शिवशङ्खचूडयुद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Śiva and Śaṅkhacūḍa

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा काल्युक्तमीशानो किं चकार किमुक्तवान् । तत्त्वं वद महाप्राज्ञ परं कौतूहलं मम

Sinabi ni Vyāsa: “Nang marinig ang sinabi ni Kālī, ano ang ginawa ni Īśāna (Panginoong Śiva), at ano ang Kanyang sinabi? O dakilang pantas, ipahayag mo ang katotohanan—matindi ang aking pananabik na malaman.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । काल्युक्तं वचनं श्रुत्वा शंकरः परमेश्वरः । महालीलाकरश्शंभुर्जहासाश्वासयञ्च ताम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mabuting pananalita ni Kālī, si Śaṅkara—ang Kataas-taasang Panginoon—si Śambhu, ang gumaganap ng dakilang banal na līlā, ay ngumiti at inaliw siya.

Verse 3

व्योमवाणीं समाकर्ण्य तत्त्वज्ञानविशारदः । ययौ स्वयं च समरे स्वगणैस्सह शंकरः

Nang marinig ang tinig mula sa kalangitan, si Śaṅkara—dalubhasa sa kaalaman ng katotohanan—ay nagtungo mismo sa larangan ng digmaan, kasama ang Kaniyang mga gaṇa.

Verse 4

महावृषभमारूढो वीरभद्रादिसंयुतः । भैरवैः क्षेत्रपालैश्च स्वसमानैस्समन्वितः

Nakasakay Siya sa dakilang toro, kasama si Vīrabhadra at iba pang magigiting na tagapaglingkod; pinalilibutan Siya ng mga Bhairava at Kṣetrapāla, makapangyarihang mga tagapagbantay na kapantay Niya sa lakas.

Verse 5

रणं प्राप्तो महेशश्च वीररूपं विधाय च । विरराजाधिकं तत्र रुद्रो मूर्त इवांतकः

Nang dumating si Maheśa sa larangan ng digmaan, kinuha Niya ang anyong bayani; at doon si Rudra’y nagningning nang higit sa lahat—na wari’y si Antaka, ang Kamatayan, na nahayag sa anyo.

Verse 6

शंखचूडश्शिवं दृष्ट्वा विमानादवरुह्य सः । ननाम परया भक्त्या शिरसा दंडवद्भुवि

Nang makita niya ang Panginoong Śiva, bumaba si Śaṅkhacūḍa mula sa kanyang sasakyang panghimpapawid; at sa sukdulang debosyon, yumukod at nagpatirapa, idinampi ang ulo sa lupa—nakahandusay na parang tungkod sa daigdig.

Verse 7

तं प्रणम्य तु योगेन विमानमारुरोह सः । तूर्णं चकार सन्नाहं धनुर्जग्राह सेषुकम्

Pagkatapos yumukod sa Kanya, sa bisa ng yoga ay muling sumakay siya sa vimāna. Pagdaka’y nagmadaling maghanda, nagsuot ng baluti, at hinawakan ang pana kasama ang lalagyan ng mga palaso.

Verse 8

शिवदानवयोर्युद्धं शतमब्दं बभूव ह । बाणवर्षमिवोग्रं तद्वर्षतोर्मोघयोस्तदा

Ang labanan sa pagitan ni Panginoong Śiva at ng Dānava ay tumagal nang sandaang taon. Noon, bumuhos ang mabagsik na ulang-palaso, subalit sa magkabilang panig ay nauwi rin sa wala—walang nakapangibabaw sa isa’t isa.

Verse 9

शंखचूडो महावीरश्शरांश्चिक्षेप दारुणान् । चिच्छेद शंकरस्तान्वै लीलया स्वशरोत्करैः

Si Śaṅkhacūḍa, ang dakilang mandirigma, ay nagpaulan ng nakapanghihilakbot na mga palaso. Ngunit si Śaṅkara, na wari’y naglalaro lamang, ay pinutol at winasak ang mga iyon sa sarili niyang ulang-palaso.

Verse 10

तदंगेषु च शस्त्रोघैस्ताडयामास कोपतः । महारुद्रो विरूपाक्षो दुष्टदण्डस्सतां गति

Pagkaraan, sa galit, si Mahārudra—Virūpākṣa—ay humampas sa mga sangkap ng kanyang katawan ng tila ulang sandata. Siya ang tagapagparusa sa masasama at kanlungan at hantungan ng mga matuwid.

Verse 11

दानवो निशितं खड्गं चर्म चादाय वेगवान् । वृषं जघान शिरसि शिवस्य वरवाहनम्

Ang mabilis na Dānava, tangan ang matalas na espada at kalasag, ay tumama sa ulo ng Toro—Vṛṣa—ang marangal na sasakyan ni Śiva.

