
Sa Adhyaya 25, isinalaysay ni Sanatkumāra kung paanong si Brahmā, kasama ang nagtipong mga deva at mga rishi, ay yumukod nang may paggalang at naghandog ng pormal na himno ng papuri kay Śiva bilang Devadeveśa. Itinatampok ng papuri ang mapagkalingang pagprotekta ni Śiva sa mga dumudulog at sumasaklolo (śaraṇāgata-vatsala) at ang Kanyang palagiang pag-aalis ng pagdurusa ng mga deboto. Ipinahayag ng mga deva ang isang teolohiyang may kabalintunaan: si Śiva ay kahanga-hanga sa līlā, madaling lapitan sa pamamagitan ng bhakti ngunit mahirap maabot ng marurumi; maging ang Veda ay hindi Siya ganap na maunawaan, habang ang mga dakilang nilalang ay patuloy na umaawit ng Kanyang nakatagong kadakilaan. Pinatutunayan ng himno na ang biyaya ni Śiva ay kayang baligtarin ang karaniwang inaasahan sa kakayahang espirituwal, at binibigyang-diin ang Kanyang pag-iral sa lahat ng dako at di-nagbabagong kalikasan, na nahahayag sa tunay na debosyon. Ipinakilala rin ang mga halimbawa—si Yadupati at ang asawang si Kalāvatī, at si Haring Mitrasaha kasama si Madayantī—na umabot sa pinakamataas na katuparan at kaivalya sa pamamagitan ng bhakti. Sa kabuuan, ang kabanata ay isang stotra ng aral na nakapaloob sa salaysay, na naglalarawan ng landas: debosyon → pagpapakita ng Diyos → paglaya.
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथ ब्रह्मादयो देवा मुनयश्चाखिलास्तथा । तुष्टुवुर्देवदेवेशं वाग्भिरिष्टाभिरानताः
Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan, si Brahmā at ang iba pang mga diyos, gayundin ang lahat ng mga pantas, ay yumukod at nagpuri sa Devadeveśa—Panginoon ng mga diyos—sa pamamagitan ng mga himnong minamahal at angkop na pananalita.
Verse 2
देवा ऊचुः । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । साधुसौख्यप्रदस्त्वं हि सर्वदा भक्तदुःखहा
Nagsalita ang mga Deva: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva—mahabagin sa mga dumudulog at kumakalinga sa Iyo—Ikaw nga ang nagbibigay ng ligaya sa mga matuwid, at magpakailanman ang nag-aalis ng dalamhati ng Iyong mga deboto.”
Verse 3
त्वं महाद्भुतसल्लीलो भक्तिगम्यो दुरासदः । दुराराध्योऽसतां नाथ प्रसन्नस्सर्वदा भव
Ikaw ang Panginoon ng kahanga-hanga at mapagpalang lila—naaabot sa pamamagitan ng bhakti, ngunit di-madaling lapitan. O Nātha, sa mga di-tapat at marurumi, mahirap Kang mapalugod sa pagsamba; kaya’t maging lagi Kang mahabagin at laging nalulugod sa amin.
Verse 4
वेदोऽपि महिमानं ते न जानाति हि तत्त्वतः । यथामति महात्मानस्सर्वे गायंति सद्यशः
Kahit ang Veda ay hindi tunay na nakaaalam ng Iyong kaluwalhatian sa ganap na katotohanan. Ayon sa kani-kanilang kakayahan, ang lahat ng dakilang kaluluwa ay umaawit ng Iyong papuri, bawat isa sa sariling paraan, sa abot ng makakaya.
Verse 5
माहात्म्यमतिगूढं ते सहस्रवदनादयः । सदा गायंति सुप्रीत्या पुनंति स्वगिरं हि ते
Ang Iyong kaluwalhatian ay lubhang malalim at mahiwaga. Ang may sanlibong mukha at iba pang mga nilalang na makalangit ay patuloy na umaawit nito nang may dakilang galak, at sa sarili nilang pagbigkas ay nililinis nila ang kanilang pananalita.
Verse 6
कृपया तव देवेश ब्रह्मज्ञानी भवेज्जडः । भक्तिगम्यस्सदा त्वं वा इति वेदा ब्रुवंति हि
O Panginoon ng mga diyos, sa Iyong biyaya maging ang nakakakilala sa Brahman ay maaaring maging tila manhid at walang galaw. Ngunit Ikaw ay laging naaabot sa pamamagitan ng bhakti lamang—ganyan ang ipinahahayag ng mga Veda.
Verse 7
त्वं वै दीनदयालुश्च सर्वत्र व्यापकस्सदा । आविर्भवसि सद्भक्त्या निर्विकारस्सतां गतिः
Ikaw ay tunay na mahabagin sa mga nagdurusa at laging sumasaklaw sa lahat ng dako. Sa tapat na debosyon Ikaw ay nagpapakita sa anyong mahabaging mauunawa; bagaman di-nagbabago, Ikaw ang sukdulang kanlungan at huling hantungan ng mga matuwid.
