Adhyaya 15
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 1566 Verses

राहोः शिरच्छेदन-कारणकथनम् / The Account of Rāhu’s Beheading (Cause and Background)

Nagsisimula ang Adhyaya 15 sa bulwagan ng kaharian ni Jalandhara: ang haring asura na isinilang mula sa karagatan ay nakaupo kasama ang reyna at mga asura nang dumating si Śukra (Bhārgava), nagniningning na tila katawang-dangal, at siya’y pinarangalan nang nararapat. Si Jalandhara, panatag sa kapangyarihang mula sa biyaya, ay napansin si Rāhu na naroon sa kalagayang pugot ang ulo (chinna-śiras) at agad na nagtanong kay Śukra kung sino ang nagdulot ng pagpugot at ano ang buong katotohanan ng pangyayari. Si Śukra, matapos sa isip ay manikluhod sa mga paang-lotus ni Śiva, ay nagsimulang maglahad ng maayos na salaysay na parang itihāsa, mula sa naunang kasaysayan ng mga asura gaya ni Bali, anak ni Virocana at inapo ni Hiraṇyakaśipu, upang ilugar ang kalagayan ni Rāhu sa mas malawak na ugnayang sanhi at bunga ng mga pagtatagpo ng deva at asura, at sa batas ng daya, kabutihang-loob, at ganti. Ang kabanatang ito ay isang pagtatanong sa korte na humahantong sa aral: ipinaliliwanag ng guro ang pambihirang kalagayan ni Rāhu, pinatitibay ang mga pasyang panrelihiyon at pampolitika sa korte ni Jalandhara, at nagpapahiwatig ng mga susunod na tunggalian.

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एकदा वारिधिसुतो वृन्दापति रुदारधीः । सभार्य्यस्संस्थितो वीरोऽसुरैस्सर्वैः समन्वितः

Wika ni Sanatkumāra: Minsan, ang anak ni Varidhi—si Vṛndāpati, mabagsik ang layon—ay tumindig na handang kumilos, kasama ang kanyang asawa at sinasamahan ng lahat ng asura.

Verse 2

तत्राजगाम सुप्रीतस्सुवर्चास्त्वथ भार्गवः । तेजः पुंजो मूर्त इव भासयन्सकला दिशः

Pagkatapos, dumating doon ang Bhārgava (pantas ng angkan ni Bhṛgu), labis na nalulugod at maningning; wari’y nakikitang anyo ng nagtipong ningning, na nagpapaliwanag sa lahat ng dako.

Verse 3

तं दृष्ट्वा गुरुमायान्तमसुरास्तेऽखिला द्रुतम् । प्रणेमुः प्रीतमनसस्सिंधुपुत्रोऽपि सादरम्

Nang makita nilang papalapit ang kanilang guro, ang lahat ng asura ay agad na yumukod na may galak sa puso; at ang anak ni Sindhu man ay magalang na naghandog ng pagpupugay.

Verse 4

दत्त्वाशीर्वचनं तेभ्यो भार्गवस्तेजसां निधिः । निषसादासने रम्ये संतस्थुस्तेऽपि पूर्ववत्

Pagkatapos niyang ipagkaloob sa kanila ang mga salita ng pagpapala, ang Bhārgava—isang di-mauubos na bukal ng banal na ningning—ay umupo sa isang marikit na luklukan; at sila nama’y tumayong muli roon gaya ng dati.

Verse 5

अथ सिंध्वात्मजो वीरो दृष्ट्वा प्रीत्या निजां सभाम् । जलंधरः प्रसन्नोऽभूदनष्टवरशासनः

Pagkaraan, si Jalandhara, ang magiting na anak ni Sindhu, ay minasdan ang sariling kapulungan nang may galak; siya’y nalugod at nanatiling matatag sa kapangyarihan ng biyayang hindi masusupil.

Verse 6

तत्स्थितं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा राहुं स दैत्यराट् । पप्रच्छ भार्गवं शीघ्रमिदं सागरनन्दनः

Nang makita niyang nakatayo roon si Rāhu kahit putol ang ulo, ang panginoon ng mga Daitya—ang anak ni Sāgara—ay dagling nagtanong kay Bhārgava (Śukra) kung ano ang nangyari.

