
Binubuksan ng Adhyaya 51 ang salaysay sa isang pagpapalit ng usapan: hiniling ni Vyāsa kay Sanatkumāra na isalaysay ang carita ni Śiva na si Śaśimauli, lalo na kung paanong si Śiva, dahil sa pag-ibig at habag, ay nagkaloob kay Bāṇāsura ng “gāṇapatya” (pagkakaugnay/kapangyarihan at katayuan sa loob ng gaṇa ni Śiva). Pumayag si Sanatkumāra at inilatag ito bilang Śiva-līlā at isang itihāsa na may dakilang bisa ng kabutihan, na may aliw sa kuwento at bigat ng aral. Pagkaraan, lumipat ang kabanata sa paghahandang pangkanlahi ayon sa Purāṇa: ipinakilala si Marīci, anak-sa-isip ni Brahmā, at ang anak niyang si Kaśyapa, na mahalagang tagapagpalaganap ng sangnilikha. Binanggit ang mga pag-aasawa ni Kaśyapa sa mga anak na babae ni Dakṣa, at itinampok si Diti bilang panganay at ina ng mga Daitya. Mula kay Diti isinilang ang dalawang makapangyarihang anak—si Hiraṇyakaśipu (panganay) at si Hiraṇyākṣa (bunso). Ang balangkas na ito ng lahi ang nagiging sanhi at paunang konteksto para sa mga susunod na angkan ng asura at sa paglitaw ni Bāṇa, upang ihanda ang tanong na etikal at teolohikal: paano ang isang asura ay maaari pa ring tumanggap ng biyaya ni Śiva at ng katayuan sa Kanyang gaṇa.
Verse 1
व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ श्राविता सुकथाद्भुता । भवतानुग्रहात्प्रीत्या शभ्वनुग्रहनिर्भरा
Sinabi ni Vyāsa: “O Sanatkumāra, ikaw na lubos na nakaaalam! Sa iyong mapagpalang biyaya, buong galak mong ipinadinig sa akin ang kahanga-hanga at marangal na banal na salaysay na ito, na puspos ng pagpapala ni Śambhu (Panginoong Śiva).”
Verse 2
इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः । गाणपत्यं ददौ प्रीत्या यथा बाणासुराय वै
Ngayon ay nais kong marinig ang banal na salaysay tungkol sa Panginoong may koronang buwan (Śiva): kung paanong sa Kanyang mapagpalang kagalakan ay ipinagkaloob Niya kay Bāṇāsura ang katayuang Gaṇapatya—ang pag-uugnay at pamumuno sa hanay ng Kanyang mga Gaṇa.
Verse 3
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यासादरात्तां वै कथां शंभोः परात्मनः । गाणपत्यं यथा प्रीत्या ददौ बाणा सुराय हि
Sinabi ni Sanatkumāra: Makinig—tunay nga—sa banal na salaysay tungkol kay Śambhu, ang Kataas-taasang Sarili, na aking tinanggap nang may paggalang mula kay Vyāsa: kung paanong dahil sa pag-ibig ay ipinagkaloob Niya kay Bāṇa ang katayuang Gaṇapatya.
Verse 4
अत्रैव सुचरित्रं च शंकरस्य महाप्रभोः । कृष्णेन समरोप्यत्र शंभोर्बाणानुगृह्णतः
Dito rin matatagpuan ang marangal na salaysay tungkol kay Śaṅkara, ang Dakilang Panginoon—sa digmaang ito na pinasimulan ni Kṛṣṇa, si Śambhu ay mahabaging nagkaloob ng biyaya kay Bāṇa.
Verse 5
अत्रानुरूपं शृणु मे शिवलीलान्वितं परम् । इतिहासं महापुण्यं मनःश्रोत्रसुखावहम्
Ngayon, pakinggan mo ako habang isinasalaysay ko ang nararapat dito—isang dakilang salaysay na puspos ng banal na līlā ng Panginoong Śiva. Ito’y isang sagradong kasaysayang lubhang mapagpala, nagbibigay-lugod sa isip at sa pandinig.
Verse 6
ब्रह्मपुत्रो मरीचिर्यो मुनिरासीन्महामतिः । मानसस्सर्वपुत्रेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः
Si Marīci, anak ni Brahmā, ay isang pantas na may dakilang isip. Sa lahat ng mga anak na isinilang mula sa isipan, siya ang panganay at ang pinakadakilang Prajāpati.