Verse 12

ताडिते वाहने रुद्रस्तं क्षुरप्रेण लीलया । खड्गं चिच्छेद तस्याशु चर्म चापि महोज्ज्वलम्

Nang tamaan ang sinasakyan Niya, si Rudra—na wari’y naglalaro—ay pinutol sa pamamagitan ng palasong matalim na parang labaha ang tabak ng kaaway; at sa isang kisap, hinati rin Niya ang makinang na kalasag.

Verse 13

छिन्नेऽसौ चर्मणि तदा शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । द्विधा चक्रे स्वबाणेन हरस्तां संमुखागताम्

Nang maputol ang kalasag, inihagis ng asura ang sibat (śakti). Habang ito’y rumaragasa nang tuwid sa harap, hinati iyon ni Hara sa dalawa sa pamamagitan ng sarili Niyang palaso.

Verse 14

कोपाध्मातश्शंखचूडश्चक्रं चिक्षेप दानवः । मुष्टिपातेन तच्चाप्यचूर्णयत्सहसा हरः

Sa tindi ng galit, inihagis ng demonyong Śaṅkhacūḍa ang cakra. Ngunit si Hara (Panginoong Śiva), sa biglaang suntok ng Kaniyang kamao, ay dinurog iyon at naging pulbos agad.

Verse 15

गदामाविध्य तरसा संचिक्षेप हरं प्रति । शंभुना सापि सहसा भिन्ना भस्मत्वमागता

Inikid niya ang pamalo (gada) nang buong lakas at inihagis ito kay Hara. Ngunit agad itong dinurog ni Śambhu, at ito’y nauwi sa abo.

Verse 16

ततः परशुमादाय हस्तेन दानवेश्वरः । धावति स्म हरं वेगाच्छंखचूडः क्रुधाकुलः

Pagkaraan, ang panginoon ng mga Dānava, si Śaṅkhacūḍa, ay dumampot ng palakol sa kanyang kamay; naliligalig sa poot, sumugod siya kay Hara nang ubod-bilis.

Verse 17

समाहृत्य स्वबाणौघैरपातयत शंकरः । द्रुतं परशुहस्तं तं भूतले लीलयासुरम्

Tinipon ni Śaṅkara ang rumaragasang ulang ng Kaniyang mga palaso at agad na ibinagsak ang asurang may hawak na palakol, inihagis sa lupa—na wari’y ginagawa lamang sa magaan na paglalaro.

Verse 18

ततः क्षणेन संप्राप्य संज्ञामारुह्य सद्रथम् । धृतदिव्यायुधशरो बभौ व्याप्याखिलं नभः

Pagkaraan, sa isang kisapmata, nagbalik ang ulirat at sumakay sa kaniyang maringal na karwahe; tangan ang mga banal na sandata at palaso, siya’y nagningning at lumaganap sa buong langit.

Verse 19

आयांतं तं निरीक्ष्यैव डमरुध्वनि मादरात् । चकार ज्यारवं चापि धनुषो दुस्सहं हर

Nang makita siyang papalapit, si Hara (Panginoong Śiva), sa masidhing pagnanais, ay pinatunog ang Kaniyang ḍamaru; at pinaugong din Niya ang tali ng busog—isang dagundong na di-matiis at nakapanghihilakbot.

Verse 20

पूरयामास ककुभः शृंगनादेन च प्रभुः । स्वयं जगर्ज गिरिशस्त्रासयन्नसुरांस्तदा

Pagkaraan, pinuno ng Panginoon ang lahat ng dako ng dagundong ng Kanyang tambuli; at si Girīśa, si Śiva mismo, ay umungal nang malakas, na nagpasindak sa mga asura noon.

Verse 21

त्याजितेभ महागर्वैर्महानादैर्वृषेश्वरः । पूरयामास सहसा खं गां वसुदिशस्तथा

Pagkatapos, si Vṛṣeśvara—si Śiva, Panginoon ng Banal na Toro—sa pamamagitan ng mga makapangyarihang ungol na puspos ng kadakilaan, ay biglang pinuno ang langit, ang lupa, at lahat ng dako, at ipinadama ang Kanyang paghahari sa lahat ng lugar.

Verse 22

महाकालस्समुत्पत्या ताडयद्गां तथा नभः । कराभ्यां तन्निनादेन क्षिप्ता आसन्पुरारवाः

Sumiklab si Mahākāla at hinampas ang lupa at langit gamit ang dalawang kamay; at sa kulog na dagundong ng hampas na iyon, ang mga sinaunang kaaway mula sa mga lungsod ay naihagis palayo sa kaguluhan.

