Adhyaya 6
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 655 Verses

शिवस्तुतिवर्णनम् (Śiva-stuti-varṇanam) — “Description of Hymns in Praise of Śiva”

Sa Adhyaya 6, tinanong ni Vyāsa si Sanatkumāra kung ano ang naganap nang malinlang ang mga pinuno ng demonyong Tripura at talikuran ang pagsamba kay Śiva, kaya gumuho ang kaayusang panlipunan at panrelihiyon (kasama ang strī-dharma ayon sa teksto) tungo sa durācāra o masamang asal. Isinalaysay ni Sanatkumāra na si Hari (Viṣṇu), na nagpakitang “wari’y nagtagumpay,” ay sumama sa mga deva patungong Kailāsa upang iulat ang mga pangyayari kay Umāpati (Śiva). Malapit kay Śiva, inilalarawan si Brahmā na nasa malalim na samādhi; si Viṣṇu ay lumapit sa kanya sa isip at saka naghandog ng malinaw na stuti kay Śaṅkara, kinikilala si Śiva bilang Maheśvara, Paramātman, Rudra, Nārāyaṇa, at Brahman—isang pagsasanib ng aral na inihayag sa anyong liturhiya. Pagkaraan ng papuri, nagpatirapa si Viṣṇu nang lubos (daṇḍavat-praṇipāta) at nagsagawa ng japa ng Rudra-mantra na kaugnay ni Dakṣiṇāmūrti, nakatayo sa tubig at nagmumuni kay Śambhu/Parameśvara; gayundin, itinuon ng mga deva ang kanilang isipan kay Maheśvara. Kaya ang kabanatang ito ay nagsisilbing salubungan ng salaysay at pagsamba: ang bhakti at disiplina sa mantra ang ipinakikitang daan upang maganap ang tugon ng Diyos at ang kasunod na pagwawakas sa siklo ng digmaan ng Tripura.

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । तस्मिन् दैत्याधिपे पौरे सभ्रातरि विमोहिते । सनत्कुमार किं वासीत्तदाचक्ष्वाखिलं विभो

Sinabi ni Vyāsa: “Nang ang panginoon ng mga Daitya, ang tagapamahala ng lungsod, kasama ang kaniyang kapatid, ay nalugmok sa pagkalito—O Sanatkumāra, ano ang nangyari noon? O ikaw na sumasaklaw sa lahat, isalaysay mo nang buo.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । त्रिपुरे च तथाभूते दैत्ये त्यक्तशिवार्चने । स्त्रीधर्मे निखिले नष्टे दुराचारे व्यवस्थिते

Wika ni Sanatkumāra: Nang ang Tripura ay naging gayon—nang talikuran ng mga asura ang pagsamba kay Śiva—nang maparam ang buong dangal at gawi ng kababaihan, at sila’y matatag na nalugmok sa masamang asal—

Verse 3

कृतार्थ इव लक्ष्मीशो देवैस्सार्द्धमुमापतिम् । निवेदितुं तच्चरित्रं कैलासमगमद्धरिः

Pagkaraan, si Hari—si Viṣṇu, Panginoon ni Lakṣmī—na wari’y natupad na ang kanyang layon, ay sumama sa mga deva patungong Kailāsa upang iulat ang buong pangyayari kay Śiva, Panginoon ni Umā.

Verse 4

तस्योपकंठं स्थित्वाऽसौ देवैस्सह रमापतिः । ततो भूरि स च ब्रह्मा परमेण समाधिना

Nakatindig sa tabi Niya, si Viṣṇu—kabiyak ni Ramā—ay nanatiling kasama ng mga deva. Pagkaraan, si Brahmā ay pumasok sa sukdulang samādhi at nagmuni-muni nang malalim sa maraming paraan, nakatuon sa kataas-taasang katotohanan.

Verse 5

मनसा प्राप्य सर्वज्ञं ब्रह्मणा स हरिस्तदा । तुष्टाव वाग्भिरिष्ट्वाभिश्शंकरं पुरुषोत्तमः

Pagkaraan, si Hari—ang Puruṣottama—ay lumapit sa kalooban kay Śaṅkara, ang Panginoong Ganap na Nakaaalam; at kasama si Brahmā, pinuri Niya Siya sa pamamagitan ng mga minamahal na himno at mga salitang pagsamba.