Verse 7
तस्य पुत्रो महात्मासीत्कश्यपो मुनिसत्तमः । सृष्टिप्रवृद्धकोऽत्यंतं पितुर्भक्तो विधेरपि
Ang kanyang anak ay si Kaśyapa, ang dakilang kaluluwa, pinakamainam sa mga muni. Siya ang lubhang nagpalawak ng paglikha, at may sukdulang debosyon kapwa sa kanyang ama at kay Vidhi (Brahmā, ang Tagapag-ayos ng kaayusan).
Verse 8
स्वस्य त्रयोदशमितादक्षकन्या स्सुशीलिकाः । कश्यपस्य मुनेर्व्यास पत्न्यश्चासन्पतिव्रताः
Ang labintatlong anak na babae ni Dakṣa—mabuti ang asal at marangal ang pag-uugali—ay naging mga asawang tapat, dalisay, at pativrata ng pantas na si Kaśyapa, O Vyāsa.
Verse 9
तत्र ज्येष्ठा दितिश्चासीद्दैत्यास्तत्तनयास्स्मृताः । अन्यासां च सुता जाता देवाद्यास्सचराचराः
Doon, si Diti ang panganay, at ang kanyang mga anak na lalaki ay inaalala bilang mga Daitya. Mula naman sa iba pang mga asawa ay isinilang ang mga supling na nagsisimula sa mga Deva—maging ang buong sangnilikha na gumagalaw at di-gumagalaw.
Verse 10
ज्येष्ठायाः प्रथमौ पुत्रौ दितेश्चास्तां महाबलौ । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः
Mula kay Diti, ang nakatatandang asawa, isinilang ang unang dalawang anak na lalaki na kapwa napakalakas: ang panganay ay si Hiraṇyakaśipu, at kasunod ang bunso na si Hiraṇyākṣa.
Verse 11
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारो दैत्यसत्तमाः । ह्रादानुह्रादसंह्रादा प्रह्रादश्चेत्यनुक्रमात्
Si Hiraṇyakaśipu ay may apat na anak na lalaki—pinakamahuhusay sa mga Daitya—na sina Hrāda, Anuhrāda, Saṃhrāda, at ayon sa pagkakasunod, si Prahrāda.
Verse 12
प्रह्रादस्तत्र हि महान्विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः । यं नाशितुं न शक्तास्तेऽभवन्दैत्याश्च केपि ह
Doon, si Prahlāda ay tunay na dakilang kaluluwa—isang debotong bhakta ni Viṣṇu at nagwagi sa kanyang mga pandama. Ang mga Daitya, kahit sa iba’t ibang paraan ay nagsikap, ay hindi kailanman nakayang lipulin siya.
Verse 13
विरोचनः सुतस्तस्य महा दातृवरोऽभवत् । शक्राय स्वशिरो योऽदाद्याचमानाय विप्रतः
Ang kaniyang anak na si Virocana ay sumikat bilang dakilang mapagkaloob; sapagkat nang si Indra (Śakra) ay lumapit na nag-anyong brahmin at namalimos, ibinigay pa ni Virocana ang sarili niyang ulo bilang kawanggawa.
Verse 14
तस्य पुत्रो बलिश्चासीन्महादानी शिवप्रियः । येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी
Ang kaniyang anak ay si Bali, isang haring sukdulang mapagbigay at minamahal na deboto ni Śiva; siya ang nagkaloob ng daigdig kay Hari na nag-anyong Vāmana.
Verse 15
तस्यौरसः सुतो बाणश्शिवभक्तो बभूव ह । मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसंधस्स हस्रदः
Mula sa kaniya ay isinilang ang sariling anak na si Bāṇa, na tunay na naging debotong sumasamba kay Panginoong Śiva. Siya’y pinararangalan ng lahat, mapagbigay, matalino, matatag sa katotohanan, at bantog bilang tagapagkaloob ng libu-libong handog.
Verse 16
शोणिताख्ये पुरे स्थित्वा स राज्यमकरोत्पुरा । त्रैलोक्यं च बलाञ्ज्जित्वा तन्नाथानसुरेश्वरः
Nanahan sa lungsod na tinatawag na Śoṇita, itinatag ng panginoon ng mga Asura ang kaniyang paghahari. Sa tanging lakas, sinakop niya ang tatlong daigdig at pinasuko ang kanilang mga pinuno.
