Adhyaya 26
Satarudra SamhitaAdhyaya 2665 Verses

Vaiśyanātha-avatāra-kathā (The Account of Śiva’s Manifestation as Vaiśyanātha)

Ang adhyaya na ito ay nakabalangkas bilang aral ni Nandīśvara (“Nandīśvara uvāca”), na nagpapakilala sa salaysay ng isang avatāra ni Śiva na tinatawag na Vaiśyanātha. Itinatakda ang tagpo sa Nandigrāma at ipinakikilala si Mahānandā, isang kilalang courtesan dahil sa kagandahan, yaman, at husay sa sining ng pagtatanghal. Sa pamamagitan ng kuwento, itinataguyod ang aral na ang debosyon ay higit sa karaniwang tatak-panlipunan. Si Mahānandā ay laging tapat kay Śaṃkara, nakatuon sa pag-uulit ng banal na Pangalan ni Śiva (śiva-nāma-japa), may bhasma at rudrākṣa, at nagsasagawa ng araw-araw na pagsamba. Binibigyang-diin din ang debosyong nagpapahayag: pag-awit ng papuri kay Śiva at pagsayaw sa ligaya ng bhakti. Isang unggoy at isang tandang ang pinalamutian ng rudrākṣa at sinanay sumayaw, bilang sagisag na ang banal na tanda at disiplinadong pagsasanay ay nakapagpapabanal maging sa mga hayop at nasa gilid ng lipunan. Inihahanda ng mga motibong ito ang mambabasa sa nagliligtas na pagpasok ng avatāra at sa diwa ng biyaya (anugraha) na dumarating sa pamamagitan ng bhakti, banal na Pangalan, at mga sagisag na Śaiva.

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः । अवतारं परमानन्दं वैश्यनाथाह्वयं मुने

Wika ni Nandīśvara: “Makinig ka, mahal kong anak. Ngayon ay ilalarawan ko ang pagbaba (avatāra) ni Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—isang pagkakatawang-tao ng sukdulang kaligayahan, na kilala, O pantas, sa pangalang Vaiśyanātha.”

Verse 2

नन्दिग्रामे पुरा काचिन्महानन्देति विश्रुता । बभूव वारवनिता शिवभक्ता सुसुन्दरी

Noong unang panahon sa Nandigrāma, may isang kortesana na tanyag sa pangalang Mahānandā—lubhang maganda at debotong bhakta ni Panginoong Śiva.

Verse 3

महाविभवसम्पन्ना सुधनाढ्या महोज्ज्वला । नानारत्नपरिच्छिन्न शृङ्गाररसनिर्भरा

Taglay niya ang napakalaking karangyaan, saganang yaman, at maningning na liwanag—pinalamutian ng sari-saring hiyas at umaapaw sa ganda at alindog ng mapalad na pag-aayos.

Verse 4

सर्वसंगीत विद्यासु निपुणातिमनोहरा । तस्या गेयेन हृष्यन्ति राज्ञ्यो राजान एव च

Dalubhasa siya sa lahat ng sining ng musika at lubhang kaakit-akit. Sa kanyang pag-awit, ang mga reyna at maging ang mga hari mismo ay nalulugod.

Verse 5

समानर्च सदा साम्बं सा वेश्या शंकरं मुदा । शिवनामजपासक्ता भस्मरुद्राक्षभूषणा

Ang kortesanang iyon ay laging sumasamba kay Śaṅkara—si Śiva na kasama si Umā—nang may galak. Lubos na nakatuon sa japa ng Pangalan ni Śiva, pinalamutian niya ang sarili ng banal na abo (tripuṇḍra-bhasma) at mga butil ng Rudrākṣa.

Verse 6

शिवं सम्पूज्य सा नित्यं सेवन्ती जगदीश्वरम् । ननर्त परया भक्त्या गायन्ती शिवसद्यशः

Matapos sambahin nang wagas si Śiva, palagi niyang pinaglilingkuran ang Panginoon ng sansinukob. Habang inaawit ang agarang kaluwalhatian ni Śiva, siya’y sumayaw sa sukdulang debosyon.

