
Binubuksan ng Adhyāya 11 sa paglapit ng mga ṛṣi kay Sūta, pinupuri ang nakalilinis na kapangyarihan ng Śaiva kathā at inaalala ang kamangha-mangha at mapalad na salaysay ng liṅgotpatti, na ang pakikinig dito’y nag-aalis ng duḥkha. Sa pagpapatuloy ng usapang Brahmā–Nārada, hinihiling nila ang malinaw na pagpapaliwanag ng Śivārcana-vidhi—kung paano sasambahin si Śiva upang Siya’y malugod. Tahasang kasama sa tanong ang lahat ng varṇa (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra), kaya’t ipinakikita ang pagiging bukás ng saklaw ng ritwal. Sumagot si Sūta na ito’y isang “rahasya” at ipangako niyang isasalaysay ayon sa kanyang narinig at naunawaan, at itinatag ang linya ng paglipat ng aral: ang tinanong ni Vyāsa kay Sanatkumāra, ang narinig ni Upamanyu, ang natutuhan ni Kṛṣṇa, at ang naunang itinuro ni Brahmā kay Nārada. Pagkaraan, lumilipat ang tinig sa kay Brahmā, na nagsasabing napakalawak ng liṅga-pūjana at hindi mauubos kahit isalaysay sa loob ng sandaang taon, kaya ituturo niya ito sa maikling anyo. Kaya ang kabanata ay nagtatakda ng layon: pinagtitibay ang pagsamba kay Śiva sa pamamagitan ng tradisyong pamana, itinataas ang śravaṇa (pakikinig) bilang mapagligtas, at inihahanda ang siksik ngunit may awtoridad na balangkas ng pagsamba sa liṅga at ng bisa nito.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । श्राविताद्याद्भुता शैवकथा परमपावनी
Wika ng mga rishi: “O Sūta, marangal na isa, alagad ni Vyāsa—pagpupugay sa iyo. Ngayon ay ipinadinig mo sa amin ang kamangha-manghang banal na salaysay na Śaiva, na lubhang nagpapadalisay.”
Verse 2
तत्राद्भुता महादिव्या लिंगोत्पत्तिः श्रुता शुभा । श्रुत्वा यस्याः प्रभावं च दुःखनाशो भवेदिह
Doon ay naririnig ang mapalad na salaysay tungkol sa kamangha-mangha at lubhang banal na pagpapakita ng Liṅga. Sa pakikinig dito at pag-unawa sa kapangyarihang espirituwal nito, napapawi ang dalamhati sa buhay na ito mismo.
Verse 3
ब्रह्मनारदसंवादमनुसृत्य दयानिधे । शिवार्चनविधिं ब्रूहि येन तुष्टो भवेच्छिवः
O karagatan ng habag, ayon sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, ipaliwanag mo ang wastong paraan ng pagsamba kay Śiva, upang si Śiva ay malugod na masiyahan.
Verse 4
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैर्वा पूज्यते शिवः । कथं कार्यं च तद् ब्रूहि यथा व्यासमुखाच्छ्रुतम्
Si Śiva ay sinasamba ng mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at maging ng mga śūdra. Kaya ipahayag mo sa amin kung paano dapat isagawa ang pagsamba—gaya ng iyong narinig mula sa bibig ni Vyāsa.
Verse 5
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शर्मदं श्रुतिसंमतम् । उवाच सकलं प्रीत्या मुनि प्रश्नानुसारतः
Nang marinig ang kanilang mga salita—na nagbibigay-kapayapaan at sang-ayon sa Veda—ang pantas na muni ay nagalak at nagsalita nang buo, tumutugon ayon sa kanilang mga tanong.
Verse 6
सूत उवाच । साधु पृष्टं भवद्भिश्च तद्रहस्यं मुनीश्वराः । तदहं कथयाम्यद्य यथाबुद्धि यथाश्रुतम्
Wika ni Sūta: “O mga panginoon sa hanay ng mga muni, mabuti ang inyong pagtatanong tungkol sa banal na lihim na iyon. Kaya ngayon ay isasalaysay ko ito—ayon sa aking pagkaunawa at gaya ng aking narinig.”
Verse 7
भवद्भिः पृच्छयते तद्वत्तथा व्यासेन वै पुरा । पृष्टं सनत्कुमाराय तच्छ्रुतं ह्युपमन्युना
Ang itinatanong ninyo ay siya ring itinatanong ni Vyāsa noong unang panahon. Tinanong niya si Sanatkumāra, at ang aral na iyon ay tunay na narinig at iningatan ni Upamanyu.
Verse 8
ततो व्यासेन वै श्रुत्वा शिवपूजादिकं च यत् । मह्यं च पाठितं तेन लोकानां हितकाम्यया
Pagkaraan, matapos kong marinig mula kay Vyāsa ang lahat tungkol sa pagsamba kay Śiva at mga kaugnay na pagtalima, ako man ay tinuruan niya, sapagkat ninanais niya ang kapakanan ng lahat ng nilalang.
