Adhyaya 4
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 464 Verses

त्रिपुरदीक्षाविधानम् — Tripura Dīkṣā: Prescriptive Procedure (Chapter on the Ordinance of Initiation)

Sa diyalogo nina Sanatkumāra at Pārāśarya, inilalahad ng kabanatang ito ang isang maingat na banal na panlaban upang hadlangan o subukin ang mga gawaing nakatuon sa dharma na kaugnay ng pangyayari sa Tripura. Isinasalaysay ni Sanatkumāra na si Viṣṇu (Acyuta) ay nagpalitaw/nilikha mula sa sarili Niyang esensya ang isang puruṣa na yari sa māyā upang magdulot ng dharmavighna, ang paglalagay ng hadlang sa dharma. Inilarawan ang nilikhang ito na may mga palatandaang mapagkunwari at di-kanais-nais: ahit ang ulo, kupas ang kasuotan, may dalang sisidlan at isang bungkos, at paulit-ulit na bumibigkas ng “dharma” sa nanginginig na tinig—isang baligtad na pahiwatig ng mapanlinlang na kabanalan. Lumapit siya, yumukod kay Viṣṇu, at humingi ng tagubilin: sino ang sasambahin, anong gawain ang gagawin, anong pangalan ang dadalhin, at saan maninirahan. Tumugon si Viṣṇu sa paglilinaw ng pinagmulan at tungkulin: siya’y isinilang mula sa katawan ni Viṣṇu, inatasang gampanan ang gawain ni Viṣṇu, at ituturing na karapat-dapat sambahin; ibinigay ang pangalang Arihan, sinabi na ang ibang pangalan ay di-mabuti, at ipinangakong ilalarawan pa ang wastong pook na titirhan. Sa kabuuan, ipinaliliwanag ng kabanata ang pinagmulan, pagbibigay-pangalan, at paglalagay sa ritwal at lipunan ng isang ahenteng ginagamit sa balangkas ng Tripura, at itinuturo ang tungkol sa māyā, ipinagkatiwalang kapangyarihan, at ang kahinaan ng dharma sa mga huwad na anyo.

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । असृजच्च महातेजाः पुरुषं स्वात्मसंभवम् । एकं मायामयं तेषां धर्मविघ्नार्थमच्युतः

Wika ni Sanatkumāra: Ang Panginoong di-nasisira, na may dakilang ningning, ay lumikha mula sa Kanyang sariling pagkatao ng iisang nilalang—hinubog ng Māyā—upang maging hadlang sa kanilang matuwid na gawain ng dharma.

Verse 2

मुंडिनं म्लानवस्त्रं च गुंफिपात्रसमन्वितम् । दधानं पुंजिकां हस्ते चालयंतं पदेपदे

Nakita niya ang isang lalaking ahit ang ulo, nakasuot ng kupas na kasuotan, may dalang mangkok na tinahi-tahi; may hawak na munting bigkis sa kamay at inuuga ito sa bawat hakbang.

Verse 3

वस्त्रयुक्तं तथा हस्तं क्षीयमाणं मुखे सदा । धर्मेति व्याहरंतं हि वाचा विक्लवया मुनिम्

Nakita nila ang muni: ang kamay niya’y nakahawak pa rin sa kanyang damit, at ang mukha’y patuloy na nanghihina; at sa nanginginig at pautal-utal na tinig, iisa lamang ang inuusal niya—“Dharma.”

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे सनत्कुमारपाराशर्य संवादे त्रिपुरदीक्षाविधानं नाम चतुर्थोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang Ikaapat na Kabanata, na pinamagatang “Pamamaraan ng Dīkṣā para sa (pagwawagi sa) Tripura,” sa Ikalimang Bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa, ng ikalawang kalipunan (Rudra-saṃhitā) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa pag-uusap nina Sanatkumāra at Pārāśarya.

Verse 5

अरिहन्नच्युतं पूज्यं किं करोमि तदादिश । कानि नामानि मे देव स्थानं वापि वद प्रभो

O kaibig-ibig na Panginoon, tagapagpuksa ng mga kaaway at di-nagkakamali—ipag-utos Mo kung ano ang dapat kong gawin. O Deva, ipahayag Mo sa akin ang Iyong mga pangalan, at gayundin ang banal na pook na pagdarausan ng pagsamba sa Iyo, O Guro at Panginoon.