Verse 17
तस्य बाणासुरस्यैव शिवभक्तस्य चामराः । शंकरस्य प्रसादेन किंकरा इव तेऽभवन्
Sa biyaya ni Śaṅkara, ang mga Cāmara na kabilang kay Bāṇāsura—na tunay na deboto ni Śiva—ay naging tulad ng mga tagapaglingkod, na wari’y mga sariling alipin ni Śiva.
Verse 18
तस्य राज्येऽमरान्हित्वा नाभवन्दुःखिताः प्रजाः । सापत्न्यादुःखितास्ते हि परधर्मप्रवर्तिनः
Sa kaniyang paghahari, matapos isantabi ang pakikialam ng mga deva, hindi nagdalamhati ang mga nasasakupan. Yaong mga pinahihirapan ng tunggalian at iba pang pasakit ay tunay na mga taong tumalikod sa sariling dharma at sumunod sa banyagang tungkulin.
Verse 19
सहस्रबाहुवाद्येन स कदाचिन्महासुरः । तांडवेन हि नृत्येनातोषयत्तं महेश्वरम्
Minsan, ang makapangyarihang asura na iyon, sa umuugong na tugtugin ng kaniyang sanlibong bisig, ay nagsayaw ng Tāṇḍava; at sa sayaw na iyon ay napalugod niya si Mahādeva, ang Dakilang Panginoong Mahēśvara.
Verse 20
तेन नृत्येन संतुष्टस्सुप्रसन्नो बभूव ह । ददर्श कृपया दृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः
Nalugod sa sayaw na iyon, si Śaṅkara ay lubos na nagalak at naging ganap na masaya. Ang Panginoon—mapagmahal sa mga deboto—ay tumingin (sa kanya) sa pamamagitan ng mahabaging titig.
Verse 21
भगवान्सर्वलोकेश्शशरण्यो भक्तकामदः । वरेण च्छंदयामास बालेयं तं महासुरम्
Si Bhagavān Śiva, Panginoon ng lahat ng daigdig—kanlungan ng mga humihingi ng pag-ampon at tumutupad sa makatarungang hangarin ng mga deboto—ay nagbigay-lugod sa dakilang asura na si Bāleya sa pamamagitan ng pagkakaloob ng isang biyaya.
Verse 22
शंकर उवाच । बालेयः स महादैत्यो बाणो भक्तवरस्सुधीः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या नुनाव परमेश्वरम्
Sinabi ni Śaṅkara: Ang dakilang asura na si Bāṇa, anak ni Bali—marangal sa bhakti at marunong—ay yumukod at sumamba kay Śaṅkara nang taos-puso, at nagsimulang pumuri sa Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara.
Verse 23
बाणासुर उवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । संतुष्टोऽसि महेशान ममोपरि विभो यदि
Sinabi ni Bāṇāsura: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, mahabagin sa mga sumuko at sumilong! O Maheśāna, Panginoong lumalaganap sa lahat—kung ikaw ay nalulugod sa akin, ipagkaloob mo ang iyong biyaya.”
Verse 24
मद्रक्षको भव सदा मदुपस्थः पुराधिपः । सर्वथा प्रीतिकृन्मे हि ससुतस्सगणः प्रभो
O Panginoon, pinuno ng lungsod, manatili kang laging malapit sa akin at maging aking palagiang tagapagtanggol. Sa lahat ng paraan, ipagkaloob mo sa akin ang galak at pabor—kasama ng iyong mga anak at ng iyong mga gana na mga kasamahan, O Guro at Amo.
Verse 25
सनत्कुमार उवाच । बलिपुत्रस्स वै बाणो मोहितश्शिवमायया । मुक्तिप्रदं महेशानं दुराराध्यमपि ध्रुवम्
Wika ni Sanatkumāra: “Tunay ngang si Bāṇa, anak ni Bali, ay nalinlang ng māyā ni Śiva. Gayunman, si Maheśāna—ang Tagapagkaloob ng mokṣa at tunay na mahirap palugdan sa pagsamba—ay nananatiling di-nagbabago magpakailanman.”
Verse 26
स भक्तवत्सलः शंभुर्दत्त्वा तस्मै वरांश्च तान् । तत्रोवास तथा प्रीत्या सगणस्ससुतः प्रभुः
Si Śambhu, na mapagmahal sa mga deboto, ay nagkaloob sa kanya ng mga biyayang iyon. Pagkaraan, sa galak ng puso, nanatili roon ang Panginoon—kasama ang Kanyang mga gaṇa at kasama ang Kanyang anak.
