Adhyaya 18
Rudra SamhitaSrishti KhandaAdhyaya 1866 Verses

दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Sa Adhyaya 18, isinalaysay ni Brahmā kay Nārada ang isang aral na pangkaisipan at pangmoral tungkol sa binatang tinawag na dīkṣitāṅgaja, anak ng pamilyang tumanggap ng dīkṣā at may tradisyong pang-ritwal. Matapos marinig ang naunang salaysay tungkol sa sarili niyang nakaraan, sinisi niya ang dating asal at umalis patungo sa di-tiyak na direksiyon. Pagkaraan ng paglalakbay, siya’y nalugmok at nanlumo, nababalot ng pangamba sa ikabubuhay at sa dangal sa lipunan. Inalala niya ang kakulangan sa pormal na pag-aaral at yaman, at pinag-isipan ang panganib ng pagdadala ng salapi (takot sa magnanakaw) kumpara sa pagiging alanganin kapag wala. Bagaman isinilang sa angkang yājaka (pari/ritwalista), napasadsad siya sa malaking kasawian at napagtanto na ang vidhi—tadhana—ay makapangyarihan at gumagalaw ayon sa sanhi at bunga ng karma. Inamin niyang hindi man lang siya marunong mamalimos, wala siyang kakilala sa paligid, at wala ring masisilungan; ang pag-aaruga ng ina ay tila wala sa lugar na iyon. Habang nag-iisip siya sa ilalim ng puno hanggang dapithapon, ipinakilala ang kabaligtarang larawan: isang debotong Māheśvara na lumalabas ng lungsod na may mga handog, may kasamang mga tao, at nag-aayuno sa Śivarātri upang sambahin si Īśāna. Ipinahihiwatig ng kabanata ang pagtutulad: ang kawalang-lakas ng tao at gapos ng karma ay sinasalubong ng landas ng debosyon kay Śiva, kung saan ang vrata at pagsamba ay nagiging konkretong sandigan, kabutihang-loob, at pagbaling ng buhay tungo sa Panginoon.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang salaysay na iyon, sinisi at pinuna niya ang sarili niyang dating asal. Pagkaraan, tumingin siya sa isang dako, at ang anak ni Dīkṣita (Dakṣa) ay umalis at naglakbay.

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

Pagkaraan ng ilang panahon ng paglalakbay, ang anak ni Yajñadatta—si Guṇanidhi, bagaman masama—ay tumigil; naubos ang sigasig at halos sumuko ang lakas.

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

Nababalot ng matinding pangamba, naisip niya: “Saan ako pupunta? Ano ang dapat kong gawin? Hindi ako sanay sa pag-aaral, ni hindi rin ako labis na mayaman.”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

Ang may yaman na nasa malayong lugar ay maaaring magmukhang umuunlad sa ginhawa sa sandali; ngunit ang yamang iyon ay may kasamang takot sa magnanakaw, at mula roon ay sumisibol ang mga hadlang sa lahat ng panig.

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“Ipinanganak ako sa angkan ng yājaka, ang pamilyang naglilingkod sa mga ritwal; paano dumating sa akin ang ganitong malaking kapahamakan? Ah—tunay na mas makapangyarihan ang tadhana, sapagkat sinusundan nito ang karmang hindi pa hinog at tiyak na pinapabunga.”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

Hindi ko man lamang alam kung saan pupunta upang mamalimos; wala akong kakilala saanman. Wala rin akong anumang yaman sa aking tabi—kaya sa kalagayang ito, ano ang magiging kanlungan ko?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

Bago pa sumikat ang araw, ang aking ina—kapapanganak pa lamang—ay nagbibigay sa akin ng matatamis na pagkain. Ngayon, dito, kanino ako hihingi? Sapagkat wala rito ang aking ina.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

Wika ni Brahmā: “O Nārada, habang paulit-ulit siyang nagmumuni-muni roon ding lugar, siya’y labis na nanlumo sa paanan ng puno; at lumubog ang Araw sa bundok sa kanluran.”

