गृहस्थ-जीवनसंस्काराः तथा पुत्रजन्म-शुभलक्षणवर्णनम् / Household Saṃskāras and the Auspicious Portents of a Son’s Birth

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । स विप्रो गृहमागत्य महाहर्षसमन्वितः । प्रियायै कथयामास तद्वृत्तान्तमशेषतः

Sinabi ni Nandīśvara: Ang brahmanang iyon, pagbalik sa kanyang tahanan na puspos ng dakilang kagalakan, ay isinalaysay sa minamahal niyang asawa ang buong pangyayari, na walang iniwan ni isang bagay.

Verse 2

तच्छ्रुत्वा विप्रपत्नी सा मुदम्प्राप शुचिष्मती । अतीव प्रेमसंयुक्ता प्रशशंस विधिन्निजम्

Pagkarinig niyon, ang asawa ng brahmana—malinis at maningning—ay napuspos ng tuwa. Sa tindi ng pag-ibig, pinuri niya ang sariling itinakdang landas ng dharma at wastong asal.

Verse 3

अथ कालेन तद्योषिदन्तर्वत्नी बभूव ह । विधिवद्विहिते तेन गर्भाधानाख्यकर्मणि

Paglipas ng panahon, ang kanyang asawa ay tunay na nagdalang-tao, sapagkat naisagawa niya nang wasto at ayon sa itinakdang ritwal ang seremonyang tinatawag na Garbhādhāna.

Verse 4

ततः पुंसवनन्तेन स्यन्दनात्प्राग्विपश्चिता । गृह्योक्तविधिना सम्यक्कृतम्पुंस्त्वविवृद्धये

Pagkaraan nito, bago pa mahalata ang pagbubuntis, ang marunong na babae ay taimtim na nagsagawa ng ritong Puṃsavana ayon sa itinuro sa mga Gṛhya-sūtra, upang ang lakas ng paglikha ng lalaki at ang sanggol ay lumago nang wasto at mapabuti.

Verse 5

सीमन्तोऽथाष्टमे मासे गर्भरूपसमृद्धिकृत् । सुखप्रसवसिद्धौ च तेनाकरि कृपाविदा

Pagkatapos, sa ikawalong buwan, isinagawa ang ritong Sīmanta, na nagpapalusog at nagpapasakdal sa anyo ng sanggol sa sinapupunan; at sa pamamagitan ng mahabagin at marunong na pagtalima, natamo ang katiyakan ng magaan at mapalad na panganganak.

Verse 6

अथातश्शुभतारासु ताराधिपवराननः । केन्द्रे गुरौ शुभे लग्ने सुग्रहेषु युगेषु च

Ngayon—kapag ang mga nakṣatra ay mapalad, kapag ang Buwan, panginoon ng mga bituin, ay maliwanag at kanais-nais, kapag si Guru (Jupiter) ay nasa mabuting gitnang puwesto, kapag ang lagna ay mapagpala, at kapag ang mga planeta at kanilang mga pagsasanib ay mabuti—sa panahong iyon dapat isagawa ang banal na ritong Śaiva.

Verse 7

अरिष्टदीपनिर्वाणस्सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यान्तु शुचिष्मत्याम्बभूव ह

Mula sa kanya ay isinilang ang isang anak na lalaki na nagngangalang Ariṣṭadīpanirvāṇa, ang pumupuksa sa lahat ng masamang pangitain; at tunay nga, siya’y isinilang kay Śuciṣmatī.

Verse 8

शर्वस्समस्तसुखदो भूर्भुवः स्वर्न्निवासिनाम् । गन्धवाहनवाहाश्च दिग्वधूर्मुखवाससः

Si Śarva (Panginoong Śiva) ay nagkakaloob ng lahat ng kaligayahan sa mga nananahan sa Bhūr, Bhuvaḥ, at Svar. Siya rin ay dinadala ng Hangin bilang sasakyan, at ang mga mukha ng mga Direksiyon ang Kanyang kasuutan—na naghahayag sa Kanya bilang Pati, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na sumusuporta at lumalampas sa mga daigdig.

Verse 9

इष्टगन्धप्रसूनौघैर्ववृषुस्ते घनाघनाः । देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसेदुस्सर्व्वतो दिशः

Pagkaraan, ang makakapal na ulap na may dalang ulan ay nagbuhos ng saganang ulang-bulak—mga piling bulaklak na mabango. Umalingawngaw ang mga tambol ng langit, at sa lahat ng dako’y luminaw at naging payapa ang mga panig—isang mapalad na tanda ng biyaya ni Panginoong Śiva na nahahayag sa daigdig.