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शिवस्तुतिवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

Sa gayon nagwakas ang ikaanim na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Himno ng Pagpupuri kay Panginoong Śiva,” sa ikalimang bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa, ng ikalawang bahagi (Rudra-saṃhitā) ng maluwalhating Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 7

एवं कृत्वा महादेवं दंडवत्प्रणिपत्य ह । जजाप रुद्रमंत्रं च दक्षिणामूर्तिसंभवम्

Pagkatapos gawin iyon, siya’y nagpatirapa nang buong katawan (daṇḍavat) kay Mahādeva, at saka inulit ang Rudra-mantra—na inihayag sa pamamagitan ni Dakṣiṇāmūrti—upang sumilong sa biyaya at mapagpalang turo ni Śiva.

Verse 8

जले स्थित्वा सार्द्धकोटिप्रमितं तन्मनाः प्रभुः । संस्मरन् मनसा शंभुं स्वप्रभुं परमेश्वरम्

Nanatili sa tubig sa panahong sinusukat na isang krore at kalahati, ang panginoong iyon—na lubos na nakatuon ang isip—ay patuloy na nag-aalaala sa loob ng puso kay Śambhu, ang kanyang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara.

Verse 9

तावद्देवास्तदा सर्वे तन्मनस्का महेश्वरम्

Noon, sa sandaling iyon, ang lahat ng mga deva ay itinuon ang kanilang isipan nang buo kay Mahēśvara, at nanatiling tapat na nakatuon sa Kanya lamang.

Verse 10

देवा ऊचुः । नमस्सर्वात्मने तुभ्यं शंकरायार्तिहारिणे । रुद्राय नीलकंठाय चिद्रूपाय प्रचेतसे

Wika ng mga Deva: Pagpupugay sa Iyo, ang Sarili ng lahat; kay Śaṅkara na nag-aalis ng dalamhati. Pagpupugay kay Rudra, ang Panginoong Bughaw ang Lalamunan; sa Iyo na ang likas ay Kamalayan, ang Ganap na Nakaaalam.

Verse 11

गतिर्नस्सर्वदा त्वं हि सर्वापद्विनिवारकः । त्वमेव सर्वदात्माभिर्वंद्यो देवारिसूदन

Ikaw lamang ang aming kanlungan at landas sa lahat ng panahon. Ikaw ang nag-aalis ng bawat kapahamakan. Tunay, Ikaw lamang ang laging karapat-dapat sambahin ng lahat ng nilalang—O tagapagpuksa ng mga kaaway ng mga deva.

Verse 12

त्वमादिस्त्वमनादिश्च स्वानंदश्चाक्षयः प्रभुः । प्रकृतेः पुरुषस्यापि साक्षात्स्रष्टा जगत्प्रभुः

Ikaw ang pasimula, ngunit wala Kang pasimula; Ikaw ang sariling kaligayahan, ang Panginoong di-nasisira. Ikaw ang tuwirang Lumikha—maging ng Prakṛti at Puruṣa—at ang Kataas-taasang Panginoon ng sansinukob.

Verse 13

त्वमेव जगतां कर्ता भर्ता हर्ता त्वमेव हि । ब्रह्मा विष्णुर्हरो भूत्वा रजस्सत्त्वतमोगुणैः

Ikaw lamang ang tunay na Lumikha, Tagapagtaguyod, at Tagapagbalik (pag-urong) ng mga daigdig. Tunay, sa pamamagitan ng mga guṇa—rajas, sattva, at tamas—Ikaw ay nagiging Brahmā, Viṣṇu, at Hara upang gampanan ang mga gawaing kosmiko.

Verse 14

तारकोसि जगत्यस्मिन्सर्वेषामधिपोऽव्ययः । वरदो वाङ्मयो वाच्यो वाच्यवाचकवर्जितः

Sa daigdig na ito, Ikaw ang tagapagligtas na nagpapatawid sa lahat ng nilalang. Ikaw ang di-nasisirang Panginoon ng lahat. Ikaw ang tagapagkaloob ng biyaya; Ikaw ang likas na anyo ng banal na tunog at pananalita. Ikaw ang Katotohanang itinuturo ng mga salita, ngunit lampas Ka sa kapwa masasabing bagay at sa nagsasabi—malaya sa dalawahan ng tinutukoy at tumutukoy.

