Adhyaya 24
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 2457 Verses

जलंधरयुद्धे मायाप्रयोगः — Jalandhara’s Māyā in the Battle with Śiva

Ipinagpapatuloy ng Adhyaya 24 ang sagupaan nina Jalaṃdhara at Śiva sa anyong diyalogo: tinanong ni Vyāsa si Sanatkumāra kung ano ang sumunod na nangyari sa labanan at paano mapapabagsak ang daitya. Sa muling paglalaban, naging mapagmatyag si Śiva (Vṛṣadhvaja/Tryambaka) nang hindi na makita si Girijā, at naunawaan Niya itong pagkawala dahil sa māyā. Bagaman makapangyarihan sa lahat, ipinakikita Niya ang “laukikī gati” o tila-makamundong tindig—galit at pagkamangha—bilang bahagi ng līlā. Umulan ng mga palaso mula kay Jalaṃdhara, ngunit madali itong pinutol at winasak ni Śiva, na nagpapakita ng higit na lakas ni Rudra. Pagkaraan, pinalala ni Jalaṃdhara ang pandaraya: lumikha siya ng pangitain ni Gaurī na nakagapos at umiiyak sa karwahe, na wari’y pinipigil ng mga demonyo (Śuṃbha/Niśuṃbha), upang guluhin ang isip at paninindigan ni Śiva. Inilarawan ang tugon ni Śiva sa paraang sikolohikal—katahimikan, nakayukong mukha, nanlalambot ang mga kamay at paa, at panandaliang pagkalimot sa sariling kapangyarihan—upang ipakita ang papel ng māyā bilang pagsubok at dramang salaysay. Sa huli, tinamaan ni Jalaṃdhara si Śiva ng maraming palaso sa ulo, dibdib, at tiyan, na naghahanda sa susunod na yugto kung saan lilinawin ang layon at kahulugang teolohikal ng ilusyon.

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । विधेः श्रेष्ठसुत प्राज्ञः कथेयं श्राविताद्भुता । ततश्च किमभूदाजौ कथं दैत्यो हतो वद

Sinabi ni Vyāsa: O marunong at dakilang anak ng Manlilikha (Brahmā), naisalaysay mo na ang kahanga-hangang salaysay na ito. Ngayon ay sabihin mo sa akin—ano ang sumunod na nangyari sa labanan, at paano napatay ang demonyo?

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । अदृश्य गिरिजां तत्र दैत्येन्द्रे रणमागते । गांधर्वे च विलीने हि चैतन्योऽभूद्वृषध्वजः

Wika ni Sanatkumāra: Nang hindi na makita roon si Girijā (Pārvatī), at nang dumating sa labanan ang panginoon ng mga Dānava—noon nga, nang maglaho ang Gandharva, si Vṛṣadhvaja (Śiva, na may bandilang toro) ay lubos na nagkamalay at naging mapagmatyag.

Verse 3

अंतर्धानगतां मायां दृष्ट्वा बुद्धो हि शंकरः । चुक्रोधातीव संहारी लौकिकीं गतिमाश्रितः

Nang makita ni Śaṅkara na ang Māyā ay naglaho sa pagtatago, malinaw niyang naunawaan ang pangyayari. Pagkaraan, ang Dakilang Tagapaglusaw, ang Panginoon ng saṃhāra, ay nag-alab sa matinding galit at tumanggap ng paraang makalupa upang harapin ang digmaan.

Verse 4

ततश्शिवो विस्मितमानसः पुनर्जगाम युद्धाय जलंधरं रुषा । स चापि दैत्यः पुनरागतं शिवं दृष्ट्वा शरोघैस्समवाकिरद्रणे

Pagkaraan, si Śiva, na may pusong namangha, ay muling sumulong sa galit upang makipagdigma kay Jalandhara. At ang asurang iyon, nang makita si Śiva na nagbalik, ay binuhusan siya sa larangan ng digmaan ng rumaragasang ulang mga palaso.