Verse 6

इत्येवं भगवान्विष्णुः श्रुत्वा तस्य शुभं वचः । प्रसन्नमानसो भूत्वा वचनं चेदमब्रवीत्

Nang marinig ni Panginoong Viṣṇu ang kanyang mapalad na mga salita, naging payapa at nalugod ang kanyang isipan, at saka siya nagsalita ng ganito bilang tugon.

Verse 7

विष्णुरुवाच । यदर्थं निर्मितोऽसि त्वं निबोध कथयामि ते । मदंगज महाप्राज्ञ मद्रूपस्त्वं न संशयः

Wika ni Viṣṇu: Unawain mo—sasabihin ko sa iyo ang layunin kung bakit ka iniluwal. O supling mula sa aking sariling pagkatao, dakilang marunong, ikaw ay tunay na nasa aking anyo—walang pag-aalinlangan.

Verse 8

ममांगाच्च समुत्पन्नो मत्कार्यं कर्तुमर्हसि । मदीयस्त्वं सदा पूज्यो भविष्यति न संशयः

Ipinanganak ka mula sa Aking sariling katawan; karapat-dapat kang gumanap ng Aking layunin. Ikaw ay Akin; kaya ikaw ay laging sasambahin—walang alinlangan dito.

Verse 9

अरिहन्नाम ते स्यात्तु ह्यन्यानि न शुभानि च । स्थानं वक्ष्यामि ते पश्चाच्छृणु प्रस्तुतमादरात्

Ang iyong pangalan ay magiging “Arihan”; ang ibang mga pangalan ay hindi mapalad. Sa dakong huli ay sasabihin Ko sa iyo ang nararapat na lugar—ngayon ay makinig nang may paggalang sa itinatakda.

Verse 10

मायिन्मायामयं शास्त्रं तत्षोडशसहस्रकम् । श्रौतस्मार्तविरुद्धं च वर्णाश्रम विवर्जितम्

O mapanlinlang, ang kasulatang iyon ay yari lamang sa maya—may lawak na labing-anim na libong taludtod. Sumasalungat ito sa mga tuntuning Śrauta at Smārta (Veda at Dharmaśāstra), at walang disiplina ng varṇa at āśrama.

Verse 11

अपभ्रंशमयं शास्त्रं कर्मवादमयं तथा । रचयेति प्रयत्नेन तद्विस्तारो भविष्यति

“Sumulat ka ng isang śāstra na punô ng sirang pananalita, at gayundin ay babad sa aral na nagtatanyag sa gawaing ritwal lamang; gawin mo ito nang may pagsisikap—at tiyak na lalaganap nang malawakan ang impluwensiya nito.”

Verse 12

ददामि तव निर्माणे सामर्थ्यं तद्भविष्यति । माया च विविधा शीघ्रं त्वदधीना भविष्यति

“Ipinagkakaloob ko sa iyo ang kapangyarihang lumikha; ito’y tunay na magaganap. At ang sari-saring Māyā ay mabilis ding mapapasailalim sa iyong kapamahalaan.”

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य हरेश्च परमात्मनः । नमस्कृत्य प्रत्युवाच स मायी तं जनार्दनम्

Nang marinig ang mga salitang iyon ni Hari—ang Kataas-taasang Sarili—ang maytaglay ng māyā ay yumukod sa pagpupugay, at saka sumagot kay Janārdana (Viṣṇu).

Verse 14

मुण्ड्युवाच । यत्कर्तव्यं मया देव द्रुतमादिश तत्प्रभो । त्वदाज्ञयाखिलं कर्म सफलश्च भविष्यति

Sinabi ni Muṇḍī: “O Deva, O Panginoon, ipag-utos mo agad sa akin ang dapat kong gawin, O Prabhu. Sa mismong utos Mo, ang bawat gawain ay magiging mabunga at makakamit ang nilalayong bunga.”

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा पाठयामास शास्त्रं मायामयं तथा । इहैव स्वर्गनरकप्रत्ययो नान्यथा पुनः

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nito, itinuro niya ang isang śāstra na hinabing mula sa Māyā. Tunay, ang pagdanas ng langit at impiyerno ay itinatakda rito mismo, sa buhay na ito; hindi na sa iba pang paraan.