Verse 9
तच्छ्रुतं चैव कृष्णेन ह्युपमन्योर्महात्मनः । तदहं कथयिष्यामि यथा ब्रह्मावदत्पुरा
Ang salaysay na iyon din ay narinig ni Kṛṣṇa mula sa dakilang kaluluwang si Upamanyu. Ngayon ay isasalaysay ko ito, gaya ng sinabi ni Brahmā noong unang panahon.
Verse 10
ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि संक्षेपाल्लिंगपूजनम् । वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरान्मुने
Wika ni Brahmā: “Makinig ka, Nārada. Ilalarawan ko nang maikli ang pagsamba sa Śiva-liṅga. O pantas, kahit sa loob ng sandaang taon ay hindi kayang ipaliwanag ito nang lubos at malawakan.”
Verse 11
इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधिवर्णनो नामैकादशोऽध्यायः
Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā—sa unang sangay, ang salaysay ng Sṛṣṭi (Paglikha)—nagtatapos ang Ikalabing-isang Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pamamaraan ng Pagsamba kay Śiva.”
Verse 12
दारिद्र्यं रोगदुःखं च पीडनं शत्रुसंभवम् । पापं चतुर्विधं तावद्यावन्नार्चयते शिवम्
Kahirapan, dalamhati ng karamdaman, pagdurusa, at mga suliraning nagmumula sa mga kaaway—ang apat na anyo ng kasalanang ito ay nananatili hangga’t hindi sinasamba ang Panginoong Śiva.
Verse 13
सम्पूजिते शिवे देवे सर्वदुःखं विलीयते । संपद्यते सुखं सर्वं पश्चान्मुक्तिरवाप्यते
Kapag si Panginoong Śiva, ang Banal na Panginoon, ay sinasamba nang wasto, natutunaw ang lahat ng dalamhati. Natatamo ang ganap na ligaya, at pagkaraan ay nakakamit ang mokṣa, ang paglaya.
Verse 14
ये वै मानुष्यमाश्रित्य मुख्यं संतानतस्सुखम् । तेन पूज्यो महादेवः सर्वकार्यार्थसाधकः
Yaong mga umaasa sa buhay-tao at itinuturing na pangunahing ligaya ang kagalakang dulot ng supling—kaya para sa kanila, si Mahādeva ay dapat sambahin, sapagkat Siya ang tumutupad ng bawat layon at adhikain sa lahat ng gawain.
Verse 15
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च विधिवत्क्रमात् । शंकरार्चां प्रकुर्वंतु सर्वकामार्थसिद्धये
Ang mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya, at Śūdra—bawat isa ayon sa wastong kaayusan at tuntunin—ay dapat magsagawa ng pagsamba kay Śaṅkara, upang matupad ang bawat marangal na hangarin at layon.
Verse 16
प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः
Sa madaling-araw, bumangon sa mapalad na oras na tinatawag na Brahma-muhūrta. Una, alalahanin ang Guru; at saka, alalahanin muli si Śambhu (Panginoong Śiva).
Verse 17
तीर्थानां स्मरणं कृत्वा ध्यानं चैव हरेरपि । ममापि निर्जराणां वै मुन्यादीनां तथा मुने
O muni, matapos mong alalahanin ang mga banal na tīrtha at magnilay rin kay Hari, alalahanin mo rin Ako—kasama ng mga walang-kamatayang deva at ng mga pantas at iba pa.
Verse 18
ततः स्तोत्रं शुभं नाम गृह्णीयाद्विधिपूर्वकम् । ततोत्थाय मलोत्सर्गं दक्षिणस्यां चरेद्दिशि
Pagkaraan nito, ayon sa itinakdang tuntunin, marapat na tanggapin at bigkasin nang wasto ang mapalad na himno. Pagkatapos, tumindig at magtungo sa dakong timog upang ilabas ang dumi ng katawan.
Verse 19
एकान्ते तु विधिं कुर्यान्मलोत्सर्गस्स यच्छ्रुतम् । तदेव कथयाम्यद्य शृण्वाधाय मनो मुने
Sa isang liblib na pook, isagawa ang itinakdang paraan ng pag-aalis ng dumi ng katawan, gaya ng itinuro sa tradisyon. Ang tuntuning iyon mismo ang ipaliliwanag ko ngayon—makinig ka, O pantas, nang may matatag na pagtuon ng isip.
Verse 20
शुद्धां मृदं द्विजो लिप्यात्पंचवारं विशुद्धये । क्षत्रियश्च चतुर्वारं वैश्यो वरत्रयं तथा
Upang ganap na luminis, ang dwija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magpahid ng dalisay na lupa nang limang ulit; ang Kṣatriya ay apat na ulit, at ang Vaiśya ay tatlong ulit din.
