
Ipinagpapatuloy ng Adhyaya 26 ang pag-uusap matapos ang labanan. Hiniling ni Vyāsa kay Sanatkumāra ang malinaw na salaysay ng pangyayaring Vaiṣṇava—kung paano kumilos si Viṣṇu matapos dayain si Vṛndā at saan siya nagtungo. Isinalaysay ni Sanatkumāra na nang manahimik ang mga deva, si Śiva (Śaṃbhu), mahabagin sa mga humihingi ng kanlungan, ay nagsalita upang magpapanatag. Pinagtibay niyang napatay niya si Jalandhara para sa kapakanan ng mga deva at tinanong kung sila’y nasa kagalingan, na binibigyang-diin na ang kanyang mga gawa ay līlā lamang at hindi nagbabago sa kanyang tunay na kalikasan. Pinuri ng mga deva si Rudra at iniulat ang ginawa ni Viṣṇu: nadaya si Vṛndā at pumasok sa apoy, na umabot sa pinakamataas na kalagayan; ngunit si Viṣṇu, nabighani sa kagandahan ni Vṛndā, ay nanatiling naliligaw—dala ang abo ng kanyang cremation—dahil sa māyā ni Śiva. Ipinapakita ng kabanata ang kaibhan ng banal na kapangyarihan at ang pagiging madaling madala ng moha, at pinatitibay ang higit na pamamahala ni Śiva sa māyā at ang moral na bunga ng panlilinlang sa kaayusang dharma.
Verse 1
व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र नमस्तेऽस्तु धन्यस्त्वं शैवसत्तम । यच्छ्राविता महादिव्या कथेयं शांकरी शुभा
Sinabi ni Vyāsa: “O anak ni Brahmā, pagpupugay sa iyo. Tunay kang pinagpala, O pinakadakila sa mga deboto ni Śiva, sapagkat ipinahintulot sa iyo na marinig ang lubhang banal at mapalad na salaysay na ito na ukol kay Śaṅkara (Śiva).”
Verse 2
इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या चरितं वैष्णवं मुने । स वृन्दां मोहयित्वा तु किमकार्षीत्कुतो गतः
Ngayon, O pantas, isalaysay mo nang may lubos na kagalakan ang pangyayaring Vaiṣṇava. Matapos dayain si Vṛndā, ano ang ginawa niya, at saan siya nagtungo?
Verse 3
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ शैवप्रवर सत्तम । वैष्णवं चरितं शंभुचरिताढ्यं सुनिर्मलम्
Wika ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O Vyāsa na lubhang marunong, pinakadakila sa mga debotong Śaiva, pinakamainam sa mga banal. Isasalaysay ko ang salaysay na Vaiṣṇava—dalisay at walang dungis—ngunit hitik sa mga gawa at kaluwalhatian ni Śambhu (Panginoong Śiva).”
Verse 4
मौनीभूतेषु देवेषु ब्रह्मादिषु महेश्वरः । सुप्रसन्नोऽवदच्छंभुश्शरणागत वत्सलः
Nang ang mga diyos—si Brahmā at ang iba pa—ay napatahimik, si Mahādeva Śambhu, na laging mahabagin sa mga lumalapit upang magkubli sa Kanya, na lubos na nalugod, ay nagsalita.
Verse 5
शंभुरुवाच । ब्रह्मन्देववरास्सर्वे भवदर्थे मया हतः । जलंधरो मदंशोपि सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
Wika ni Śambhu: “O Brahmā, at kayong lahat na mararangal na diyos! Alang-alang sa inyo, pinaslang Ko ang lahat ng mga banal na bayani at pinagpala. Maging si Jalandhara—na bahagi ng sarili Kong kapangyarihan—ay winasak Ko. Ito ang katotohanan; katotohanang sinasabi Ko.”
