
Nagsalita si Brahmā sa isang marunong na tagapakinig tungkol sa kapangyarihang nagpapadalisay ng pakikinig sa dakilang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ni Sandhyā, na sinasabing agad na sumisira sa naipong kasalanan. Pagbalik ni Vasiṣṭha sa tahanan, naunawaan ni Sandhyā ang panloob na layon at disiplina ng tapas at naghanda upang magsimula ng pag-austeridad sa pampang ng ilog Bṛhallohita. Ayon sa tagubilin ni Vasiṣṭha, ginamit niya ang mantra bilang pangunahing kasangkapan ng sādhana at sumamba kay Śaṅkara nang may nakatuong bhakti. Sa isip na iisa ang tuon kay Śambhu, tiniis niya ang matinding tapas sa napakahabang panahong mitiko na gaya ng isang caturyuga, tanda ng sukdulang katatagan ng kanyang pagsasanay. Nalugod si Śiva at nagpakita ng Kanyang sariling anyo, nahayag sa loob at labas at maging sa kalangitan—isang malinaw na pagpapakita ng Diyos na nagpapatunay sa pagsasanay. Lumitaw Siya sa mismong anyong pinagbulayan ni Sandhyā, na nag-uugnay sa dhyāna (pagmumuni/visualisasyon) at pratyakṣa (tuwirang pagdama). Nang makita ang mapayapa at nakangiting Panginoon, si Sandhyā ay napuno ng galak ngunit may paggalang na pag-aatubili; inisip niya kung paano Siya pupurihin, saka pumikit sa panloob na katahimikan, handang mag-alay ng stotra o tumanggap ng karagdagang aral at biyaya.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । सुतवर्य महाप्राज्ञ शृणु संध्यातपो महत् । यच्छ्रुत्वा नश्यते पापसमूहस्तत्क्षणाद्ध्रुवम्
Sinabi ni Brahmā: O pinakamainam sa mga Sūta, O dakilang marunong, pakinggan mo ang dakilang pagsasanay ng Sandhyā (pagsamba sa takipsilim). Sa pagdinig nito, ang buong bunton ng kasalanan ay tiyak na nawawala sa mismong sandali.
Verse 2
उपविश्य तपोभावं वसिष्ठे स्वगृहं गते । संध्यापि तपसो भावं ज्ञात्वा मोदमवाप ह
Matapos maupo at pumasok sa kalagayan ng penitensya, nang bumalik na si Vasiṣṭha sa kanyang tahanan, naunawaan din ni Sandhyā ang diwa ng tapas na iyon at nakaramdam ng malaking kagalakan.
Verse 3
ततस्सानंदमनसो वेषं कृत्वा तु यादृशम् । तपश्चर्तुं समारेभे बृहल्लोहिततीरगा
Pagkatapos, taglay ang isipang puno ng payapang kagalakan, nagsuot siya ng angkop na anyo at nagsimulang magsagawa ng mga penitensya sa pampang ng ilog Bṛhallohitā.
Verse 4
यथोक्तं तु वशिष्ठेन मंत्रं तपसि साधनम् । मंत्रेण तेन सद्भक्त्या पूजयामास शंकरम्
Gaya ng itinuro ni Vasiṣṭha, ginamit niya ang mantra na iyon bilang paraan para sa kanyang tapas; at sa pamamagitan ng mantra na iyon, sa tunay na debosyon, sinamba niya si Śaṅkara.
Verse 5
एकान्तमनसस्तस्याः कुर्वंत्या सुमहत्तपः । शंभौ विन्यस्तचित्ताया गतमेकं चतुर्युगम्
Sa isip na nakatuon sa pag-iisa, nagsagawa siya ng napakadakilang pag-aayuno at pagninilay; at habang ang kamalayan niya’y nakapirmi kay Śambhu (Panginoong Śiva), lumipas ang isang ganap na siklo ng apat na yuga.
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे संध्याचरित्रवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalawang bahagi—ang Rudra Saṃhitā—sa Ikalawang dibisyon nito, ang Satī Khaṇḍa, nagtatapos ang Ikaanim na Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagsasagawa ng Sandhyā at ang Salaysay Nito.”
Verse 7
यद्रूपं चिंतयंती सा तेन प्रत्यक्षतां गतः
Anumang anyo ng Panginoon ang taimtim na pinagninilayan ni Satī sa puso, sa mismong pagninilay na iyon Siya ay hayagang nagpakita sa harap niya.
Verse 8
अथ सा पुरतो दृष्ट्वा मनसा चिंतितं प्रभुम् । प्रसन्नवदनं शांतं मुमोदातीव शंकरम्
Pagkaraan, nakita niya sa harap niya ang Panginoong kanyang pinagnilayan sa isip—si Śaṅkara, may mukhang mapagpala at payapang presensya—kaya siya’y nagalak nang labis.
Verse 9
ससाध्वसमहं वक्ष्ये किं कथं स्तौमि वा हरम् । इति चिंतापरा भूत्वा न्यमीलयत चक्षुषी
Punô ng banal na pangamba, naisip niya, “Ano ang sasabihin ko, at paano ko nga ba mapupuri si Hara (Śiva)?” Sa pagkabalisa ng pagninilay na iyon, marahan niyang ipinikit ang mga mata.
Verse 10
निमीलिताक्ष्यास्तस्यास्तु प्रविश्य हृदयं हरः । दिव्यं ज्ञानं ददौ तस्यै वाचं दिव्ये च चक्षुषी
Nang ipinikit niya ang mga mata, pumasok si Hara sa kanyang puso at ipinagkaloob sa kanya ang banal na kaalaman, pati ang banal na tinig at banal na paningin (panloob na pagtanaw).