Verse 5

क्षिप्तं प्रभुस्तं शरजालमुग्रं जलंधरेणातिबलीयसा हरः । प्रचिच्छेद शरैर्वरैर्निजैर्नचित्रमत्र त्रिभवप्रहंतुः

Noon, si Hara, ang Panginoon, ay pinagpira-piraso sa pamamagitan ng sarili niyang mahuhusay na palaso ang mabagsik na lambat ng mga palasong inihagis ng napakalakas na si Jalandhara. Hindi ito kataka-taka—sapagkat siya ang Tagapagwasak ng tatlong daigdig.

Verse 6

ततो जलंधरो दृष्ट्वा रुद्र्मद्भुतविक्रमम् । चकार मायया गौरीं त्र्यम्बकं मोहयन्निव

Pagkaraan, si Jalandhara, nang makita ang kamangha-manghang lakas ni Rudra, ay gumamit ng māyā upang likhain ang anyo ni Gaurī, na wari’y upang linlangin mismo si Tryambaka (Śiva).

Verse 7

रथोपरि गतां बद्धां रुदंतीं पार्वतीं शिवः । निशुंभ शुंभदैत्यैश्च बध्यमानां ददर्श सः

Nakaupo sa karwahe, nakagapos at umiiyak, nakita ni Panginoong Shiva si Parvati—na hinuli at pinipigilan ng mga demonyong sina Nishumbha at Shumbha.

Verse 8

गौरीं तथाविधां दृष्ट्वा लौकिकीं दर्शयन्गतिम् । बभूव प्राकृत इव शिवोप्युद्विग्नमानसः

Nang makita si Gauri sa kalagayang iyon, na nagpapakita ng isang karaniwang asal sa mundo, maging si Panginoong Shiva—bagaman ang Kataas-taasan—ay naging parang isang karaniwang tao, ang kanyang isip ay nabagabag sa pag-aalala.

Verse 9

अवाङ्मुखस्थितस्तूष्णीं नानालीलाविशारदः । शिथिलांगो विषण्णात्मा विस्मृत्य स्वपराक्रमम्

Bagaman bihasa sa maraming estratehiya at pagpapakita, tumayo siyang nakayuko ang mukha, tahimik. Ang kanyang mga paa't kamay ay nanghina at ang kanyang puso ay nalungkot, tila nakalimutan na niya ang kanyang sariling kagitingan.

Verse 10

ततो जलंधरो वेगात्त्रिभिर्विव्याध सायकैः । आपुंखमग्नैस्तं रुद्रं शिरस्युरसि चोदरे

Pagkatapos ay mabilis na sumugod si Jalandhara, at tinamaan si Rudra ng tatlong palaso—na bumaon hanggang sa mga balahibo nito—sa ulo, sa dibdib, at sa tiyan.

Verse 11

ततो रुद्रो महालीलो ज्ञानतत्त्वः क्षणात्प्रभुः । रौद्ररूपधरो जातो ज्वालामालातिभीषणः

Pagkaraan nito, si Rudra—ang Panginoon ng dakilang banal na līlā, ang mismong simulain ng kaalamang espirituwal—ay agad na nagpakita sa mabagsik na anyo, nakapanghihilakbot sa mga kuwintas ng naglalagablab na apoy.

Verse 12

तस्यातीव महारौद्ररूपं दृष्ट्वा महासुराः । न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भेजिरे ते दिशो दश

Nang masdan nila ang Kanyang lubhang kakila-kilabot at sukdulang mapusok na anyo, hindi nakatindig sa harap Niya ang mga dakilang asura; tumakas sila sa sampung panig.

Verse 13

निशुंभशुंभावपि यौ विख्यातौ वीरसत्तमौ । आपे तौ शेकतुर्नैव रणे स्थातुं मुनीश्वर

O pinakadakila sa mga pantas, maging sina Niśumbha at Śumbha—kilala bilang pinakamarangal na mga bayani—ay sinakmal ng takot at hindi nakapanindigan sa labanan.