Verse 7

जलंधर उवाच । केनेदं विहितं राहोश्शिरच्छेदनकं प्रभो । तद्ब्रूहि निखिलं वृत्तं यथावत्तत्त्वतो गुरो

Wika ni Jalandhara: “O Panginoon, sino ang nagtakda ng pagputol sa ulo ni Rāhu? O Guro, isalaysay mo sa akin ang buong pangyayari nang wasto, ayon sa katotohanan.”

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं प्रत्युवाच यथार्थवत्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng anak ni Sindhu, si Bhārgava, na inalaala ang mga paang-loto ng Panginoong Śiva, ay sumagot nang tapat at nararapat.

Verse 9

शुक्र उवाच । जलंधर महावीर सर्वासुरसहायक । शृणु वृत्तांतमखिलं यथावत्कथयामि ते

Sinabi ni Śukra: “O Jalandhara, dakilang bayani at tagapagtangkilik ng lahat ng Asura—makinig ka. Isasalaysay ko sa iyo ang buong pangyayari, ayon sa tunay na naganap.”

Verse 10

पुराभवद्बलिर्वीरो विरोचनसुतो बली । हिरण्यकशिपोश्चैव प्रपौत्रो धर्मवित्तमः

Noong unang panahon ay naroon si Bali, ang bayaning makapangyarihan, anak ni Virocana; at apo-sa-tuhod ni Hiraṇyakaśipu, na nangunguna sa mga nakaaalam ng dharma.

Verse 11

पराजितास्सुरास्तेन रमेशं शरणं ययुः । सवासवास्स्ववृत्तांतमाचख्युः स्वार्थसाधकाः

Nang sila’y magapi niya, ang mga Asura ay nagtungo upang manalig kay Rameśa. Kasama ang mga Vasu at mga Āditya, isinalaysay nila ang buong pangyayari, upang matupad ang sariling layon.

Verse 12

तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये तातच्छलकर्मविचक्षणाः

Sa utos niya, ang mga diyos ay gumawa ng kasunduan kasama ng mga deva. O minamahal, yaong bihasa sa tusong estratehiya ay gumawa nito upang magtagumpay ang sariling gawain.

Verse 13

अथामृतार्थे सिंधोश्च मंथनं चक्रुरादरात् । विष्णोस्सहायिनस्ते हि सुरास्सर्वेऽसुरैस्सह

Pagkaraan, upang makamtan ang amṛta (nektar ng kawalang-kamatayan), masigasig nilang hinalo ang Karagatan nang may paggalang. Tunay nga, ang lahat ng mga deva—na tinulungan ni Viṣṇu—ay ginawa iyon kasama ng mga asura.

Verse 14

ततो रत्नोपहरणमकार्षुर्दैत्यशत्रवः । जगृहुर्यत्नतो देवाः पपुरप्यमृतं छलात्

Pagkatapos, ang mga deva—mga kaaway ng mga Daitya—ay maingat na nag-uwi ng mahahalagang hiyas. At sa pamamagitan ng isang tusong pakana, nainom din nila ang amṛta, ang nektar ng kawalang-kamatayan.

Verse 15

ततः पराभवं चक्रुरसुराणां सहायतः । विष्णोस्सुरास्सचक्रास्तेऽमृतापानाद्बलान्विताः

Pagkaraan, sa tulong ng kanilang mga kapanalig, ipinabagsak ng mga deva ang mga asura. Ang mga deva—pinalakas ng pag-inom ng amṛta—ay nakipaglaban sa ilalim ni Viṣṇu, tangan ang cakra bilang sandata, at nanaig.

Verse 16

शिरश्छेदं चकारासौ पिबतश्चामृतं हरिः । राहोर्देवसभां हि पक्षपाती हरेस्सदा

Si Hari (Viṣṇu), habang umiinom si Rāhu ng amṛta, ay pinutol ang kanyang ulo. Tunay nga, sa kapulungan ng mga deva, si Hari ay laging kumakampi sa mga deva laban kay Rāhu.