Verse 16

तमुवाच पुनर्विष्णुः स्मृत्वा शिवपदांबुजम् । मोहनीया इमे दैत्याः सर्वे त्रिपुरवासिनः

Pagkaraan, muling nagsalita si Panginoong Viṣṇu, habang inaalala ang mga paang-loto ni Śiva: “Ang lahat ng mga Daittya na naninirahan sa Tripura ay dapat iligaw ng Māyā.”

Verse 17

कार्यास्ते दीक्षिता नूनं पाठनीयाः प्रयत्नतः । मदाज्ञया न दोषस्ते भविष्यति महामते

“O marunong na dakila, yaong mga tumanggap ng wastong dīkṣā ay nararapat bumigkas ng mga aral na ito nang buong pagsisikap. Sa aking utos, walang kasalanan o kapintasan na darating sa iyo.”

Verse 18

धर्मास्तत्र प्रकाशन्ते श्रौतस्मार्त्ता न संशयः । अनया विद्यया सर्वे स्फोटनीया ध्रुवं यते

Doon, nagliliwanag ang mga alituntunin ng dharma—yaong itinuturo sa Śruti at yaong inaalala sa Smṛti—na walang alinlangan. Sa banal na kaalamang ito, ang lahat ng gapos at pagtabing ay tiyak na madudurog, O mapag-aske.

Verse 19

गंतुमर्हसि नाशार्थं मुण्डिंस्त्रिपुरवासिनाम् । तमोधर्मं संप्रकाश्य नाशयस्व पुरत्रयम्

Dapat kang humayo para sa layunin ng pagwasak—upang pabagsakin ang mga Mundin na naninirahan sa Tripura. Matapos mailantad nang lubos ang kanilang tamasikong paraan ng pamumuhay, wasakin mo ang tatlong lungsod.

Verse 20

ततश्चैव पुनर्गत्वा मरुस्थल्यां त्वया विभो । स्थातव्यं च स्वधर्मेण कलिर्यावत्समा व्रजेत्

O makapangyarihan, matapos bumalik muli sa disyerto, dapat kang manatili roon, nananatili sa iyong itinakdang tungkulin, hanggang sa matapos ang panahon ng Kali.

Verse 21

प्रवृत्ते तु युगे तस्मिन्स्वीयो धर्मः प्रकाश्यताम् । शिष्यैश्च प्रतिशिष्यैश्च वर्तनीयस्त्वया पुनः

“Kapag ganap nang umusad ang panahong iyon, ipahayag muli ang iyong sariling banal na disiplina (dharma). At ikaw, kasama ang iyong mga alagad at ang mga alagad ng iyong mga alagad, ay muling mamuhay ayon dito at magtaguyod nito.”

Verse 22

मदाज्ञया भवद्धर्मो विस्तारं यास्यति ध्रुवम् । मदनुज्ञापरो नित्यं गतिं प्राप्स्यसि मामकीम्

“Sa Aking utos, ang iyong matuwid na landas (dharma) ay tiyak na lalaganap at uunlad. Laging tapat sa Aking pahintulot at kautusan, mararating mo ang Aking sariling kalagayan—ang sukdulang hantungan na sa Akin.”

Verse 23

एवमाज्ञा तदा दत्ता विष्णुना प्रभविष्णुना । शासनाद्देवदेवस्य हृदा त्वंतर्दधे हरिः

Kaya nga, ang utos na iyon ay ipinahayag noon ni Viṣṇu, ang makapangyarihang Tagapagpanatili. At ayon sa kautusan ng Diyos ng mga diyos (Śiva), si Hari ay nagkubli sa loob ng iyong puso.

Verse 24

ततस्स मुंडी परिपालयन्हरेराज्ञां तथा निर्मितवांश्च शिष्यान् । यथास्वरूपं चतुरस्तदानीं मायामयं शास्त्रमपाठयत्स्वयम्

Pagkaraan nito, si Muṇḍī, na sumusunod sa utos ni Hari, ay nag-ingat sa pananagutan at lumikha rin ng mga alagad. Noon, ayon sa kanyang likas na anyo at sa kanyang kahusayan, siya mismo ang nagturo sa kanila ng isang śāstra na hinabi ng Māyā, angkop sa panahong iyon, upang ang paglalaro ng nahayag na daigdig ay umusad sa wastong kaayusan.

