिव उवाच । वत्सोपमन्यो तुष्टोऽस्मि त्वदाचरणतो वरात् । दृढभक्तोऽसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितोऽधुना

Wika ni Śiva: “Mahal kong Upamanyu, nalulugod Ako sa iyo dahil sa iyong marangal na asal. O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, matatag ang iyong debosyon; kaya ngayon ay sinubok na kita.”

Verse 52

उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती । मया पुत्रीकृतो ह्यद्य कुमारत्वं सनातनम्

O marangal na Upamanyu, ang Pārvatī na ito ay tunay na iyong ina. Ngayon ay tinanggap ko siya bilang aking anak na babae, kaya naitatag ang kanyang walang-hanggang pagkadalaga.

Verse 53

दुग्धदध्याज्यमधुनामर्णवाश्च सहस्रशः । भक्ष्यभोज्यादिवस्तूनामर्णवाश्चाखिला स्तथा

May mga “karagatan” na sagana—libu-libo—ng gatas, yogurt/curd, ghee, at pulot; gayundin, may di-mabilang na “karagatan” ng lahat ng uri ng pagkaing makakain at mga handang lutuin.

Verse 54

तुभ्यं दत्ता मया प्रीत्या त्वं गृह्णीष्व महामुने । अमरत्वन्तथा दक्ष गाणपत्यं च शाश्वतम्

“Dahil sa pag-ibig, ipinagkaloob ko ito sa iyo; tanggapin mo, O dakilang muni. At ikaw, O Dakṣa, ipinagkakaloob ko rin ang kawalang-kamatayan at ang walang-hanggang katayuang Gaṇapati, pinuno ng mga gaṇa.”

Verse 55

पिताहन्ते महादेवो माता ते जगदम्बिका । वरान्वरय सुप्रीत्या मनोभिलषितान्परान्

Ang iyong ama ay si Mahādeva, at ang iyong ina ay si Jagadambikā. Kaya, sa masayang debosyon, piliin mo ang mga pinakamataas na biyayang tunay na ninanais ng iyong puso.

Verse 56

अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जित । यशस्वी वरतेजस्वी दित्त्वज्ञानी महाप्रभुः

“Maging hindi tumatanda at hindi namamatay, malaya sa dalamhati. Maging tanyag at pinagkalooban ng dakilang ningning; maging yaong nakaaalam ng tunay na diwa ng pagbibigay at karunungan—O dakilang Panginoon.”

Verse 57

अथ शम्भुः प्रसन्नात्मा स्मृत्वा तस्य तपो महत् । पुनर्दश वरान्दिव्यान्मुनये हयूपमन्यवे

Pagkaraan, si Śambhu na puspos ng biyaya ang puso, naalaala ang dakilang pag-aayuno at pagtitika ng pantas na iyon, at muling ipinagkaloob ang sampung banal na biyaya sa muni na si Hayūpa Manyu.

Verse 58

व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः । ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वं पाटवं च निजं पदम्ं

Ipinagkaloob Niya sa kanya ang Pāśupata na panata, ang tunay na kaalaman (jñāna), at ang disiplina ng vow-yoga ayon sa tunay na mga simulain; at iginawad Niya ang kapangyarihang magturo, ang husay na magpaliwanag, at ang sarili Niyang kalagayan (nija pada).

Verse 59

एवन्दत्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्य तम् । मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्तेऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्

Pagkatapos ibigay siya nang gayon, kinuha ni Mahādeva ang bata sa dalawang kamay; inamoy Niya nang may pag-ibig ang tuktok ng ulo at ipinaalam sa Diyosa: “Ito ang iyong anak na lalaki.”

Verse 60

देवी च शृण्वती प्रीत्या मूर्ध्निदेशे कराम्बुजम् । विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमक्षयम्

Habang nakikinig ang Diyosa nang may galak, ipinatong niya sa ulo nito ang kaniyang kamay na tulad ng lotus bilang pagpapala, at iginawad ang di-nasisirang katayuang Kumāra—walang hanggang pagka-anak na banal at kapangyarihan.