Verse 17

सनत्कुम्रार उवाच । एवं कविस्तस्य शिरश्छेदं राहोश्शशंस च । अमृतार्थे समुद्रस्य मंथनं देवकारितम्

Wika ni Sanatkumāra: “Gayon isinalaysay ni Kavi ang pagkaputol ng ulo ni Rāhu. At upang makamtan ang amṛta, ipinagawa ng mga Deva ang pag-ikot at paghalukay ng Karagatan.”

Verse 18

रत्नोपहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम् । देवैरमृतपानं च कृतं सर्वं च विस्तरात्

Isinalaysay niya nang ganap ang lahat: kung paanong nasamsam ang mga hiyas, kung paanong natalo ang mga Daitya, at kung paanong ininom ng mga Deva ang amṛta.

Verse 19

तदाकर्ण्य महावीरोम्बुधिबालः प्रतापवान् । चुक्रोध क्रोधरक्ताक्षस्स्वपितुर्मंथनं तदा

Nang marinig iyon, si Ambudhibāla—makapangyarihan at matapang na bayani—ay nag-alab sa galit; namula ang kanyang mga mata, at noon ay sinimulan niyang udyukan ang sarili niyang ama.

Verse 20

अथ दूतं समाहूय घस्मराभिधमुत्तमम् । सर्वं शशंस चरितं यदाह गुरुरात्मवान्

Pagkaraan, ipinatawag niya ang dakilang sugo na nagngangalang Ghasmara, at isinalaysay niya nang buo ang lahat ng pangyayari—ayon mismo sa itinuro ng kanyang gurong marunong at mapagpigil.

Verse 21

अथ तं प्रेषयामास स्वदूतं शक्रसन्निधौ । संमान्य बहुशः प्रीत्याऽभयं दत्त्वा विशारदम्

Pagkatapos, isinugo niya ang sarili niyang mensahero sa harap ni Śakra (Indra). Paulit-ulit niya itong pinarangalan nang may pag-ibig, pinagkalooban ng katiyakang kaligtasan (abhaya), at pinayaon ang bihasang sugo.

Verse 22

दूतस्त्रिविष्टपं तस्य जगामारमलं सुधीः । घस्मरोंऽबुधिबालस्य सर्वदेवसमन्वितम्

Pagkaraan, ang matalino at dalisay na sugo ay nagtungo sa kanyang Triviṣṭapa (langit)—isang walang dungis na kahariang makalangit—na kasama ang lahat ng mga deva, patungo sa harap ni Ghasmara, ang musmos na may di-hinog na pag-unawa.

Verse 23

तत्र गत्वा स दूतस्तु सुधर्मां प्राप्य सत्वरम् । गर्वादखर्वमौलिर्हि देवेन्द्रं वाक्यमब्रवीत्

Pagdating doon, ang sugo ay dagling nakarating sa Sudharmā. Pagkaraan, sa kapalaluan—nakataas ang ulo—binigkas niya ang mga salitang ito kay Devendra (Indra).

Verse 24

घस्मर उवाच । जलंधरोऽब्धि तनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । सुप्रतापी महावीरस्स्वयं कविसहायवान्

Wika ni Ghasmara: “Si Jalandhara, anak ng Karagatan, ang pinuno ng lahat ng hukbo ng mga Daitya. Siya’y makapangyarihan sa tapang, isang dakilang bayani, at tinutulungan mismo ni Kavi.”

Verse 25

दूतोऽहं तस्य वीरस्य घस्मराख्यो न घस्मरः । प्रेषितस्तेन वीरेण त्वत्सकाशमिहागतः

“Ako ang sugo ng bayaning iyon—ang pangalan ko’y Ghasmara, hindi lamang isang manlalamon. Inutusan ako ng matapang na iyon, kaya narito ako sa iyong harapan.”

Verse 26

अव्याहताज्ञस्वर्वत्र जलंधर उदग्रधीः । निर्जिताखिलदैत्यारिस्स यदाह शृणुष्व तत्

Pakinggan mo ang sinabi ni Jalandhara—ang kanyang utos ay di napipigil saanman, ang isip niya’y matalas at matatag, at napagtagumpayan niya ang lahat ng kaaway ng mga Daitya.