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

Sa mismong sandaling iyon, may isang lalaking deboto ni Mahādeva na nagdala ng mga handog at lumabas mula sa lungsod.

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

Napapaligiran ng kanyang mga kasamahan at may dalang sari-saring maringal na handog na tila makalangit, nag-ayuno siya sa Gabi ni Śiva (Mahāśivarātri) upang sambahin si Īśāna, ang Kataas-taasang Panginoong Śiva, nang buong debosyon.

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

Pagpasok sa templo ni Śiva, ang debotong yaon—na ang isip ay lubos na nakatuon kay Śiva—ay sumamba kay Śaṅkara nang may dalisay na puso, ayon sa itinakdang paraan.

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

Nang maamoy niya ang bango ng lutong pagkain, ang kabataang brāhmaṇa—anak ni Yajñadatta—na iniwan ng ama, ulila sa ina, at pinahihirapan ng gutom, ay sumunod sa kanya.

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

Ang pagkaing ito ay dapat kong kunin—inihanda sa gabi bilang naivedya, banal na handog para kay Panginoong Śiva. Sa kalooban ng Maykapal, nang makatulog ang mga taong Śaiva, isang dakilang sari-saring pagkain ang naroon sa bawat dako.

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

Kaya, kumapit siya sa pag-asa at umupo sa may pintuan ni Śambhu; at nasilayan niya ang dakilang pagsamba (mahā-pūjā) na inihanda ng debotong iyon.

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

Matapos ayusin ang sayaw, awit, at iba pa, nang makaidlip sandali ang mga deboto, pumasok siya sa banal na tahanan ni Bharga upang kunin ang naivedya, ang handog na pagkain.

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

Nang makita niyang mahina ang liwanag ng lampara, siya—na nagnanais siyasatin ang lutong pagkain—ay gumawa ng mitsa mula sa laylayan ng sariling damit at pinaliwanag ang ilawan.

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

Pagkaraan, ang anak ni Yajñadatta, na may taimtim na paggalang, ay agad na tumanggap ng naivedya na inialay kay Panginoong Śiva; at sa galak at debosyon, paulit-ulit niyang kinain ang lutong pagkain.

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

Kaya nga, sa «Śrī Śiva Mahāpurāṇa»—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā, sa Unang Bahagi, sa salaysay ng Paglikha, sa kasiping salaysay ng paglalakbay patungong Kailāsa—nagtatapos ang ikalabingwalong kabanata na tinatawag na «Paglalarawan sa pag-abot ni Guṇanidhi sa Sadgati, ang mapalad na kalagayan».

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“Sino ito—sino ito—na nagmamadaling sumugod dito? Dakpin siya! Dakpin siya!” Gayon sumigaw ang mga tao, sa tinig na namamaga sa matinding takot.

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

Nang siya’y lumapit dahil sa takot, agad siyang pinabagsak ng mga bantay ng lungsod; at habang nagtatangkang tumakas, sa isang kisapmata’y nabulag siya.

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

O pantas, ang anak ni Yajñadatta ay hindi kumain ng naivedya, ang handog na pinabanal. Tunay na ito’y dahil sa biyaya ni Panginoong Śiva, upang siya’y mapanghawakan ng lakas ng mga meritong nakatakdang sumibol sa hinaharap.

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

Pagkaraan, nang siya’y mahigpit na nakagapos, siya’y sinunggaban ng mababangis na mga tagapaglingkod ni Yama—may hawak na lubid na panilo at pamalo—na dumating na may layong dalhin siya sa Saṃyamanī, ang lungsod ng pagpipigil (tahanan ni Yama).

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

Noon din, dumating ang mga kasama ni Śiva, na pinalamutian ng mga lambat ng kumakalansing na kampanilya. Dala ang isang banal na vimāna, ang mga lingkod na may hawak na trishula ay dumating upang ilayo siya at pangunahan.