Verse 21
शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये । गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः
Para sa Śūdra, upang mapanatili ang kalinisan ayon sa ritwal, ang lupa (panglinis) ay dapat kunin nang dalawang ulit; sa puwit ay isang ulit ipahid, at sa liṅga (ari) ay isang ulit din—maingat at may pagsisikap.
Verse 22
दशवारं वामहस्ते सप्तवारं द्वयोस्तथा । प्रत्येकम्पादयोस्तात त्रिवारं करयोः पुनः
“Ipahid ito nang sampung ulit sa kaliwang kamay, at pitong ulit sa dalawang kamay nang magkasama; saka, o minamahal, ipahid nang tig-tatlong ulit sa bawat paa, at muli’y tig-tatlong ulit sa mga kamay.”
Verse 23
स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्
Ang mga babae ay dapat magsagawa ng dakilang ritwal ng pagkuha ng lupang pampadalisay, ayon sa paraang itinakda para sa mga Śūdra. Pagkahugasan ang mga kamay at mga paa, saka tipunin ang lupa gaya ng naipahayag noon.
Verse 24
दंतकाष्ठं ततः कुर्यात्स्ववर्णक्रमतो नरः
Pagkaraan nito, ang lalaki ay dapat maghanda at gumamit ng patpat na panlinis ng ngipin, ayon sa wastong kaayusang itinakda para sa sarili niyang varṇa (disiplinang panlipunan at espirituwal).
Verse 25
विप्रः कुर्याद्दंतकाष्ठं द्वादशांगुलमानतः । एकादशांगुलं राजा वैश्यः कुर्याद्दशांगुलम्
Ang isang brāhmaṇa ay dapat gumawa ng patpat na panlinis ng ngipin na may habang labindalawang lapad ng daliri; ang isang hari (kṣatriya) ay labing-isa; at ang isang vaiśya ay sampu.
Verse 26
शूद्रो नवागुलं कुर्यादिति मानमिदं स्मृतम् । कालदोषं विचार्य्यैव मनुदृष्टं विवर्जयेत्
Naaalaala bilang itinakdang sukat na ang isang Śūdra ay dapat gumawa nito na siyam na lapad ng daliri. Ngunit matapos pag-isipang mabuti ang mga kapintasan dahil sa panahon at kalagayan, dapat isantabi ang yaong batay lamang sa pagmamasid ni Manu kapag ito’y hindi na angkop.
Verse 27
षष्ट्याद्यामाश्च नवमी व्रतमस्तं रवेर्दिनम् । तथा श्राद्धदिनं तात निषिद्धं रदधावने
O minamahal, sa ika-anim na tithi at sa iba pang itinakdang tithi, sa Navamī (ika-siyam), sa araw ng panata (vrata), sa araw ng paglubog ng Araw, at gayundin sa araw ng śrāddha—sa mga araw na ito, ipinagbabawal ang paglilinis ng ngipin sa pagkuskos/pagnguya ng sanga.
Verse 28
स्नानं तु विधिवत्कार्यं तीर्थादिषु क्रमेण तु । देशकालविशेषेण स्नानं कार्यं समंत्रकम्
Ang pagligo ay dapat gawin ayon sa wastong tuntunin—sa mga tīrtha (banal na tawiran) at iba pang itinakdang pook, sa tamang pagkakasunod-sunod. Ayon sa natatanging lugar at panahon, gawin ang pagligo nang nararapat, na may kasamang mga mantra.
Verse 29
आचम्य प्रथमं तत्र धौतवस्त्रेण चाधरेत् । एकान्ते सुस्थले स्थित्वा संध्याविधिमथाचरेत्
Una, gawin muna roon ang ācamanā at saka punasan ang bibig ng malinis at nilabhang tela. Tumayo sa isang liblib at dalisay na lugar, at pagkatapos ay isagawa nang wasto ang mga ritwal ng sandhyā. Kapag naitatag ang panlabas at panloob na kadalisayan, nagiging karapat-dapat ang deboto sa pagsamba kay Śiva at sa biyayang umaakay tungo sa kalayaan (moksha).
Verse 30
यथायोग्यं विधिं कृत्वा पूजाविधिमथारभेत् । मनस्तु सुस्थिरं कृत्वा पूजागारं प्रविश्य च
Matapos maisagawa nang nararapat ang mga paunang pagtalima, saka simulan ang pamamaraan ng pagsamba. Patatagin ang isip, pumasok sa dambana o silid-pagsamba (pūjāgāra), at magpatuloy nang may debosyon.
Verse 31
पूजाविधिं समादाय स्वासने ह्युपविश्य वै । न्यासादिकं विधायादौ पूजयेत्क्रमशो हरम्
Taglay ang wastong pamamaraan ng pagsamba at umupo sa itinakdang āsana para sa sarili, gawin muna ang mga paghahandang ritwal gaya ng nyāsa; saka, ayon sa tamang pagkakasunod, sambahin nang paisa-isa si Hara (Panginoong Śiva).