Verse 8
भक्त्यैव ते महेशान बहवस्सिद्धिमागताः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा दुःखिता निर्विकारतः
O Maheśāna, sa debosyon lamang marami ang nakaabot sa ganap na siddhi. Matapos tamasahin ang lahat ng ligaya sa mundong ito, nananatili silang hindi tinatablan ng pagdurusa—matatag at di-nababago ng saya o sakit.
Verse 9
पुरा यदुपतिर्भक्तो दाशार्हस्सिद्धिमागतः । कलावती च तत्पत्नी भक्त्यैव परमां प्रभो
O Panginoon, noong unang panahon ang debotong hari ng mga Yadu, si Dāśārha, ay nakaabot sa ganap na kaganapang espirituwal; at ang kanyang asawa na si Kalāvatī rin—sa bhakti lamang—ay umabot sa kataas-taasang kalagayan.
Verse 10
तथा मित्रसहो राजा मदयंती च तत्प्रिया । भक्त्यैव तव देवेश कैवल्यं परमं ययौ
Gayon din, si Haring Mitrasaha at ang minamahal niyang si Madayantī—sa bhakti lamang sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos—ay nakaabot sa kataas-taasang Kaivalya, ang ganap na paglaya.
Verse 11
सौमिनी नाम तनया कैकेयाग्रभुवस्तथा । तव भक्त्या सुखं प्राप परं सद्योगिदुर्लभम्
Gayundin, ang anak na babae na nagngangalang Sauminī—isinilang sa marangal na angkan ng mga Kaikeya—sa pamamagitan ng debosyon sa Iyo ay nakamtan ang sukdulang ligaya, isang katuparang mahirap makuha kahit ng mga ganap na yogin.
Verse 12
विमर्षणो नृपवरस्सप्तजन्मावधि प्रभो । भुक्त्वा भोगांश्च विविधांस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम्
O Panginoon, ang dakilang haring Vimarṣaṇa, sa loob ng pitong kapanganakan, ay nagtamasa ng sari-saring kaluguran; subalit sa bhakti sa Iyo ay nakamtan niya ang tunay na mabuting hantungan—kalayaan sa biyaya ni Śiva.
Verse 13
चन्द्रसेनो नृपवरस्त्वद्भक्त्या सर्वभोगभुक् । दुःखमुक्तः सुखं प्राप परमत्र परत्र च
O Panginoon, sa debosyon sa Iyo, ang dakilang haring Candrasena ay nagtamasa ng lahat ng karapat-dapat na biyaya; pinalaya sa dalamhati, nakamtan niya ang sukdulang kaligayahan—dito sa daigdig at sa kabilang buhay.
Verse 14
गोपीपुत्रः श्रीकरस्ते भक्त्या भुक्त्वेह सद्गतिम् । परं सुखं महावीरशिष्यः प्राप परत्र वै
Sa pamamagitan ng debosyon, si Śrīkara—anak ng isang gopī at alagad ng dakilang bayani—matapos tamasahin dito ang marangal na landas ng buhay, ay tunay na nagkamit sa kabilang daigdig ng sukdulang kaligayahan.
Verse 15
त्वं सत्यरथभूजानेर्दुःखहर्ता गतिप्रदः । धर्मगुप्तं राजपुत्रमतार्षीस्सुखिनं त्विह
Ikaw ang nag-aalis ng dalamhati ni Satyaratha Bhūjāna at ang nagkakaloob ng tunay na kanlungan. Dito, iniligtas Mo at ipinatawid si Prinsipe Dharmagupta, tagapangalaga ng dharma, at ginawa Mo siyang maligaya.
Verse 16
तथा शुचिव्रतं विप्रमदरिद्रं महाप्रभो । त्वद्भक्तिवर्तिनं मात्रा ज्ञानिनं कृपयाऽकरोः
Gayundin, O dakilang Panginoon, sa Iyong habag ay pinalaya Mo sa karalitaan ang Brahmin na may dalisay na panata; at sa Iyong biyaya ay pinatatag Mo siya sa bhakti sa Iyo at pinagkalooban ng tunay na kaalaman.
Verse 17
चित्रवर्मा नृपवरस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम् । इह लोके सदा भुक्त्वा भोगानमरदुर्लभान्
Sa pamamagitan ng debosyon sa Iyo, O Panginoon, ang dakilang haring si Citravarmā ay nakamit ang tunay at mapalad na hantungan. Matapos munang tamasahin sa mundong ito ang mga ligayang bihirang makamtan kahit ng mga walang-kamatayang nilalang, sa huli ay narating niya ang pinagpalang kalagayan sa pamamagitan ng Śiva-bhakti.
