वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ वद त्वं वदतां वर । किमकार्षीद्धरिस्तत्र धर्मं तत्याज सा कथम्

Sinabi ni Vyāsa: “O Sanatkumāra, ang ganap na nakaaalam, ang pinakamainam sa mga nagsasalita, isalaysay mo sa akin: ano ang ginawa ni Hari roon, at paano niya tinalikuran ang dharma sa gayong kalagayan?”

Verse 2

सनत्कुमार उपाच । विष्णुर्जालंधरं गत्वा दैत्यस्य पुटभेदनम् । पातिव्रत्यस्य भंगाय वृन्दायाश्चा करोन्मतिम्

Wika ni Sanatkumāra: Nagpunta si Viṣṇu sa Jālandhara at nagbalak ng paraan upang mabasag ang kapangyarihang panangga ng asura, upang magambala at masira ang pātivratā—ang banal na katapatan—ni Vṛndā.

Verse 3

वृन्दां स दर्शयामास स्वप्नं मायाविनां वरः । स्वयं तन्नगरोद्यानमास्थितोऽद्भुतविग्रहः

Ang kataas-taasang Panginoon ng māyā ay nagpamalas kay Vṛndā ng isang panaginip; at Siya mismo, sa pag-anyong may kahanga-hangang katawan, ay nanahan sa hardin ng lungsod na iyon.

Verse 4

अथ वृन्दा तदा देवी तत्पत्नी निशि सुव्रता । हरेर्मायाप्रभावात्तु दुस्स्वप्नं सा ददर्श ह

Pagkaraan, si Vṛndā Devī—ang kanyang asawa, matatag sa mga panata—sa gabi ay nakakita ng isang masamang panaginip, na dulot ng kapangyarihan ng māyā ni Hari.

Verse 5

स्वप्नमध्ये हि सा विष्णुमायया प्रददर्श ह । भर्त्तारं महिषारूढं तैलाभ्यक्तं दिगंबरम्

Sa panaginip, sa bisa ng māyā ni Viṣṇu, nakita niya ang kanyang asawa: nakasakay sa kalabaw, ang katawan ay pinahiran ng langis, at hubad, na ang mga dako ang tila kasuotan.

Verse 6

कृष्णप्रसूनभूषाढ्यं क्रव्यादगणसेवितम् । दक्षिणाशां गतं मुंडं तमसा च वृतं तदा

Ang pugot na ulo ay napalamutian ng maiitim na bulaklak at sinasamahan ng mga pangkat ng nilalang na kumakain ng laman. Tumungo ito sa dakong timog, at noon ay nabalot ng dilim.

Verse 7

स्वपुरं सागरे मग्नं सहसैवात्मना सह । इत्यादि बहुदुस्स्वप्नान्निशांते सा ददर्श ह

Sa pagtatapos ng gabi, marami pa siyang nakita na nakapanghihilakbot na panaginip—gaya ng biglang paglubog ng sarili niyang lungsod sa dagat, kasama pati ang kanyang sarili.

Verse 8

ततः प्रबुध्य सा बाला तं स्वप्नं स्वं विचिन्वती । ददर्शोदितमादित्यं सच्छिद्रं निःप्रभं मुहुः

Pagkatapos, nagising ang dalagang iyon at pinagmuni-munihan ang sarili niyang panaginip. Paulit-ulit niyang nakita ang sumisikat na araw na wari’y puno ng kapintasan—parang may mga butas at nawalan ng ningning.

Verse 9

तदनिष्टमिदं ज्ञात्वा रुदंती भयविह्वला । कुत्रचिन्नाप सा शर्म गोपुराट्टालभूमिषु

Nang malaman niyang ito’y masamang pangitain, siya’y umiiyak at nanginginig sa takot. Wala siyang matagpuang kapayapaan saanman, kahit sa mga tarangkahan at sa mga matatayog na bantayan.

Verse 10

ततस्सखीद्वययुता नगरोद्यानमागमत् । तत्रापि सा गता बाला न प्राप कुत्रचित्सुखम्

Pagkatapos, ang dalagang iyon, kasama ang dalawa niyang kaibigan, ay nagtungo sa hardin ng lungsod. Ngunit kahit naroon na siya, wala pa rin siyang natagpuang ligaya saanman.