Verse 14

जलंधरकृता मायांतर्हिताभूच्च तत्क्षणम् । हाहाकारो महानासीत्संग्रामे सर्वतोमुखे

Sa mismong sandaling iyon, ang māyā na nilikha ni Jalandhara ay nagdulot ng pagkatago at biglang pagkawala. Sa digmaang humaharap sa lahat ng panig, sumiklab ang malaking sigaw ng pangamba at pagkalito.

Verse 15

ततश्शापं ददौ रुद्रस्तयोश्शुंभनिशुंभयोः । पलायमानौ तौ दृष्ट्वा धिक्कृत्य क्रोधसंयुतः

Pagkaraan, ibinaba ni Rudra ang isang sumpa sa dalawang iyon—sina Śumbha at Niśumbha. Nang makita Niya silang tumatakas, sinaway Niya sila nang may paghamak, at sa nag-aalab na poot ay ipinahayag ang hatol.

Verse 16

रुद्र उवाच । युवां दुष्टावतिखलावपराधकरौ मम । पार्वतीदंडदातारौ रणादस्मात्पराङ्मुखौ

Wika ni Rudra: “Kayong dalawa ay masama at lubhang tiwali, mga nagkasala laban sa Akin. Karapat-dapat kayong parusahan sa kamay ni Devi Pārvatī; kaya talikuran ninyo ito at umurong mula sa labang ito.”

Verse 17

पराङ्मुखो न हंतव्य इति वध्यौ न मे युवाम् । मम युद्धादतिक्रांतौ गौर्य्या वध्यौ भविष्यतः

“Ang tumalikod ay hindi dapat saktan”—kaya kayong dalawa ay hindi ko papatayin. Ngunit dahil nilabag ninyo ang hangganan ng aking pakikidigma, kayo’y magiging karapat-dapat na mapatay ni Gaurī.

Verse 18

एवं वदति गौरीशे सिन्धुपुत्रो जलंधरः । चुक्रोधातीव रुद्राय ज्वलज्ज्वलनसन्निभः

Nang magsalita siya nang gayon sa Panginoon ni Gaurī, si Jalandhara—anak ng karagatan—ay nag-alab sa matinding poot laban kay Rudra, nagliliyab na parang apoy na mabagsik ang siklab.

Verse 19

रुद्रे रणे महावेगाद्ववर्ष निशिताञ्छरान् । बाणांधकारसंछन्नं तथा भूमितलं ह्यभूत्

Sa labanan, si Rudra, sa napakalakas na bugso, ay nagpaulan ng matatalim na palaso; at ang ibabaw ng lupa’y natakpan, na wari’y dilim na hinabi ng mga palaso.

Verse 20

यावद्रुद्रः प्रचिच्छेद तस्य बाणगणान्द्रुतम् । तावत्सपरिघेणाशु जघान वृषभं बली

Habang si Rudra’y mabilis na pumuputol sa mga bugso ng palasong pinakawalan ng makapangyarihan, gayon din naman ang malakas na mandirigma’y dagling humampas sa toro (Vṛṣa) gamit ang kanyang pamalong bakal.

Verse 21

वृषस्तेन प्रहारेण परवृत्तो रणांगणात् । रुद्रेण कृश्यमाणोऽपि न तस्थौ रणभूमिषु

Dahil sa hampas na iyon sa toro (Vṛṣa), siya’y napaurong mula sa larangan; at bagama’t pinahihina ni Rudra, hindi siya makapanindigan saanman sa digmaan.

Verse 22

अथ लोके महारुद्रस्स्वीयं तेजोऽतिदुस्सहम् । दर्शयामास सर्वस्मै सत्यमेतन्मुनीश्वर

Pagkaraan, sa gitna ng mga daigdig, ipinamalas ni Mahārudra sa lahat ang sariling ningning—lubhang di-matiis pagmasdan. Ito nga ang katotohanan, O panginoon sa mga muni.