Verse 15

याच्यो मुक्त्यर्थमीशानो योगिभिर्योगवित्तमैः । हृत्पुंडरीकविवरे योगिनां त्वं हि संस्थितः

O Īśāna (Panginoong Śiva), para sa kalayaan (moksha) Ikaw ay hinihiling at tinatawag ng mga yogin na pinakadakila sa kaalaman ng yoga. Tunay, Ikaw ay nananahan sa mga yogin sa pinakaloob na siwang ng lotus ng puso.

Verse 16

वदंति वेदास्त्वां संतः परब्रह्मस्वरूपिणम् । भवंतं तत्त्वमित्यद्य तेजोराशिं परात्परम्

Sinasabi ng mga Veda at ng mga banal na ganap na nakakabatid na Ikaw ang mismong anyo ng Kataas-taasang Brahman. Hanggang ngayon ay ipinahahayag Ka nilang siyang sukdulang Katotohanan—ang walang kapantay na kalipunan ng banal na Liwanag na lampas sa lahat.

Verse 17

परमात्मानमित्याहुररस्मिन् जगति यद्विभो । त्वमेव शर्व सर्वात्मन् त्रिलोकाधिपते भव

Sa mundong ito, O Panginoong sumasaklaw sa lahat, ipinahahayag nilang Ikaw lamang ang Kataas-taasang Sarili (Paramātman). Ikaw nga si Śarva—ang Sariling nananahan sa lahat—at ang Hari ng tatlong daigdig; maging mahabagin at manatili bilang aming kanlungan.

Verse 18

दृष्टं श्रुतं स्तुतं सर्वं ज्ञायमानं जगद्गुरो । अणोरल्पतरं प्राहुर्महतोपि महत्तरम्

O Jagadguru, lahat ng nakikita, naririnig, pinupuri, at maging nalalaman ay munting bahagi lamang ng Iyo. Ipinahahayag ng mga pantas na Ikaw ay higit na masinop kaysa sa pinakamasinop na atomo, at higit na dakila kaysa sa pinakadakila—lampas sa hangganan ng isip at pananalita.

Verse 19

सर्वतः पाणिपादांतं सर्वतोक्षिशिरोमुखम् । सर्वतश्श्रवणघ्राणं त्वां नमामि च सर्वतः

Sumasamba ako sa Iyo sa lahat ng dako—Ikaw na ang mga kamay at paa ay umaabot sa bawat panig; ang mga mata, ulo, at mga mukha ay nasa lahat ng panig; at ang pandinig at pang-amoy ay lumalaganap sa lahat. Sa Iyo na naroroon sa lahat ng lugar at sa lahat ng paraan, iniaalay ko ang aking pagyukod.

Verse 20

सर्वज्ञं सर्वतो व्यापिन् सर्वेश्वरमनावृतम् । विश्वरूपं विरूपाक्षं त्वां नमामि च सर्वतः

Sumasamba ako sa Iyo—ang Ganap na Nakaaalam, ang Laganap sa lahat ng dako, ang Panginoon ng lahat—na walang tabing at walang hadlang; ang may anyong sanlibutan, O Virūpākṣa. Mula sa bawat panig, iniaalay ko ang aking pagpupugay sa Iyo.

Verse 21

सर्वेश्वरं भवाध्यक्षं सत्यं शिवमनुत्तमम् । कोटि भास्करसंकाशं त्वां नमामि च सर्वतः

Sumasamba ako sa Iyo sa lahat ng paraan—Panginoon ng lahat, Tagapangasiwa ng bhava (pagiging sa daigdig), ang Katotohanan, si Śiva na walang kapantay—na ang ningning ay tulad ng sampung milyong araw.