Verse 11

ततो जलंधरस्त्री सा निर्विण्णोद्विग्नमानसा । वनाद्वनांतरं याता नैव वेदात्मना तदा

Pagkaraan, ang asawa ni Jalandhara, lugmok at balisa ang isip, ay naglakad mula sa isang gubat tungo sa isa pa. Sa sandaling iyon, wala siyang panloob na kamalayan sa sarili niyang Atman.

Verse 12

भ्रमती सा ततो बाला ददर्शातीव भीषणौ । राक्षसौ सिंहवदनौ दृष्ट्वा दशनभासुरौ

Pagkatapos, habang pagala-gala ang dalaga, nakita niya ang dalawang lubhang nakapangingilabot na rākṣasa—mukhang leon at kumikislap nang mabangis ang mga ngipin. Pagkakita sa kanila, siya’y sinakmal ng takot sa kanilang kakila-kilabot na anyo.

Verse 13

तौ दृष्ट्वा विह्वलातीव पलायनपरा तदा । ददर्श तापसं शांतं सशिष्यं मौनमास्थितम्

Nang makita niya ang dalawang iyon, siya’y labis na nabalisa at agad na nagnais tumakas. Pagkaraan, namataan niya ang isang payapang tapasvin, kasama ang kanyang alagad, na nananatili sa banal na katahimikan (mauna).

Verse 14

ततस्तत्कंठमासाद्य निजां बाहुलतां भयात् । मुने मां रक्ष शरणमागतास्मीत्यभाषत

Pagkaraan, sa takot, inabot niya ang leeg ng muni at mahigpit na kumapit sa kanya sa sariling mga bisig, na nagsabi: “O pantas, iligtas mo ako—dumulog ako sa iyo bilang kanlungan.”

Verse 15

मुनिस्तां विह्वलां दृष्ट्वा राक्षसानुगतां तदा । हुंकारेणैव तौ घोरौ चकार विमुखौ द्रुतम्

Nang makita ng muni ang kanyang pagkabalisa at ang paghabol ng mga rākṣasa, sa isang mabagsik na humkāra lamang—isang kulog na banal na ungol—agad niyang pinatalikod at pinalayo ang dalawang kakila-kilabot na demonyo.

Verse 16

तद्धुंकारभयत्रस्तौ दृष्ट्वा तौ विमुखौ गतौ । विस्मितातीव दैत्येन्द्रपत्नी साभून्मुने हृदि

Nang makita niyang ang dalawang iyon ay nanginig sa takot sa kulog na sigaw na “huṃ” at tumalikod sa pag-urong, ang asawa ng panginoon ng mga Daitya ay labis na namangha sa kanyang puso, O muni.

Verse 17

ततस्सा मुनिनाथं तं भयान्मुक्ता कृतांजलिः । प्रणम्य दंडवद्भूमौ वृन्दा वचनमब्रवीत्

Pagkatapos, si Vṛndā—malaya na sa takot—ay naglagay ng mga palad sa pagdarasal (kṛtāñjali), yumukod sa marangal na muni, at nagpatirapa sa lupa na parang tungkod (daṇḍavat), saka nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 18

वृन्दोवाच । मुनिनाथ दयासिन्धो परपीडानिवारक । रक्षिताहं त्वया घोराद्भयादस्मात्ख लोद्भवात्

Wika ni Vṛndā: “O panginoon sa mga pantas na muni, karagatan ng habag, tagapag-alis ng pagdurusang dulot ng iba—sa pamamagitan Mo ako’y napangalagaan mula sa kakila-kilabot na takot na ito na nagmumula sa masamang pinagmulan.”

Verse 19

समर्थस्सर्वथा त्वं हि सर्वज्ञोऽपि कृपानिधे । किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि कृपया तन्निशामय

O imbakan ng habag, ikaw ay lubos na may kakayahan sa bawat paraan, at bagaman ikaw ay nakakaalam ng lahat, nais ko pa ring magsumite ng isang kahilingan.

Verse 20

जलंधरो हि मद्भर्ता रुद्रं योद्धुं गतः प्रभो । स तत्रास्ते कथं युद्धे तन्मे कथय सुव्रत

O Panginoon, si Jalandhara—na aking asawa—ay yumaon upang labanan si Rudra. Paano siya nakatayo doon sa labanang iyon?