Verse 25

यथा स्वयं तथा ते च चत्वारो मुंडिनः शुभाः । नमस्कृत्य स्थितास्तत्र हरये परमात्मने

Gaya ng ginawa niya, gayundin ang apat na mapalad na ahit-ulo ay yumukod sa pagpupugay at tumindig doon sa harap ni Hari, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 26

हरिश्चापि मुनेस्तत्र चतुरस्तांस्तदा स्वयम् । उवाच परमप्रीतश्शिवाज्ञापरिपालकः

Doon, si Hari (Viṣṇu) ay naroon din at personal na nagsalita sa apat na muni. Umaapaw sa kagalakan, nagsalita siya bilang tapat na tagapag-ingat ng utos ni Śiva.

Verse 27

यथा गुरुस्तथा यूयं भविष्यथ मदाज्ञया । धन्याः स्थ सद्गतिमिह संप्राप्स्यथ न संशयः

Sa aking utos, kayo’y magiging tulad ng inyong Guru. Tunay kayong pinagpala; dito mismo ay mararating ninyo ang marangal na kalagayan (tunay na hantungan ng espiritu)—walang pag-aalinlangan.

Verse 28

चत्वारो मुंडिनस्तेऽथ धर्मं पाषंडमाश्रिताः । हस्ते पात्रं दधानाश्च तुंडवस्त्रस्य धारकाः

Pagkaraan, may apat na lalaking ahit ang ulo na kumupkop sa isang mapanlinlang na anyo ng “dharma.” May dala silang mangkok sa kamay at may telang pantakip sa bibig.

Verse 29

मलिनान्येव वासांसि धारयंतो ह्यभाषिणः । धर्मो लाभः परं तत्त्वं वदंतस्त्वतिहर्षतः

Nakasuot lamang ng maruruming kasuotan at kakaunti ang salita, masigla nilang ipinahayag: “Dharma lamang ang tunay na pakinabang; ito ang Kataas-taasang Katotohanan.”

Verse 30

मार्जनीं ध्रियमाणाश्च वस्त्रखंडविनिर्मिताम् । शनैः शनैश्चलन्तो हि जीवहिंसाभयाद्ध्रुवम्

May hawak silang walis na yari sa pira-pirasong telang punit, at sila’y naglalakad nang ubod ng bagal—tiyak dahil sa takot na makasakit ng mga nilalang na may buhay.

Verse 31

ते सर्वे च तदा देवं भगवंतं मुदान्विताः । नमस्कृत्य पुनस्तत्र मुने तस्थुस्तदग्रतः

Noon, silang lahat na puspos ng galak ay muling yumukod at nagbigay-galang sa Banal na Panginoon. Pagkaraang maghandog ng mapitagang pagpupugay, nanatili silang nakatayo roon sa harap ng muni.

Verse 32

हरिणा च तदा हस्ते धृत्वा च गुरवेर्पिताः । अभ्यधायि च सुप्रीत्या तन्नामापि विशेषतः

Pagkaraan, kinuha ni Hari ang mga iyon sa kaniyang kamay at inihandog sa kaniyang guru. Sa dakilang galak, buong paggalang niyang binigkas ang kanilang mga pangalan—malinaw, ganap, at detalyado.

Verse 33

यथा त्वं च तथैवैते मदीया वै न संशयः । आदिरूपं च तन्नाम पूज्यत्वात्पूज्य उच्यते

“Kung ano ka, gayon din sila—tunay na sila ay Akin, walang pag-aalinlangan. Ang kanilang pangalan ay ‘Ādirūpa’ (Ang Unang Anyo); at sapagkat sila’y karapat-dapat sambahin, sila’y tinatawag na ‘Pūjya’ (Ang Dapat Pujahin).”

Verse 34

ऋषिर्यतिस्तथा कीर्यौपाध्याय इति स्वयम् । इमान्यपि तु नामानि प्रसिद्धानि भवंतु वः

“Siya mismo ay kilala bilang ‘Ṛṣi’, ‘Yati’, ‘Kīr’, at ‘Upādhyāya’. Nawa’y ang mga pangalang ito rin ay maging tanyag sa inyo.”

Verse 35

ममापि च भवद्भिश्च नाम ग्राह्यं शुभं पुनः । अरिहन्निति तन्नामध्येयं पापप्रणाशनम्

“Kayo rin ay muling tumanggap ng isang mapalad na pangalan para sa akin. ‘Arihan’—iyan ang pangalan; dapat pagnilayan at bigkasin, sapagkat winawasak nito ang mga kasalanan.”