Verse 27

जलंधर उवाच । कस्मात्त्वया मम पिता मथितस्सागरोऽद्रिणा । नीतानि सर्वरत्नानि पितुर्मे देवताधम

Wika ni Jalandhara: “Bakit mo hinalo ang aking ama—ang Karagatan—sa pamamagitan ng isang bundok? At bakit mo dinala ang lahat ng hiyas na pag-aari ng aking ama, O pinakababa sa mga deva?”

Verse 28

उचितं न कृतं तेऽद्य तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे । ममायाहि विचार्येत्थं शरणं दैवतैस्सह

Hanggang ngayon, hindi mo pa ginagawa ang nararapat. Kaya’t agad mong ibigay sa akin ang mga iyon. Pag-isipan mo ito, at lumapit ka sa akin upang magkanlong—kasama ang mga deva.”

Verse 29

अन्यथा ते भयं भूरि भविष्यति सुराधम । राज्यविध्वंसनं चैव सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

Kung hindi, O pinakababa sa mga deva, darating sa iyo ang matinding pangamba; at guguho rin ang iyong kaharian. Ito ang katotohanang sinasabi ko.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः । उवाच तं स्मरन्निन्द्रो भयरोषसमन्वितः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng sugo, ang panginoon ng mga diyos ay napatigil sa pagkamangha. Sa pag-alaala sa mensaheng iyon, nagsalita si Indra—ang isip ay sinaklot ng takot at poot nang sabay.

Verse 31

अद्रयो मद्भयात्त्रस्तास्स्वकुक्षिस्था यतः कृताः । अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा

“Sapagkat ang mga bundok, sa takot sa aking nakapanghihilakbot na kapangyarihan, ay pinanatili sa loob ng sarili nilang ‘tiyan’ (ibig sabihin, pinigil ang apoy at lakas sa kalooban). At noong una, maging ang ibang mga asura na anak ni Diti—kahit kaaway ko—ay pinangalagaan din niya.”

Verse 32

तस्मात्तद्रत्नजातं तु मया सर्वं हृतं किल । न तिष्ठति मम द्रोही सुखं सत्यं ब्रवीम्यहम्

Kaya nga, tunay na kinuha ko ang buong kalipunan ng mga hiyas na iyon. Ang nagtataksil sa akin ay hindi mananatili sa ligaya—ito ang sinasabi kong katotohanan.

Verse 33

शंखोप्येव पुरा दैत्यो मां द्विषन्सागरात्मजः । अभवन्मूढचित्तस्तु साधुसंगात्समुज्झित

“Noon pa man, maging si Śaṅkha—ang Daitya na isinilang mula sa dagat—ay napoot sa akin. Ngunit sa pakikisama sa mga banal, ang naliligaw ang isip na iyon ay nabago at naitaas mula sa pagkabagsak.”

Verse 34

ममानुजेन हरिणा निहतस्य हि पापधीः । हिंसकस्साधुसंधस्य पापिष्ठस्सागरोदरे

“Tunay na pinatay siya ng aking nakababatang kapatid na si Hari. Ang masamang-isip na iyon—marahas, tagapagpahirap sa kapulungan ng mga matuwid, at lubhang makasalanan—ay ngayo’y lumubog sa sinapupunan ng dagat.”

Verse 35

तद्गच्छ दूत शीघ्रं त्वं कथयस्वास्य तत्त्वतः । अब्धिपुत्रस्य सर्वं हि सिंधोर्मंथनकारणम्

Kaya humayo ka, O sugo, nang madali; at ipahayag mo sa kanya nang tapat at ganap ang lahat tungkol sa anak ng Karagatan—ang buong sanhi ng pag-ikot at paghalukay ng dagat.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्थं विसर्जितो दूतो घस्मराख्यस्सुबुद्धिमान् । तदेन्द्रेणागमत्तूर्ण्णं यत्र वीरो जलंधरः

Sinabi ni Sanatkumāra: “Sa gayon, nang mapahintulutang umalis, ang matalinong sugo na nagngangalang Ghasmara ay dagling nagpunta; inutusan ni Indra, siya’y tumungo sa kinaroroonan ng bayaning si Jalandhara.”