Verse 32
प्रथमं च गणाधीशं द्वारपालांस्तथैव च । दिक्पालांश्च सुसंपूज्य पश्चात्पीठं प्रकल्पयेत्
Una, sambahin muna si Gaṇādhiśa (Panginoong Gaṇeśa) at gayundin ang mga bantay‑pinto; at matapos sambahin nang wasto ang mga tagapag‑ingat ng mga direksiyon, saka ihanda at itatag ang banal na luklukan (pīṭha) para sa pagsamba kay Śiva.
Verse 33
अथ वाऽष्टदलं कृत्वा पूजाद्रव्यं समीपतः । उपविश्य ततस्तत्र उपवेश्य शिवम् प्रभुम्
O kaya, matapos ihanda ang luklukang may walong talulot (lotus‑maṇḍala) at ilapit ang mga handog, maupo roon; at sa mismong lugar na iyon, buong pagpipitagan na anyayahan at paupuin si Śiva, ang Kataas‑taasang Panginoon, upang sambahin.
Verse 34
आचमनत्रयं कृत्वा प्रक्षाल्य च पुनः करौ । प्राणायामत्रयं कृत्वा मध्ये ध्यायेच्च त्र्यम्बकम्
Matapos gawin ang ācamana nang tatlong ulit at muling maghugas ng mga kamay, gawin ang prāṇāyāma nang tatlong ulit; saka, sa gitna ng kalooban, magnilay kay Tryambaka—si Śiva, ang Panginoong Tatlong‑Mata.
Verse 35
पंचवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् । सर्वाभरणसंयुक्तं व्याघ्रचर्मोत्तरीयकम्
Namalas niya si Śiva na may limang mukha at sampung bisig, nagniningning na parang dalisay na kristal—napapalamutian ng lahat ng hiyas, at may balat ng tigre bilang pang-itaas na kasuotan.
Verse 36
तस्य सारूप्यतां स्मृत्वा दहेत्पापं नरस्सदा । शिवं ततः समुत्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम्
Sa pag-alaala sa banal Niyang wangis (sārūpya), dapat laging tupukin at sunugin ng tao ang kasalanan. Pagkaraan, matapos itindig at itatag nang wasto ang anyo/liṅga ni Śiva, sambahin ang Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 37
देहशुद्धिं ततः कृत्वा मूल मंत्रं न्यसेत्क्रमात् । सर्वत्र प्रणवेनैव षडंगन्यासमाचरेत्
Matapos linisin ang katawan, saka ilagak nang sunod-sunod ang mūla-mantra sa nyāsa. Sa lahat ng bahagi, gamit lamang ang Praṇava na “Oṁ,” isagawa ang ṣaḍ-aṅga-nyāsa, ang nyāsa ng anim na sangkap.
Verse 38
कृत्वा हृदि प्रयोगं च ततः पूजां समारभेत् । पाद्यार्घाचमनार्थं च पात्राणि च प्रकल्पयेत्
Matapos munang isagawa sa puso ang panloob na ritwal (ang mapagnilay na paglalagay ng pagsamba), saka simulan ang pūjā. At ihanda rin ang mga sisidlan para sa tubig na panghugas ng paa (pādya), handog na paggalang (arghya), at ācamanīya na tubig para sa paglilinis.
Verse 39
स्थापयेद्विविधान्कुंभान्नव धीमान्यथाविधि । दर्भैराच्छाद्य तैरेव संस्थाप्याभ्युक्ष्य वारिणा
Pagkaraan, ang marunong na sumasamba ay dapat, ayon sa itinakdang tuntunin, magtatag ng siyam na iba’t ibang kumbha. Matapos takpan ng damong darbha, ilagay ang mga ito sa wastong puwesto at wisikan ng tubig para sa paglilinis.
Verse 40
तेषु तेषु च सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम् । प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान्
Sa bawat isa sa mga iyon, iwisik ang malamig at dalisay na tubig. Ang marunong, matapos suriin ang bawat gamit sa ritwal, ay dapat magwisik habang binibigkas ang Praṇava na “Om” bilang kapangyarihang nagpapabanal.
Verse 41
उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् । जातीकं कोलकर्पूरवटमूल तमालकम्
Para sa handog na tubig na panghugas ng paa (pādya) sa pagsamba kay Śiva, ihanda ito na may mabangong uśīra (vetiver) at sandalwood; kasama ang sampagita, jujube, kamper, ugat ng balete/banyan, at tamāla.
Verse 42
चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके । एतत्सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनान्वितम्
Matapos durugin nang wasto ayon sa itinakdang tuntunin, ilagay ito sa sisidlang para sa ācamana (ritwal na pagsipsip ng tubig). Pagkaraan, ihalo sa sandalwood at ipamahagi upang maihandog sa lahat ng sisidlang pang-ritwal.