Verse 18
चन्द्रांगदो राजपुत्रस्सीमंतिन्या स्त्रिया सह । विहाय सकलं दुःखं सुखी प्राप महागतिम्
Si Prinsipe Candrāṅgada, kasama ang kanyang tapat na asawa, ay iniwan ang lahat ng dalamhati; naging mapalad at nakamit ang kataas-taasang kalagayan—sa biyayang sumusunod sa debosyon kay Panginoong Śiva.
Verse 19
द्विजो मंदरनामापि वेश्यागामी खलोऽधमः । त्वद्भक्तः शिव संपूज्य तया सह गतिं गतः
O Śiva, kahit ang isang dvija na nagngangalang Mandara—bagaman nalugmok, hamak, at palaging dumadalaw sa isang patutot—ay naging deboto Mo; matapos Kang sambahin nang nararapat, nakamit niya, kasama siya, ang kataas-taasang kalagayan.
Verse 20
भद्रायुस्ते नृपसुतस्सुखमाप गतव्यथः । त्वद्भक्तकृपया मात्रा गतिं च परमां प्रभो
O Panginoon, ang prinsipe na si Bhadrāyu ay nagkamit ng ligaya at napawi ang pagdurusa; sa habag ng kanyang ina—na deboto Mo—naabot din niya ang kataas-taasang kalagayan (kalayaan).
Verse 21
सर्वस्त्रीभोगनिरतो दुर्जनस्तव सेवया । विमुक्तोऽभूदपि सदा भक्ष्यभोजी महेश्वर
O Maheśvara, kahit ang masamang taong lubog sa paglalasing sa pakikipagsiping sa lahat ng babae, sa paglilingkod sa Iyo ay napapalaya; gayunman, dahil sa natitirang hilig, maaari pa rin siyang manatiling yaong kumakain lamang ng nararapat kainin.
Verse 22
शंबरश्शंकरे भक्तश्चिताभस्मधरस्सदा । नियमाद्भस्मनश्शंभो स्वस्त्रिया ते पुरं गतः
Si Śambara ay deboto ni Śaṅkara at laging may suot na abo mula sa pira ng pagsusunog ng bangkay. O Śambhu, sa lakas ng kanyang mahigpit na pagtalima sa bhasma (banal na abo), nakarating siya sa Iyong lungsod kasama ang sarili niyang asawa.
Verse 23
भद्रसेनस्य तनयस्तथा मंत्रिसुतः प्रभो । सुधर्मशुभकर्माणौ सदा रुद्राक्षधारिणौ
O Panginoon, naroon ang anak ni Bhadrāsena at gayundin ang anak ng ministro—sina Sudharma at Śubhakarman—na laging may suot na mga butil ng rudrākṣa.
Verse 24
त्वत्कृपातश्च तौ मुक्तावास्तां भुक्तेह सत्सुखम् । पूर्वजन्मनि यौ कीशकुक्कुटौ रुद्रभूषणौ
Sa iyong biyaya, ang dalawang iyon ay napalaya; at maging dito ay nananatili silang tinatamasa ang tunay at marangal na kaligayahan. Sa dating kapanganakan sila’y isang unggoy at isang tandang—kapwa pinalamutian ng mga tanda ni Rudra at kinalugdan niya.
Verse 25
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवस्तुतिवर्णनं नाम पंचविंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-dalawampu’t limang kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Himno ng mga Deva,” sa salaysay ng Pagpaslang kay Jalandhara, sa ikalimang bahagi na Yuddha-khaṇḍa, ng ikalawang pagtitipon (Rudra-saṃhitā) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.
Verse 26
शारदा विप्रतनया बालवैधव्यमागता । तव भक्तेः प्रभावात्तु पुत्रसौभा ग्यवत्यभूत्
Si Śāradā, anak na babae ng isang brāhmaṇa, ay nabalo habang bata pa; datapwat sa kapangyarihan ng iyong debosyon kay Panginoong Śiva, siya’y pinagpala ng mabuting kapalaran na magkaroon ng isang anak na lalaki.
Verse 27
बिन्दुगो द्विजमात्रो हि वेश्याभोगी च तत्प्रिया । वंचुका त्वद्यशः श्रुत्वा परमां गतिमाययौ
Si Binduga—bagaman brāhmaṇa sa kapanganakan lamang—ay nalulong sa aliw ng isang bayarang babae at minahal niya ito. Ngunit si Vaṃcukā, nang marinig ang katanyagan ng iyong banal na kaluwalhatian, ay nakaabot sa kataas-taasang kalagayan.