Verse 22

विश्वदेवमनाद्यंतं षट्त्रिंशत्कमनीश्वरम् । प्रवर्तकं च सर्वेषां त्वां नमामि च सर्वतः

Sumasamba ako sa Iyo—Diyos ng sansinukob—na walang simula at walang wakas; ang Panginoong nahahayag bilang pangkat ng tatlumpu’t anim na tattva, ngunit ang Sarili Mo’y walang nakahihigit na pinuno. Ikaw ang tagapag-udyok at tagapagpasimula ng lahat; mula sa bawat panig at sa lahat ng paraan, iniaalay ko sa Iyo ang aking pagyukod.

Verse 23

प्रवर्तकं च प्रकृतेस्सर्वस्य प्रपितामहम् । सर्वविग्रहमीशं हि त्वां नमामि च सर्वतः

Sumasamba ako sa Iyo, Ikaw na nagpapakilos sa Prakṛti, ang sinaunang Ninuno ng lahat. Ikaw ang Panginoong nag-aanyong lahat ng anyo; kaya mula sa bawat panig at sa lahat ng paraan, iniaalay ko sa Iyo ang aking pagyukod.

Verse 24

एवं वदंति वरदं सर्वावासं स्वयम्भुवम् । श्रुतयः श्रुतिसारज्ञं श्रुतिसारविदश्च ये

Ganyan ipinahahayag ng mga Śruti (mga Veda) ang Panginoong Swayambhu—tagapagkaloob ng biyaya, ang nananahan sa lahat at kanlungan ng lahat—Siya na nakakabatid sa diwa ng Veda; at gayundin ang mga nakaaalam ng diwang Vedic.

Verse 25

अदृश्यमस्माभिरनेकभूतं त्वया कृतं यद्भवताथ लोके । त्वामेव देवासुरभूसुराश्च अन्ये च वै स्थावरजंगमाश्च

Yaong, bagama’t sari-sari sa mga nilalang, ay di namin nakita—Ikaw ang naghayag nito sa daigdig na ito. Tunay, Ikaw lamang ang siyang minamasdan at kinikilala ng mga deva, ng mga asura, ng mga banal na pantas sa lupa, at ng lahat pang nilalang—maging di-gumagalaw at gumagalaw.

Verse 26

पाह्यनन्यगतीञ्शंभो सुरान्नो देववल्लभ । नष्टप्रायांस्त्रिपुरतो विनिहत्यासुरान्क्षणात्

O Śambhu, kanlungan ng mga walang ibang masisilungan—O minamahal ng mga deva—ingatan Mo ang aming mga Deva. Matapos Mong lipulin sa isang kisap ang mga asura, iligtas Mo kami mula sa Tripura, sapagkat halos kami’y napuksa na.

Verse 27

मायया मोहितास्तेऽद्य भवतः परमेश्वर । विष्णुना प्रोक्तयुक्त्या त उज्झिता धर्मतः प्रभो

O Parameśvara, sa araw na ito sila’y nalinlang ng Iyong Māyā. O Panginoon, dahil sa pangangatwirang sinabi ni Viṣṇu, sila’y napalayo sa dharma at tinalikuran ang matuwid na landas.

Verse 28

संत्यक्तसर्वधर्मांश्च बोद्धागमसमाश्रिताः । अस्मद्भाग्यवशाज्जाता दैत्यास्ते भक्तवत्सल

“Tinalikuran nila ang lahat ng tungkuling (Vedic) at sumilong sa mga aral ng mga Budista; ang mga Daitya na iyon ay isinilang dahil sa lakas ng sarili naming kamalasan—O Ikaw na laging mapagmahal sa mga deboto.”

Verse 29

सदा त्वं कार्यकर्त्ताहि देवानां शरणप्रद । वयं ते शरणापन्ना यथेच्छसि तथा कुरु

Ikaw lamang ang laging tumutupad sa mga layunin ng mga deva at nagbibigay ng kanlungan. Kami’y sumilong na sa Iyo; gawin Mo ang ayon sa Iyong kalooban.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा महेशानं देवास्तु पुरतः स्थिताः । कृतांजलिपुटा दीना आसन् संनतमूर्तयः

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraang purihin nang gayon si Maheśāna, ang mga deva ay tumindig sa Kanyang harapan. Magkasanib ang mga palad sa pagmamakaawa, nanatili silang mapagpakumbaba at nababalisa, nakayuko ang anyo sa ganap na pagpapasakop.