Verse 43
पार्श्वयोर्देवदेवस्य नंदीशं तु समर्चयेत् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्विविधैः पूजयेच्छिवम्
Sa magkabilang panig ng Deva ng mga deva, ang Panginoong Śiva, sambahin nang nararapat si Nandīśa. At sambahin si Śiva sa iba’t ibang handog—mga pabango, insenso, at mga ilawan.
Verse 44
लिंगशुद्धिं ततः कृत्वा मुदा युक्तो नरस्तदा । यथोचितं तु मंत्रौघैः प्रणवादिर्नमोंतकैः
Pagkaraan, matapos isagawa ang paglilinis ng Liṅga, ang sumasamba—puspos ng kagalakang debosyonal—ay dapat maghandog ng pagsamba sa wastong paraan sa pamamagitan ng tuluy-tuloy na daloy ng mga mantra, na nagsisimula sa Praṇava “Oṁ” at nagtatapos sa “namaḥ,” ayon sa itinakda.
Verse 45
कल्पयेदासनं स्वस्तिपद्मादि प्रणवेन तु । तस्मात्पूर्वदिशं साक्षादणिमामयमक्षरम्
Sa pamamagitan ng Praṇava (Oṁ), dapat likhain sa isip ang banal na upuan—gaya ng mapalad na upuang-lotus. Mula roon, itatag sa silangan ang di-nasisirang pantig mismo, na nahahayag bilang kapangyarihang aṇimā, ang sukdulang kapinuhan.
Verse 46
लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा । प्राप्तिश्चैवोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य च
Ang Laghimā (kapangyarihang maging magaan) ay sa timog, at ang Mahimā (kapangyarihang maging napakalawak) ay sa kanluran. Ang Prāpti (kapangyarihang makamit) ang ‘talulot’ sa hilaga, at ang Prākāmya (di-nabibigong kalooban) ay sa dako ng apoy—ganyan ang paglalagay ng mga siddhi.
Verse 47
ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे । सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते
Ang talulot sa timog‑kanluran ay sinasabing tanda ng kapangyarihang panginoon (īśitva). Sa dako ni Vāyu, ito’y tanda ng lakas na magpasunod at magpigil (vaśitva). Sa hilagang‑silangan, ito’y tanda ng ganap na pagkaalam (sarvajñatva). Ang gitnang ubod ay ipinahahayag na si Soma.
Verse 48
सोमस्याधस्तथा सूर्यस्तस्याधः पावकस्त्वयम् । धर्मादीनपि तस्याधो भवतः कल्पयेत् क्रमात्
Sa ibaba ni Soma (ang Buwan) ay ang Araw; sa ibaba ng Araw ay Ikaw—ang Apoy. At sa ibaba pa nito, ayon sa wastong pagkakasunod, dapat ilagay ang Dharma at ang iba pang mga namumunong simulain, ayon sa iyong kalagayan.
Verse 49
अव्यक्तादि चतुर्दिक्षु सोमस्यांते गुणत्रयम् । सद्योजातं प्रवक्ष्यामीत्यावाह्य परमेश्वरम्
Sa apat na dako, mula sa Di-nahahayag (Avyakta), at sa dulo ng saklaw ni Soma, itinatag niya ang tatlong guṇa. Pagkatapos anyayahan ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), ipinahayag niya: “Ngayon ay ipaliliwanag ko ang Sadyojāta.”
Verse 50
वामदेवेन मंत्रेण तिष्ठेच्चैवासनोपरि । सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरोधयेत्
Nakaupo nang matatag sa āsana ng ritwal, manatiling hindi matinag habang binibigkas ang mantra ni Vāmadeva. Sa Rudra-Gāyatrī, anyayahan ang banal na pagdalo ng Panginoon; at sa mantra ng Aghora, pigilin at selyuhan ito—upang mapangalagaan ang kabanalan ng pagsamba.
Verse 51
ईशानं सर्वविद्यानामिति मंत्रेण पूजयेत् । पाद्यमाचनीयं च विधायार्घ्यं प्रदापयेत्
Sa mantra na, “Si Īśāna ang Panginoon ng lahat ng kaalaman,” sambahin si Śiva. Matapos ihandog ang tubig sa paghuhugas ng paa (pādya) at ang tubig sa pag-inom/pagsipsip (ācamanīya), saka ihain nang wasto ang handog na arghya.
Verse 52
स्थापयेद्विधिना रुद्रं गंधचंदनवारिणा । पञ्चागव्यविधानेन गृह्यपात्रेऽभिमंत्र्य च
Dapat itatag (anyayahan at itindig) si Rudra ayon sa itinakdang ritwal, gamit ang tubig na may halimuyak at tubig na may sandalpaste. At matapos ihanda ang pañcagavya, basbasan din ito sa pamamagitan ng mantra sa angkop na sisidlang pang-ritwal.