Verse 7

रुद्राक्षैर्भूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम् । करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्म सा

Pinalamutian niya ng mga butil na rudrākṣa ang isang unggoy at isang tandang; at palagi niyang pinasasayaw ang mga ito, kasabay ng palakpak at mga awit.

Verse 8

नृत्यमानौ च तौ दृष्ट्वा शिवभक्तिरता च सा । वेश्या स्म विहसत्युच्चैः प्रेम्णा सर्वसखीयुता

Nang makita niyang sumasayaw ang dalawa, ang kortesanang yaon—lubos na nakalubog sa debosyon kay Śiva—ay tumawa nang malakas sa pag-ibig, napaliligiran ng lahat niyang kasama.

Verse 9

रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णा भरणमण्डनः । मर्कटः शिक्षया तस्याः पुरो नृत्यति बालवत्

Ang unggoy ay pinalamutian ng mga pulseras at palamuting tainga na yari sa mga butil na rudrākṣa. Dahil sa pagsasanay niya, sumayaw ito sa harap niya na parang munting bata.

Verse 10

शिखासंबद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । नित्यं ननर्त नृत्यज्ञः पश्यतां हितमावहन्

May nakataling Rudraksha sa kanyang pusod ng buhok, ang tandang—kasama ang unggoy—ay sumasayaw araw-araw nang may perpektong kasanayan sa pagsasayaw, na nagdadala ng benepisyo at swerte sa lahat ng nanonood.

Verse 11

एवं सा कुर्वती वेश्या कौतुकम्परमादरात् । शिवभक्तिरता नित्यं महानन्दभराऽभवत्

Kaya nga, ang babaeng kortesana, sa paggawa nang gayon na may masidhing pag-uusisa at pinakamataas na paggalang, ay naging laging nakatuon sa Śiva-bhakti at palagiang napupuno ng dakilang kaligayahan.

Verse 12

शिवभक्तिं प्रकुर्वन्त्या वेश्याया मुनिसत्तम । बहुकालो व्यतीयाय तस्याः परमसौख्यतः

O pinakadakila sa mga pantas, habang patuloy na isinasagawa ng kortesanang iyon ang debosyon kay Panginoong Śiva, lumipas ang mahabang panahon para sa kanya sa sukdulang ligayang panloob.

Verse 13

एकदा च गृहे तस्या वैश्यो भूत्वा शिवस्स्वयम् । परीक्षितुं च तद्भावमाजगाम शुभो व्रती

Minsan, si Panginoong Śiva Mismo—na nag-anyong vaiśya (mangangalakal)—ay dumating sa kanyang bahay. Ang mapalad na Panginoon, matatag sa Kanyang banal na panata, ay dumating upang subukin ang katapatan at panloob na diwa ng kanyang debosyon.

Verse 14

त्रिपुण्ड्रविलसद्भालो रुद्राक्षाभरणः कृती । शिवनामजपासक्तो जटिलः शैववेषभृत्

Nagniningning ang kanyang noo sa tripuṇḍra, ang tatlong banal na guhit ng abo; siya’y pinalamutian ng mga butil na rudrākṣa, disiplinado at ganap sa wastong asal. Lubos na nakatuon sa japa ng Pangalan ni Śiva, may buhol-buhol na buhok (jaṭā), at suot ang natatanging kasuutan ng isang debotong Śaiva.

Verse 15

स बिभ्रद्भस्मनिचयं प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं राजते परकौतुकी

Siya, na nalulugod sa kamangha-manghang pag-aayos, ay nagliliwanag—taglay ang bunton ng banal na abo (bhasma) at suot sa bisig ang isang napakahusay na pulseras, hitik at inukitan ng mahahalagang hiyas.