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत

Sinabi ni Sanatkumara: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang pantas ay nagkunwaring tahimik. Dalubhasa sa mga estratehiya at determinadong tuparin ang sariling layunin, tumingin siya sa itaas na may anyo ng awa.

Verse 22

तावत्कपीशावायातौ तं प्रणम्याग्रतः स्थितौ । ततस्तद्भ्रूलतासंज्ञानियुक्तौ गगनं गतौ

Noong sandaling iyon, dumating ang dalawang panginoon ng mga unggoy. Yumukod sa kanya, tumayo sila sa harap niya. Pagkatapos, sa hudyat ng kanyang mga kilay, ang dalawa ay lumipad sa langit at umalis.

Verse 23

नीत्वा क्षणार्द्धमागत्य पुनस्तस्याग्रतः स्थितौ । तस्यैव कं कबंधं च हस्तावास्तां मुनीश्वर

Matapos dalhin iyon at bumalik pagkalipas ng kalahating sandali, muli silang tumindig sa harap niya. Sa kanilang mga kamay, O pinakadakilang muni, naroon ang mismong ulo at ang katawan na walang ulo.

Verse 24

शिरः कबंधं हस्तौ तौ दृष्ट्वाब्धितनयस्य सा । पपात मूर्छिता भूमौ भर्तृव्यसनदुःखिता

Nang makita ang pinutol na ulo, ang katawan, at ang mga kamay na iyon ng anak ng karagatan, siya—na pinahihirapan ng kalamidad na sumapit sa kanyang asawa—ay nahimatay at natumba sa lupa.

Verse 25

वृन्दोवाच । यः पुरा सुखसंवादैर्विनोदयसि मां प्रभो । स कथं न वदस्यद्य वल्लभां मामनागसम्

Sinabi ni Vṛndā: "O Panginoon, ikaw na dati ay nagpapasaya sa akin sa pamamagitan ng matatamis at malapit na salita—bakit sa araw na ito ay hindi mo ako kinakausap, ang iyong minamahal, gayong wala akong kasalanan?"

Verse 27

नांगीकृतं हि मे वाक्यं रुद्रतत्त्वमजानता । परं ब्रह्म शिवश्चेति वदंत्या दैत्यसत्तम

O pinakamahusay sa mga Daitya, dahil hindi mo naunawaan ang tunay na prinsipyo ni Rudra, hindi mo tinanggap ang aking pahayag nang ipahayag ko, "Si Śiva ang Kataas-taasang Brahman."

Verse 28

ततस्त्वं हि मया ज्ञातस्तव सेवाप्रभावतः । गर्वितेन त्वया नैव कुसंगवशगेन हि

Kaya nakilala kita dahil sa kapangyarihan ng iyong paglilingkod at debosyon. Ngunit ikaw ay naging mapagmataas at napasailalim sa impluwensiya ng masamang samahan, kaya hindi ka kumilos nang wasto kailanman.

Verse 29

इत्थंप्रभाष्य बहुधा स्वधर्मस्था च तत्प्रिया । विललाप विचित्रं सा हृदयेन विदूयता

Matapos magsalita nang gayon nang paulit-ulit, ang minamahal na babae—matatag sa sariling dharma—ay tumangis at naghinagpis sa sari-saring kakaibang paraan, sapagkat ang kanyang puso’y nag-aalab sa dalamhati.

Verse 30

ततस्सा धैर्यमालंब्य दुःखोच्छ्रवा सान्विमुंचती । उवाच मुनिवर्यं तं सुप्रणम्य कृतांजलिः

Pagkaraan, pinatatag niya ang sarili sa lakas ng loob at pinakawalan ang mga buntong-hiningang puno ng dalamhati. Siya’y yumukod nang may paggalang sa dakilang pantas at, nakapagdaup-palad sa añjali, ay nagsalita.

Verse 31

वृन्दोवाच । कृपानिधे मुनिश्रेष्ठ परोपकरणादर । मयि कृत्वा कृपां साधो जीवयैनं मम प्रभुम्

Wika ni Vṛndā: “O kayamanang-lanap ng habag, O pinakadakilang pantas, ikaw na nalulugod sa pagtulong sa kapwa—O banal na sādhū, maawa ka sa akin at ibalik sa buhay ang aking panginoon.”

