
Ang kabanatang ito ay inilahad bilang aral ni Nandīśvara sa isang pantas, na nagpapakilala ng isang avatāra/pangyayari na tinatawag na “sarvakāmadam,” tagapagkaloob ng lahat ng ninanais sa masusing tagapakinig. Si Śiva at Girijā, sa kanilang ganap na malayang kapangyarihan (svatantra), ay pumasok sa panloob na silid matapos italaga si Bhairava bilang dvārapāla, bantay sa pintuan. Sa pamamagitan ng līlā, nag-anyong babae si Girijā na wari’y naliligaw ang isip sa bungad, kaya tumugon si Bhairava ayon sa pagtinging nakatuon sa babae (nārī-dṛṣṭi). Itinuring ito ni Śivā na paglabag sa nararapat sa sagradong hangganan, kaya nagalit at nagwika ng parusang nagwawasto: si Bhairava ay isisilang bilang tao sa daigdig. Pagkaraan, mula sa paghatol ay lumipat sa pagpapanumbalik: naghinagpis si Bhairava, at dumating agad si Śaṅkara upang aliwin at payapain siya, ipinapakita ang daloy: paglabag → bunga ng karma → pagluwag sa biyaya ng Diyos. Sa lihim na diwa, itinatanghal ang mga tanda ng templo (pinto, bantay, loob na silid), ang etika ng pagtanaw, at kung paanong ang banal na līlā ay naghahayag at muling nag-aayos ng kaayusang dharma kahit sa hanay ng mga kasama ni Śiva.
Verse 1
नन्दीश्वर उवाच । अथ प्रीत्या शृणु मुनेऽवतारं परमं प्रभोः । शंकरस्यात्मभूपुत्र शृण्वतां सर्वकामदम्
Wika ni Nandīśvara: Ngayon, O pantas, makinig nang may pag-ibig sa kataas-taasang pagbaba ng Panginoon. O anak na kusang isinilang (ni Brahmā), pakinggan ang banal na pagpapakita ni Śaṅkara—na ang pagdinig pa lamang ay nagkakaloob ng lahat ng minimithing layon sa mga nakikinig.
Verse 2
एकदा मुनिशार्दूल गिरिजाशंकरावुभौ । विहर्तुकामौ संजातौ स्वेच्छया परमेश्वरौ
Minsan, O tigre sa mga pantas, sina Girijā (Pārvatī) at Śaṅkara—ang dalawang Kataas-taasang Panginoon—sa sarili nilang kalooban ay nagnais maglaro sa banal na līlā.
Verse 3
भैरवं द्वारपालं च कृत्वाभ्यन्तरमागतौ । नानासखिगणैः प्रीत्या सेवितौ नरशीलितौ
Itinalaga nila si Bhairava bilang bantay-pinto at pumasok sa loob. Doon, tulad ng mararangal na may pinong asal, ang dalawa ay masayang pinaglingkuran nang may pag-ibig ng maraming pangkat ng mga kasama.
Verse 4
चिरं विहृत्य तत्र द्वौ स्वतन्त्रौ परमेश्वरौ । बभूवतुः प्रसन्नो तौ नानालीलाकरौ मुने
Pagkaraang maglaro roon nang matagal, ang dalawang lubos na malayang Kataas-taasang Panginoon—O pantas—ay naging mapagpala at naghayag ng sari-saring banal na līlā.
Verse 5
अथोन्मत्ताकृतिर्देवी स्वतन्त्रा लीलया शिवा । आगता द्वारि तद्रूपा प्रभोराज्ञामवाप सा
Pagkaraan, ang Diyosa Śivā—malaya at naglalaro sa līlā—ay nag-anyong parang baliw na babae. Sa anyong iyon siya dumating sa pintuan at tinanggap ang utos ng Panginoon.
Verse 6
तां देवीं भैरवस्सोथ नारीदृष्ट्या विलोक्य च । निषिषेध बहिर्गन्तुं तद्रूपेण विमोहितः
Pagkatapos, si Bhairava, nang masdan ang Diyosa sa titig na parang sa isang babae, ay nalito at nabighani sa mismong anyo niya. Dahil sa pagkahibang, pinagbawalan niya siyang lumabas.
Verse 7
नारीदृष्ट्या सुदृष्टा सा भैरवेण यदा मुने । कुद्धाऽभवच्छिवा देवी तं शशाप तदांबिका
O pantas, nang si Bhairava ay tumingin sa kanya sa “tingin ng babae”—isang titig na masidhi at may pagnanasa—nag-alab sa galit ang Diyosa Śivā (Ambikā) at agad siyang isinumpa.