Verse 16

तमागतं सुसंपूज्य सा वेश्या परया मुदा । स्वस्थाने सादरं वैश्यं सुन्दरी हि न्यवेशयत्

Nang dumating ang mangangalakal, ang kurtisanang iyon, puspos ng malaking galak, ay nagparangal sa kanya nang nararapat at magalang na pinaupo ang guwapong vaiśya sa sarili niyang upuan.

Verse 17

तत्प्रकोष्ठे वरं वीक्ष्य कंकणं सुमनोहरम् । तस्मिञ्जातस्पृहा सा च तं प्रोवाच सुविस्मिता

Nang makita niya sa pulsuhan nito ang isang maringal at lubhang kaakit-akit na pulseras, siya’y nagkaroon ng pagnanais; at sa masayang pagkamangha, nagsalita siya sa kanya.

Verse 18

महानन्दोवाच । महारत्नमयश्चायं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे सद्यो दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

Sinabi ni Mahānanda: “Ang pulseras na ito’y yari sa dakilang mga hiyas at ngayo’y nasa iyong kamay. Agad nitong dinadagit ang aking diwa—tunay na angkop na palamuti para sa isang makalangit na dalaga.”

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । इति तां नवरत्नाढ्ये सस्पृहां करभूषणे । वीक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

Sinabi ni Nandīśvara: Kaya, nang makita niyang siya’y pinalamutian ng navaratna—siyam na uri ng hiyas—at saganang alahas, ang vaiśyang may dakilang pag-iisip, na may pananabik, ay ngumiti at nagsalita.

Verse 20

वैश्यनाथ उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये सस्पृहं यदि ते मनः । त्वमेवाधत्स्व सुप्रीत्या मौल्यमस्य ददासि किम्

Sinabi ni Vaiśyanātha: “Kung ang iyong puso’y sabik sa banal at napakahusay na hiyas na ito, ikaw na mismo ang kumuha nito nang may galak at bhakti—anong halaga ang maibabayad mo para rito?”

Verse 21

वेश्योवाच । वयं हि स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

Wika ng kurtisana: “Tunay, kami ay mga babaeng kumikilos ayon sa aming nais; bilang mga kurtisana, hindi kami nakatalaga sa iisang asawa. Sa aming angkan at hanapbuhay, ang itinuturing na ‘nararapat na dharma’ ay ang pakikisama sa marami—walang alinlangan.”

Verse 22

यद्येतदखिलं चित्तं गृह्णाति करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी तव भवाम्यहम्

“Kung tatanggapin mo ang buong handog ng aking puso—ang palamuting ito para sa iyong kamay—sa loob ng tatlong araw at tatlong gabi, ako’y magiging asawa mo.”

Verse 23

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वीरवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मे वधूः

Sinabi ng Vaiśya: “Mangyari nawa—kung totoo ang iyong salita, O minamahal ng bayani. Ibibigay ko ang pulserang may hiyas; sa loob ng tatlong gabi, maging aking nobya ka.”

Verse 24

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

Sa usaping ito, ang Buwan at ang Araw ang mga saksi at patunay. Pagkasabi nang tatlong ulit, “Ito ang katotohanan,” hipuin mo ang aking puso, sinta.

Verse 25

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सत्यंसत्यं न संशयः

Sinabi ng courtesan: “O Panginoon, sa loob ng tatlong araw at tatlong gabi, magiging asawa mo ako at sasama sa iyo sa magkatuwang na landas ng dharma. Ito’y totoo—tunay na totoo—walang pag-aalinlangan.”

Verse 26

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हि महानन्दा त्रिवारं शशिभास्करौ । प्रमाणीकृत्य सुप्रीत्या सा तद्धृदयमस्पृशत्

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi niya nito, si Mahānandā ay magalang na nagpatotoo sa Buwan at Araw bilang mga saksi nang tatlong ulit; at sa galak, hinipo niya ang kanyang puso sa malalim na pag-ibig.