Verse 37

तदिदं वचनं दैत्यराजो हि तेन धीमता । कथितो निखिलं शक्रप्रोक्तं दूतेन वै तदा

Noon, ang matalinong sugo ay nagsalaysay nang buo sa hari ng mga Daitya ng buong pahayag na sinabi ni Śakra (Indra).

Verse 38

तन्निशम्य ततो दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताधरः । उद्योगमकरोत्तूर्णं सर्वदेवजिगीषया

Pagkarinig nito, ang asura—nanginginig ang mga labi sa galit—ay agad nagsimulang maghanda, udyok ng pagnanais na lupigin ang lahat ng mga diyos.

Verse 39

तदोद्योगेऽसुरेन्द्रस्य दिग्भ्यः पातालतस्तथा । दितिजाः प्रत्यपद्यंत कोटिशःकोटिशस्तथा

Nang ang panginoon ng mga Asura ay humayo sa digmaan, ang mga Daitya na isinilang kay Diti ay nagtipon mula sa lahat ng dako, maging mula sa Pātāla—sampung-milyon sa sampung-milyon ang bilang.

Verse 40

अथ शुंभनिशुंभाद्यै बलाधिपतिकोटिभिः । निर्जगाम महावीरः सिन्धुपुत्रः प्रतापवान्

Pagkaraan, kasama sina Śumbha, Niśumbha at ang iba pa, at kasama rin ang napakaraming pinunong-militar ng mga hukbo, ang makapangyarihang bayani—ang anak ni Sindhu na puspos ng tapang—ay lumabas at nagmartsa.

Verse 41

प्राप त्रिविष्टपं सद्यः सर्वसैन्यसमावृतः । दध्मौ शंखं जलधिजो नेदुर्वीराश्च सर्वतः

Napapaligiran ng buong hukbo, agad siyang nakarating sa Triviṣṭapa (kahariang makalangit). Doon ay hinipan ang kabibe—na isinilang sa karagatan—at ang mga mandirigma’y umalingawngaw ang sigaw sa lahat ng panig.

Verse 42

गत्वा त्रिविष्टपं दैत्यो नन्दनाधिष्ठितोऽभवत् । सर्व सैन्यं समावृत्य कुर्वाणः सिंहवद्रवम्

Pagdating sa Triviṣṭapa (langit ng mga diyos), ang Daitya ay pumuwesto sa Nandana (hardin sa langit ni Indra). Pinalibutan niya ang buong hukbo at umatungal na parang leon—nakapanghihilakbot at pangdigma.

Verse 43

पुरमावृत्य तिष्ठत्तद्दृष्ट्वा सैन्यबलं महत् । निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः

Nang makita ang malaking hukbo na nakapalibot sa lungsod, ang mga diyos—na nakasuot ng baluti at armado para sa labanan—ay lumabas mula sa Amarāvatī upang makipagbaka.

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः

Pagkatapos ay nagkaroon ng matinding labanan sa pagitan ng mga hukbo ng mga Deva at Danava, gamit ang mga pamalo, palaso, mace, palakol, at sibat.

Verse 45

तेऽन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते

Sila ay nagmabilisang sumugod sa isa't isa at nagpabagsakan. Sa isang sandali, ang dalawang hukbo ay naging baha ng agos ng dugo.

Verse 46

पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिस्संध्याभ्रपटलैरिव

Sa labanang iyon, ang lupa ay nagniningning—puno ng mga elepante, kabayo, karwahe, at mga sundalo—tulad ng langit sa dapit-hapon na pinalamutian ng mga ulap.

Verse 47

तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तानजीवयत् । विद्ययामृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिन्दुभिः

Sa digmaang iyon, binuhay-muli ni Bhārgava (Śukrācārya) ang mga napatay na Daitya sa pamamagitan ng Vidyā na Amṛtajīvinī na nagbabalik-buhay, gamit ang mga patak ng tubig na binasbasan at pinalakas ng mga mantra.