Verse 23

ततः परमसंक्रुद्धो रुद्रो रौद्रवपुर्धरः । प्रलयानलवद्धोरो बभूव सहसा प्रभुः

Pagkatapos, si Rudra, ang Panginoon, sa sukdulang poot ay nag-anyong Raudra na mabagsik; bigla siyang naging kakila-kilabot na parang apoy ng pralaya—ipinamalas ang saguna na kapangyarihan upang supilin ang adharma.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः

Sa gayon nagwakas ang ika-dalawampu’t apat na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan kay Jalandhara,” sa ikalimang bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa, ng ikalawang pagtitipon (Rudra-saṃhitā) ng maluwalhating Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 25

ब्रह्मणो वचनं रक्षन्रक्षको जगतां प्रभुः । हृदानुग्रहमातन्वंस्तद्वधाय मनो दधत्

Sa paggalang sa utos ni Brahmā, ang Panginoon—Tagapangalaga ng mga daigdig—ay nagpalawak ng Kanyang biyaya mula sa puso, at itinuon ang isip sa pagpatay sa kaaway na iyon.

Verse 26

कोपं कृत्वा परं शूली पादांगुष्ठेन लीलया । महांभसि चकाराशु रथांगं रौद्रमद्भुतम्

Pagkaraan, ang Panginoong may hawak ng Trisula, sa matinding poot, ay tila naglaro lamang gamit ang hinlalaki ng Kanyang paa at agad na humubog sa malawak na tubig ng isang kamangha-mangha at nakapanghihilakbot na sandatang tulad ng diskos.

Verse 27

कृत्वार्णवांभसि शितं भगवान्रथांगं स्मृत्वा जगत्त्रयमनेन हतं पुरारिः । दक्षान्धकांतकपुरत्रययज्ञहंता लोकत्रयांतककरः प्रहसन्नुवाच

Matapos patalasin sa tubig ng karagatan ang kaniyang cakra, ang Mapalad na Panginoon—si Śiva, kaaway ng mga lungsod—ay nagunita na sa sandatang ito rin minsang napasuko ang tatlong daigdig. Ang sumira sa handog ni Dakṣa, ang pumatay kay Andhaka, ang lumipol sa Tatlong Lungsod, ang may kapangyarihang magwakas sa tatlong daigdig—ngumiti at nagsalita.

Verse 28

महारुद्र उवाच । पादेन निर्मितं चक्रं जलंधर महाम्भसि । बलवान्यदि चोद्धर्त्तुं तिष्ठ योद्धुं न चान्यथा

Wika ni Mahārudra: “O Jalandhara, sa gitna ng malalawak na tubig na ito, hinubog Ko sa pamamagitan ng Aking paa ang isang cakra. Kung tunay kang malakas upang buhatin ito, tumindig ka at makipaglaban—wala nang ibang daan.”

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधेनादीप्तलोचनः । प्रदहन्निव चक्षुर्भ्यां प्राहालोक्य स शंकरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon, siya’y nag-alab sa galit, nagliliyab ang mga mata; na wari’y sinusunog sa titig, tiningnan niya si Śaṅkara at nagsalita.

Verse 30

जलंधर उवाच । रेखामुद्धृत्य हत्वा च सगणं त्वां हि शंकर । हत्वा लोकान्सुरैस्सार्द्धं स्वभागं गरुडो यथा

Wika ni Jalandhara: “O Śaṅkara, matapos kong iguhit ang hanggahang linya at patayin ka kasama ng iyong mga gaṇa, wawasakin ko rin ang mga daigdig kasama ng mga diyos, at aagawin ang nararapat na bahagi ko—gaya ni Garuḍa na kumukuha ng sariling bahagi.”

Verse 32

हंतुं चराचरं सर्वं समर्थोऽहं सवासवम् । को महेश्वर मद्बाणैरभेद्यो भुवनत्रये । बालभावेन भगवांतपसैव विनिर्जितः । ब्रह्मा बलिष्ठः स्थाने मे मुनिभिस्सुरपुंगवैः

“Kaya kong lipulin ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—pati si Indra at ang mga diyos. O Maheśvara, sino sa tatlong daigdig ang hindi matutusok ng aking mga palaso? Tunay, maging ang Panginoon (Brahmā) ay napasuko ko sa lakas ng aking pag-aayuno at pagninilay, na wari’y larong-bata lamang. Si Brahmā, bagama’t itinuturing na pinakamalakas, ay nananatili sa kanyang kinalalagyan dahil sa akin—(na sinasandigan) ng mga muni at ng pinakadakila sa mga deva.”