Verse 6
सुखमापुर्न वा तातास्सत्यं ब्रूतामराः खलु । भवत्कृते हि मे लीला निर्विकारस्य सर्वदा
“O mga minamahal, sabihin ninyo sa Akin ang katotohanan: tunay ba ninyong natamo ang kaligayahan, o hindi? Sapagkat dahil sa inyo, ito’y lagi nang Aking banal na līlā—gayunman, sa Aking tunay na kalikasan, Ako’y walang pagbabago magpakailanman.”
Verse 7
सनत्कुमार उवाच । अथ ब्रह्मादयो देवा हर्षादुत्फुल्ललोचनाः । प्रणम्य शिरसा रुद्रं शशंसुर्विष्णुचेष्टितम्
Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan nito, si Brahmā at ang iba pang mga deva, na nagliliwanag ang mga mata sa galak, ay yumukod kay Rudra at pinuri ang gawang isinakatuparan ni Viṣṇu.
Verse 8
देवा ऊचुः । महादेव त्वया देवा रक्षिता श्शत्रुजाद्भयात् । किंचिदन्यत्समुद्भूतं तत्र किं करवामहै
Sinabi ng mga Deva: “O Mahādeva, sa pamamagitan Mo ay napangalagaan ang mga diyos mula sa takot na dulot ng kaaway. Ngunit may iba pang bagay na sumibol ngayon—ano ang dapat naming gawin sa gayong kalagayan?”
Verse 9
वृन्दां विमोहिता नाथ विष्णुना हि प्रयत्नतः । भस्मीभूता द्रुतं वह्नौ परमां गतिमागता
O Panginoon, si Vṛndā ay tunay na nalinlang ni Viṣṇu sa sinadyang pagsisikap; agad siyang pumasok sa apoy, naging abo, at nakamit ang kataas-taasang kalagayan.
Verse 10
वृन्दालावण्यसंभ्रांतो विष्णुस्तिष्ठति मोहितः । तच्चिताभस्म संधारी तव मायाविमोहितः
Nabighani sa nakabibighaning ganda ni Vṛndā, si Viṣṇu ay nakatindig na nalilinlang. Taglay ang abo ng gayong pira, siya’y lubos na nalito sa māyā Mo, O Śiva.
Verse 11
स सिद्धमुनिसंघैश्च बोधितोऽस्माभिरादरात् । न बुध्यते हरिस्सोथ तव मायाविमोहितः
“Bagama’t kami, kasama ang mga pangkat ng mga siddha-muni, ay magalang na nagturo, si Hari ay hindi pa rin nakaunawa—tunay ngang siya’y nalilito dahil sa Iyong Māyā.”
Verse 12
कृपां कुरु महेशान विष्णुं बोधय बोधय । त्वदधीनमिदं सर्वं प्राकृतं सचराचरम्
Ipakita Mo ang habag, O Maheśāna; gisingin si Viṣṇu—gisingin siya. Sapagkat ang buong nahayag na daigdig ng Prakṛti, ang gumagalaw at di-gumagalaw, ay nasa ilalim ng Iyong pagka-Panginoon at pamamahala.
Verse 13
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशो हि वचनं त्रिदिवौकसाम् । प्रत्युवाच महालीलस्स्वच्छन्दस्तान्कृतांजलीन्
Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salita ng mga nananahan sa langit, si Maheśa—na ang mga gawa ay dakilang banal na lila—ay malayang at may ganap na kapangyarihang sumagot sa kanila na nakatayo nang magkadikit ang mga palad sa paggalang.
Verse 14
महेश उवाच । हे ब्रह्मन्हे सुरास्सर्वे मद्वाक्यं शृणुतादरात् । मोहिनी सर्वलोकानां मम माया दुरत्यया
Wika ni Maheśa: “O Brahmā, at kayong lahat na mga deva, pakinggan ninyo nang may paggalang ang aking mga salita. Ang Mohinī na lumilinlang sa lahat ng daigdig ay aking māyā, na lubhang mahirap tawirin.”