Verse 31

स्तुतश्चैवं सुरेन्द्राद्यैर्विष्णोर्जाप्येन चेश्वरः । अगच्छत्तत्र सर्वेशो वृषमारुह्य हर्षितः

Sa gayon, matapos purihin ni Indra at ng iba pang mga diyos, at sa taimtim na pagbigkas ng mantra ni Viṣṇu, ang Panginoon—Īśvara, ang Kataas-taasang Tagapamahala ng lahat—ay masayang sumakay sa Baka (Nandī) at nagtungo roon.

Verse 32

विष्णुमालिंग्य नंदिशादवरुह्य प्रसन्नधीः । ददर्श सुदृशा तत्र नन्दीदत्तकरोऽखिलान्

Yakap niya si Viṣṇu, at bumaba mula kay Nandīśa (Nandī) na may payapang at masayang diwa. Ang may magagandang mata ay nakita roon ang lahat—yaong mga tinulungan ni Nandī.

Verse 33

अथ देवान् समालोक्य कृपादृष्ट्या हरिं हरः । प्राह गंभीरया वाचा प्रसन्नः पार्वतीपतिः

Pagkaraan, si Hara (Panginoong Śiva), ang kabiyak ni Pārvatī, ay tumingin sa mga diyos at, inihagis ang mahabaging tingin kay Hari (Viṣṇu), nagsalita sa malalim na tinig, payapa at mapagpala ang kalooban.

Verse 34

शिव उवाच । ज्ञातं मयेदमधुना देवकार्यं सुरेश्वर । विष्णोर्मायाबलं चैव नारदस्य च धीमतः

Wika ni Śiva: O Panginoon ng mga diyos, ngayon ay naunawaan ko na ang banal na gawaing ito—gayundin ang lakas ng māyā ni Viṣṇu at ang matalinong layon ng marunong na Nārada.

Verse 35

तेषामधर्मनिष्ठानां दैत्यानां देवसत्तम । पुरत्रयविनाशं च करिष्येऽहं न संशयः

“O pinakamainam sa mga diyos, yaong mga Dāitya na matatag sa adharma—ipapaganap ko rin ang pagwasak sa Tatlong Lungsod (Pura-traya); walang pag-aalinlangan.”

Verse 36

परन्तु ते महादैत्या मद्भक्ता दृढमानसाः । अथ वध्या मयैव स्युर्व्याजत्यक्तवृषोत्तमाः

“Ngunit ang makapangyarihang mga Dāitya na iyon ay aking mga deboto, matatag ang loob. Kaya sila’y dapat mapatay ng Ako lamang—O pinakamainam sa mga matuwid—sapagkat sa isang dahilan at pagkukunwari, tinalikuran nila ang landas ng dharma.”

Verse 37

विष्णुर्हन्यात्परो वाथ यत्त्याजितवृषाः कृताः । दैत्या मद्भक्तिरहितास्सर्वे त्रिपुरवासिनः

Maging si Viṣṇu man ang pumatay sa kanila o ibang kapangyarihan—ang mga naninirahan sa Tripura, pawang mga Daitya, ay ginawang tumalikod sa dharma; lubos silang salat sa bhakti sa Akin (Śiva).

Verse 38

इति शंभोस्तु वचनं श्रुत्वा सर्वे दिवौकसः । विमनस्का बभूवुस्ते हरिश्चापि मुनीश्वर

Kaya nga, nang marinig ang mga salita ni Śaṃbhu (Panginoong Śiva), ang lahat ng nananahan sa langit ay nanlumo; at si Hari (Viṣṇu) man, O dakilang muni, ay napuspos ng dalamhati.