Verse 53
प्रणवेनैव गव्येन स्नापयेत्पयसा च तम् । दध्ना च मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन तु
Sa pagbigkas ng Praṇava (Oṁ) lamang, paliguan Siya (ang Śiva-liṅga) ng mga kaloob mula sa baka, at gayundin ng gatas. Gayon din ng curd, ng pulot, at pati ng katas ng tubo.
Verse 54
घृतेन तु यथा पूज्य सर्वकामहितावहम् । पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत्
Sa wastong paraan, sambahin si Śiva sa pamamagitan ng ghee, sapagkat ito’y nagdudulot ng kabutihan sa lahat ng ninanais na layon. Sa mga banal at mapalad na sangkap, paliguan (abhiṣeka) si Mahādeva habang inuusal ang Praṇava (Oṁ).
Verse 55
पवित्रजलभाण्डेषु मंत्रैः तोयं क्षिपेत्ततः । शुद्धीकृत्य यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः
Pagkatapos, ang nagsasagawa ay dapat, kasabay ng mga mantra, magbuhos ng tubig sa mga sisidlang inilaan para sa banal na tubig. Matapos itong dalisayin ayon sa tuntunin, salain ito sa malinis na puting tela alinsunod sa batas ng ritwal.
Verse 56
तावद्दूरं न कर्तव्यं न यावच्चन्दनं क्षिपेत् । तंदुलैस्सुन्दरैस्तत्र पूजयेच्छंकरम्मुदा
Huwag lumayo sa pagsamba hangga’t hindi pa naihahandog ang paste ng sandalwood. Doon, sa magaganda at pinong butil ng bigas, sambahin si Śaṅkara nang may galak sa puso.
Verse 57
कुशापामार्गकर्पूर जातिचंपकपाटलैः । करवीरैस्सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः
Gamit ang damong kuśa, apāmārga, kamper, mga usbong ng jasmin (jāti), champaka at mga bulaklak na pāṭalā; at gayundin ang puting karavīra, kasama ang mallikā, lotus at asul na lotus (utpala)—ihandog sa pagsamba kay Śiva.
Verse 58
अपूर्वपुष्पैर्विविधैश्चन्दनाद्यैस्तथैव च । जलेन जलधाराञ्च कल्पयेत्परमेश्वरे
Sa mga pambihira at sari-saring bulaklak, gayundin sa sandalwood at iba pang banal na handog, ay dapat ding ayusin ang tuluy-tuloy na agos ng tubig upang isagawa ang abhiṣeka para kay Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 59
पात्रैश्च विविधैर्देवं स्नापयेच्च महेश्वरम् । मंत्रपूर्वं प्रकर्तव्या पूजा सर्वफलप्रदा
Sa iba’t ibang uri ng sisidlan, dapat paliguan (abhiṣeka) ang Banal na Panginoong Mahēśvara. Ang pūjā ay dapat isagawa na may mantras bilang saligan; ang gayong pagsamba ay nagkakaloob ng lahat ng karapat-dapat na bunga.
Verse 60
मंत्रांश्च तुभ्यं तांस्तात सर्वकामार्थसिद्धये । प्रवक्ष्यामि समासेन सावधानतया शृणु
O mahal kong anak, upang matupad ang lahat ng marangal na layunin at ninanais, ituturo ko ngayon ang mga mantrang iyon nang maikli—makinig kang may buong pag-iingat at pagtuon.
Verse 61
पाठयमानेन मंत्रेण तथा वाङ्मयकेन च । रुद्रेण नीलरुद्रेण सुशुक्लेन सुभेन च
Sa pagbigkas ng mantra, at gayundin sa banal na pananalita (vāṅmaya), sa pamamagitan ni Rudra—ni Nīlarudra—sa pamamagitan ng anyong lubhang maputi at ng mapalad na anyo rin, ang pagsamba ay napapabanal.
Verse 62
होतारेण तथा शीर्ष्णा शुभेनाथर्वणेन च । शांत्या वाथ पुनश्शांत्यामारुणेनारुणेन च
Gayundin, (siya) ay nagpuri at sumamba sa pamamagitan ng Hotāra, ng Śīrṣṇā, ng Śubha, at ng Atharvan; at gayon din sa pamamagitan ng Śānti, muli sa Punaḥśānti, at sa Āruṇa at Aruṇa.
Verse 63
अर्थाभीष्टेन साम्ना च तथा देवव्रतेन च
At gayundin sa pamamagitan ng isang himnong Sāman na tumutupad sa minimithing layon, at sa pamamagitan din ng pagsasagawa ng devavrata, ang banal na panatang maka-diyos.