Verse 33

दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तपसा किं त्वया रुद्र निर्जितो भगवानपि

Sa isang kisapmata, ang buong tatlong daigdig—gumagalaw at di-gumagalaw—ay nasunog. O Rudra, anong uri ng matinding tapasya ang iyong isinagawa, na maging ang Mapalad na Panginoon ay napasuko mo?

Verse 34

इन्द्राग्नियमवित्तेशवायुवारीश्वरादयः । न सेहिरे यथा नागा गंधं पक्षिपतेरिव

Sina Indra, Agni, Yama, Kubera na panginoon ng kayamanan, Vāyu, Varuṇa, Īśvara at iba pang mga diyos ay hindi nakatiis—gaya ng mga ahas na di makayanan ang samyo, na wari’y inihagis ni Garuḍa, panginoon ng mga ibon.

Verse 35

न लब्धं दिवि भूमौ च वाहनं मम शंकर । समस्तान्पर्वतान्प्राप्य धर्षिताश्च गणेश्वराः

O Śaṅkara, ni sa langit ni sa lupa ay wala akong natagpuang sasakyan para sa aking sarili. Nang marating ang lahat ng kabundukan, maging ang mga panginoon ng Gaṇa ay napaurong at napahiya.

Verse 36

गिरीन्द्रो मन्दरः श्रीमान्नीलो मेरुस्सुशोभनः । धर्षितो बाहुदण्डेन कण्डा उत्सर्पणाय मे

Maging si Mandara—panginoon ng mga bundok—kasama ang maringal na Nīla at ang maningning na Meru ay tinamaan ng lakas ng aking bisig; kaya nawa’y maitaboy palayo sa akin ang pamamagang ito.

Verse 37

गंगा निरुद्धा बाहुभ्यां लीलार्थं हिमवद्गिरौ । अरोणां मम भृत्यैश्च जयो लब्धो दिवौकसात्

“Bilang paglalaro, sa bundok na Himavat, pinigil ko ang Gaṅgā sa pamamagitan ng aking dalawang bisig; at sa tulong ng aking mga lingkod, napasuko ang hukbong Aruṇa—kaya’t nagwagi laban sa mga naninirahan sa langit, ang mga Deva.”

Verse 38

वडवाया मुखं बद्धं गृहीत्वा तां करेण तु । तत्क्षणादेव सकलमेकार्णवमभूत्तदा

Hinawakan niya siya sa kamay at pinigil ang bibig ng may mukhang kabayo; sa mismong sandaling iyon, ang lahat ay naging iisang karagatan.

Verse 39

ऐरावतादयो नागाः क्षिप्ताः सिन्धुजलोपरि । सरथो भगवानिन्द्रः क्षिप्तश्च शतयोजनम्

Si Airāvata at ang iba pang makapangyarihang elepante ay inihagis sa ibabaw ng tubig-dagat; at si Indra mismo—kasama pa ang kanyang karwahe—ay naitapon nang sandaang yojana ang layo.

Verse 40

गरुडोऽपि मया बद्धो नागपाशेन विष्णुना । उर्वश्याद्या मयानीता नार्यः कारागृहांतरम्

Maging si Garuḍa ay aking iginapos sa Nāga-pāśa, ang tali ng ahas, bagaman siya’y pinangangalagaan ni Viṣṇu. At si Urvaśī at ang iba pang mga dalagang makalangit ay aking dinala sa pinakaloob na silid ng aking bilangguan.

Verse 41

मां न जानासि रुद्र त्वं त्रैलोक्यजयकारिणाम् । जलंधरं महादैत्यं सिंधुपुत्रं महाबलम्

O Rudra, hindi mo ba ako nakikilala—ako si Jalandhara, ang dakilang asura, anak ng Karagatan, makapangyarihan, ang nagdudulot ng pagwawagi sa tatlong daigdig.