Verse 39

देवान् विष्णुमुदासीनान् दृष्ट्वा च भवकृद्विधिः । कृतांजलिपुरश्शंभुं ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

Nang makita ang mga diyos—at pati si Viṣṇu—na nakatindig na tila walang pakialam, si Brahmā, ang tagapag-ayos na nagpapalabas ng mga daigdig, ay lumapit kay Śaṃbhu na nakatiklop ang mga kamay at nagsalita ng ganito.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । न किंचिद्विद्यते पापं यस्मात्त्वं योगवित्तमः । परमेशः परब्रह्म सदा देवर्षिरक्षकः

Wika ni Brahmā: “Walang kasalanang maaaring umiral kaugnay Mo, sapagkat Ikaw ang pinakadakilang nakaaalam ng Yoga. Ikaw ang Parameśvara, ang Kataas-taasang Brahman, laging tagapangalaga ng mga deva at ng mga rishi.”

Verse 41

तवैव शासनात्ते वै मोहिताः प्रेरको भवान् । त्यक्तस्वधर्मत्वत्पूजाः परवध्यास्तथापि न

Tunay nga, sa Iyong utos lamang sila nalinlang—Ikaw mismo ang puwersang nagtutulak. Bagama’t tinalikuran nila ang sariling dharma at karapat-dapat mapatay ng iba, gayunman sila’y hindi (dapat) patayin.

Verse 42

अतस्त्वया महादेव सुरर्षिप्राणरक्षक । साधूनां रक्षणार्थाय हंतव्या म्लेच्छजातयः

Kaya nga, O Mahādeva—tagapangalaga ng mismong buhay ng mga deva at ng mga rishi—upang mapangalagaan ang mga matuwid, dapat lipulin ang mga pangkat na mleccha, yaong nagtataguyod ng adharma at umuapi sa mabubuti.

Verse 43

राज्ञस्तस्य न तत्पापं विद्यते धर्मतस्तव । तस्माद्रक्षेद्द्विजान् साधून्कंटकाद्वै विशोधयेत्

Sa haring iyon, walang gayong kasalanang lilitaw, hangga’t kumikilos siya ayon sa dharma. Kaya dapat niyang ingatan ang mga dvija at ang mga banal, at linisin ang kaharian mula sa mga “tinik”—mga puwersang mapanakit at humahadlang na nanggugulo sa mabubuti.

Verse 44

एवमिच्छेदिहान्यत्र राजा चेद्राज्यमात्मनः । प्रभुत्वं सर्वलोकानां तस्माद्रक्षस्व मा चिरम्

Kung ang isang hari sa mundong ito ay nagnanais ingatan ang sarili niyang kaharian at panatilihin ang kapangyarihang naghahari sa lahat ng kanyang nasasakupan, kaya nga, ipagtanggol ito agad; huwag mag-atubili.

Verse 45

मुनीन्द्रेशास्तथा यज्ञा वेदाश्शास्त्रादयोखिलाः । प्रजास्ते देवदेवेश ह्ययं विष्णुरपि ध्रुवम्

O Devadeveśa, Panginoon ng mga deva! Ang mga dakilang muni, ang mga yajña, ang mga Veda, at ang buong kalipunan ng mga banal na śāstra—at ang lahat ng nilalang—ay tunay na sa Iyo. Tunay nga, maging si Viṣṇu ay tiyak na umaasa sa Iyo.

Verse 46

देवता सार्वभौमस्त्वं सम्राट्सर्वेश्वरः प्रभो । परिवारस्तवैवैष हर्यादि सकलं जगत्

O Panginoon, Ikaw ang pangkalahatang Soberano, ang kataas-taasang Emperador, ang Panginoon ng lahat ng namumuno. Tunay, ang buong sansinukob—mula kay Hari (Viṣṇu) at sa iba pang mga deva—ay umiiral bilang Iyong sariling kalipunan, sapagkat lahat ay inaalalayan sa ilalim ng Iyong pagka-Panginoon.

Verse 47

युवराजो हरिस्तेज ब्रह्माहं ते पुरोहितः । राजकार्यकरः शक्रस्त्वदाज्ञापरि पालकः

“O maningning na Hari, ikaw ang magiging koronang prinsipe. Ako, si Brahmā, ang magiging purohita (pari ng angkan) mo. Si Śakra (Indra) ang magsasagawa ng mga gawain ng kaharian, tapat na magbabantay at tutupad sa iyong mga utos.”