Verse 27
स कदाचिद्बाणपुरे चक्रे देवासुरैस्सह । नदीतीरे हरः क्रीडां रम्ये शोणितकाह्वये
Minsan, sa lungsod ni Bāṇa, si Hara (Panginoong Śiva), kasama ang mga deva at mga asura, ay naglaro sa banal na lila sa magandang pampang ng ilog na tinatawag na Śoṇita.
Verse 28
ननृतुर्जहसुश्चापि गंधर्वासरसस्तथा । जेयुः प्रणेमुर्मुनय आनर्चुस्तुष्टुवुश्च तम्
Sumayaw at nagtawanan sa galak ang mga Gandharva at Apsara. Sumigaw ang mga pantas ng “Tagumpay!”, yumukod, nagsagawa ng pagsamba, at nagpuri sa Kanya—kay Panginoong Śiva—na lubos ang kagalakan ng kanilang puso.
Verse 29
ववल्गुः प्रथमास्सर्वे ऋषयो जुहुवुस्तथा । आययुः सिद्धसंघाश्च दृदृशुश्शांकरी रतिम्
Una, ang lahat ng ṛṣi ay nagsayaw sa tuwa at naghandog din ng mga alay (āhuti) sa banal na apoy. Pagkaraan, dumating ang mga pangkat ng Siddha at nasilayan ang banal na lila ng pag-ibig ni Śaṅkara at ng Kanyang Śakti.
Verse 30
कुतर्किका विनेशुश्च म्लेच्छाश्च परिपंथिनः । मातरोभिमुखास्तस्थुर्विनेशुश्च विभीषिका
Napuksa ang mga mapag-argumentong nabubuhay sa maling pangangatwiran, ang mga mleccha, at ang mga kaaway na mandarambong sa daan. Ang mga Ina-Diyosa (Mātṛkā), nakaharap sa kalaban, ay nanindigang matatag; at winasak din ang mga puwersa ng kapahamakan at lagim.
Verse 31
रुद्रसद्भावभक्तानां भवदोषाश्च विस्तृताः । तस्मिन्दृष्टे प्रजास्सर्वाः सुप्रीतिं परमां ययुः
Ang mga kapintasan ng saṃsāra na dumadapo kahit sa mga debotong may tapat na damdamin kay Rudra ay inilahad nang masinsin. Gayunman, nang masilayan Siya, ang lahat ng tao ay nakamit ang sukdulang galak at malalim na kapanatagan.
Verse 32
ववल्गुर्मुनयस्सिद्धाः स्त्रीणां दृष्ट्वा विचेष्टितम् । पुपुषुश्चापि ऋतवस्स्वप्रभावं तु तत्र च
Nang makita ng mga ganap na pantas (siddha-muni) ang kakaiba at nakagugulong kilos ng mga babae, sila’y nayanig sa kalooban; at doon, maging ang mga panahon ng taon ay nagsimulang magpamalas at magpalakas ng kani-kanilang natatanging kapangyarihan.
Verse 33
ववुर्वाताश्च मृदवः पुष्पकेसरधूसराः । चुकूजुः पक्षिसंघाश्च शाखिनां मधुलम्पटाः
Humihip ang banayad na simoy, namumuti-abo sa polen ng mga bulaklak; at ang mga kawan ng ibon, sakim sa pulot sa mga sanga, ay umaawit nang matamis at marikit.
Verse 34
पुष्पभारावनद्धानां रारट्येरंश्च कोकिलाः । मधुरं कामजननं वनेषूपवनेषु च
Sa mga gubat at kakahuyan, ang mga puno’y nabibigatan sa saganang bulaklak, at ang mga kokila’y sumisigaw nang kaaya-aya. Sa lahat ng dako’y sumilang ang tamis na gumigising ng pagnanasa—ang pang-akit ng tagsibol na lumalaganap sa gubat at hardin.
Verse 35
ततः क्रीडाविहारे तु मत्तो बालेन्दुशेखरः । अनिर्जितेन कामेन दृष्टाः प्रोवाच नन्दिनम्
Pagkaraan, sa kanilang masayang paglalaro, si Bālenduśekhara—si Panginoong Śiva na may koronang gasuklay na buwan—ay nayanig sa banal na lila; hindi pa napapanaig ang pagnanasa, nakita niya sila at nagsalita kay Nandin.