Verse 15
तदधीनं जगत्सर्वं यद्देवासुरमानुषम् । तयैव मोहितो विष्णुः कामाधीनोऽभवद्धरिः
Ang buong daigdig—mga deva, asura, at mga tao—ay napasailalim sa kanyang kapangyarihan. Dahil sa kanyang paglalang ng pagkalito, maging si Viṣṇu (Hari) ay napasailalim sa pagnanasa.
Verse 16
उमाख्या सा महादेवी त्रिदेवजननी परा । मूलप्रकृतिराख्याता सुरामा गिरिजात्मिका
Siya’y kilala bilang Umā—ang Dakilang Diyosa, ang Kataas-taasan, na pinupuri bilang Ina ng tatlong diyos. Siya ang ipinahahayag na siyang Mūla-Prakṛti, ang banal na Ina ng mga deva, at ang pinakadiwa ni Girijā, ang Anak ng Bundok.
Verse 17
गच्छध्वं शरणा देवा विष्णुमोहापनुत्तये । शरण्यां मोहिनीमायां शिवाख्यां सर्वकामदाम्
“O mga deva, humayo at sumilong upang mapawi ang pagkalitong kaugnay ni Viṣṇu. Kumupkop sa mapang-akit na kapangyarihan ng Māyā na tinatawag na ‘Śivā’, ang nagbibigay-kanlungan at tagapagkaloob ng lahat ng ninanais.”
Verse 18
स्तुतिं कुरुत तस्याश्च मच्छक्तेस्तोषकारिणीम् । सुप्रसन्ना यदि च सा सर्वकार्यं करिष्यति
Maghandog din kayo ng papuri sa kanya—papuring nagpapaligaya sa aking Śakti. Kapag siya’y lubos na naging mapagpala, tutuparin niya ang bawat gawain.
Verse 19
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तान्सुराञ्शंभुः पञ्चास्यो भगवान्हरः । अंतर्दधे द्रुतं व्यास सर्वैश्च स्वगणैस्सह
Wika ni Sanatkumāra: “Pagkasabi niya nito sa mga deva, si Śambhu—ang pinagpalang Panginoong Hara na may limang mukha—ay biglang naglaho, O Vyāsa, kasama ang lahat ng kanyang mga gaṇa na tagasunod.”
Verse 20
देवाश्च शासनाच्छंभोर्ब्रह्माद्या हि सवासवा । मनसा तुष्टुवुर्मूलप्रकृतिं भक्तवत्सलाम्
Pagkaraan, sa pagsunod sa utos ni Śambhu, ang lahat ng mga deva—si Brahmā at iba pa, kasama si Indra—ay nagpuri sa kanilang kalooban sa Mūla-Prakṛti, ang Inang Kapangyarihan na mahabagin sa mga deboto.
Verse 21
देवा ऊचुः । यदुद्भवास्सत्त्वरजस्तमोगुणाः सर्गस्थितिध्वंसविधान कारका । यदिच्छया विश्वमिदं भवाभवौ तनोति मूलप्रकृतिं नताः स्म ताम्
Wika ng mga Deva: Yumuyuko kami sa sinaunang Mūla‑Prakṛti, na pinagmumulan ng tatlong guṇa—sattva, rajas, at tamas—na nagtatakda ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw. Sa Kanyang kalooban, ang buong sansinukob ay lumalaganap—paglitaw at pag-urong—at Kanya ring ipinapadaloy ang takbo ng daigdig.
Verse 22
पाहि त्रयोविंशगुणान्सुशब्दिताञ्जगत्यशेषे समधिष्ठिता परा । यद्रूपकर्माणिजगत्त्रयोऽपि ते विदुर्न मूलप्रकृतिं नताः स्म ताम्
Ingatan kami’y ingatanin, O Kataas-taasan, na namamayani sa buong sansinukob at ipinahahayag sa dalawampu’t tatlong tattva (guṇa). Alam man ng tatlong daigdig ang Iyong anyo at gawa, hindi pa rin nila batid ang ugat na Mūla‑Prakṛti. Kaya kami’y yumuyuko sa Kataas-taasang Katotohanang lampas doon.