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

Wika ng mga Gaṇa ni Śiva: “O mga tagapaglingkod ni Yama, pakawalan ninyo ang brāhmaṇang ito na lubhang matuwid. Hindi siya karapat-dapat parusahan, sapagkat ang buong naipong kasalanan niya ay nasunog na at naglaho.”

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

Pagkarinig sa mga salitang iyon, ang mga tagapaglingkod ni Yamarāja ay nagsalita sa mga tagapaglingkod ni Mahādeva, at sila’y labis na nanginig sa takot.

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

Nang makita nila ang mga gaṇa ni Śambhu (Śiva), ang mga takót na lingkod ni Yama ay yumukod at nagsalita nang ganito: “O mga gaṇa, ang brahmanang ito ay tunay na may masamang asal.”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

Sinabi ng mga tagapaglingkod ni Yama: “Itong tao’y itinakwil ang mga tungkuling ayon sa kaugalian ng angkan (kulācāra) at tumalikod sa mga salita ng kanyang ama at ina. Nalugmok siya mula sa katotohanan at kalinisan, at tinalikuran ang araw-araw na sandhyā at paliligo sa ritwal.”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

Isantabi muna sa malayo ang iba pa niyang mga gawa. Ang taong ito’y lumabag sa nirmālya—ang banal na nalalabi matapos ihandog kay Śiva; masdan ninyo rito nang hayagan—para sa mga tulad ninyo, siya’y di-dapat hipuin.

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

Yaong kumakain ng nirmālya ni Śiva, yaong humahamak o lumalapastangan sa kabanalan ng nirmālya, at yaong namimigay ng nirmālya ni Śiva—ang pagdikit sa kanila ay tunay na sanhi ng kasalanang di-mabuti.

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

Kahit mapilitang tumingin sa lason o uminom nito, at kahit ang sukdulang kabutihan ay makamtan sa isang dampi lamang—huwag kailanman angkinin o tamasahin ang anumang pag-aari ni Śiva; kahit pa ang buhay ay nasa lalamunan na, sa matinding panganib.

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

Sa mga usaping dharma, kayo ang may kapangyarihang pamantayan; kami’y hindi gayon. Kaya, O mga Gaṇa, kung may kahit munting bakas ng dharma sa bagay na ito, nais naming marinig iyon mula sa inyo.

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang mga lingkod ni Śiva—mga tagapagbantay ng mga Yāma—ay nagunita ang mga paang-lotus ng Panginoong Śiva, at saka nagsalita sa mga kasamang naroon sa harap nila.

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

Wika ng mga tagapaglingkod ni Śiva: “Kami ay mga lingkod ni Śiva, likas na maselan at di-nakikita—nakikilala lamang ng may pinong paningin gaya ninyo. Paano kami makikilala ng mga nakatuon sa magagaspang na palatandaang panlabas? Tanging ang may maselang pagtanaw ang makauunawa sa amin.”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“Ngayon, pakinggan ninyo ang gawang ginawa ng mismong taong ito. O mga Gaṇa, makinig nang buong pag-iingat sa ginawa rito ng anak ni Yajñadatta.”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

Doon, kahit ang isa pang gawa na wari’y pangalawa lamang ay nagiging pinakamataas na Dharma at naglilingkod sa kanya na parang tapat na lingkod—kapag ang mga Pangalan ni Śiva ay napapakinggan, kahit nagkataon lamang, at kahit nasambit o natanggap nang di-sinasadya.

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

Nasaksihan ang pagsamba habang isinasagawa ng deboto ayon sa itinakdang ritwal—ng isang nag-ayuno, nagbantay sa buong magdamag, at may isip na matatag at di-nalilihis.

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“Tunay, ngayong araw ay sasama siya sa amin patungo sa daigdig ni Śiva. Sa loob ng ilang panahon, ang debotong iyon—isang tagasunod at lingkod ni Śiva—ay magtatamasa ng dakilang kaligayahang makalangit.”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

Pagkaraan, siya’y magiging hari ng Kaliṅga, at ang kanyang mga kasalanan ay mahuhugasan nang lubos. Tunay, ang dakilang brahmanang ito ay pinakamamahal ni Panginoong Śiva, sapagkat gayon ang kanyang debosyon at kabutihang-loob.

