अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

Wika ni Sanatkumāra: Siya’y nagtungo sa larangan ng digmaan at nagpalabas ng ungol na tulad ng leon. Sa dagundong na iyon ng Devī, ang mga Dānava ay sinakmal ng pagkahilo at nawalan ng malay.

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

Paulit-ulit niyang pinakawalan ang mabagsik at nakapanghihilakbot na halakhak. Pagkaraan, uminom siya ng alak na may pulot at sumayaw sa tuktok ng larangan ng digmaan, inihahayag ang nakapanghihilakbot at nanginginig-sa-daigdig na kapangyarihan ni Rudra sa gitna ng labanan.

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

Sina Ugradaṃṣṭrā, Ugradaṇḍā, at Koṭavī ay uminom ng nakalalasing na madhu; at ang iba pang mga diyosa roon sa larangan ng digmaan ay nagsayaw at uminom ng madhu nang paulit-ulit.

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

Noon, sumiklab ang isang dakilang kaguluhan sa hukbo ng mga Gaṇa at ng mga diyos; at ang lahat ng pangkat ng mga deva ay umuungal nang malakas nang paulit-ulit, puspos ng galak at sigla.

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

Nang makita si Kālī, si Śaṅkhacūḍa ay dagling sumugod sa larangan ng digmaan. Sinakmal ng takot ang mga dānava, ngunit ang kanilang hari ay nagkaloob sa kanila ng katiyakan at kawalang-pangamba.

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

Inihagis ni Kālī ang isang apoy na naglalagablab na wari’y liyab ng pralaya, ang apoy ng pagkalusaw ng sansinukob. Ngunit mabilis itong pinawi ng hari sa isang kahima-himalang gawang may tatak ng kapangyarihang Vaiṣṇava.

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

Pagkaraan, inihagis ng Diyosa ang Nārāyaṇāstra laban sa kanya. Nang makita nito ang masamang dānava sa harap, ang banal na sandatang iyon ay lumaki at lalo pang tumindi ang kapangyarihan.

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

Nang makita niya Siya na nagliliyab na wari apoy ng pralaya, si Śaṅkhacūḍa ay bumagsak sa lupa na parang tungkod at paulit-ulit na nagpatirapa sa taimtim na pagpupugay.

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

Nang makita ang demonyo na nagpakumbaba, ang sandatang iyon ay binawi. Pagkaraan, ang Diyosa, matapos basbasan sa pamamagitan ng mantra, ay inihagis ang Brahmāstra—ang banal na sandata ni Brahmā na nagpapasuko sa lakas na salungat sa pamamagitan ng sagradong kapangyarihan.

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

Nang makita niyang nagliliyab sa liwanag, ang panginoon ng mga Dānava ay tumindig sa lupa at yumukod; saka ginamit ang Brahmāstra upang subukang pigilan at itaboy siya.

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

Pagkaraan, nagngitngit ang panginoon ng mga Dānava; mabilis niyang hinila ang busog at, matapos palakasin sa mga mantra, inihagis ang mga makalangit na sandata laban sa Diyosa.

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

Sa gitna ng labanan, naghanda siyang lamunin sila, ibinuka nang malapad ang kanyang mahabang bibig. Pagkaraan ay umalingawngaw ang nakapangingilabot niyang halakhak, at sinaklot ng takot ang mga Dānava.

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

Inihagis niya kay Kālī ang sandatang sibat na umaabot sa sandaang yojana. Ngunit ang Diyosa, sa pamamagitan ng lambat ng mga banal na sandata, ay dinurog iyon sa sandaang piraso.

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

Inihagis niya ang sandatang Vaiṣṇava laban kay Caṇḍikā; ngunit si Kālī, sa kapangyarihang Māheśvara, ay pumigil at nagpawalang-bisa rito.

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

Kaya nito, sa mahabang panahon, nagpatuloy ang labanan nilang dalawa, magkaharap at magkatunggali. At ang lahat—maging ang mga Deva at ang mga Dānava—ay naging mga tagamasid na lamang.

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

Pagkaraan, ang Dakilang Diyosa na si Kālī—nagngangalit, at sa digmaan ay tila mismong Panahon—ay dinampot nang may poot ang palasong Pāśupata, na nilinis at pinalakas ng mantra.

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

Bago pa maihagis ang sandata, may banal na tinig na walang katawan ang sumambulat upang pigilan siya: “O Diyosa, huwag mong ihagis ang sandatang ito kay Śaṅkhacūḍa sa galit.”

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

O Caṇḍikā, ang bayaning si Śaṅkhacūḍa ay hindi mamamatay sa sandatang Pāśupata, ni maging sa palasong Amogha na di nagkakamali. Kaya pag-isipan mo ang ibang paraan upang mapagtagumpayan siya.