Verse 23
यद्भक्तियुक्ताः पुरुषास्तु नित्यं दारिद्र्यमोहात्ययसंभवादीन् । न प्राप्नुवंत्येव हि भक्तवत्सलां सदैव मूलप्रकृतिं नताः स्म ताम्
Ang mga taong laging may debosyon sa Kanya ay hindi nahuhulog sa karukhaan, pagkalito, at iba pang pighating bunga ng pagkakabigkis sa daigdig. Sapagkat sila’y palaging yumuyuko sa sinaunang Mūla‑Prakṛti—ang laging mahabagin sa mga deboto—kaya sila’y naliligtas sa gayong pagdurusa.
Verse 24
कुरु कार्यं महादेवि देवानां नः परेश्वरि । विष्णुमोहं ह शिवे दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते
O Mahādevī, Kataas-taasang Ginang, isakatuparan Mo ang gawaing ito para sa aming mga deva. O Śivā, O Durgā, idulot Mo ang moha—ang pagkalito—kay Viṣṇu. O Diyosa, pagpupugay sa Iyo.
Verse 25
जलंधरस्य शंभोश्च रणे कैलासवासिनः । प्रवृत्ते तद्वधार्थाय गौरीशासनतश्शिवे
Nang magsimula ang labanan nina Jalandhara at Śambhu, si Śiva—ang Panginoong nananahan sa Kailāsa—ay lumakad upang lipulin si Jalandhara, alinsunod sa utos ni Gaurī.
Verse 26
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधानंतरदेवीस्तुतिविष्णुमोहविध्वंसवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Rudra Saṃhitā, sa ikalimang dibisyon—ang Yuddha-khaṇḍa—nagtatapos ang Ikadalawampu’t anim na Kabanata, na pinamagatang: “Ang salaysay ng pagpupuri ng Diyosa matapos mapatay si Jalaṃdhara, ang pagkalito ni Viṣṇu, at ang pagwasak sa pagkalitong iyon.”
Verse 27
जलंधरो हतो युद्धे तद्भयान्मो चिता वयम् । गिरिशेन कृपां कृत्वा भक्तानुग्रहकारिणा
Napatay si Jalandhara sa digmaan; at mula sa takot sa kanya ay napalaya kami. Si Girīśa (Panginoong Śiva), ang mapagkalingang tagapagpala sa mga deboto, ay naawa at nagligtas sa amin.
Verse 28
तदाज्ञया वयं सर्वे शरणं ते समागताः । त्वं हि शंभुर्युवां देवि भक्तोद्धारपरायणौ
Sa utos Niya, kaming lahat ay lumapit sa iyo upang magkanlong. Sapagkat ikaw ay si Śambhu, at ikaw rin, O Diyosa—kayong dalawa ay lubos na nakatuon sa pag-angat at pagliligtas sa mga deboto.
Verse 29
वृन्दालावण्यसंभ्रातो विष्णुस्तिष्ठति तत्र वै । तच्चिताभस्मसंधारी ज्ञानभ्रष्टो विमोहितः
Naroon nga si Viṣṇu, tunay na nakatayo roon, nalilito sa nakabibighaning ganda ni Vṛndā. Suot ang abo ng pira ng libing, nalihis siya sa wastong pag-unawa at lubos na nadaya ng kamangmangan.
Verse 30
संसिद्धसुरसंघैश्च बोधितोऽपि महेश्वरि । न बुध्यते हरिस्सोथ तव मायाविमोहितः
O Maheśvarī, kahit turuan si Hari (Viṣṇu) ng mga pangkat ng ganap na mga deva, hindi pa rin siya makaunawa—sapagkat nililinlang siya ng Iyong māyā.