Verse 32

यत्त्वमस्य पुनश्शक्तो जीवनाय मतो मम । अतस्संजीवयैनं मे प्राणनाथं मुनीश्वर

Yamang sa aking paningin ay may kakayahan kang buhayin siyang muli, O panginoon ng mga pantas, muling buhayin para sa akin ang panginoon ng aking hininga.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा दैत्यपत्नी सा पतिव्रत्यपरायणाः । पादयोः पतिता तस्य दुःखश्वासान् विमुञ्चती

Wika ni Sanatkumāra: Pagkasabi niya nito, ang asawa ng haring-demonyo—lubos na nakatuon sa panatang pativratā—ay bumagsak sa paanan niya, at nagbuntong-hininga nang mabigat dahil sa dalamhati.

Verse 34

मुनिरुवाच । नायं जीवयितुं शक्तो रुद्रेण निहतो युधि । रुद्रेण निहता युद्धे न जीवन्ति कदाचन

Wika ng pantas: “Hindi na maibabalik sa buhay ang isang ito, sapagkat siya’y napatay ni Rudra sa digmaan. Yaong mga nalipol ni Rudra sa labanan ay hindi na muling nabubuhay kailanman.”

Verse 35

तथापि कृपयाविष्ट एनं संजीवयाम्यहम् । रक्ष्याश्शरणगाश्चेति जानन्धर्मं सनातनम्

“Gayunman, dahil sa pag-iral ng habag sa aking puso, muli ko siyang bubuhayin—sapagkat batid ko ang walang hanggang dharma: ang mga sumilong at nagpasakop ay dapat pangalagaan.”

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स मुनिस्तस्या जीवयित्वा पतिं मुने । अंतर्दधे ततो विष्णुस्सर्वमायाविनां वरः

Wika ni Sanatkumāra: “Pagkasabi nito, binuhay ng pantas ang asawa ng babae, O pantas; at pagkaraan, si Viṣṇu—ang pinakadakila sa lahat ng may kapangyarihan sa māyā—ay naglaho sa paningin.”

Verse 37

द्रुतं स जीवितस्तेनोत्थितः सागरनन्दनः । वृन्दामालिंग्य तद्वक्त्रं चुचुंब प्रीतमानसः

Agad, sa bisa ng banal na kaloob na iyon, muling nabuhay si Sāgaranandana at tumindig. Niakap niya si Vṛndā at hinalikan ang kanyang mukha, pusong lipos ng galak.

Verse 38

अथ वृन्दापि भर्तारं दृष्ट्वा हर्षितमानसा । जहौ शोकं च निखिलं स्वप्नवद्धृद्यमन्यत

Pagkatapos, si Vṛndā man, nang makita ang kanyang asawa, ay napuno ng galak ang puso. Iwinaksi niya ang lahat ng dalamhati at sa loob niya’y inakala itong parang panaginip lamang.

Verse 39

अथ प्रसन्नहृदया सा हि संजातहृच्छया । रेमे तद्वनमध्यस्था तद्युक्ता बहुवासरान्

Pagkatapos, nang maging payapa ang kanyang puso at magising ang lihim na pananabik, nanahan siya sa gitna ng gubat na iyon at nagalak—nanatiling kaisa niya sa loob ng maraming araw.

Verse 40

कदाचित्सुरतस्यांते दृष्ट्वा विष्णुं तमेव हि । निर्भर्त्स्य क्रोधसंयुक्ता वृन्दा वचनमब्रवीत्

Minsan, sa pagtatapos ng kanilang pagsasama, nakilala ni Vṛndā na siya nga ay si Viṣṇu mismo. Nag-alab sa galit, sinaway niya siya at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 41

वृन्दोवाच । धिक् तदेवं हरे शीलं परदाराभिगामिनः । ज्ञातोऽसि त्वं मया सम्यङ्मायी प्रत्यक्षतापसः

Wika ni Vṛndā: “Sumpa man sa ganyang asal, O Hari—ang asal ng lumalapit sa asawa ng iba! Ngayon ay malinaw kitang nakilala: ikaw ay mapanlinlang na may hawak ng māyā, na sa harap mismo ng aking mga mata’y nag-anyong isang asetang mapagpakasakit.”