Verse 23

अट्टाट्टहासमशिवं क्षेत्रपालश्चकार ह । भैरवोऽपि महानादं स चकार महाहवे

Sa dakilang labanan, si Kṣetrapāla ay nagpakawala ng mabangis at di-mapagpala na halakhak na Atṭāṭṭahāsa; at si Bhairava man ay nagbuga ng isang makapangyarihang ungol sa malawak na larangan ng digmaan.

Verse 24

महाकोलाहलो जातो रणमध्ये भयंकरः । वीरशब्दो बभूवाथ गणमध्ये समंततः

Sa gitna ng labanan ay sumiklab ang isang nakapanghihilakbot na napakalakas na kaguluhan; at pagkatapos, sa lahat ng panig sa hanay ng mga gaṇa ni Śiva, umalingawngaw ang sigaw na “Vīra! Vīra!” (Bayani!).

Verse 25

संत्रेसुर्दानवास्सर्वे तैश्शब्दैर्भयदैः खरैः । चुकोपातीव तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः

Nanginig sa sindak ang lahat ng Dānava dahil sa mabagsik at nakapanghihilakbot na mga tunog. Pagkarinig nito, ang makapangyarihang panginoon ng mga Dānava ay nag-alab sa galit, na wari’y sasabog agad.

Verse 26

तिष्ठतिष्ठेति दुष्टात्मन्व्याजहार यदा हरः । देवैर्गणैश्च तैः शीघ्रमुक्तं जय जयेति च

Nang sumigaw si Hara (Panginoong Śiva), “Tumigil, tumigil, O masamang-loob!”, agad na sumigaw ang mga deva at ang mga gaṇa, “Tagumpay! Tagumpay!”

Verse 27

अथागत्य स दंभस्य तनयस्सुप्रतापवान् । शक्तिं चिक्षेप रुद्राय ज्वालामालातिभीषणाम्

Pagkaraan, lumapit ang lubhang magiting na anak ni Dambha at inihagis kay Rudra ang isang sibat (śakti) na nakapanghihilakbot, na napalilibutan ng mga kuwintas ng apoy.

Verse 28

वह्निकूटप्रभा यांती क्षेत्रपालेन सत्वरम् । निरस्तागत्य साजौ वै मुखोत्पन्नमहोल्कया

Nagniningas itong tila naglalagablab na bunton ng apoy at sumugod pasulong, udyok ni Kṣetrapāla. Ngunit pagpasok nito sa labanan, agad itong napaurong ng isang dambuhalang bolang-apoy na bulalakaw na sumiklab mula sa kanyang bibig.

Verse 29

पुनः प्रववृते युद्धं शिवदानवयोर्महत् । चकंपे धरणी द्यौश्च सनगाब्धिजलाशया

Muli, sumiklab ang dakilang digmaan sa pagitan ni Panginoong Śiva at ng mga Dānava. Nanginig ang lupa at kalangitan, pati ang mga bundok, ang mga karagatan, at lahat ng imbakan ng tubig.

Verse 30

दांभिमुक्ताच्छराञ्शंभुश्शरांस्तत्प्रहितान्स च । सहस्रशश्शरैरुग्रैश्चिच्छेद शतशस्तदा

Pagkatapos, pinutol ni Śambhu—nang daan-daan—ang mga palasong pinakawalan ni Dāmbhi at ang mga palasong ipinana sa kanya, na winasak niya sa pamamagitan ng libu-libong mababangis na palaso.

Verse 31

ततश्शंभुस्त्रिशूलेन संकुद्धस्तं जघान ह । तत्प्रहारमसह्याशु कौ पपात स मूर्च्छितः

Pagkatapos, si Śambhu, nag-aalab sa makatarungang poot, ay hinampas siya ng trisula. Hindi niya nakayanan ang di-matitiis na hampas na iyon, kaya si Kau ay agad na bumagsak, nawalan ng malay.

Verse 32

ततः क्षणेन संप्राप संज्ञां स च तदासुरः । आजघान शरै रुद्रं तान्सर्वानात्तकार्मुकः

Pagkatapos, sa isang iglap, nagbalik-malay ang asurang iyon; at, pagdakma sa kanyang busog, pinana niya si Rudra at ang lahat ng nasa harapan niya ng sunod-sunod na mga palaso.

Verse 33

बाहूनागयुतं कृत्वा छादयामास शंकरम् । चक्रायुतेन सहसा शंखचूडः प्रतापवान्

Pagkaraan, ang makapangyarihang Śaṅkhacūḍa, na nagtipon ng mga hukbo ng mga bisig at mga ahas, ay biglang bumalot kay Śaṅkara (Śiva) sa lahat ng panig, kasama ang di-mabilang na mga cakra na umiikot na sandata.