Verse 27

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रदत्त्वा रत्नकंकणम् । लिंगं रत्नमयं तस्य हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

Pagkaraan, ang vaiśya ay naghandog sa kanya ng pulseras na may hiyas; at inilagay sa kanyang kamay ang isang Śiva-liṅga na yari sa batong-hiyas, saka nagsalita ng ganito.

Verse 28

वैश्यनाथ उवाच । इदं रत्नमयं लिंगं शैवं मत्प्राणदवल्ल भम् । रक्षणीयं त्वया कान्ते गोपनीयं प्रयत्नतः

Sinabi ni Vaiśyanātha: “Minamahal, ang hiyas na Śaiva Liṅga na ito ay kasinghalaga sa akin ng mismong hininga ng buhay. Ingatan mo ito, at itago nang buong pagsisikap.”

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । एवमस्त्विति सा प्रोच्य लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिका मध्ये निधाय प्राविशद्गृहम्

Sinabi ni Nandīśvara: “Mangyari nawa.” Pagkasabi niya nito, kinuha niya ang Liṅga na yari sa hiyas at inilagay sa gitna ng bulwagang sayaw, saka pumasok sa bahay.

Verse 30

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशो भिते

Nang gabing iyon, siya’y kasama niya—ang vaiśya na kumikilos na parang mapagpakasasa—at siya’y natulog nang maginhawa sa isang higaan na pinalamutian ng malambot na kutson.

Verse 31

ततो निशीथसमये मुने वैश्यपतीच्छया । अकस्मादुत्थिता वाणी नृत्यमण्डपिकान्तरे

Pagkaraan, sa oras ng pinakamalalim na gabi, O pantas, ayon sa nais ng asawa ng Vaiśya, biglang may tinig na sumiklab mula sa kaloob-looban ng pabiliong sayaw.

Verse 32

महाप्रज्वलितो वह्निः सुसमीरसहायवान् । नाट्यमण्डपिकां तात तामेव सहसावृणोत्

Isang malaking apoy na naglalagablab nang matindi, tinutulungan ng malakas na hangin, O minamahal, ay mabilis na bumalot sa mismong pabiliong sayaw na iyon.

Verse 33

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । मर्कटं मोचयामास सा वेश्या तत्र बन्धनात्

Ngunit nang masunog ang pabilion, ang kortesanang iyon ay biglang tumindig sa pagkataranta, at pinalaya ang unggoy roon mula sa pagkakagapos.

Verse 34

स मर्कटो मुक्तबन्धः कुक्कुटेन सहामुना । भिया दूरं हि दुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

Nang makalaya sa gapos, ang unggoy na iyon—kasama ang tandang na ito—ay tumakbo nang malayo sa takot, habang inaalis sa pag-iling ang maraming baga ng apoy.

Verse 35

स्तम्भेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या स वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

Nang ang Liṅga, kasama ang haligi nito, ay masunog at madurog sa mga piraso, nang makita iyon ang kurtisana at ang mangangalakal na iyon ay nalugmok sa dalamhating di-matiis.

Verse 36

दृष्ट्वा ह्यात्मसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तदा । ज्ञातुन्तद्भावमन्तःस्थम्मरणाय मतिन्दधे

Nang makita niyang ang Liṅga—na wari’y kapantay ng sarili niyang kaluluwa—ay nasunog, ang pinuno ng mga Vaiśya ay nagpasiyang harapin ang kamatayan, upang maunawaan ang panloob na kalagayan at tunay na diwa ng realidad na nananahan sa loob.

Verse 37

निविश्येतितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । नानालीलो महेशानः कौतुकान्नरदेहवान्

Dahil sa matinding pagod at dalamhati, umupo ang Vaiśya at nagsalita sa kanya nang may pighati. Sapagkat si Maheśāna—na may sari-saring līlā—ay, dahil sa banal na paglalaro, nag-anyong tao.