Verse 61

क्षीराब्धिमपि साकारं क्षीरस्वादुकरोदधिः । उपास्थाय ददौ तस्मै पिण्डीभूतमनश्वरम्

Maging ang Karagatan ng Gatas ay nagpakita sa anyong mahahawakan; ang dagat na ang diwa ay matamis na gatas, matapos siyang paglingkuran nang may paggalang, ay nagkaloob ng isang di-nasisirang pinagsiksik na masa ng banal na sangkap.

Verse 62

योगैश्वर्य्यं सदा तुष्टम्ब्रह्मविद्यामनश्वराम् । समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ सन्तुष्टमानसः

Taglay ang pusong lubos na nasiyahan, iginawad niya sa kaniya ang palagiang paghahari sa yoga, ang di-nasisirang kaalaman sa Brahman, at ang sukdulang kasaganaan.

Verse 63

सोऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा । तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितोऽभवत्

Nang matanggap niya ang mga banal na biyayang iyon—at manatiling lagi sa kalagayang Kumāra, ang walang hanggang kabataan—siya’y napuspos ng galak dahil kay Śiva at kay Śivā (ang mapalad na Diyosa).

Verse 64

ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृताञ्जलिः । ययाचे स वरं प्रीत्या देवदेवान्महे श्वरात्

Pagkaraan, nang payapa na ang kanyang puso, siya’y yumukod nang malalim at nag-anumang kamay sa paggalang; at sa pag-ibig na debosyon ay humiling ng isang biyaya kay Maheśvara—ang Panginoon ng mga panginoon sa mga diyos.

Verse 65

उपमन्युरुवाच । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर । स्वभक्तिन्देहि परमां दिव्यामव्यभिचारिणीम्

Wika ni Upamanyu: “Maawa Ka, O Panginoon ng mga diyos; maawa Ka, O Kataas-taasang Panginoon. Ipagkaloob Mo sa akin ang debosyon sa Iyo—pinakamataas, banal, at di-nalilihis, na hindi kailanman lumalayo sa Iyo.”

Verse 66

श्रद्धान्देहि महादेव स्वसंबन्धिषु मे सदा । स्वदास्यं परमं स्नेहं स्वसान्निध्यं च सर्वदा

O Mahādeva, ipagkaloob Mo sa akin ang di-natitinag na pananampalataya sa lahat ng may kaugnayan sa Iyo, sa bawat sandali. Ipagkaloob Mo rin ang dakilang biyaya ng pagiging lingkod Mo, ang pinakamataas na mapagmahal na debosyon, at ang palagiang paglapit sa Iyong presensya.

Verse 67

नन्दीश्वर उवाच । एवमुक्त्वा प्रसन्नात्मा हर्षगद्गदया गिरा । तुष्टाव स महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः

Sabi ni Nandīśvara: Pagkasabi niya nang gayon, si Upamanyu—ang pinakamainam sa mga dwija—na payapa ang puso at nabubulol ang tinig sa galak, ay nagpuri kay Mahādeva.

Verse 68

एवमुक्तश्शिवस्तेन सर्वेषां शृण्वताम्प्रभुः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं सकलेश्वरः

Nang siya’y masambit nang gayon, si Panginoong Śiva—ang Kataas-taasang Maykapal—habang ang lahat ay nakikinig, ay sumagot kay Upamanyu nang may payapang loob at mapagpalang puso, bilang Panginoon ng lahat.

Verse 69

शिव उवाच । वत्सोपमन्यो धन्यस्त्वं मम भक्तो विशेषतः । सर्वन्दत्तम्मया ते हि यद्वृ क्त्तम्भवतानघ

Wika ni Śiva: “O mahal kong Upamanyu, tunay kang pinagpala, lalo na sapagkat ikaw ay Aking deboto. Tunay na ang lahat ay ipinagkaloob Ko na sa iyo; at anuman ang naganap ay walang kasalanan sa iyong panig.”