Verse 31
कृपां कुरु महादेवि हरिं बोधय बोधय । यथा स्वलोकं पायात्स सुचित्तस्सुरकार्यकृत्
O Mahādevī, maawa ka—gisingin si Hari, gisingin siya—upang siya, na may dalisay na isip at tapat sa pagtupad ng layon ng mga deva, ay makabalik nang ligtas sa sarili niyang banal na kaharian.
Verse 32
इति स्तुवंतस्ते देवास्तेजोमंडलमास्थितम् । ददृशुर्गगने तत्र ज्वालाव्याप्ता दिगंतरम्
Kaya nito, habang ang mga deva ay nagpupuri, nakita nila sa langit ang isang maningning na bilog ng banal na liwanag; mula roon ay kumalat ang mga liyab at nilaganap ang mga abot-tanaw sa lahat ng dako.
Verse 33
तन्मध्याद्भारतीं सर्वे ब्रह्माद्याश्च सवासवाः । अमराश्शुश्रुवुर्व्यास कामदां व्योमचारिणीम्
Mula sa gitna niyon, narinig ng lahat ng deva—si Brahmā at iba pa, kasama si Indra—ang makalangit na Bhāratī, O Vyāsa: isang tumutupad ng hiling na presensiyang gumagalaw sa himpapawid.
Verse 34
आकाशवाण्युवाच । अहमेव त्रिधा भिन्ना तिष्ठामि त्रिविधैर्गुणैः । गौरी लक्ष्मीः सुरा ज्योती रजस्सत्त्वतमोगुणैः
Wika ng tinig sa langit: “Ako lamang ang iisa, subalit nahahati sa tatlo sa pamamagitan ng tatlong guṇa. Sa rajas Ako si Gaurī; sa sattva Ako si Lakṣmī, ang mapalad na liwanag; at sa tamas Ako si Surā, ang madilim na kapangyarihang mapanlinlang—ganyan Ako nananatili bilang tatlong katangian.”
Verse 35
तत्र गच्छत यूयं वै तासामंतिक आदरात् । मदाज्ञया प्रसन्नास्ता विधास्यंते तदीप्सितम्
Pumaroon kayo roon, kayong lahat, at lumapit sa kanila nang may paggalang. Sa aking utos, sila’y magiging mapagpala at tutuparin ang ninanais.
Verse 36
सनत्कुमार उवाच । शृण्वतामिति तां वाचमंतर्द्धानमगान्महः । देवानां विस्मयोत्फुल्लनेत्राणां तत्तदा मुने
Wika ni Sanatkumāra: Pagkasabi ng mga salitang iyon—“Makinig kayong lahat!”—ang dakilang presensiya ay naglaho sa paningin. Noon, O pantas, ang mga diyos ay nakatayo na dilat ang mga mata sa pagkamangha.
Verse 37
ततस्सवेंऽपि ते देवाः श्रुत्वा तद्वाक्यमादरात् । गौरीं लक्ष्मीं सुरां चैव नेमुस्तद्वाक्यचोदिताः
Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos na iyon, matapos pakinggan nang may paggalang ang mga salita, ay yumukod—sa utos ding iyon—kay Gaurī, kay Lakṣmī, at gayundin kay Surā, ang banal na Diyosa.
Verse 38
तुष्टुवुश्च महाभक्त्या देवीस्तास्सकलास्सुराः । नानाविधाभिर्वाग्भिस्ते ब्रह्माद्या नतमस्तकाः
Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Brahmā—ay yumukod na may paggalang, at sa dakilang debosyon ay nagpuri sa mga Diyosa sa iba’t ibang maringal na pananalita.