Verse 38

वैश्यपतिरुवाच । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने दग्धे महत्प्राणवल्लभे । सत्यं वच्मि न सन्देहो नाहं जीवितुमुत्सहे

Sinabi ni Vaiśyapati: “Nang ang Śiva-liṅga ay nabiyak at nasunog—na higit kong mahal kaysa sa aking buhay—totoo ang sinasabi ko, walang alinlangan: ayaw ko nang mabuhay.”

Verse 39

चितां कारय मे भद्रे स्वभृत्यैस्त्वं वरैर्लघु । शिवे मनस्समावेश्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

“O pinagpala, ipahanda mo agad sa iyong mahuhusay na lingkod ang aking punerarya. Itutuon ko ang isip ko kay Śiva, at papasok ako sa apoy.”

Verse 40

यदि ब्रह्मेन्द्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन् क्षणे भद्रे प्रविशामि त्यजाम्यसून्

“Kahit magtipon sina Brahmā, Indra, Viṣṇu at iba pang mga diyos upang pigilan ako, sa sandaling ito rin, O mapalad, papasok ako sa panatang iyon at bibitawan ang hininga ng buhay.”

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । तमेवं दृढनिर्बन्धं सा विज्ञाय सुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वभवनाद्बहिः

Wika ni Nandīśvara: Nang maunawaan niyang matatag ang pasiya niya, siya’y labis na nagdalamhati, at sa pamamagitan ng sarili niyang mga alalay ay ipinahanda ang puneraryong siga sa labas ng kanyang tahanan.

Verse 42

ततस्स वैश्यश्शिव एक एव प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु नरेषु धीरः सुकौतुकी संगतिभावमिच्छुः

Pagkaraan, ang vaiśya—matatag at deboto ni Śiva—ay mag-isa na umikot nang pradakṣiṇa sa naglalagablab na apoy; at habang nakatingin ang mga tao, payapa siyang pumasok dito, sabik sa puso na makamit ang pakikipag-isa at paglalapit kay Śiva.

Verse 43

दृष्ट्वा सा तद्गतिं वेश्या महानन्दातिविस्मिता । अनुतापं च युवती प्रपेदे मुनिसत्तम

Nang makita niya ang kalagayang narating nito, ang kurtisanang iyon ay napuno ng dakilang galak at pagkamangha; ngunit pagkaraan, ang dalaga ay sinakmal ng pagsisisi, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 44

अथ सा दुःखिता वेश्या स्मृत्वा धर्म सुनिर्मलम् । सर्वान्बंधुजनान्वीक्ष्य बभाषे करुणं वचः

Pagkatapos, ang kurtisanang nagdurusa ay inalala ang walang dungis na kadalisayan ng dharma; tiningnan niya ang lahat ng kamag-anak at nagsalita ng mga salitang hitik sa habag.

Verse 45

महानन्दोवाच । रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

Sinabi ni Mahānanda: "Sa pagkuha ng hiyas na pulseras, sinabi ko ang katotohanan. Sa loob ng tatlong araw ako ay tinanggap bilang asawa ng Vaiśya (mangangalakal) na iyon."

Verse 46

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम्

"Dahil sa isang gawaing ginawa ko, ang Vaiśya na ito—na matatag sa panata ng debosyon kay Śiva—ay namatay. Samakatuwid, papasok ako sa apoy (ang naglalagablab na apoy) kasama niya."

Verse 47

स्वधर्मचारिणी त्यक्तमाचार्य्यै सत्यवादिभिः । एवं कृते मम प्रीत्या सत्यं मयि न नश्यतु

Bagama’t siya’y tapat sa sariling dharma, iniwan siya ng mga gurong nagsasalita ng katotohanan. Kung ito’y ginawa dahil sa pag-ibig sa akin, nawa’y ang Katotohanang nasa akin ay hindi kailanman mapawi o maging huwad.

Verse 48

सत्याश्रयः परो धर्म सत्येन परमा गतिः । सत्येन स्वर्ग मोक्षौ च सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

Ang pinakamataas na Dharma ay yaong nakasalig sa Katotohanan. Sa pamamagitan ng Katotohanan natatamo ang sukdulang layon. Sa Katotohanan nakakamit ang langit at moksha; sa Katotohanan, tunay, nakatatag ang lahat.