Verse 48

देवानपि तथा युद्धे तत्राजीवयदंगिराः । दिव्यौषधैस्समानीय द्रोणाद्रेस्स पुनःपुनः

Sa mismong digmaang iyon, binuhay-muli rin ni rishi Aṅgirā ang mga diyos. Paulit-ulit niyang dinala ang mga banal na halamang-gamot mula sa Bundok Droṇa at ibinalik sila sa lakas, nang muli’t muli.

Verse 49

दृष्टवान्स तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्

Nang makita niyang muling bumangon sila sa labanan, si Jalandhara—nalulunod sa poot—ay nagsalita kay Bhārgava (Śukrācārya) sa mga salitang ito.

Verse 50

जलंधर उवाच । मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठंति कथं पुनः । ततः संजीविनी विद्या नैवान्यत्रेति वै श्रुता

Wika ni Jalandhara: “Sa digmaan ay napatay ko na ang mga deva—paano sila muling bumabangon? Tunay na narinig ko na ang kaalamang bumubuhay-muli, ang saṃjīvinī-vidyā, ay wala saanman kundi doon lamang.”

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा गुरुश्शुक्रो जलंधरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng anak ni Sindhu (Jalandhara), si Bhārgava—si Śukra na guro—na may payapang diwa ay sumagot kay Jalandhara.

Verse 52

शुक्र उवाच । दिव्यौषधीस्समानीय द्रोणाद्रेरंगिरास्सुरान् । जीवयत्येष वै तात सत्यं जानीहि मे वचः

Sinabi ni Śukra: “Matapos dalhin ang mga banal na halamang-gamot mula sa Bundok Droṇa, tiyak na bubuhayin ni Aṅgirā ang mga diyos, anak ko. Alamin mong totoo ang aking salita.”

Verse 53

जयमिच्छसि चेत्तात शृणु मे वचनं शुभम् । ततः सोऽरं भुजाभ्यां त्वं द्रोणमब्धावुपाहर

“Kung nais mo ang tagumpay, anak ko, pakinggan mo ang aking mapalad na payo. Pagkaraan nito, gamitin mo ang dalawang bisig mo upang dalhin ang droṇa at ilagay iyon sa karagatan.”

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तस्स तु दैत्येन्द्रो गुरुणा भार्गवेण ह । द्रुतं जगाम यत्रासावास्ते चैवाद्रिराट् च सः

Wika ni Sanatkumāra: Nang maturuan siya ng kaniyang guro na si Bhārgava, ang panginoon ng mga Daitya ay dagling nagtungo sa pook na tinitirhan ni Adrirāṭ, ang hari ng mga bundok.

Verse 55

भुजाभ्यां तरसा दैत्यो नीत्वा द्रोणं च तं तदा । प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं चित्रं न हरतेजसि

Pagkaraan, ang demonyo, sa matinding lakas, ay sinunggaban si Droṇa sa kaniyang dalawang bisig at mabilis na inihagis sa karagatan—isang kagila-gilalas na gawa, sapagkat ang ningning ni Droṇa ay hindi madaling madaig.

Verse 56

पुनरायान्महावीरस्सिन्धुपुत्रो महाहवम् । जघानास्त्रैश्च विविधैस्सुरान्कृत्वा बलं महत्

Pagkaraan, ang dakilang bayani—ang anak ni Sindhu—ay muling sumugod sa matinding labanan. Sa pagtipon ng napakalaking lakas, kanyang pinabagsak ang mga diyos sa sari-saring sandatang pamuksa.

Verse 57

अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः । तावत्तत्र गिरीद्रं तं न ददर्श सुरार्चितः

Pagkaraan, nang makita niyang nabuwal ang mga deva, ang iginagalang na guro ay nagmadaling tumungo sa Bundok Droṇa. Ngunit pagdating niya roon, hindi niya nakita ang panginoon ng bundok na iyon—bagaman siya’y sinasamba ng mga nilalang sa langit.