Verse 64
रथांतरेण पुष्पेण सूक्तेन युक्तेन च । मृत्युंजयेन मंत्रेण तथा पंचाक्षरेण च
Dapat niyang sambahin si Śiva sa pamamagitan ng mga handog na bulaklak at mga himnong binibigkas nang wasto; at gayundin sa pamamagitan ng mantrang Mṛtyuñjaya at ng limang-pantig na mantra (Pañcākṣarī). Ang mga ito’y makapangyarihang paraan upang palugdan ang Panginoon at magtagumpay laban sa gapos at kamatayan.
Verse 65
जलधाराः सहस्रेण शतेनैकोत्तरेण वा । कर्तव्या वेदमार्गेण नामभिर्वाथ वा पुनः
Dapat isagawa ang abhiṣeka, ang pagbubuhos ng umaagos na tubig, sa pamamagitan ng isang libong daloy o kaya’y isang daan at isa. Gawin ito ayon sa paraang Veda, o muling tawagin si Śiva sa pamamagitan ng Kanyang mga banal na pangalan.
Verse 66
ततश्चंदनपुष्पादि रोपणीयं शिवोपरि । दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकं तथा
Pagkaraan nito, ialay kay Śiva ang paste ng sandalwood, mga bulaklak, at iba pa; at habang binibigkas ang Praṇava na “Oṁ” lamang, ihandog din ang pabango para sa bibig at mga kaugnay na alay.
Verse 67
ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षयम् । कारणं सर्वलोकानां सर्वलोकमयं परम्
“Pagkatapos, (kanyang namasdan) ang Deva na nagniningning na tila dalisay na kristal—walang bahagi, di-nasisira—ang Kataas-taasang Sanhi ng lahat ng daigdig, at gayon din ang Siyang lumalaganap at naglalaman sa lahat ng daigdig.”
Verse 68
ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रविष्ण्वाद्यैरपि देवैरगोचरम् । वेदविद्भिर्हि वेदांते त्वगोचर मिति स्मृतम्
“Kahit para sa mga diyos—Brahmā, Indra, Upendra (Vāmana), Viṣṇu at iba pa—Siya’y lampas sa abot ng pag-unawa. Tunay nga, ipinahahayag ng mga nakaaalam ng Veda sa Vedānta na ang Katotohanang iyon ay ‘di-maaarok’—hindi bagay ng pandama ni ng isip.”
Verse 69
आदिमध्यान्तरहितं भेषजं सर्वरोगिणाम् । शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिंगं व्यवस्थितम्
Ang Śiva-liṅga ay itinatag bilang yaong walang simula, walang gitna, at walang wakas; ito ang banal na lunas para sa lahat ng pinahihirapan ng karamdaman. Ito’y kinikilalang mismong tattva, ang prinsipyo ni Śiva.
Verse 70
प्रणवेनैव मंत्रेण पूजयेल्लिंगमूर्द्धनि । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैः सुन्दरैस्तथा
Sa pamamagitan lamang ng mantra ng Praṇava (Om), sambahin ang tuktok ng Liṅga; at maghandog din ng mabangong insenso, mga ilawan, naivedya (pagkaing handog), at marikit na tāmbūla (nganga/betel) ayon sa ritwal.
Verse 71
नीराजनेन रम्येण यथोक्तविधिना ततः । नमस्कारैः स्तवैश्चान्यैर्मंत्रैर्नानाविधैरपि
Pagkaraan, sa kaaya-ayang paraang itinakda, isagawa ang nīrājana (ārati); at saka maghandog ng pagpupugay, mga himno ng papuri, at iba’t ibang mantra sa sari-saring anyo rin.
Verse 72
अर्घ्यं दत्त्वा तु पुष्पाणि पादयोस्सुविकीर्य च । प्रणिपत्य च देवेशमात्मनाराधयेच्छिवम्
Pagkaraang maghandog ng arghya at marahang ikalat ang mga bulaklak sa Kanyang mga paa, dapat yumuk at magpatirapa; sa gayon, sa buong pagkatao, sambahin si Śiva, ang Panginoon ng mga diyos.
Verse 73
हस्ते गृहीत्वा पुष्पाणि समुत्थाय कृतांजलिः । प्रार्थयेत्पुनरीशानं मंत्रेणानेन शंकरम्
Hawak ang mga bulaklak sa kamay, tumindig at mag-anjali nang may paggalang; muli siyang manalangin kay Īśāna—Śaṅkara—sa pamamagitan ng mismong mantrang ito.
Verse 74
अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर
O Śaṅkara, maging sa kamangmangan man o sa tunay na pagkaunawa ko ginawa ang japa, pūjā, at iba pang pagsamba, nawa’y maging mabunga ang lahat ng aking ginawa dahil sa Iyong habag.
Verse 75
पठित्वैवं च पुष्पाणि शिवोपरि मुदा न्यसेत् । स्वस्त्ययनं ततः कृत्वा ह्याशिषो विविधास्तथा
Matapos bigkasin ang mga itinakdang panalangin/mantra, ilagay nang may galak ang mga bulaklak sa ibabaw ni Śiva. Pagkaraan, isagawa ang ritong svastyayana para sa pagpapala at kagandahang‑palad, at maghandog pa ng iba’t ibang basbas at panalangin.