Verse 36

भवद्भिश्चैव कर्तव्यं कार्यं लोकसुखावहम् । लोकानुकूलं चरतां भविष्यत्युत्तमा गतिः

Kaya nga, kayo man ay nararapat gumawa ng mga gawaing nagdudulot ng kaginhawahan sa daigdig. Ang namumuhay na kaayon ng mga tao at ng kaayusan ng sanlibutan ay tiyak na makakamtan ang pinakamataas na hantungan—ang moksha sa ilalim ng biyaya ni Śiva.

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । ततः प्रणम्य तं मायी शिष्ययुक्तस्स्वयं तदा । जगाम त्रिपुरं सद्यः शिवेच्छाकारिणं मुमा

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan, ang may kapangyarihan sa māyā, kasama ang kaniyang alagad, ay yumukod at nagbigay-galang sa kaniya; at agad siyang nagtungo sa Tripura, na kumikilos ayon sa kalooban ni Śiva.

Verse 38

प्रविश्य तत्पुरं तूर्णं विष्णुना नोदितो वशी । महामायाविना तेन ऋषिर्मायां तदाकरोत्

Pagpasok niya sa lungsod na iyon nang madali, ang makapangyarihang rishi—na hinimok ni Viṣṇu—ay gumamit ng māyā. Bilang dakilang tagapaghawak ng Mahāmāyā, inihagis niya ang gayong ilusyon sa sandaling iyon.

Verse 39

नगरोपवने कृत्वा शिष्यैर्युक्तः स्थितितदा । मायां प्रवर्तयामास मायिनामपि मोहिनीम्

Pagkaraan, tumigil siya sa isang halamanan malapit sa lungsod, kasama ang kanyang mga alagad, at pinakilos ang kapangyarihan ng māyā na mapanlinlang—kaakit-akit na kaya nitong lituhin maging ang mga bihasa sa sariling ilusyon.

Verse 40

शिवार्चनप्रभावेण तन्माया सहसा मुने । त्रिपुरे न चचालाशु निर्विण्णोभूत्तदा यतिः

O pantas, dahil sa kapangyarihang nagmumula sa pagsamba kay Śiva, biglang nabigo ang māyā na iyon; at sa Tripura ay hindi man lamang ito nakagalaw. Kaya ang asceta ay agad naging walang pagkapit, napawi ang pagkahumaling.

Verse 41

अथ विष्णुं स सस्मार तुष्टाव च हृदा बहु । नष्टोत्साहो विचेतस्को हृदयेन विदूयता

Pagkaraan, naalaala niya si Panginoong Viṣṇu at taimtim Siyang pinuri mula sa puso. Gumuho ang sigla niya; litó ang isip, at sa loob ay naglalagablab sa dalamhati.

Verse 42

तत्स्मृतस्त्वरितं विष्णुस्सस्मार शंकरं हृदि । प्राप्याज्ञां मनसा तस्य स्मृतवान्नारदं द्रुतम्

Sa gayong pag-alaala, agad na inalaala ni Viṣṇu si Śaṅkara sa kanyang puso. Nang matanggap niya sa isip ang utos ni Śiva, mabilis niyang inalaala si Nārada.

Verse 43

स्मृतमात्रेण विष्णोश्च नारदस्समुपस्थितः । नत्वा स्तुत्वा पुरस्तस्य स्थितोभूत्सांजलिस्तदा

Sa mismong sandaling naalaala lamang siya ni Viṣṇu, agad na nagpakita si Nārada. Pagkaraan, yumukod at nagpuri sa harap ni Viṣṇu, tumindig siya roon na magkatiklop ang mga palad.

Verse 44

अथ तं नारदं प्राह विष्णुर्मुनिमतां वरः । लोकोपकारनिरतो देवकार्यकरस्सदा

Pagkatapos, si Viṣṇu—ang pinakadakila sa mga pantas sa karunungan—ay nagsalita kay Nārada, na laging nakatuon sa kapakanan ng mga daigdig at palaging gumaganap sa gawain ng mga diyos.

Verse 45

शिवाज्ञयोच्यते तात गच्छ त्वं त्रिपुरं द्रुतम् । ऋषिस्तत्र गतः शिष्यैर्मोहार्थं तत्सुवासिनाम्

“Minamahal, ayon sa utos ni Śiva ay sinasabi ko sa iyo: magtungo ka agad sa Tripura. May isang rishi na nagtungo roon kasama ang kanyang mga alagad, upang iligaw sa pagkalito ang mga naninirahan sa lungsod na iyon.”