Verse 70

अजरश्चामरश्च त्वं सर्वदा दुःखवर्जित । सर्वपूज्यो निर्विकारी भक्तानाम्प्रवरो भव

Ikaw ay walang pagtanda at walang kamatayan, laging malaya sa dalamhati. Karapat-dapat Kang sambahin ng lahat, di-nagbabago at walang pagbabago—maging pinakadakilang kanlungan at huwaran sa Iyong mga deboto.

Verse 71

अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा । भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती

“Ang iyong mga kamag-anak ay hindi mauubos, at ang iyong angkan at gotra ay mananatili magpakailanman. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, ang debosyon mo sa Akin ay magiging walang hanggan.”

Verse 72

सान्निध्यं चाश्रये नित्यं करिष्यामि मुने तव । तिष्ठ वत्स यथा कामं नोत्कण्ठां च करिष्यसि

“O pantas, mananatili Akong laging malapit sa iyo at mananahan sa iyong presensya. Manatili ka rito, mahal na anak, ayon sa iyong nais; hindi mo na kailangang magdusa sa pananabik o balisang pagkawalay.”

Verse 73

नन्दीश्वर उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्तस्मै दत्त्वा वरान्वरान् । सांबश्च सगणस्सद्यस्तत्रैवान्तर्दधे प्रभुः

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi niya nang gayon, ipinagkaloob ng Mapalad na Panginoon sa kanya ang mga dakilang biyaya. Pagkaraan, ang Makapangyarihang Sāmbā—kasama ang Kanyang mga gaṇa na tagasunod—ay naglaho agad doon mismo.

Verse 74

उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य शम्भोर्वरान्वरान् । जगाम जननीस्थानं मात्रे सर्वम वर्णयत्

Si Upamanyu, na may pusong payapa, matapos matamo ang pinakadakilang mga biyaya mula kay Śambhu (Panginoong Śiva), ay nagtungo sa tahanan ng kanyang ina at isinalaysay sa kanya ang lahat nang buo.

Verse 75

तच्छ्रुत्वा तस्य जननी महाहर्षमवाप सा । सर्वपूज्वोऽभवत्सोऽपि सुखं प्रापाधिकं सदा

Nang marinig iyon, napuspos ng dakilang galak ang kanyang ina. At siya man ay naging karapat-dapat parangalan ng lahat, at laging nagkamit ng lalong tumataas na kaligayahan.

Verse 76

इत्थन्ते वर्णितस्तात शिवस्य परमात्मनः । सुरेश्वरावतारो हि सर्वदा सुखदः सताम्

Ganyan nga, mahal na anak, inilarawan ko sa iyo ang banal na pagbaba ni Sureśvara—si Śiva, ang Kataas-taasang Sarili. Tunay, ang pagpapakitang ito ay laging nagkakaloob ng mapalad na ligaya sa mga matuwid at deboto.

Verse 77

इदमाख्यानमनघं सर्वकामफलप्रदम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्

Ang walang dungis na banal na salaysay na ito ay nagbibigay ng bunga ng lahat ng matuwid na hangarin. Ipinagkakaloob nito ang gantimpalang makalangit, dangal, at mahabang buhay—at sa mga banal, kapwa ligaya sa daigdig at pangwakas na kalayaan (moksha).

Verse 78

य एतच्छृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोऽन्ते शिवगतिं लभेत्

Sinumang makinig nito nang may debosyon—o, sa isip na nakatuon, magpabigkas nito—ay tatamasa ng lahat ng ligaya sa mundong ito at sa huli’y makakamit ang Śiva-gati, ang kataas-taasang kalagayan ni Śiva.

Verse 91

भक्ष्यभोगान्यथाकामं बान्धवैर्भुंक्ष्व सर्वदा । सुखी भव सदा दुःखनिर्मुक्तो भक्तिमान्मम

“Tamasa, ayon sa iyong nais, ang lahat ng pagkain at kaginhawaan kasama ng iyong mga kamag-anak. Maging masaya magpakailanman—malaya sa dalamhati—at manatiling deboto sa Akin.”