Verse 34

ततो दुर्गापतिः क्रुद्धो रुद्रो दुर्गार्तिनाशनः । तानि चक्राणि चिच्छेद स्वशरैरुत्तमै द्रुतम्

Pagkatapos, si Rudra—ang Panginoon ni Durgā, ang tagapag-alis ng dalamhati ni Durgā—ay nag-alab sa galit, at mabilis na pinagputul-putol ang mga cakra na iyon sa pamamagitan ng sarili niyang mahuhusay na palaso.

Verse 35

ततो वेगेन सहसा गदामादाय दानवः । अभ्यधावत वै हंतुं बहुसेनावृतो हरम्

Pagkatapos, sa biglang bugso ng bilis, sinunggaban ng dānava ang kanyang pamalo at sumugod upang patayin si Hara (Panginoong Śiva), na napaliligiran ng napakaraming hukbo.

Verse 36

गदां चिच्छेद तस्याश्वापततः सोऽसिना हरः । शितधारेण संक्रुद्धो दुष्टगर्वापहारकः

Nang sumugod pababa mula sa kabayo ang kaaway, si Hara (Panginoong Śiva), sa tindi ng galit, ay pinutol ang kaniyang pamalo sa pamamagitan ng matalim na tabak; sapagkat ang Panginoon ang nag-aalis ng mapagmataas na yabang ng masasama.

Verse 37

छिन्नायां स्वगदायां च चुकोपातीव दानवः । शूलं जग्राह तेजस्वी परेषां दुस्सहं ज्वलत्

Nang maputol ang sarili niyang pamalo, nag-alab sa matinding poot ang demonyo; at ang maningning na iyon ay dumakma sa nagliliyab na trisula—isang sandatang di-matiis ng kaniyang mga kaaway.

Verse 38

सुदर्शनं शूलहस्तमायांते दानवेश्वरम् । स्वत्रिशूलेन विव्याध हृदि तं वेगतो हरः

Nang sumugod ang makapangyarihang panginoon ng mga Dānava, tangan ang trisula at anyong nakapanghihilakbot, si Hara (Śiva) ay buong bilis na tumusok sa kaniyang puso gamit ang sariling trisula ng Panginoon.

Verse 39

त्रिशूलभिन्नहृदयान्निष्क्रांतः पुरुषः परः । तिष्ठतिष्ठेति चोवाच शंखचूडस्य वीर्यवान्

Mula sa puso ni Śaṅkhacūḍa na nabiyak ng trisula, lumitaw ang isang nilalang na lampas sa karaniwan. Makapangyarihan at maningning, sumigaw siya: “Tumigil! Tumigil!”

Verse 40

निष्क्रामतो हि तस्याशु प्रहस्य स्वनवत्ततः । चिच्छेद च शिरो भीम मसिनासोऽपतद्भुवि

Habang mabilis siyang lumalabas, tumatawa at umaungal nang malakas, tinaga at pinugutan siya ng ulo ng nakatatakot na nilalang; at ang ulong pinutol ng espada ay nahulog sa lupa.

Verse 41

ततः कालीं चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तान् बहून् क्रोधात् प्रसार्य स्वमुखं तदा

Pagkatapos, ang mabagsik na si Kali, sa tindi ng galit, ay ibinuka nang malapad ang kanyang bibig at nilamon ang maraming asura, ang kanilang mga leeg at ulo ay nadurog ng kanyang mga pangil.

Verse 42

क्षेत्रपालश्चखादान्यान्बहून्दैत्यान्क्रुधाकुलः । केचिन्नेशुर्भैरवास्त्रच्छिन्ना भिन्नास्तथापरे

Pagkatapos, si Kshetrapala, na nadaig ng galit, ay nilamon ang marami pang ibang Daitya. Ang ilan sa kanila ay namatay, pinatumba ng sandatang Bhairava, habang ang iba ay nadurog at nawasak.

Verse 43

वीरभद्रोऽपरान्धीमान्बहून् क्रोधादनाशयत् । नन्दीश्वरो जघानान्यान्बहूनमरमर्दकान्

Sa galit, winasak ng marunong na Vīrabhadra ang maraming mandirigmang kalaban. Si Nandīśvara man ay pumatay ng marami pang iba—yaong mga dumudurog sa mga deva.

Verse 44

एवं बहुगणा वीरास्तदा संनह्य कोपतः । व्यनाशयन्बहून्दैत्यानसुरान् देव मर्दकान्

Kaya nga, maraming pangkat ng mga bayani, matapos magsuot ng sandata sa galit, ay lumipol sa napakaraming Daitya at Asura—mga nagpapahirap sa mga diyos.