Verse 76
मार्जनं तु ततः कार्यं शिवस्योपरि वै पुनः । नमस्कारं ततः क्षांतिं पुनराचमनाय च
Pagkatapos, gawin muli ang ritong pagwiwisik at paglilinis (mārjana) sa ibabaw ni Śiva (ang Liṅga). Pagkaraan nito, magpatirapa sa pagpupugay, humingi ng kapatawaran, at saka magsagawa muli ng ācamana.
Verse 77
अघोच्चारणमुच्चार्य नमस्कारं प्रकल्पयेत् । प्रार्थयेच्च पुनस्तत्र सर्वभावसमन्वितः
Pagkasambit ng panawagang Aghora, dapat maghandog ng pagyukod at pagpupugay. At sa mismong pagsambang iyon, muli siyang manalangin—taglay ang buong pagkatao at lahat ng tapat na damdamin.
Verse 78
शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिर्भवे भवे । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम
Kay Śiva lamang ang aking debosyon—tunay, kay Śiva lamang ang aking debosyon; sa bawat kapanganakan, kapanganakan man, kay Śiva ang aking debosyon. Wala nang ibang kanlungan; Ikaw lamang ang aking kanlungan.
Verse 79
इति संप्रार्थ्य देवेशं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । पूजयेत्परया भक्त्या गलनादैर्विशेषतः
Kaya, matapos taimtim na manalangin sa Panginoon ng mga diyos—si Śiva, ang tagapagkaloob ng lahat ng siddhi—dapat Siyang sambahin nang may sukdulang debosyon, lalo na sa pag-aalay ng mababangong kuwintas ng bulaklak at mga katulad na banal na handog.
Verse 80
नमस्कारं ततः कृत्वा परिवारगणैस्सह । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा कार्यं कुर्याद्यथासुखम्
Pagkaraan, matapos maghandog ng taimtim na pagpupugay kasama ang kanyang mga kasama at tagasunod, at makamtan ang walang kapantay na kagalakan, nararapat niyang gampanan ang mga tungkulin at gawain nang magaan ang loob at may kapanatagan—ayon sa nararapat.
Verse 81
एवं यः पूजयेन्नित्यं शिवभक्तिपरायणः । तस्य वै सकला सिद्धिर्जायते तु पदे पदे
Kaya nga, sinumang araw-araw na sumasamba kay Śiva, na lubos na nakatuon sa Śiva-bhakti, para sa kanya’y sumisibol ang lahat ng uri ng katuparan—sa bawat hakbang.
Verse 82
वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा
Ang gayong tao ay nagiging mahusay magsalita, at ang bungang ninanais ng isipan ay tiyak na dumarating sa kanya. Gayunman, nararanasan din niya ang karamdaman, pagdurusa, dalamhati, at gayundin ang isang likhang (pinagkunwaring) pag-uga ng isip.
Verse 83
कौटिल्यं च गरं चैव यद्यदुःखमुपस्थितम् । तद्दुःखं नाश यत्येव शिवः शिवकरः परः
Maging ito man ay panlilinlang, lason, o anumang pagdurusang sumapit, ang Kataas-taasang Śiva—ang laging tagapagkaloob ng kabutihang-mapalad—ay tiyak na wawasak sa mismong pagdurusang iyon.
Verse 84
कल्याणं जायते तस्य शुक्लपक्षे यथा शशी । वर्द्धते सद्गुणस्तत्र ध्रुवं शंकरपूजनात्
Sumisilang sa kanya ang kabutihang-mapalad, gaya ng buwan na lumalaki sa maliwanag na kalahati ng buwan. Tunay, sa pagsamba kay Śaṅkara, ang mabubuting katangian ay tiyak na lumalago sa kanya.
Verse 85
इति पूजाविधिश्शंभोः प्रोक्तस्ते मुनिसत्तम । अतः परं च शुश्रूषुः किं प्रष्टासि च नारद
Kaya nito, O pinakadakila sa mga muni, naipahayag na sa iyo ang paraan ng pagsamba kay Śambhu. Ngayon, yamang sabik kang makarinig pa, O Nārada, ano pa ang nais mong itanong?
The sages highlight the wondrous liṅgotpatti (origin/manifestation of the liṅga) and its auspicious power, using it as the contextual basis for requesting the worship method.
That the efficacy and correctness of Śiva worship—especially liṅga-pūjanam—rests on authorized transmission and precise vidhi; the ‘secret’ is not secrecy for exclusion but the depth and potency of the rite when taught in lineage.
A multi-tier lineage is invoked: Vyāsa → Sanatkumāra (questioning), Upamanyu (hearing), Kṛṣṇa (receiving), and Brahmā → Nārada (original instruction), culminating in Brahmā’s concise exposition.