Verse 36
चन्द्रशेखर उवाच । वामामानय गौरीं त्वं कैलासात्कृतमंडनाम् । शीघ्रमस्माद्वनाद्गत्वा ह्युक्त्वाऽकृष्णामिहानय
Wika ni Chandrashekhara (Panginoong Śiva): “Dalhin mo rito si Gaurī, ang aking minamahal, mula sa Kailāsa, na nakagayak sa mga alahas. Umalis ka agad sa gubat na ito; ipagbigay-alam kay Akṛṣṇā at dalhin siya rito.”
Verse 37
सनत्कुमार उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तत्राह पार्वतीम् । सुप्रणम्य रहो दूतश्शंकरस्य कृतांजलिः
Sinabi ni Sanatkumāra: “Sumang-ayon siya, ‘Gayon nga,’ at nangako, saka nagtungo roon. Sa lihim na dako, kinausap ng sugo ni Śaṅkara si Pārvatī; siya’y nagpatirapa sa pagyukod at nag-anjali, magkadikit ang mga palad.”
Verse 38
नन्दीश्वर उवाच । द्रष्टुमिच्छति देवि त्वां देवदेवो महेश्वरः । स्ववल्लभां रूपकृतां मयोक्तं तन्निदेशतः
Wika ni Nandīśvara: “O Diyosa, ang Mahādeva na Mahēśvara, ang Diyos ng mga diyos, ay nagnanais na makita ka. Ayon sa Kanyang utos, aking hinubog ang anyong iyon, na angkop sa minamahal Niya.”
Verse 39
सनत्कुमार उवाच । ततस्तद्वचनाद्गौरी मंडनं कर्तुमादरात् । उद्यताभून्मुनिश्रेष्ठ पतिव्रतपरायणा
Sabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Gaurī—na lubos na nakatuon sa dharma ng katapatan sa kanyang Panginoong asawa—ay masiglang tumindig upang mag-ayos ng sarili, O pinakadakilang pantas.
Verse 40
आगच्छामि प्रभुं गच्छ वद तं त्वं ममाज्ञया । आजगाम ततो नंदी रुद्रासन्नं मनोगतिः
“Darating ako. Pumaroon ka sa Panginoon at ipahayag ito ayon sa aking utos.” Pagkaraan, si Nandī—kasingbilis ng isip—ay nagtungo at lumapit kay Rudra (Panginoong Śiva).
Verse 41
पुनराह ततो रुद्रो नन्दिनं परविभ्रमः । पुनर्गच्छ ततस्तात क्षिप्रमा नय पार्वतीम्
Pagkaraan, si Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon—di matinag at makapangyarihan—ay muling nagsalita kay Nandin: “Anak, pumaroon kang muli ngayon din, at dalhin si Pārvatī nang madali.”
Verse 42
बाढमुक्त्वा स तां गत्वा गौरीमाह सुलोचनाम् । द्रष्टुमिच्छति ते भर्ता कृतवेषां मनोरमाम्
Pagkasabi ng “Gayon nga,” siya’y lumapit kay Gaurī na may magagandang mata at nagsabi: “Nais kang makita ng iyong asawa—na nakabihis sa inihandang kasuutang kaaya-aya at marikit.”
Verse 43
शंकरो बहुधा देवि विहर्तुं संप्रतीक्षते । एवं पतौ सुकामार्ते गम्यतां गिरिनंदिनि
O Diyosa, si Śaṅkara ay naghihintay sa maraming paraan upang magsagawa ng banal na lila. Yamang ang iyong Panginoon ay nananabik sa pag-ibig, O anak ng Bundok, lumapit ka sa Kanya.
Verse 44
क्सरोभिस्समग्राभिरन्योन्यमभिमंत्रितम् । लब्धभावो यथा सद्यः पार्वत्या दर्शनोत्सुकः
Sa gayon, sa ganap at kapwa ipinagpalitang mga mantra at palatandaan, agad niyang nabawi ang kapanatagan at nag-alab ang pagnanais na masilayan si Pārvatī—mabilis na bumaling ang puso niya sa presensya niya.