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वाथ महादेवं तदा वारिधिनन्दनः । न चचाल न सस्मार निहतान्दानवान्युधि

Sinabi ni Sanatkumāra: “Pagkasabi niya nang gayon kay Mahādeva, ang isinilang sa karagatan ay naging lubos na di-makilos—hindi kumilos ni bahagya, ni hindi man lamang nakaalaala ng iba—habang ang mga Dānava ay nakahandusay na napatay sa digmaan.”

Verse 43

दुर्मदेनाविनीतेन दोर्भ्यामास्फोट्य दोर्बलात् । तिरस्कृतो महादेवो वचनैः कटुकाक्षरैः

Dahil sa masamang pagmamataas na bumubulag at sa kawalan ng pagpapakumbaba, hinampas niya ang sarili niyang mga bisig sa pagyayabang; at sa mapait at mararahas na salita, nilapastangan niya si Mahādeva.

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवचनममंगलमतीरितम् । विजहास महादेवाः परमं क्रोधमादधे

Nang marinig ni Mahādeva ang mga salita ng demonyo—binigkas na may masamang layon—siya’y tumawa; subalit sa mismong sandaling iyon, tinanggap Niya ang sukdulang poot.

Verse 45

सुदर्शनाख्यं यच्चक्रं पदांगुष्ठविनिर्मितम् । जग्राह तत्करे रुद्रस्तेन हंतुं समुद्यतः

Pagkaraan, hinawakan ni Rudra sa Kanyang kamay ang diskong tinatawag na Sudarśana, na nilikha mula sa hinlalaki ng paa; at itinaas Niya ito, handang pumatay sa kaaway.

Verse 46

सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं चिक्षेप भगवान्हरः । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्

Pagkatapos ay inihagis ng Pinagpalang Panginoong Hara ang diskong kilala bilang Sudarśana—nagniningning tulad ng sampung milyong araw, at katulad ng naglalagablab na apoy sa panahon ng pagkagunaw ng mundo.

Verse 47

प्रदहद्रोदसी वेगात्तदासाद्य जलंधरम् । जहार तच्छिरो वेगान्महदायतलोचनम्

Sumugod siya sa naglalagablab na lakas, na wari’y sinusunog ang dalawang daigdig; narating niya si Jalandhara at sa mismong bugso ay mabilis na tinangay ang ulo nito—yaong may malalapad at malalaking mata.

Verse 48

रथात्कायः पपातोर्व्यां नादयन्वसुधातलम् । शिरश्चाप्यब्धिपुत्रस्य हाहाकारो महानभूत्

Ang katawan ay nahulog mula sa karwahe sa lupa, at umalingawngaw ang ibabaw ng daigdig. At ang ulo rin ng anak ng Karagatan ay bumagsak—kaya sumiklab ang isang napakalaking daing ng pagdadalamhati.

Verse 49

द्विधा पपात तद्देहो ह्यंजनाद्रिरिवाचलः । कुलिशेन यथा वारांनिधौ गिरिवरो द्विधा

Pagkaraan, ang katawang iyon ay nahati sa dalawa, di gumagalaw na gaya ng Bundok Añjana—gaya ng isang malaking bundok na binibiyak sa dalawa ng kulog-sibat ni Indra sa gitna ng karagatan.

Verse 50

तस्य रौद्रेण रक्तेन सम्पूर्णमभवज्जगत् । ततस्समस्ता पृथिवी विकृताभून्मुनीश्वर

Dahil sa kanyang mabagsik na dugong tulad ni Rudra, napuno ang buong sanlibutan. Pagkaraan, O panginoon sa mga muni, ang buong daigdig ay naging baluktot at di-likas ang kalagayan.