Verse 10

परितस्सरितस्स्वच्छा भूतानां मानसैस्सह । तमोऽताम्यत्तु नितरां रजोऽपि विरजोऽभवत्

Sa paligid, luminaw at naging dalisay ang mga agos ng tubig, gayundin ang mga isipan ng mga nilalang. Ang dilim (tamas) ay lubusang napawi, at maging ang pagnanasa at pag-igting (rajas) ay naging walang dungis—pinino tungo sa kaliwanagan—sa makapangyarihang presensya ni Rudra.

Verse 11

सत्त्वास्सत्त्वसमायुक्ताः सुधावृष्टिर्बभूव वै । कल्याणी सर्वथा वाणी प्राणिनः प्रियवत्यभूत्

Napuspos ng sattva (kadalisayan at kaliwanagan) ang lahat ng nilalang. Tunay ngang wari’y umuulan ng amṛta, ang nektar; at ang pananalita ay naging mapalad sa lahat ng paraan, kaya’t naging kaibig-ibig at kalugud-lugod sa bawat may buhay.

Verse 12

रंभामुख्या अप्सरसो मङ्गलद्रव्यपाणयः । विद्याधर्यश्च किन्नर्य्यस्तथा मर्य्यस्सहस्रशः

Pinangunahan ni Rambhā, dumating ang mga pangkat ng apsarā na may hawak na mapalad na handog; kasama rin ang mga Vidyādharī, mga Kinnarī, at libu-libong mortal.

Verse 13

गन्धर्वोरगयक्षाणां सुमानियः शुभस्वराः । गायन्त्यो मंगलं गीतन्तत्राजग्मुरनेकशः

Pagkaraan, dumating nang marami ang mga nilalang sa langit—mga Gandharva, mga Nāga (Uragā), at mga Yakṣa—na may dalang magagandang kuwintas ng bulaklak at umaawit ng mapalad na mga himno sa matamis at banal na tinig.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां गृहपत्यवतारोपाख्याने गृहपत्यवतारवर्णनंनाम चतुर्दशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikatlong Aklat na Śatarudra-saṃhitā, sa loob ng salaysay tungkol sa pagkakatawang Gṛhapatya, nagtatapos ang Ikalabing-apat na Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagkakatawang Gṛhapatya.”

Verse 15

लोमशो रोमचरणो भरद्वाजोऽथ गौतमः । भृगुस्तु गालवो गर्गो जातूकर्ण्यः पराशरः

“(Ang mga pantas) sina Lomaśa, Romacaraṇa, Bharadvāja, at saka si Gautama; at naroon din sina Bhṛgu, Gālava, Garga, Jātūkarṇya, at Parāśara (na dapat makilala).”

Verse 16

आपस्तम्बो याज्ञवल्क्यो दक्षवाल्मीकिमुद्गलाः । शातातपश्च लिखितश्शिलादः शंख उञ्छभुक्

Sina Āpastamba, Yājñavalkya, Dakṣa, Vālmīki, Mudgala, Śātātapa, Likhita, Śilāda, Śaṅkha, at Uñchabhuk—ang mga iginagalang na rishi na ito ay inaalala rin dito bilang mga may kapangyarihang patotoo; ang kanilang disiplina at aral ay sumusuporta sa landas ng dharma at sa debosyonal na pag-unawa sa maraming anyo ni Panginoong Śiva.

Verse 17

जमदग्निश्च संवर्तो मतंगो भरतोंशुमान् । व्यासः कात्यायनः कुत्सः शौनकस्तु श्रुतश्शुकः

Sina Jamadagni, Saṃvarta, Mataṅga, Bharata, at ang maningning na Aṃśumān; sina Vyāsa, Kātyāyana, Kutsa, Śaunaka, at Śrutaśśuka—ang mga iginagalang na rishi na ito ay kabilang din sa mga pinupuri sa salaysay na ito tungkol sa sari-saring pagpapakita ni Śiva.

Verse 18

ऋष्यशृङ्गोऽथ दुर्व्वासाश्शुचिर्नारद तुम्बुरुः । उत्तंको वामदेवश्च पवनोऽसितदेवलौ

Pagkatapos ay naroon sina Ṛṣyaśṛṅga, Durvāsā, Śuci, Nārada, at Tumburu; gayundin sina Uttaṅka, Vāmadeva, Pavana, at sina Asita at Devala—mga iginagalang na rishi at makalangit na deboto, bantog sa kanilang tapas at bhakti na nakatuon kay Śiva, ang Kataas-taasang Pati na nagbibigay ng biyaya at kalayaan (moksha).