Verse 45
अयं पिनाकी कामारिः वृणुयाद्यां नितंबिनीम् । सर्वासां दिव्यनारीणां राज्ञी भवति वै धुवम्
Ang Panginoong Pinākī na may tangan ng Pināka, ang pumatay kay Kāma, ay pipili sa dalagang may marikit na balakang na ito; at tiyak na siya ang magiging reyna sa lahat ng mga diwata.
Verse 46
वीक्षणं गौरिरूपेण क्रीडयेन्मन्मथैर्गणैः । कामोऽयं हंति कामारिमूचुरन्योन्यमादताः
Sa anyo ni Gaurī, siya’y naglaro sa paglingon at pagtanaw, kasama ang mga pangkat ng kapangyarihang tulad ni Kāma. At sinabi nila sa isa’t isa: “Ang pagnanasa’y tunay na tumatama maging sa kaaway ni Kāma (Śiva).”
Verse 47
स्प्रष्टुं शक्नोति या काचिदृते दाक्षायणी स्त्रियम् । सा गच्छेत्तत्र निश्शंकं मोहयेत्पार्वतीपतिम्
Sinumang babae na makalalapit at makahahawak sa Kanya—maliban kay Dākṣāyaṇī (Satī)—ay dapat pumunta roon nang walang pangamba at sikaping ilito ang Panginoon ni Pārvatī (Śiva).
Verse 48
कूष्मांडतनया तत्र शंकरं स्प्रष्टुमुत्सहे । अहं गौरीसुरूपेण चित्रलेखा वचोऽब्रवीत्
Doon, sinabi ng anak na babae ni Kūṣmāṇḍa, “Kaya kong hawakan si Śaṅkara.” Pagkaraan, si Citralekhā, na nag-anyong marikit na tulad ni Gaurī, ay nagsalita ng mga salitang ito.
Verse 49
चित्रलेखोवाच । यदधान्मोहिनीरूपं केशवो मोह नेच्छया । पुरा तद्वैष्णवं योगमाश्रित्य परमार्थतः
Wika ni Citralekhā: “Noon, si Keśava ay nag-anyong Mohinī—hindi dahil sa pagnanais na manlinlang, kundi sa pag-asa sa kapangyarihang yogiko ng Vaiṣṇava, ayon sa pinakamataas na katotohanan.”
Verse 50
उर्वश्याश्च ततो दृष्ट्वा रूपस्य परिवर्तनम् । कालीरूपं घृताची तु विश्वाची चांडिकं वपुः
Pagkaraan, nang makita ang pagbabagong-anyo ni Urvaśī, si Ghṛtācī ay nag-anyong Kālī, at si Viśvācī naman ay nagtaglay ng mabagsik na katawan ni Cāṇḍikā.
Verse 51
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषा चरित्रवर्णनं शिवशिवाविवाहवर्णनं नामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः
Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Saṃhitā na Rudra-saṃhitā, sa Ikalimang bahagi na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-51 kabanata, na pinamagatang “Paglalahad ng salaysay ni Ūṣā” at “Paglalarawan ng kasal nina Śiva at Śivā (Pārvatī).”
Verse 52
मातॄणामप्यनुक्तानामनुक्ताश्चाप्सरोवराः । रत्नाद्रूपाणि ताश्चक्रुस्स्वविद्यासंयुता अनु
Maging ang mga Inang-Diyosa na hindi nabanggit ang pangalan—at ang mahuhusay na Apsarā na hindi rin nasambit—noon, taglay ang sariling lihim na kapangyarihan, ay nag-anyong tulad ng mga hiyas at mahahalagang sangkap.
Verse 53
ततस्तासां तु रूपाणि दृष्ट्वा कुंभां डनंदिनी । वैष्णवादात्मयोगाच्च विज्ञातार्था व्यडंबयत्
Pagkaraan, nang makita ang kanilang mga anyo, si Kumbhāṇḍanandinī—sa pamamagitan ng panloob na pagtanaw ng yoga at pagkaunawa sa mga pakana ng Vaiṣṇava—ay nakilala ang kanilang layon at mahusay na sinagupa ang kanilang pagpapakita.
Verse 54
ऊषा बाणासुरसुता दिव्ययोगविशारदा । चकार रूपं पार्वत्या दिव्यमत्यद्भुतं शुभम्
Si Uṣā, anak na babae ni Bāṇāsura, na bihasa sa banal na yoga, ay lumikha para kay Pārvatī ng isang anyong sukdulang kagila-gilalas, maningning, at mapalad.