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

Pagkarinig nito, si Bhadrakālī ay hindi man lamang inihagis ang sandatang iyon. Sa halip, dahil sa gutom, nilamon niya nang tila laro ang isang daang libong Dānava.

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

Ang nakapanghihilakbot na Śakti ay sumugod nang mabilis upang lamunin si Śaṅkhacūḍa; ngunit hinarang siya ng Dānava sa pamamagitan ng isang banal na sandatang mabagsik na tulad ni Rudra.

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

Pagkaraan, ang nagngangalit na panginoon ng mga Dānava ay dagling inihagis ang kanyang espada—nagniningas na tila araw ng tag-init, ubod ng talim, at lubhang nakapanghihilakbot sa anyo.

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

Ang Kāḷī, nang makita siyang papalapit na naglalagablab sa poot, ay ibinuka nang malaki ang bibig at, habang siya’y nakatingin, ginawa siyang pagkain (nilamon siya).

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

Pinutol ng panginoon ng mga Dānava ang mga banal na sandata at iba pang mga punglo. At habang papalapit ang mga iyon sa kanya, doon mismo ay ginawa niya itong sandaang piraso.

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

Pagkaraan, si Mahādevī ay humabol nang ubod ng bilis upang muling dakpin siya; ngunit ang maluwalhating Panginoon, ang Hari ng lahat ng Siddha, ay naglaho sa paningin.

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

Pagkaraan, si Kālī, ni hindi man tinitingnan ang demonyo, ay sumuntok nang ubod-bilis; winasak niya ang karwahe nito at tunay na pinabagsak ang tagapagpatakbo ng karwahe.

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

Pagkatapos, ang mahiwagang Śaṅkhacūḍa ay mabilis na sumugod at buong lakas na inihagis ang cakra kay Bhadrakālī—nagniningas na tila apoy ng pralaya, ang apoy ng pagkalipol.

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

Noon, ang Diyosa ay tila naglalaro lamang na sinunggaban sa kaliwang kamay ang cakra; at sa biglang bugso ng poot, dinala niya ito sa sariling bibig na wari’y lalamunin.

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

Pagkatapos, ang Devī na tinulak ng matinding poot ay sinuntok siya nang ubod-bilis. Maging ang panginoon ng mga Dānava ay nayanig at sandaling nawalan ng malay.

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

Sa isang iglap ay nagbalik ang kanyang ulirat at ang makapangyarihan ay tumindig. Ngunit dahil tiningnan niya siya na parang ina, hindi siya nakipaglaban sa kanya nang suntukan o dikitan.

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

Sinunggaban ng Diyosa ang Dānava at paulit-ulit siyang inikot-ikot; saka, dahil sa matinding poot, inihagis niya ito paitaas nang napakalakas.

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

Pagkatapos, ang makapangyarihan at matapang na Śaṅkhacūḍa ay tumalbog pataas nang ubod-bilis. Siya’y bumagsak (sa paggalang) at muling tumindig, saka yumukod at nagbigay-pugay kay Bhadrakālī.

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

May galak na puso, sumakay siya sa vimāna—ang karwaheng panghimpapawid na hinubog mula sa diwa ng Panginoon ng mga hiyas at kaakit-akit pagmasdan; kahit sa gitna ng dakilang labanan, hindi siya nalito.

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

Dahil sa gutom, ininom ni Kālikā ang dugong umaagos mula sa mga sugat ng mga Dānava. Noon ding sandali, sa mismong lugar na iyon, may isang tinig na walang katawan ang sumambulat.

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

“Hanggang ngayon, sa labang ito, may natitira pang isang daang libong panginoon ng mga Dānava—mapagmataas at umuungal. Kaya, O Maharlikang Diyosa, lamunin (lipulin) mo sila kasama ng kanilang maingay na hukbo.”

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

“Sa digmaan, huwag mong ituon ang isip sa pagpatay sa panginoon ng mga Dānava. Ang Śaṅkhacūḍa na ito ay tiyak na hindi mapapatay mo, O Diyosa—walang pag-aalinlangan.”

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

Nang marinig ng Diyosa ang pahayag na lumabas mula sa kalawakan ng langit, nakita rin niya ang laman at dugo ng maraming Dānava na nagkalat sa paligid.

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

Pagkatapos kumain at uminom, si Bhadrakālī ay lumapit kay Panginoong Śaṅkara; saka niya isinalaysay ang buong pangyayari ng labanan, ayon sa wastong pagkakasunod mula simula hanggang wakas.

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, sa Rudra-saṃhitā, sa Yuddha-khaṇḍa, sa salaysay ng pagpaslang kay Śaṅkhacūḍa—nagtatapos ang ika-38 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Labanan ni Kālī.”