Verse 48

देवा अन्येपि सर्वेश तव शासनयन्त्रिताः । स्वस्वकार्यकरा नित्यं सत्यं सत्यं न संशयः

O Panginoon ng lahat, maging ang iba pang mga deva ay pinamamahalaan ng mekanismo ng Iyong utos. Lagi nilang ginagampanan ang kani-kanilang tungkulin—ito ang katotohanan, katotohanan nga; walang pag-aalinlangan.

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरस्सुरपो विधिम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon—si Śaṅkara—na payapa ang diwa, ay sumagot sa panginoon ng mga deva, ang Tagapag-ayos (Brahmā).

Verse 50

शिव उवाच । हे ब्रह्मन् यद्यहं देवराजस्सम्राट् प्रकीर्त्तितः । तत्प्रकारो न मे कश्चिद्गृह्णीयां यमिह प्रभुः

Wika ni Śiva: “O Brahmā, kahit ako’y ipinupuri bilang kataas-taasang emperador na naghahari sa panginoon ng mga diyos, dito’y hindi ko tinatanggap ang gayong anyo ng paghahari; ni hindi ako kumakapit sa anumang kapangyarihang pamumuno sa bagay na ito.”

Verse 51

रथो नास्ति महादिव्यस्तादृक् सारथिना सह । धनुर्बाणादिकं चापि संग्रामे जयकारकम्

Walang karwaheng pandigma na lubhang banal at dakila, ni wala ring karwahero na katapat nito; at wala ring pana, palaso, at iba pang sandata na tunay na makapagtitiyak ng tagumpay sa digmaan.

Verse 52

यमास्थाय धनुर्बाणान् गृहीत्वा योज्य व मनः । निहनिष्याम्यहं दैत्यान् प्रबलानपि संगरे

Sa pagsakay kay Yama at paghawak ng busog at mga palaso, habang pinapatatag ang aking isipan, lilipulin ko ang mga Daitya sa labanan—kahit na sila ay makapangyarihan.

Verse 53

सनत्कुमार उवाच । अद्य सब्रह्मका देवास्सेन्द्रोपेन्द्राः प्रहर्षिताः । श्रुत्वा प्रभोस्तदा वाक्यं नत्वा प्रोचुर्महेश्वरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: "Ngayon, ang lahat ng mga diyos—kasama si Brahmā, at sina Indra at Upendra—ay lubos na nagalak. Nang marinig ang mga salita ng Panginoon sa oras na iyon, sila ay yumukod at pagkatapos ay kinausap si Maheśvara."

Verse 54

देवा ऊचुः वयं भवाम देवेश तत्प्रकारा महेश्वर । रथादिका तव स्वा मिन्संनद्धास्संगराय हि

Wika ng mga Deva: “O Panginoon ng mga diyos, O Maheśvara, kami’y may gayong diwa—handa ayon sa iyong utos. Ang aming mga karuwahe at lahat ng kagamitang pandigma ay nakahanda na, O Guro, tunay para sa labanan.”

Verse 55

इत्युक्त्वा संहतास्सर्वे शिवेच्छामधिगम्य ह । पृथगूचुः प्रसन्नास्ते कृताञ्जलिपुटास्सुराः

Pagkasabi nito, nagtipon ang lahat ng mga diyos at naunawaan ang kalooban ni Śiva. Masaya silang lumapit, nakapagdaupang-palad sa paggalang, at nagsalita sa Kanya nang salitan.

Frequently Asked Questions

The devas, led by Viṣṇu, approach Kailāsa to address Śiva amid the Tripura crisis, offering Śiva-stuti and engaging in Rudra-mantra practice as the immediate narrative action.

The hymn collapses divine titles into Śiva—calling him Paramātman, Brahman, and also Rudra/Nārāyaṇa—thereby asserting Śiva’s ultimate status while presenting devotion as the medium of inter-divine recognition.

Śiva is highlighted as Maheśvara/Parameśvara/Śaṅkara/Umāpati and linked to Dakṣiṇāmūrti via the Rudra-mantra context; Viṣṇu appears as Hari/Ramāpati/Nārāyaṇa as the principal devotee-speaker.