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदो मुनिसत्तमः । गतस्तत्र द्रुतं यत्र स ऋषिर्मायिनां वरः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Nārada—pinakamainam sa mga muni—ay dagling nagtungo sa kinaroroonan ng rishi na iyon, ang pinakadakila sa mga gumagamit ng māyā.

Verse 47

नारदोऽपि तथा मायी नियोगान्मायिनः प्रभोः । प्रविश्य तत्पुरं तेन मायिना सह दीक्षितः

Gayundin si Nārada: sa utos ng Panginoon na siyang May-ari ng māyā, siya’y naging tagapaghawak ng māyā at pumasok sa lungsod na iyon; at kasama ng salamangkero, siya’y tumanggap ng wastong dīkṣā (inisasyon).

Verse 48

ततश्च नारदो गत्वा त्रिपुराधीशसन्निधौ । क्षेमप्रश्नादिकं कृत्वा राज्ञे सर्वं न्यवेदयत्

Pagkaraan, nagtungo si Nārada sa harap ng panginoon ng Tripura. Matapos maghandog ng magagalang na pangungumusta sa kalagayan at iba pa, isinalaysay niya nang buo ang lahat sa hari.

Verse 49

नारद उवाच कश्चित्समागतश्चात्र यतिर्धर्मपरायणः । सर्वविद्याप्रकृष्टो हि वेदविद्यापरान्वितः

Wika ni Nārada: “May dumating dito na isang yati, isang talikod-mundo na lubos na nakatuon sa dharma. Tunay na siya’y dakila sa lahat ng kaalaman, at lalo na sa banal na pag-aaral ng mga Veda.”

Verse 50

दृष्ट्वा च बहवो धर्मा नैतेन सदृशाः पुनः । वयं सुदीक्षिताश्चात्र दृष्ट्वा धर्मं सनातनम्

Matapos masdan ang maraming landas ng dharma, wala ni isa ang tunay na kapantay nito. Dito kami’y tumanggap ng ganap na dīkṣā, sapagkat nasilayan namin ang Sanātana-dharma—ang walang hanggang dharma, na nakaayon kay Śiva, ang Panginoong nagbibigay ng mokṣa (kalayaan).

Verse 51

तवेच्छा यदि वर्तेत तद्धर्मे दैत्यसत्तम । तद्धर्मस्य महाराज ग्राह्या दीक्षा त्वया पुनः

Kung ang iyong kalooban ay tunay na nakahilig sa dharmang iyon, O pinakamainam sa mga Daitya; kung gayon, O dakilang hari, muli mong tanggapin ang wastong dīkṣā, ang banal na pagsisimula, sa mismong dharmang iyon.

Verse 52

सनत्कुमार उवाच । तदीयं स वचः श्रुत्वा महदर्थसुगर्भितम् । विस्मितो हृदि दैत्येशो जगौ तत्र विमोहितः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salitang iyon—hitik sa malalim na kahulugan—namangha sa loob ang panginoon ng mga asura; at doon mismo, nalito, siya’y nagsalita.

Verse 53

नारदो दीक्षितो यस्माद्वयं दीक्षामवाप्नुमः । इत्येवं च विदित्वा वै जगाम स्वयमेव ह

“Yamang si Nārada ay naitalaga na sa dīkṣā, kami man ay tumanggap na rin ng dīkṣā.” Nang malaman niya ito, siya’y umalis sa sariling pasiya.

Verse 54

तद्रूपं च तदा दृष्ट्वा मोहितो मायया तथा । उवाच वचनं तस्मै नमस्कृत्य महात्मने

Nang makita niya noon ang anyong iyon, siya’y nalinlang ng Māyā. Yumukod siya sa paggalang sa dakilang kaluluwa at nagsalita sa kanya.

Verse 55

त्रिपुराधिप उवाच । दीक्षा देया त्वया मह्यं निर्मलाशय भो ऋषे । अहं शिष्यो भविष्यामि सत्यं सत्यं न संशयः

Wika ng Panginoon ng Tripura: “O rishi na may dalisay na layon, ipagkaloob mo sa akin ang dīkṣā. Ako’y magiging alagad mo—tunay, tunay; walang pag-aalinlangan.”