Verse 39
ततोऽरं व्यास देव्यस्ता आविर्भूताश्च तत्पुरः । महाद्भुतैस्स्वतेजोभिर्भासयंत्यो दिगंतरम्
Pagkatapos, O Vyāsa, ang mga Diyosang iyon ay agad na nagpakita sa harap niya; at sa kanilang sariling kamangha-manghang liwanag, pinaliwanag nila ang pinakalayong dulo ng bawat direksiyon.
Verse 40
अथ ता अमरा दृष्ट्वा सुप्रसन्नेन चेतसा । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या स्वकार्यं च न्यवेदयन्
Pagkaraan, nang makita Siya, ang mga diyos—na naging lubhang payapa ang puso—ay yumukod, nagpuri sa Kanya nang may debosyon, at inihayag ang layunin ng kanilang misyon.
Verse 41
ततश्चैतास्सुरान्दृष्ट्वा प्रणतान्भक्तवत्सलः । बीजानि प्रददुस्तेभ्यो वाक्यमूचुश्च सादरम्
Pagkatapos, nang makita ang mga deva na nakayukod sa pagsuko, ang Panginoon—na laging mahabagin sa mga deboto—ay nagkaloob sa kanila ng mga kapangyarihang binhi (bīja) at nagsalita nang may paggalang at kabaitan.
Verse 42
देव्य ऊचुः । इमानि तत्र बीजानि विष्णुर्यत्रावतिष्ठति । निर्वपध्वं ततः कार्यं भवतां सिद्धिमेष्यति
Wika ng mga Diyosa: “Itanim ninyo ang mga binhing ito roon, sa mismong pook na kinaroroonan ni Viṣṇu. Pagkaraan, isagawa ang nararapat na gawain; sa gayon, matutupad ang inyong layon.”
Verse 43
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तास्ततो देव्योंतर्हिता अभवन्मुने । रुद्रविष्णुविधीनां हि शक्तयस्त्रिगुणात्मिकाः
Sinabi ni Sanatkumāra: “Pagkasabi nito, O pantas, ang mga diyosang iyon ay naglaho. Sapagkat ang mga śakti nina Rudra (Śiva), Viṣṇu, at Vidhī (Brahmā) ay tunay na may kalikasang binubuo ng tatlong guṇa.”
Verse 44
ततस्तुष्टाः सुरास्सर्वे ब्रह्माद्याश्च सवासवाः । तानि बीजानि संगृह्य ययुर्यत्र हरिः स्थितः
Pagkatapos ang lahat ng mga diyos—kasama si Brahma at ang iba pang mga diyos, at pati na rin si Indra—ay nasiyahan. Pinulot ang mga buto na iyon, sila ay nagtungo sa lugar kung saan nananahan si Hari (Vishnu).
Verse 45
वृन्दाचिताभूमितले चिक्षिपुस्तानि ते सुराः । स्मृत्वा तास्संस्थितास्तत्र शिवशक्त्यंशका मुने
O pantas, inihagis ng mga Deva ang mga iyon sa lupang tinambak ni Vṛndā; at sa pag-alaala sa banal na kautusan, nanatili silang nakapuwesto roon—sapagkat sila’y mga bahagi ng sariling Śakti ni Śiva.
Verse 46
निक्षिप्तेभ्यश्च बीजेभ्यो वनस्पत्यस्त्रयोऽभवन् । धात्री च मालती चैव तुलसी च मुनीश्वर
Mula sa mga binhing inihagis sa lupa, sumibol ang tatlong banal na halaman—Dhātrī (Āmalakī), Mālatī, at Tulasī, O pinakadakilang pantas.
Verse 47
धात्र्युद्भवा स्मृता धात्री माभवा मालती स्मृता । गौरीभवा च तुलसी तमस्सत्त्वरजोगुणाः
Sinasabing ang Dhātrī ay isinilang mula sa punong Dhātrī (āmalakī); ang Mālatī ay inaalalang umusbong mula sa punong Mā; at ang Tulasī ay sinasabing nagmula kay Gaurī. Kaugnay din sila ng tatlong guṇa—tamas, sattva, at rajas.