Verse 8
शिवोवाच । नारीदृष्ट्या पश्यसि त्वं यतो मां पुरुषाधम । अतो भव धरायां हि मानुषस्त्वं च भैरव
Wika ni Śiva: “Sapagkat tinitingnan mo Ako sa ‘tingin ng babae,’ O pinakamababa sa mga lalaki, kaya maging tao ka sa lupa—oo, ikaw man, Bhairava.”
Verse 9
नन्दीश्वर उवाच । इत्थं यदाऽभवच्छप्तो भैरवश्शिवया मुने । हाहाकारो महानासीद्दुःखमाप स लीलया
Wika ni Nandīśvara: “Ganyan nga, O pantas, nang sumpain si Bhairava ni Śivā, sumiklab ang isang malaking hiyaw at panaghoy; subalit tinanggap niya ang dalamhati bilang līlā—banal na paglalaro.”
Verse 10
ततश्च शंकरः शीघ्रं तमागत्य मुनीश्वर । अश्वासयद्भैरवं हि नानाऽनुनयकोविदः
Pagkaraan, si Śaṅkara ay agad lumapit sa kanya, O panginoon sa mga pantas, at inaliw si Bhairava—sanay sa maraming mahinahong panghihikayat at mga salitang pampalubag-loob.
Verse 11
तच्छापाद्भैरवस्सोथ क्षिताववतरन्मुने । मनुष्ययोन्यां वैतालसंज्ञकश्शंकरेच्छया
O pantas, dahil sa bunga ng sumpang iyon, si Bhairava ay bumaba sa lupa; sa sariling kalooban ni Śaṅkara, siya’y isinilang sa sinapupunan ng tao at nakilala sa pangalang Vaitāla.
Verse 12
तत्स्नेहतः शिवः सोपि क्षिताववतरद्विभुः । शिवया सह सल्लीलो लौकिकीङ्गतिमाश्रितः
Dahil sa pag-ibig na yaon, ang Panginoong Śiva na sumasaklaw sa lahat ay bumaba rin sa lupa. Kasama si Śivā (Pārvatī), Siya—mapaglaro at mahabagin—ay tumanggap ng gawi ng sanlibutan upang isakatuparan ang Kanyang līlā para sa kapakanan ng mga nilalang.
Verse 13
महेशाह्वः शिवश्चासीच्छारदा गिरिजा मुने । सुलीलां चक्रतुः प्रीत्या नाना लीला विशारदौ
O pantas, si Śiva na kilala bilang Maheśa, at si Girijā na iginagalang bilang Śāradā, ay masayang nagsagawa ng isang marikit na banal na paglalaro; sapagkat kapwa sila dalubhasa sa sari-saring līlā.
Verse 14
इति ते कथितं तात महेशचरितं वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्
Kaya nga, anak na mahal, isinalaysay ko sa iyo ang dakila at banal na kasaysayan ni Maheśa. Ito’y mapalad at mapagpala, nagdudulot ng dangal, mabuting pangalan, at mahabang buhay, at nagbibigay ng bunga ng lahat ng marapat na hangarin.
Verse 15
य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानन्ते मोक्षमवाप्नुयात्
Sinumang makinig nito nang may debosyon—o, na may natipong isip, magpabigkas nito sa iba—ay tatamasa ng lahat ng marapat na ligaya sa mundong ito, at sa huli’y makakamtan ang moksha sa biyaya ng Panginoong Śiva.
Verse 21
इति श्रीशिव महापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां महेशावतारवर्णनं नामैकविंशोध्यायः
Sa ganito, sa banal na Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikatlong Aklat—ang Śatarudra Saṃhitā—nagtatapos ang ika-dalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagpapakita (Pagkakatawang-Diyos) ni Maheśa.”
It presents the doorway-līlā in which Girijā assumes an “unmattā-kṛti” form, Bhairava (as dvārapāla) responds through a nārī-dṛṣṭi, and Śivā issues a śāpa sending him to human birth; the episode then balances punishment with Śaṅkara’s immediate consolation, modeling corrective justice tempered by grace.
The dvāra (threshold) signifies a liminal ritual boundary between outer and inner sanctity; the dvārapāla embodies disciplined guardianship of both space and attention. “Dṛṣṭi” becomes an ethical-ritual instrument: perception itself is treated as action with consequences, and the curse functions as a purificatory recalibration rather than mere retribution.
Gaurī appears in a deliberate līlā-form described as “unmattā-kṛti” (a transgressive/errant-looking guise) to test or reveal Bhairava’s response, while Śiva is emphasized as Śaṅkara—the swift, persuasive consoler—alongside the implied Bhairava-function as guardian who nonetheless becomes subject to corrective dharma.