Verse 56

इत्येवं तु वचः श्रुत्वा दैत्यराजस्य निर्मलम् । प्रत्युवाच सुयत्नेन ऋषिस्स च सनातनः

Nang marinig niya ang dalisay at tuwirang mga salita ng hari ng mga Daitya, ang walang-hanggang rishi ay sumagot nang may masusing pagsisikap at maingat na pagninilay.

Verse 57

मदीया करणीया स्याद्यद्याज्ञा दैत्यसत्तम । तदा देया मया दीक्षा नान्यथा कोटियत्नतः

O pinakamainam sa mga Daitya, kung isasakatuparan mo ang aking utos, saka lamang ako magkakaloob ng dīkṣā (banal na pagsisimula); kung hindi, kahit sampung milyong pagsisikap ay hindi rin.

Verse 58

इत्येवं तु वचः श्रुत्वा राजा मायामयोऽभवत् । उवाच वचनं शीघ्रं यतिं तं हि कृतांजलिः

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang hari ay nayanig sa loob dahil sa māyā (pagkalito ng isip). Pagkaraan, na may magkadikit na palad sa paggalang, mabilis siyang nagsalita sa asetikong iyon.

Verse 59

दैत्य उवाच । यथाज्ञां दास्यसि त्वं च तत्तथैव न चान्यथा । त्वदाज्ञां नोल्लंघयिष्ये सत्यं सत्यं न संशयः

Wika ng Daitya: “Anumang utos ang ibigay mo, iyon mismo at hindi iba ang aking gagawin. Hindi ko lalabagin ang iyong kautusan. Katotohanan ito, katotohanan—walang pag-aalinlangan.”

Verse 60

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य त्रिपुराधीशितुस्तदा । दूरीकृत्य मुखाद्वस्त्रमुवाच ऋषिसत्तमः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salita ng panginoon ng Tripura, inalis ng pinakadakilang rishi ang telang nakatakip sa mukha at nagsalita.

Verse 61

दीक्षां गृह्णीष्व दैत्येन्द्र सर्वधर्मोत्तमोत्तमाम् । ददौ दीक्षाविधानेन प्राप्स्यसि त्वं कृतार्थताम्

O panginoon ng mga Daitya, tanggapin mo ang dīkṣā na ito—ang pinakadakila sa lahat ng dharma. Kapag ipinagkaloob ko ito sa iyo ayon sa wastong ritwal ng pagsisimula, makakamtan mo ang tunay na kaganapan at katuparan ng layon ng buhay.

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु मायावी दैत्यराजाय सत्वरम् । ददौ दीक्षां स्वधर्मोक्तां तस्मै विधिविधानतः

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nito, ang dalubhasa sa māyā ay agad na nagkaloob ng dīkṣā sa hari ng mga Dānava, ayon sa dharmang itinuro ng sarili niyang tradisyon, at isinagawa ito nang ganap alinsunod sa mga tuntuning ritwal.

Verse 63

दैत्यराजे दीक्षिते च तस्मिन्ससहजे मुने । सर्वे च दीक्षिता जातास्तत्र त्रिपुरवासिनः

Nang ang hari ng mga Daitya ay maayos na na-dīkṣā ng muni na si Sahaja, ang lahat ng naninirahan sa Tripura roon ay naging mga tumanggap din ng dīkṣā.

Verse 64

मुनेः शिष्यैः प्रशिष्यैश्च व्याप्तमासीद्द्रुतं तदा । महामायाविनस्तत्तु त्रिपुरं सकलं मुने

O pantas, sa di-kalaunan, ang buong Tripura ay napuno at nalaganap ng mga alagad at mga alagad-sa-alagad ng muni—mga dakilang gumagamit ng Mahā-Māyā—na kumalat sa bawat sulok ng tatlong lungsod.

Frequently Asked Questions

Viṣṇu emanates a māyā-constituted puruṣa from himself to function as a dharma-impediment within the Tripura-related narrative frame, then names him Arihan and assigns his role.

The chapter encodes how māyā can simulate dharmic signs (e.g., repeating “dharma”) while functioning as vighna; it distinguishes authentic dharma from its instrumental or counterfeit deployment.

A delegated manifestation from Viṣṇu (svātmasaṃbhava, māyāmaya puruṣa) is highlighted, emphasizing role-based divinity, naming, and the conferral of worship-status as part of cosmic strategy.