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“Wala nang dapat pang sabihin. Kayo’y bumalik na gaya ng inyong pagparito. O mga sugo ni Yama, magbalik kayo sa inyong daigdig na may lubos na payapang kalooban.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

Sinabi ni Brahmā: “O panginoon sa mga pantas, nang marinig nila ang mga salitang iyon, ang lahat ng sugo ni Yama ay tumalikod at umalis patungo sa daigdig ni Yama, na bumabalik sa mismong daang kanilang dinaanan.”

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

O pantas, iniulat ng mga Gaṇa ang lahat kay Śamana; at ang mga sugo ni Śambhu ay nagsalaysay ng buong pangyayari mula sa simula, ayon sa dharma.

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

Sinabi ni Dharmarāja: “Kayong lahat, O mga Gaṇa, pakinggan ninyo ang aking mga salita nang buong pag-iingat. Pagkatapos, nang may mabuting kalooban, isagawa ninyo ang yaong utos, na inuuna ang aking kautusan.”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Ang sinumang nasa daigdig na nagsusuot ng tripuṇḍra na gawa sa puting banal na abo (vibhūti)—silang lahat ay dapat iwasan; huwag silang isama sa pakikisama kailanman.

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Yaong mga gaṇa na nag-aabó o nagbubudbod sa katawan ng puting vibhūti—silang lahat ay dapat iwasan; huwag silang isama sa samahan o pagsasanay kailanman.

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Sa daigdig na ito, ang sinumang, sa anumang dahilan, ay nag-aanyong Śiva—silang lahat ay dapat iwasan; huwag silang isama sa pakikisama kailanman.

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Ang mga tao sa mundo na nagsusuot lamang ng mga butil ng rudraksha at ang mga nagpapahaba lamang ng buhok—ang lahat ng iyon ay dapat iwasan; hindi sila dapat isama sa samahan.

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Ang mga nagsusuot ng damit at panlabas na marka ni Shiva bilang paraan lamang ng pamumuhay—ang lahat ng iyon ay dapat iwasan; hindi sila dapat isama sa samahan.

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

Ang mga nagpapanggap na deboto ni Shiva sa pamamagitan ng pagkukunwari o pandaraya ay dapat iwasan; hindi sila dapat kailanman tanggapin sa samahan.

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

Ganito ang iniutos ni Yama sa kanyang mga tagapaglingkod. Sa pag-iisip na, "Mangyari nawa," silang lahat ay nanatiling tahimik, na may banayad at dalisay na ngiti.

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

Sinabi ni Brahma: "Sa gayon, ang lalaking iyon na muling isinilang, na pinalaya mula sa mga mensahero ni Yama ng mga tagapaglingkod ng Panginoon, ay mabilis na nagtungo sa mundo ni Shiva, kasama ang mga gana na iyon, na ang kanyang isip ay naging dalisay."

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

Doon, matapos tamasahin ang lahat ng kaligayahang makamundo at maglingkod nang may paggalang kay Śiva at kay Śivā (Pārvatī), ang anak ni Ariṃdama ay naging pinuno ng Kaliṅga.

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

May isang nagngangalang Dama, na lubos na nakatuon sa paglilingkod kay Panginoong Śiva. Bagaman bata pa, isinagawa niya ang debosyon kay Śiva kasama ng iba pang mga bata.

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

Sa paglipas ng panahon, nang pumanaw ang kanyang ama, natamo ng binata ang kaharian; at sa pusong puspos ng debosyon, pinairal niya sa lahat ng dako ang mga kautusan ng dharma ni Śiva.

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

Ang haring si Dama, na mahirap pasukuin, ay walang ibang alam na tungkuling panrelihiyon kundi ito: O dalawang-ulit-na-isinilang, sa bawat templo ni Śiva ay nag-aalay siya ng mga lampara—hindi kailanman pinababayaan ang handog ng liwanag.