Verse 55
महारक्ताब्जसंकाशं चरणं चोक्तमप्रभम् । दिव्यलक्षणसंयुक्तं मनोऽभीष्टार्थदायकम्
Ang banal na paa Niya, na inilarawang tulad ng malaking pulang lotus, ay sinasabing malaya sa makamundong kislap; pinalamutian ng mga tanda ng pagka-diyos, ipinagkakaloob nito sa deboto ang katuparan ng minimithing hangarin ng puso.
Verse 56
तस्या रमणसंकल्पं विज्ञाय गिरिजा ततः । उवाच सर्वविज्ञाना सर्वान्तर्यामिनी शिवा
Pagkaraan, si Girijā, nang maunawaan ang hangarin niya tungkol sa minamahal, ay nagsalita—si Śivā na nakaaalam ng lahat, ang nananahan sa lahat, ang panloob na Tagapamahala sa bawat puso.
Verse 57
गिरिजोवाच । यतो मम स्वरूपं वै धृतभूषे सखि त्वया । सकामत्वेन समये संप्राप्ते सति मानिनि
Sinabi ni Girijā: “Kaibigan ko, ikaw na may marikit na palamuti, yamang isinuot mo ang mismong anyo ko—sa panahong sumibol ang pagnanasa at dumating ang itinakdang sandali—o mapagmataas, makinig ka.”
Verse 58
अस्मिंस्तु कार्तिके मासि ऋतुधर्मास्तु माधवे । द्वादश्यां शुक्लपक्षे तु यस्तु घोरे निशागमे
Sa buwan ng Kārtika—at gayundin sa Mādhava (Vaiśākha), kapag itinatakda ang mga pagtalima ayon sa panahon—sa ika-12 araw (Dvādaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan, sinumang magsagawa ng (ritwal na) ito sa kakila-kilabot na paglapit ng gabi…
Verse 59
कृतोपवासां त्वां भोक्ता सुप्तामंतःपुरे नरः । स ते भर्त्ता कृतो देवैस्तेन सार्द्धं रमिष्यसि
Habang ikaw ay nag-aayuno, isang lalaki ang lalapit sa iyo habang ikaw ay natutulog sa loob ng silid. Itinalaga siya ng mga diyos bilang iyong asawa; kasama niya ay mamumuhay ka sa kaligayahan ng pagsasama.
Verse 60
आबाल्याद्विष्णुभक्तासि यतोऽनिशमतंद्रिता । एवमस्त्विति सा प्राह मनसा लज्जितानना
Mula pagkabata ay naging deboto ka na ni Vishnu, laging tapat at walang pagod. Nang marinig ito, siya—na nakayuko ang mukha sa hiya—ay sumagot sa kanyang puso, 'Mangyari nawa ang gayon'.
Verse 61
अथ सा पार्वती देवी कृतकौतुकमण्डना । रुद्रसंनिधिमागत्य चिक्रीडे तेन शंभुना
Pagkaraan, si Diyosa Pārvatī, na nagayakan ng mga palamuting pangdiriwang, ay lumapit sa harapan ni Rudra; at sa galak ay nakipaglaro siya kay Śambhu, inihahayag ang mapalad na paglalapit ng Panginoon sa Kanyang Śakti sa anyong may katangian (saguṇa).
Verse 62
ततो रतांते भगवान्रुद्रश्चादर्शनं ययौ । सदारः सगणश्चापि सहितो दैवतैर्मुने
Pagkatapos magwakas ang kanilang banal na pag-iisang-loob, si Bhagavān Rudra—O pantas—ay naglaho sa paningin, kasama ang Kanyang kabiyak, ang Kanyang mga gaṇa, at sinamahan ng nagtipong mga diyos.
The chapter announces and begins the narrative of Śiva granting “gāṇapatya” (gaṇa-affiliation/authority) to Bāṇāsura, then supplies a genealogical preface (Marīci → Kaśyapa → Diti → Hiraṇyakaśipu/Hiraṇyākṣa) to situate the asura lineage.
It suggests that Śiva’s anugraha can confer spiritual-political legitimacy beyond conventional deva/asura binaries, while genealogy functions as karmic-historical context rather than final determinism.
Śiva is invoked through epithets emphasizing transcendence and lordship—Śaśimauli (moon-crested), Śambhu/Śaṅkara, Mahāprabhu, Parātman—foregrounding grace and sovereignty as the chapter’s theological lens.