Verse 58

ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः । आगत्य देवान्प्रोवाच जीवो व्याकुलमानसः

Nang malaman na ang sisidlan (droṇa) ay nasamsam ng mga daitya, si Dhīṣaṇa—nayanig sa takot—ay lumapit sa mga deva at nagsalita sa kanila, na lubhang balisa ang isipan.

Verse 59

गुरुरुवाच । पलायध्वं सुरास्सर्वे द्रोणो नास्ति गिरिर्महान् । ध्रुवं ध्वस्तश्च दैत्येन पाथोधितनयेन हि

Wika ng guro: “Kayong lahat na mga Deva, tumakas kayo! Wala na ang dakilang bundok na Droṇa. Tunay ngang winasak ito ng Daitya, ang anak ng Karagatan.”

Verse 60

जलंधरो महादैत्यो नायं जेतुं क्षमो यतः । रुद्रांशसंभवो ह्येष सर्वामरविमर्दनः

“Si Jalandhara ay isang makapangyarihang Daitya; kaya’t hindi siya mapagwawagi sa karaniwang paraan. Sapagkat siya’y isinilang mula sa bahagi ng kapangyarihan ni Rudra, at tagadurog ng lahat ng Deva.”

Verse 61

मया ज्ञातः प्रभावोऽस्य यथोत्पन्नः स्वयं सुराः । शिवापमानकृच्छक्रचेष्टितं स्मरताखिलम्

“Nabatid ko ang tunay na kapangyarihan nito, ayon sa mismong paglitaw nito. At kayong mga Deva, alalahanin ninyong ganap ang lahat—kung paano kumilos si Indra nang siya’y nagkasala sa paglapastangan kay Śiva.”

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं देवास्सुराचार्यप्रकीर्तितम् । जयाशां त्यक्तवंतस्ते भयविह्वलितास्तथा

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ng mga deva ang mga salitang iyon na ipinahayag ng guro ng mga diyos, iniwan nila ang pag-asa sa tagumpay at nabalot ng matinding takot.

Verse 63

दैत्यराजेन तेनातिहन्यमानास्समंततः । धैर्यं त्यक्त्वा पलायंत दिशो दश सवासवाः

Nilusob sa lahat ng panig at matinding hinampas ng haring asura na iyon, ang mga Vasu at iba pang mga deva ay iniwan ang kanilang tapang at tumakas sa sampung direksiyon.

Verse 64

देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यस्सागरनंदनः । शंखभेरी जयरवैः प्रविवेशामरावतीम्

Nang makita niyang napaurong at napalayas ang mga deva, ang asura—anak ni Sāgara—ay pumasok sa Amarāvatī sa gitna ng matagumpay na ugong ng kabibe at tambol-pandigma, kasama ang sigaw na “Tagumpay!”.

Verse 65

प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः । सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः

Nang pumasok ang Daitya sa lungsod, ang mga Deva—pinangungunahan ni Śakra (Indra)—ay tumakas patungo sa yungib ng Ginintuang Bundok; dahil sa pang-aapi ng Daitya, doon sila nanatiling kumakalinga at sumisilong.

Verse 66

तदैव सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विन्द्रादिकानां विनिवेश्य सम्यक् । शुंभादिकान्दैत्यवरान् पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णादिगुहां व्यगान्मुने

Noon ding iyon, maayos na iniluklok ng Asura si Indra at ang iba pang mga diyos sa kani-kanilang nasasakupan; saka niya itinalaga nang magkakahiwalay sa iba’t ibang puwesto ang mga pangunahing Daitya gaya ni Śumbha; at siya mismo, O muni, ay nagtungo sa yungib na tinatawag na Suvarṇa at sa mga katulad nito.

Frequently Asked Questions

Jalandhara’s inquiry into the cause of Rāhu’s severed head (śiracchedana) and Śukra’s ensuing explanatory narration that anchors the event in earlier divine–asura history.

It marks Śiva as the ultimate ground of truthful discourse and frames the guru’s narration as aligned with higher authority, not merely political counsel within an asuric court.

Śukra appears as the luminous guru-counselor; Jalandhara as boon-secured sovereign; Rāhu as an anomalous, etiologically explained figure; Sanatkumāra as the transmitting narrator.