Verse 48
विष्णुर्वनस्पतीर्दृष्ट्वा तदा स्त्रीरूपिणीर्मुने । उदतिष्ठत्तदा तासु रागातिशयविभ्रमात्
O pantas, nang makita ni Viṣṇu ang mga punong iyon na nag-anyong babae, siya’y nayanig at naakit sa kanila—nalito ang isip dahil sa labis na pagnanasa.
Verse 49
दृष्ट्वा स याचते मोहात्कामासक्तेन चेतसा । तं चापि तुलसी धात्री रागेणैवावलोकताम्
Pagkakita sa kanya, siya’y nakiusap sa pagkalito, ang isip ay gapos ng pagnanasa; at si Tulasī rin—ang Dhātrī, ang tagapagtaguyod—ay tumingin sa kanya na may pagkapit ng pag-ibig na makamundo.
Verse 50
यच्च बीजं पुरा लक्ष्म्या माययैव समर्पितम् । तस्मात्तदुद्भवा नारी तस्मिन्नीर्ष्यापराभवत्
At ang binhing yaon, na minsang inialay ni Lakṣmī sa pamamagitan ng sariling kapangyarihan ng māyā—mula roon ay sumilang ang isang babae; at dahil sa bagay na iyon, siya’y napailalim sa paninibugho.
Verse 51
अतस्सा बर्बरीत्याख्यामवापातीव गर्हिताम् । धात्रीतुलस्यौ तद्रागात्तस्य प्रीतिप्रदे सदा
Kaya siya ay nakilala bilang “Barbarī,” isang pangalang wari’y kapintasan. Gayunman, dahil sa kanyang taimtim na debosyon at pagkapit ng puso, siya’y laging tagapagkaloob ng ligaya sa kanya, minamahal niya gaya ng dhātrī (āmalakī) at tulasī (na mahal sa mga diyos).
Verse 53
ततो विस्मृतदुःखोऽसौ विष्णुस्ताभ्यां सहैव तु । वैकुंठमगमत्तुष्टस्सर्वदेवैर्नमस्कृतः । कार्तिके मासि विप्रेन्द्र धात्री च तुलसी सदा । सर्वदेवप्रियाज्ञेया विष्णोश्चैव विशेषतः
Pagkaraan, si Viṣṇu, na nalimot ang dalamhati, ay sumama sa dalawang iyon; at sa kagalakan, na pinarangalan at sinamba ng lahat ng mga diyos, ay nagbalik sa Vaikuṇṭha. O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa buwan ng Kārtika, ang Dhātrī (āmalakī) at Tulasī ay laging dapat kilalaning minamahal ng lahat ng mga diyos—lalo na ni Viṣṇu. Sa pananaw ng Śaiva Siddhānta, ipinakikita rin nito na maging ang mga diyos ay nakakamtan ang kapayapaan at pagpapanumbalik sa ilalim ng pinakamataas na kaayusan ng Panginoon ng kosmos (Pati), at na ang banal na pagtalima sa panahon (Kārtika) at ang mga sagradong halaman ay nagiging sandigan ng debosyon at kabutihang-loob sa loob ng dharma.
Verse 54
तत्रापि तुलसी धन्यातीव श्रेष्ठा महामुने । त्यक्त्वा गणेशं सर्वेषां प्रीतिदा सर्वकामदा
Kahit sa gitna ng mga banal na handog na iyon, O dakilang pantas, ang Tulasī ay lubhang pinagpala at kataas-taasan; isinasantabi maging si Gaṇeśa, siya’y nagiging tagapagkaloob ng ligaya sa lahat at tumutupad ng bawat marapat na hangarin.