Verse 19

सालंकायनहारीतौ विश्वामित्रोऽथ भार्गवः । मृकण्डस्सह पुत्रेण पर्व्वतो दारुकस्तथा

Naroon sina Sālaṃkāyana at Hārīta; saka sina Viśvāmitra at Bhārgava (Paraśurāma); si Mṛkaṇḍa kasama ang kanyang anak; at gayundin sina Parvata at Dāruka—ang lahat ng iginagalang na rishi na ito ay kabilang sa pagtitipon.

Verse 20

धौम्योपमन्युवत्साद्या मुनयो मुनिकन्यकाः । तच्छान्त्यर्थं समाजग्मुर्धन्यं विश्वानराश्रमम्

Ang mga muni na gaya nina Dhaumya, Upamanyu, at Vatsa—kasama ang mga anak na babae ng mga rishi—ay nagtipon doon. At upang mapayapa ang kaguluhang iyon, sama-sama silang nagtungo sa mapalad na āśrama ni Viśvānara.

Verse 21

ब्रह्मा बृहस्पतियुतो देवो गरुडवाहनः । नन्दिभृङ्गि समायुक्तो गौर्य्या सह वृषध्वजः

Naroon si Brahmā na kasama si Bṛhaspati; at naroon din ang diyos na nakasakay kay Garuḍa (Viṣṇu). At dumalo rin ang Panginoong may watawat na Toro (Śiva), kasama si Gaurī, na pinaglilingkuran nina Nandī at Bhṛṅgī.

Verse 22

महेन्द्रमुख्या गीर्वाणा नागाः पातालवासिनः । रत्नान्यादाय बहुशस्ससरित्का महाब्धयः

Si Indra at ang iba pang mga diyos, ang mga Nāga na nananahan sa Pātāla, at ang malalawak na karagatan kasama ang kanilang mga ilog—muli’t muli nilang inihandog ang mahahalagang hiyas bilang alay, sa taimtim na paggalang.

Verse 23

स्थावरा जंगमं रूपं धृत्वा यातास्सहस्रशः । महामहोत्सवे तस्मिन्बभूवाकालकौमुदी

Taglay ang anyong kapwa di-nakikilos at nakikilos, sila’y lumabas nang libu-libo. Sa dakila at sukdulang pagdiriwang na iyon, sumilang ang liwanag ng buwan na wala sa panahon—isang hiwagang ningning—tanda ng umaapaw na biyaya mula sa hayag na (saguṇa) presensya ni Śiva.

Verse 24

जातकर्म स्वयं तस्य कृतवान्विधिरानतः । श्रुतिं विचार्य्य तद्रूपन्नाम्ना गृहपतिस्त्वयम्

Sa paggalang, si Vidhi (Brahmā) mismo ang nagsagawa ng jātakarma, ang ritwal sa kapanganakan. Pagkaraan, matapos pagnilayan ang patotoo ng Śruti (Veda), ikaw ay naging panginoon ng sambahayan, taglay ang pangalang angkop sa mismong anyong iyon ayon sa pahayag ng banal na kasulatan.

Verse 25

इति नाम ददौ तस्मै देयमेकादशेऽहनि । नामकर्मविधानेन तदर्थश्रुतिमुच्चरन्

Kaya nga, ipinagkaloob niya ang pangalan sa sanggol, na itatalaga sa ikalabing-isang araw. Ayon sa ritwal ng nāma-karma (pagpapangalan), binigkas niya ang banal na pahayag na naghahayag ng kahulugan at layon ng pangalang iyon.

Verse 26

चतुर्निगममन्त्रोक्तैराशीर्भिरभिनन्द्य च । समयाद्धंसमारुह्य सर्वेषाञ्च पितामहः

At pagkatapos, pinagpala niya sila ng mga pagpapalang binibigkas sa pamamagitan ng mga mantra ng apat na Veda; ang Pitāmaha, si Brahmā na ninuno ng lahat ng nilalang, ay nagparangal sa kanila. Sa takdang oras, sumakay siya sa kanyang sisne at lumisan.

Verse 27

कृत्वा बालोचितां रक्षां लौकिकीं गतिमाश्रितः । आरुह्य यानं स्वन्धाम हरोऽपि हरिणा ययौ

Matapos ayusin ang payak na pag-iingat na angkop sa isang bata sa paraang makamundo, si Hara (Śiva) man ay sumunod sa karaniwang gawi; sumakay siya sa kanyang sasakyan at kasama si Hari (Viṣṇu) ay nagtungo sa sarili niyang tahanang banal.