Verse 28
इत्यादि बहवस्सिद्धिं गता जीवास्तव प्रभो । भक्तिभावान्महेशान दीनबन्धो कृपालय
Gayon nga, O Panginoon, maraming kaluluwa ang nakaabot sa kasakdalan sa pamamagitan ng debosyon sa Iyo. O Maheśāna—kaibigan ng mga aba, tahanan ng habag—ipagkaloob Mo ang Iyong biyaya.
Verse 29
त्वं परः प्रकृतेर्ब्रह्म पुरुषात्परमेश्वर । निर्गुणस्त्रिगुणाधारो ब्रह्मविष्णुहरात्मकः
Ikaw ang Kataas-taasang Brahman na lampas sa Prakṛti; O Parameśvara, lampas Ka maging sa Puruṣa. Bagaman Ikaw ay nirguṇa (higit sa mga katangian), Ikaw ang salalayan ng tatlong guṇa, at nahahayag bilang diwa sa Brahmā, Viṣṇu, at Hara.
Verse 30
नानाकर्मकरो नित्यं निर्विकारोऽखिलेश्वरः । वयं ब्रह्मादयस्सर्वे तव दासा महेश्वर
O Maheśvara, Panginoon ng lahat—bagaman lagi Kang gumaganap ng sari-saring gawaing kosmiko, nananatili Kang walang pagbabago magpakailanman. Kami lahat, mula kay Brahmā, ay tunay na mga lingkod Mo.
Verse 31
प्रसन्नो भव देवेश रक्षास्मान्सर्वदा शिव । त्वत्प्रजाश्च वयं नाथ सदा त्वच्छरणं गताः
Maging mapagpala Ka, O Devēśa; ingatan Mo kami lagi, O Śiva. O Nātha, kami ay Iyong mga nilalang, at lagi kaming sumisilong sa Iyong mga paa.
Verse 32
सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा च ते देवा ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः । तूष्णीं बभूवुर्हि तदा शिवांघ्रिद्वन्द्वचेतसः
Wika ni Sanatkumāra: Pagkapuri nila kay Śiva nang gayon, ang mga diyos na iyon—pinangungunahan ni Brahmā, mga panginoon sa hanay ng mga muni—ay tumahimik noon, at ang isip ay nakalubog sa dalawang paa ni Śiva.
Verse 33
अथ शंभुर्महेशानः श्रुत्वा देवस्तुतिं शुभाम् । दत्त्वा वरान्वरान्सद्यस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः
Pagkaraan, si Śambhu, ang Dakilang Panginoon na Maheśāna, nang marinig ang mapalad na papuri ng mga diyos, ay agad na nagkaloob ng mga dakilang biyaya; at ang Kataas-taasang Panginoon ay naglaho sa mismong pook na iyon.
Verse 34
देवास्सर्वेऽपि मुदिता ब्रह्माद्या हतशत्रवः । स्वं स्वं धाम ययुः प्रीता गायंतः शिवसद्यशः
Nag-uumapaw sa galak ang lahat ng mga diyos; si Brahmā at ang iba pa, yamang napatay na ang mga kaaway, ay masayang nagtungo sa kani-kanilang tahanan, agad na inaawit ang kaluwalhatian ni Śiva.
Verse 35
इदं परममाख्यानं जलंधरविमर्दनम् । महेशचरितं पुण्यं महाघौघविनाशनम्
Ito ang kataas-taasang banal na salaysay ng pagdurog kay Jalandhara—isang mapalad na kasaysayan ng mga gawa ni Maheśa, banal sa sarili nito, at tagapagwasak ng malalaking agos ng kasalanan.
Verse 36
देवस्तुतिरियं पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी । सर्वसौख्यप्रदा नित्यं महेशानंददायिनी
Ang banal na himnong papuri sa Panginoon na ito ay may dakilang bisa at pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ipinagkakaloob nito ang lahat ng uri ng kaligayahan sa lahat ng panahon, at nagbibigay ng kaluguran ni Maheśa (Śiva).
Verse 37
यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं द्वयम् । भुक्त्वेह परं सौख्यं गाणपत्यमवाप्नुयात्
Sinumang bumibigkas—o nagpapabigkas—ng dalawang-bahaging banal na salaysay na ito, matapos tamasahin ang sukdulang ligaya sa mundong ito, ay makakamit ang mapalad na kalagayan sa ilalim ng biyaya ni Gaṇapati (gāṇapatya).
A collective stuti: Brahmā, devas, and sages bow and hymn Śiva, establishing him as the supreme refuge and the decisive agent in the unfolding cosmic crisis.
It marks Śiva as ultimately transcendent (anirvacanīya/atītārtha), while positioning bhakti and grace as the lived means by which the transcendent becomes experientially present.
Śiva is praised as Devadeveśa, śaraṇāgata-vatsala, sarvatra vyāpaka (all-pervading), nirvikāra (unchanging), and as one who manifests in response to true devotion.