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा क्रोधमापन्ना दर्शयंती स्वतेजसम् । शशाप केशवं व्यास पातिव्रत्यरता च सा

Wika ni Sanatkumāra: Pagkasabi niya nito, nag-alab siya sa galit at inihayag ang ningning ng sariling kapangyarihang espirituwal. O Vyāsa, ang tapat at malinis na asawang pātivratā ay nagbitiw ng sumpa laban kay Keśava (Viṣṇu).

Verse 43

रे महाधम दैत्यारे परधर्मविदूषक । गृह्णीष्व शठ मद्दत्तं शापं सर्वविषोल्बणम्

O ikaw na pinakamasama, kaaway ng mga Daitya, tagasira ng banal na dharma ng iba! Ikaw na mapanlinlang, tanggapin mo ang sumpang ibinibigay ko—kamandag na mabagsik, higit sa lahat ng lason.

Verse 44

यौ त्वया मायया ख्यातौ स्वकीयौ दर्शितौ मम । तावेव राक्षसौ भूत्वा भार्यां तव हरिष्यतः

Ang dalawang ipinakilala mo sa akin sa pamamagitan ng iyong māyā at ipinakitang “akin” — sila ring iyon, na magiging mga rākṣasa, ang tatangay sa iyong asawa.

Verse 45

त्वं चापि भार्यादुःखार्तो वने कपिसहायवान् । भ्रम सर्पेश्वरेणायं यस्ते शिष्यत्वमागतः

Ikaw man, dahil sa dalamhati sa iyong asawa, ay gumala sa gubat na may unggoy bilang kakampi. At ang isang ito—ang Panginoon ng mga Ahas—ay lumapit sa iyo bilang alagad; kaya maglakbay ka rito kasama niya.

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सा तदा वृन्दा प्रविशद्धव्यवाहनम् । विष्णुना वार्यमाणापि तस्मितासक्तचेतसा

Wika ni Sanatkumāra: Pagkasabi niya nang gayon, si Vṛndā ay pumasok sa apoy ng handog. Bagaman pinipigilan ni Viṣṇu, nanatiling mahigpit ang kanyang isip sa gayong panata.

Verse 47

तस्मिन्नवसरे देवा ब्रह्माद्या निखिला मुने । आगता खे समं दारैः सद्गतिं वै दिदृक्षवः

O pantas, sa sandaling iyon, ang lahat ng mga deva—mula kay Brahmā—ay dumating sa himpapawid kasama ang kanilang mga kabiyak, sabik na masilayan ang mapalad na kaganapan, ang mabuting hantungan (sugati) na magaganap.

Verse 48

अथ दैत्येन्द्रपत्न्यास्तु तज्ज्योतिः परमं महत् । पश्यतां सर्वदेवानामलोकमगमद्द्रुतम्

Pagkatapos, mula sa asawa ng panginoon ng mga Daitya, ang kataas-taasang dakilang ningning na iyon ay lumitaw at—habang nakatingin ang lahat ng mga diyos—mabilis na umalis patungo sa ibang dako.

Verse 49

शिवातनौ विलीनं तद्वृन्दातेजो बभूव ह । आसीज्जयजयारावः खस्थितामर पंक्तिषु

Ang ningning ng hukbong iyon ay natunaw at napasaloob sa mismong katawan ni Śiva. Pagkaraan, sa hanay ng mga deva na nakahanay sa kalangitan, sumiklab ang malakas na sigaw: “Tagumpay! Tagumpay!”

Verse 50

एवं वृन्दा महाराज्ञी कालनेमिसुतोत्तमा । पातिव्रत्यप्रभावाच्च मुक्तिं प्राप परां मुने

Kaya nga, si Vṛndā, ang dakilang reyna—pinakamainam sa mga anak na babae ni Kālanemi—sa kapangyarihan ng kanyang di-natitinag na katapatan sa asawa (pativratya), ay nagkamit ng sukdulang paglaya, O pantas.

Verse 51

ततो हरिस्तामनुसंस्मन्मुहुर्वृन्दाचिताभस्मरजोवगुंठितः । तत्रैव तस्थौ सुरसिद्धसंघकैः प्रबोध्यमानोपि ययौ न शांतिम्

Pagkaraan, si Hari, paulit-ulit na inaalala si Vṛndā, ay nanatiling nababalutan ng alikabok at abo mula sa punerarya niyang siga. Doon din siya tumigil; bagaman ginising at inaliw ng mga pangkat ng deva at siddha, hindi pa rin niya natamo ang kapayapaan.