Verse 28

अहो रूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम् । अहो शुचिष्मती भाग्यमाविरासीत्स्वयं हरः

Ah! Kay kamangha-manghang anyo! Ah! Kay ningning ng tejas! Tunay, sa bawat sangkap ay ganap ang mga mapalad na tanda! Ah, himala—kay dalisay at pinagpala ang kapalarang ito: si Hara (Śiva) mismo ang nagpakita sa sariling anyo.

Verse 29

अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो । स्वयमाविरभूद्रुद्रो ययो रुद्रस्तदर्चितः

O kung hindi man, ano pa ang kamangha-mangha rito sa mga deboto ni Śarva? Si Rudra mismo ang nagpakita—upang si Rudra (Śiva) ay sambahin sa pamamagitan ng mismong pagpapakitang iyon.

Verse 30

इति स्तुवन्तस्तेन्योन्यं सम्प्रहृष्टतनूरुहः । विश्वानरं समापृच्छ्य जग्मुः सर्वे यथागतम्

Kaya nito, sila’y nagpupuri (kay Śiva) at nagpasaya sa isa’t isa—nakatindig ang balahibo dahil sa pagkalasing ng debosyon. Pagkatapos magpaalam kay Viśvānara, silang lahat ay umalis, at bawat isa’y nagbalik sa sariling dako gaya ng kanilang pagdating.

Verse 31

अतः पुत्रं समीहन्ते गृहस्थाश्रमवासिनः । पुत्रेण लोकाञ्जयति श्रुतिरेषा सनातनी

Kaya nga, ang mga nananahan sa yugto ng maybahay (gṛhastha) ay nagsisikap na magkaroon ng anak na lalaki; sapagkat sa pamamagitan ng anak na lalaki ay napagwawagian (nararating) ang mga daigdig—ito ang walang-hanggang aral ng Śruti.

Verse 32

अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा । अपुत्रस्य तपश्छिन्नं नो पवित्रत्यपुत्रतः

Para sa walang anak na lalaki, ang tahanan ay sinasabing hungkag; para sa walang anak na lalaki, ang pag-iimpok ng yaman ay itinuturing na walang saysay. Para sa walang anak na lalaki, ang tapas (pagpapakasakit/ascetismo) ay wari’y napuputol ang pagpapatuloy; at kung walang anak na lalaki, hindi nakakamit ang inaasahang kabanalan at paglilinis na kaugnay ng angkan at mga ritwal.

Verse 33

न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम् । न पुत्रात्परमं मित्रम्परत्रेह च कुत्रचित्

Walang pakinabang na hihigit sa anak na lalaki, walang ligayang hihigit sa anak na lalaki, at walang kaibigang hihigit sa anak na lalaki—sa mundong ito man o sa kabilang daigdig, saanman.

Verse 34

निष्क्रमोऽथ चतुर्थेऽस्य मासि पित्रा कृतो गृहात् । अन्नप्राशनमब्दार्द्धे चूडार्द्धे चार्थवत्कृता

Pagkaraan, sa ikaapat na buwan ng bata, isinagawa ng ama ang ritwal ng paglabas ng sanggol mula sa bahay. Sa kalahating taon, ginawa niya ang seremonya ng unang pagpapakain; at sa tamang panahon, isinagawa rin ang tonsura o pag-ahit ng buhok (cūḍā)—bawat ritwal ay ginawa nang may kabanalan at wastong layon.

Verse 35

कर्णवेधन्ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे स कर्मवित् । ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं पञ्चमेऽब्दे व्रतन्ददौ

Pagkaraan, ang nakaaalam sa mga banal na ritwal ay nagsagawa ng seremonyang pagbutas ng tainga sa ilalim ng bituing Śravaṇa; at sa ikalimang taon ng bata, siya’y tumanggap (at nagtakda) ng isang panata upang lumago ang ningning ng Brahman—ang espirituwal na liwanag at kadalisayan.

Verse 36

उपाकर्मं ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः । अब्दं वेदान्स विधिनाऽध्यैष्ट सांगपदक्रमान्

Pagkaraan, matapos isagawa nang wasto ang ritong Upākarman, sinimulan ng marunong ang palagiang pagtuturo ng mga Veda. Sa loob ng isang buong taon, pinag-aralan niya ang mga Veda ayon sa tuntunin—kasama ang mga Vedāṅga at ang mga paraan ng pagbigkas na Pada at Krama—upang mapanatili ang banal na tunog sa ganap na wastong ayos.