Verse 55
वैकुण्ठस्थं हरिं दृष्ट्वा ब्रह्मेन्द्राद्याश्च तेऽमराः । नत्वा स्तुत्वा महाविष्णुं स्वस्वधामानि वै ययुः
Nang makita si Hari (Viṣṇu) na nakaluklok sa Vaikuṇṭha, ang mga walang-kamatayang pinamumunuan nina Brahmā at Indra ay yumukod, sumamba, at nagpuri kay Mahāviṣṇu; at pagkaraan ay nagsiuwi sila, bawat isa sa sariling tahanang makalangit.
Verse 56
वैकुण्ठोऽपि स्वलोकस्थो भ्रष्टमोहस्सुबोधवान् । सुखी चाभून्मुनिश्रेष्ठ पूर्ववत्संस्मरञ्छिवम्
O pinakadakilang mga muni, maging si Vaikuṇṭha na nananahan sa sariling kaharian ay napawi ang pagkalito, nagkamit ng malinaw na pagkaunawa, at muling naging maligaya gaya ng dati sa pag-alaala kay Panginoong Śiva.
Verse 57
इत्याख्यानमघोघघ्नं सर्वकामप्रदं नृणाम् । सर्व कामविकारघ्नं सर्वविज्ञानवर्द्धनम्
Kaya nito, ang banal na salaysay na ito’y pumupuksa sa mabibigat na kasalanan, nagkakaloob sa tao ng lahat ng wastong hangarin, nag-aalis ng lahat ng pagbaluktot na bunga ng pagnanasa, at nagpapalago ng bawat uri ng tunay na pagkaunawang espirituwal.
Verse 58
य इदं हि पठेन्नित्यं पाठयेद्वापि भक्तिमन् । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स याति परमां गतिम्
Sinumang may debosyon na palaging bumibigkas ng banal na salaysay na ito, o nagpapabigkas nito; sinumang nakikinig dito, o nagpaparinig nito—ang gayong tao, sa biyaya ni Panginoong Śiva, ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan, ang pinakamataas na paglaya.
Verse 59
पठित्वा य इदं धीमानाख्यानं परमोत्तमम् । संग्रामं प्रविशेद्वीरो विजयी स्यान्न संशयः
Ang sinumang marunong at matapang, matapos bigkasin ang napakahusay na banal na salaysay na ito at pumasok sa digmaan, ay tiyak na magwawagi—walang pag-aalinlangan.
Verse 60
विप्राणां ब्रह्मविद्यादं सत्रियाणां जयप्रदम् । वैश्यानां सर्वधनदं शूद्राणां सुखदं त्विदम्
Ito ang aral/ritwal ni Śiva: ipinagkakaloob sa mga Brahmin ang kaalaman sa Brahman; ibinibigay sa mga Kṣatriya ang tagumpay; iginagawad sa mga Vaiśya ang lahat ng kayamanan; at sa mga Śūdra ay kaloob ang kaginhawahan at ligaya.
Verse 61
शंभुभक्तिप्रदं व्यास सर्वेषां पापनाशनम् । इहलोके परत्रापि सदा सद्गतिदायकम्
O Vyāsa, ito’y nagkakaloob ng debosyon kay Śambhu (Panginoong Śiva) at pumupuksa sa mga kasalanan ng lahat. Sa mundong ito at sa kabilang-buhay, lagi nitong ibinibigay ang tunay at mapalad na landas—mabuting kapalaran at paglaya.
The chapter narrates the aftermath of Jalandhara’s death and reports Viṣṇu’s deception of Vṛndā, her entry into fire, and Viṣṇu’s ensuing delusion while carrying her pyre-ashes.
It frames delusion (moha) as a function of māyā under Śiva’s sovereignty, showing that even high deities can be bound by affect and illusion, while Śiva remains nirvikāra and acts through līlā.
Śiva appears as Maheśvara/Rudra/Śaṃbhu—protector of the devas and refuge-giver—while Viṣṇu is portrayed as an agent of stratagem who becomes subject to māyā after the act.