Verse 49

नन्दीश्वर उवाच । इति सा दृढनिर्वन्धा वार्यमाणापि बन्धुभिः । सत्यलोकपरा नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

Sinabi ni Nandīśvara: Kaya nga, bagama’t pinipigilan ng kanyang mga kamag-anak, ang matatag na babae—na nakatuon sa pag-abot sa Satyaloka—ay nagpasya sa puso na ialay at iwan ang kanyang buhay.

Verse 50

सर्वस्वं द्विजमुख्येभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रवेशाभिमुखी ह्यभूत्

Matapos ipagkaloob ang lahat ng kanyang ari-arian sa mga pangunahing dvija, at magnilay kay Sadāśiva, inikutan niya nang tatlong ulit ang banal na apoy, at saka humarap upang pumasok dito.

Verse 51

तां पतन्तीं समिद्धेग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः स वै शिवः

Nang siya’y nahuhulog na sa naglalagablab na apoy na lubos na sinindihan—ang kanyang isip ay ganap na inialay sa mga banal na paa Niya—si Śiva mismo, ang Kaluluwang nananahan sa sansinukob, ay nagpakita at pumigil sa kanya.

Verse 52

सा तं विलोक्याखिलदेवदेवन्त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

Nang makita niya Siya—ang Panginoon ng lahat ng mga diyos, ang Tatlong-Mata, na may palamuting gasuklay na buwan—nagniningning na wari’y di-mabilang na buwan, araw, at apoy, siya’y nanatiling nakatayo roon, hindi makakilos na tila natigilan, at nanginginig na tila natatakot.

Verse 53

तां विह्वलां सुवित्रस्वां वेपमानां जडीकृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करौ धृत्वाऽब्रवीद्वचः

Nang makita siyang lugmok—lubhang takot, nanginginig, at tila natigilan—marahang inaliw siya ng Panginoon. Habang umaagos ang luha, hinawakan Niya ang kanyang dalawang kamay at nagsalita ng ganito.

Verse 54

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च धैर्यं च भक्तिं च मयि निश्चलाम् । परीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

Wika ni Śiva: “Upang subukin ang iyong katotohanan, dharma, katatagan, at ang di-natitinag mong debosyon sa Akin, lumapit Ako sa iyo na nag-anyong isang vaiśya.”

Verse 55

मा ययाग्निं समुद्दीप्य दग्धन्ते नाट्यमण्डपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रविष्टोहं हुताशनम्

“Ay, sa aba! Dahil sa kanya ay pinasiklab ang apoy at sinunog ang bulwagan ng banal na sayaw. Matapos sunugin ang Liṅga na tila hiyas, ako man ay pumasok sa naglalagablab na apoy.”

Verse 56

सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सहा । अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान्

Ikaw—sa pag-alaala sa katotohanan—ay pumasok sa apoy na kasama ko. Kaya naman, ipagkakaloob ko sa iyo ang mga kaluguran at mga kaloob na maka-diyos na mahirap makamtan kahit ng tatlumpung mga diyos.

Verse 57

यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तदेव हि ददामि ते । त्वद्भक्त्याहं प्रसन्नोस्मि तवादेयं न विद्यते

O ikaw na may magandang balakang, anumang naisin mo—iyon nga ang ibibigay ko sa iyo. Dahil sa iyong debosyon, lubos akong nalulugod; para sa iyo, wala nang anumang hindi nararapat tanggapin mula sa akin.

Verse 58

नन्दीश्वर उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे शंकरे भक्तवत्सले । महानन्दा च सा वेश्या शंकरम्प्रत्यभाषत

Wika ni Nandīśvara: Habang nagsasalita si Śaṅkara—ang Panginoon ni Gaurī, na mapagmahal sa mga deboto—gayon nga, ang kortesanang si Mahānandā ay sumagot kay Śaṅkara.