Verse 51

तद्रक्तमखिलं रुद्रनियोगान्मांसमेव च । महारौरवमासाद्य रक्तकुंडमभूदिह

Ayon sa mismong kautusan ni Rudra, ang lahat ng dugong iyon—pati ang laman—ay nahulog sa dakilang Raurava (impiyerno); at sa pangyayaring ito, naging kasindak-sindak na “hukay ng dugo” ito.

Verse 52

तत्तेजो निर्गतं देहाद्रुद्रे च लयमागमत् । वृन्दादेहोद्भवं यद्वद्गौर्य्यां हि विलयं गतम्

Ang liwanag na iyon ay lumisan sa katawan at pumasok kay Rudra, nalusaw at naglaho sa Kanya—gaya ng pagpapakita na sumibol mula sa katawan ni Vṛndā na sa huli’y nagsanib at nasipsip kay Gaurī.

Verse 53

जलंधरं हतं दृष्ट्वा देवगन्धर्वपन्नगाः । अभवन्सुप्रसन्नाश्च साधु देवेति चाब्रुवन्

Nang makita nilang napatay si Jalandhara, ang mga Deva, Gandharva, at mga Naga ay labis na nagalak at sumigaw, “Mahusay! O Panginoon!”

Verse 54

सर्वे प्रसन्नतां याता देवसिद्धमुनीश्वराः । पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वाणास्तद्यशो जगुरुच्चकैः

Ang lahat ng mga diyos, ang mga Siddha, at ang mga dakilang panginoon ng mga muni ay napuspos ng galak. Habang nagbubuhos ng mga bulaklak, malakas nilang inawit ang kaluwalhatian ng Panginoon at ng matagumpay na gawaing iyon.

Verse 55

देवांगना महामोदान्ननृतुः प्रेमविह्वलाः । कलस्वराः कलपदं किन्नरैस्सह संजगुः

Ang mga dalagang makalangit, sa labis na tuwa at nalulunod sa pag-ibig, ay nagsayaw. Sa matatamis na tinig at maririkit na kumpas, sila’y umawit nang malamyos kasama ng mga Kinnara.

Verse 56

दिशः प्रसेदुस्सर्वाश्च हते वृन्दापतौ मुने । ववुः पुण्यास्सुखस्पर्शा वायवस्त्रिविधा अपि

O pantas, nang mapatay ang panginoon ni Vṛndā, ang lahat ng dako ay naging payapa. Maging ang mga hangin—tatlong uri—ay nagsimulang humihip na banal at banayad sa haplos, na wari’y ang kalikasan ay nagbalik sa pagpapala matapos maalis ang pagkapoot laban sa dharma.

Verse 57

चन्द्रमाः शीततां यातो रविस्तेपे सुतेजसा । अग्नयो जज्वलुश्शांता बभूव विकृतं नभः

Nawala sa buwan ang lamig nitong likas, at ang araw ay nanunog sa sarili nitong mabagsik na liwanag. Maging ang mga apoy na dati’y payapa ay biglang nag-alab, at ang langit ay nagbaluktot—isang masamang pangitain ng pagyanig ng sansinukob sa digmaang iyon.

Verse 58

एवं त्रैलोक्यमखिलं स्वास्थ्यमापाधिकं मुने । हतेऽब्धितनये तस्मिन्हरेणानतमूर्तिना

Kaya nga, O pantas, ang buong tatlong daigdig ay nagkamit ng higit na kagalingan at kapanatagan, nang mapatay ang anak ng Karagatan ng Hari—yaong anyong sinasamba at pinagbubukuran ng lahat.

Frequently Asked Questions

The renewed Śiva–Jalaṃdhara battle, where Jalaṃdhara deploys māyā to create a deceptive vision of Gaurī/Pārvatī bound and distressed, aiming to unsettle Śiva during combat.

It signals līlā: the text portrays Śiva momentarily mirroring human affect (anger, shock, grief) to dramatize māyā’s reach and to teach that even overwhelming illusion functions within divine governance, not outside it.

Śiva is presented as Vṛṣadhvaja and Tryambaka, and as Rudra the world-destroyer (saṃhārī), emphasizing both royal-warrior iconography and cosmic authority within the battle narrative.