Verse 37

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्रं गुरोमुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

Mula sa bibig ng kanyang guro, tinanggap ng makapangyarihan ang buong lawak ng mga sangay ng kaalaman na wari’y saksi lamang; at sa pagtanggap na iyon, ipinamalas niya ang mga birtud gaya ng kababaang-loob at disiplinadong asal.

Verse 38

ततोऽथ नवमे वर्षे पित्रोश्शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं द्रष्टुमायाच्च नारदः

Pagkaraan, sa ikasiyam na taon, habang siya’y masigasig na naglilingkod sa kanyang mga magulang, dumating doon ang pantas na si Nārada, na nagnanais makita si Vaiśvānara, ang Panginoon ng apoy sa tahanan.

Verse 39

विश्वानरोटजम्प्राप्य देवर्षिस्तं तु कौतुकी । अपृच्छत्कुशलन्तत्र गृहीतार्धासनः क्रमात्

Pagdating sa ermitanyo ni Viśvānara, ang banal na pantas—na may mapitagang pag-uusisa—ay tumanggap ng kalahating upuan ayon sa kaugalian, at saka roon ay nagtanong tungkol sa kanyang kagalingan.

Verse 40

ततः सर्वं च तद्भाग्यं पुत्रधर्मं च सम्मुखे । वैश्वानरं समवदत्स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

Pagkaraan, sa pag-alaala sa mga paang-loto ng Panginoong Śiva, nagsalita siya sa harap nila tungkol sa lahat—ang kanyang kapalaran at ang matuwid na tungkulin ng isang anak—at marapat ding kinausap si Vaiśvānara.

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः । प्रणम्य नारदं श्रीमान् भक्त्या प्रह्व उपाविशत

Sinabi ni Nandīśvara: Nang maturuan nang gayon ng pantas, ang marangal na bata ay nakamit ang pahintulot ng kanyang mga magulang. Pagkaraan, yumukod siya kay Nārada nang may debosyon at umupo nang mapagpakumbaba.

Verse 42

वैश्वानर समभ्येहि ममोत्संगे निषीद भोः । लक्षणानि परीक्षेऽहं पाणिन्दर्शय दक्षिणम्

“O Vaiśvānara, lumapit ka at umupo sa aking kandungan. Susuriin ko ang iyong mapalad na mga tanda—ipakita mo ang iyong kanang kamay.”

Verse 43

ततो दृष्ट्वा तु सर्वं हि तालुजिह्वादि नारदः । विश्वानरं समवदच्छिवप्रेरणया सुधीः

Pagkatapos, minasdan ni Nārada ang lahat, mula sa ngalangala at dila at iba pa. Ang marunong na iyon, sa udyok ng inspirasyon ni Panginoong Śiva, ay nagsalita kay Vaiśvānara.

Verse 44

नारद उवाच । विश्वानर मुने वच्मि शृणु पुत्रांकमादरात् । सर्वांगस्वंकवान्पुत्रो महालक्षणवानयम्

Wika ni Narada: “O pantas na si Viśvānara, magsasalita ako—makinig ka nang may paggalang habang karga mo sa kandungan ang iyong anak. Ang anak na ito’y may mapalad na tanda sa bawat bahagi ng katawan; siya’y pinagkalooban ng dakilang mga katangian.”

Verse 45

किन्तु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । सम्पूर्णनिर्मलकलं पालयेद्विधुवद्विधिः

Ngunit ang marunong na deboto ay dapat ingatan at alagaan (ang banal na anyong iyon) bilang puspos ng lahat ng mapalad na katangian, tinatakan ng bawat wastong tanda, ganap at dalisay sa bawat bahagi—kalingain nang matatag na lambing na tulad ng buwan at sa masinop na pagsunod sa disiplina.

Verse 46

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशु । गुणोऽपि दोषतां याति वक्रीभूते विधातरि

Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap ay dapat ingatan ang batang ito; sapagkat maging ang kabutihan ay maaaring maging kapintasan kapag ang Tagapag-ayos ng tadhana (Providence) ay sumalungat.

Verse 47

शंकेऽस्य द्वादशे मासि प्रत्यूहो विद्युदग्नितः । इत्युक्त्वा नारदोऽगच्छद्देवलोकं यथागतम्

“Pinaghihinalaan ko na sa ikalabindalawang buwan niya, may lilitaw na hadlang mula sa kidlat at apoy.” Pagkasabi nito, muling lumisan si Nārada patungo sa daigdig ng mga deva, gaya ng kanyang pagdating.