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

Ipinatawag niya ang mga pinuno ng mga nayon at ang lahat ng nakatalaga sa iba’t ibang distrito, at nag-utos nang ganito: “Maghandog ng mga lampara sa templo ni Śiva.”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

Kung hindi gayon, ito ang tunay na katotohanan: siya’y mapapailalim sa aking parusa. Sapagkat ipinahayag sa Śruti na sa pag-aalay ng ilawan, nalulugod ang Panginoong Śiva.

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

Sa alinmang nayon at sa paligid nito, hangga’t may mga śivālaya o templo ni Śiva, sa bawat gayong pook ay dapat laging may ilawang nagniningas—nang walang pag-aalinlangan.

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

“Dahil sa kasalanang pagsuway sa aking utos, tiyak na mapuputol ang aking ulo—walang alinlangan.” Sa takot na iyon, ang mga ilawan ay nagningas at nagliwanag, bawat isa sa tapat ng tahanan ni Śiva, sa bawat śivālaya.

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

Sa dharmang ito, O Hari, namuhay si Dama habang may buhay. Nakamtan niya ang dakilang kasaganaan na bunga ng katuwiran, at sa huli’y napasailalim sa batas ni Kāla—sumunod sa di-maiiwasang landas ng kamatayan.

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

Sa bisa ng pag-aalay ng lampara at sa bakas ng debosyon na nalikha nito, tunay ngang nagsindi siya ng maraming ilawan; at siya’y naging panginoon ng Alakā, nananahan sa gitna ng maningning na liyab ng mga lamparang hiyas.

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

Kaya nga, sa takdang panahon, kahit kaunting ginawa para kay Śiva ay namumunga. Sa pagkaalam nito, ang mga naghahangad ng tunay na kagalingan ay dapat magsagawa ng debosyonal na pagsamba kay Śiva.

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

Nasaan na ngayon ang tagapagmana ng naitalagang linya, na laging umiiwas sa lahat ng dharma? Sa pag-ikot ng tadhana, napadpad siya sa templo ni Śiva upang magnakaw ng yaman. Ngunit ang Liṅga—na waring may koronang ningning mula sa sampung lamparang sinindihan niya para sa sariling pakay—ay nagpalito at umakit sa kanya.

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

Nang makamtan niya ang paghahari sa lupain ng Kaliṅga, nanatili siyang laging tapat sa dharma; at dahil sa paggising ng dating banal na bakas, ipinagliwanag niya ang mga lampara sa templo ni Śiva.

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“O panginoon sa mga pantas, masdan—ano itong katayuan ng tagapagbantay ng mga dako (Dikpāla)? Dito at ngayon, tinatamasa ito ng isang may kalagayan at asal na gaya lamang ng karaniwang tao.”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

Kaya nito ipinahayag ang banal na salaysay ni Guṇanidhi, anak ni Yajñadatta—isang pangyayaring nagbibigay-lugod kay Panginoong Śiva. Sa mga nakikinig nang may debosyon, ito’y nagiging tagapagkaloob ng lahat ng minimithing layon.

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

Kung paano rin niya natamo ang pakikipagkaibigan kay Sarvadeva-Śiva—makinig ka rin, mahal kong anak. Ituon ang isip sa iisang tuldok at pakinggan ang aking pagsasalaysay sa iyo.

Frequently Asked Questions

Brahmā recounts the crisis of an initiate’s son who, after travel and self-reproach, falls into despair; the narrative then introduces a Māheśvara devotee going out with offerings while fasting on Śivarātri to worship Īśāna—setting up an encounter between distress and Śaiva observance.

It frames personal suffering as karmically intelligible while also preparing a Śaiva resolution: fate is powerful, yet the Purāṇic teaching typically channels agency through dharma and Śiva-oriented vrata/bhakti, which reconfigure one’s trajectory via merit and divine grace.

Īśāna (Śiva) as the worship-target, the Māheśvara identity (Śiva-devotee community), and Śivarātri upavāsa with offerings—an institutionalized devotional-ritual form emphasized as potent within the chapter’s narrative logic.