Verse 59

वेश्योवाच । न मे वाञ्छास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादाम्बुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न कामये

Sinabi ng kortesana: “Wala akong pagnanais sa mga kalayawan—sa lupa man, sa langit, o maging sa Rasātala. Maliban sa paghipo sa Iyong mga paang-loto, wala na akong ninanais.”

Verse 60

ये मे भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बान्धवाः । सर्वे त्वद्दर्शनपरास्त्वयि सन्न्यस्तवृत्तयः

“Ang aking mga lingkod at mga aliping babae, at ang iba ko pang mga kamag-anak—lahat sila’y nakatuon lamang sa pagdanas ng Iyong darśana; ang kanilang buong pamumuhay at panloob na pagsisikap ay inialay sa Iyo.”

Verse 61

सर्वानेतान्मया सार्द्धं निनीयात्मपरम्पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोऽस्तु ते

Kasama ko, akayin Mo silang lahat tungo sa kataas-taasang kalagayan ng Sarili—sa Iyong pinakadakilang tahanan. Palayain (kami) mula sa kakila-kilabot na takot sa muling pagsilang. Pagpupugay sa Iyo.

Verse 62

नन्दीश्वर उवाच । ततस्स तस्या वचनम्प्रतिनन्द्य महेश्वरः । ताः सर्वाश्च तया सार्धं निनाय स्वम्परम्पदम्

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkaraan, si Maheśvara, matapos tanggapin nang may biyaya ang kanyang mga salita, ay inakay silang lahat—kasama siya—tungo sa Kanyang sariling kataas-taasang tahanan, ang pinakamataas na kalagayan ng paglaya.

Verse 63

वैश्यनाथावतारस्ते वर्णितः परमो मया । महानन्दासुखकरो भक्तानन्दप्रदस्सदा

Sa gayon, naisalaysay ko ang pinakadakilang paglalarawan ng avatāra na tinatawag na Vaiśyanātha. Siya’y nagkakaloob ng dakilang ānanda at kaligayahan, at laging nagbibigay ng kagalakan sa Kanyang mga deboto.

Verse 64

इदं चरित्रं परमं पवित्रं सतां च सर्वप्रदमाशु दिव्यम् । शिवावतारस्य विशाम्पतेर्महानन्दामहासौख्यकरं विचित्रम्

Ang salaysay na ito ay sukdulang banal at lubhang nagpapadalisay—makadiyos, at agad na nagkakaloob ng lahat ng pagpapala sa mga matuwid. O panginoon ng mga tao, ito ang kamangha-manghang kuwento ng avatāra ni Śiva, na nagdudulot ng dakilang ligaya at malalim na kaligayahang espirituwal.

Verse 65

इदं यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । च्यवते न स्वधर्मात्स परत्र लभते गतिम्

Sinumang makinig nito nang may debosyon—o, sa isip na nakatuon, magpabigkas nito para sa iba—ay hindi mahuhulog mula sa sariling svadharma (matuwid na tungkulin); at sa kabilang buhay, matatamo niya ang tunay na gati, ang mapalad na hantungan.

Frequently Asked Questions

Nandīśvara introduces the Vaiśyanātha-avatāra narrative and grounds it in an exemplum: Mahānandā’s unwavering Shaiva devotion. The theological argument is that authentic bhakti—expressed through worship and nāma-japa—carries salvific force irrespective of social designation.

Rudrākṣa and bhasma operate as condensed Shaiva theology: they signify belonging to Śiva, inner purification, and remembrance. Their extension even to a trained monkey and rooster dramatizes the doctrine that sacred signs and disciplined practice can transform the field of action (karma) into offering (upacāra), sacralizing the mundane.

Śiva is highlighted as the supreme paramātman and specifically introduced under the avatāra-name Vaiśyanātha. The sampled verses do not foreground a distinct Gaurī/Umā manifestation; the emphasis is on Śiva’s grace mediated through devotion and Shaiva observances.