Verse 11
दिव्यज्ञानं दिव्यचक्षुर्दिव्या वाचमवाप सा । प्रत्यक्षं वीक्ष्य दुर्गेशं तुष्टाव जगतां पतिम्
Natamo niya ang banal na kaalaman, banal na paningin, at banal na tinig. Pagkaraan, nang makita niya si Durgeśa nang hayagan sa harap niya, pinuri niya ang Panginoon ng mga daigdig.
Verse 12
संध्योवाच । निराकारं ज्ञानगम्यं परं यन्नैव स्थूलं नापि सूक्ष्मं न चोच्चम् । अंतश्चिंत्यं योगिभिस्तस्य रूपं तस्मै तुभ्यं लोककर्त्रे नमोस्तु
Wika ni Sandhyā: O Kataas-taasang Panginoon—walang anyo at nakikilala sa tunay na kaalaman—Ikaw ay hindi magaspang ni maselan, hindi mataas ni mababa. Pinagninilayan ng mga yogi ang Iyong tunay na anyo sa loob; sa Iyo, Lumikha at Tagapagtaguyod ng mga daigdig, ang aking pagpupugay at pagyukod.
Verse 13
सर्वं शांतं निर्मलं निर्विकारं ज्ञानागम्यं स्वप्रकाशेऽविकारम् । खाध्वप्रख्यं ध्वांतमार्गात्परस्तद्रूपं यस्य त्वां नमामि प्रसन्नम्
Ako’y yumuyukod sa Iyo, O mapagpalang Panginoon, na ang Iyong anyo ay lubos na payapa, dalisay at di-nagbabago—naaabot sa tunay na kaalaman, kusang nagliliwanag at walang pagbabago; malawak na gaya ng kalawakan, at lampas sa landas ng dilim (kamangmangan).
Verse 14
एकं शुद्धं दीप्यमानं तथाजं चिदानंदं सहजं चाविकारि । नित्यानंदं सत्यभूतिप्रसन्नं यस्य श्रीदं रूपमस्मै नमस्ते
Pagpupugay sa Kanya na ang anyo’y nagkakaloob ng mapalad na kasaganaan. Siya ang Iisa, dalisay, kusang nagniningning, hindi isinilang; ang Kanyang likas ay Kamalayan at Kaligayahan; likas na umiiral at di nagbabago; walang hanggang kaligayahan, at nalulugod sa Katotohanan at sa banal na kapangyarihan (bhūti).
Verse 15
विद्याकारोद्भावनीयं प्रभिन्नं सत्त्वच्छंदं ध्येयमात्मस्वरूपम् । सारं पारं पावनानां पवित्रं तस्मै रूपं यस्य चैवं नमस्ते
Pagpupugay at pagpapatirapa sa Kanya na ang mismong Anyo ay ganito: natatanto sa paglitaw ng banal na kaalaman; bukod at lampas sa lahat; dalisay sa sattva at ganap na kaayon ng katotohanan; dapat pagnilayan bilang tunay na kalikasan ng Sarili. Siya ang diwa at ang kabilang pampang, ang Tagapaglinis ng lahat ng naglilinis, ang Kataas-taasang Banal.
Verse 16
यत्त्वाकारं शुद्धरूपं मनोज्ञं रत्नाकल्पं स्वच्छकर्पूरगौरम् । इष्टाभीती शूलमुंडे दधानं हस्तैर्नमो योगयुक्ताय तुभ्यम्
Pagpupugay sa Iyo, na matatag sa Yoga—ang Iyong anyo’y lubos na dalisay at kaakit-akit, pinalamutian na parang hiyas, at nagniningning sa malinaw na kaputian na gaya ng kamper; at sa Iyong mga kamay ay taglay ang pagpapala ng kaloob na ninanais, ang mudrā na nag-aalis ng takot, ang trisula, at ang bungo. Pagpupugay sa Iyo.
Verse 17
गगनं भूर्दिशश्चैव सलिलं ज्योतिरेव च । पुनः कालश्च रूपाणि यस्य तुभ्यं नमोस्तु ते
Pagpupugay sa Iyo—sa Iyo nauukol ang langit, ang lupa, ang mga dako, ang mga tubig, at ang mismong prinsipyo ng liwanag; at gayundin, sa Iyo ang panahon at lahat ng anyo. Sa Iyo, O Panginoon, ako’y yumuyuko nang may paggalang.
Verse 18
प्रधानपुरुषौ यस्य कायत्वेन विनिर्गतौ । तस्मादव्यक्तरूपाय शंकराय नमोनमः
Pagpupugay nang paulit-ulit kay Śaṅkara, na mula sa Kanyang katawan ay lumitaw ang Pradhāna (unang Kalikasan) at Puruṣa (prinsipyo ng kamalayan). Kaya’t pagpapatirapa sa Panginoong may anyong avyakta—di-nahahayag.
Verse 19
यो ब्रह्मा कुरुते सृष्टिं यो विष्णुः कुरुते स्थितिम् । संहरिष्यति यो रुद्रस्तस्मै तुभ्यं नमोनमः
Pagpupugay, pagpupugay nang paulit-ulit sa Iyo—Ikaw na bilang Brahmā ay lumilikha; bilang Viṣṇu ay nag-iingat; at bilang Rudra ay muling naglalaho sa wakas. Sa Kataas-taasang Panginoon na iyon, sa Iyo ako yumuyuko.
Verse 20
नमोनमः कारणकारणाय दिव्यामृतज्ञानविभूतिदाय । समस्तलोकांतरभूतिदाय प्रकाशरूपाय परात्पराय
Pagpupugay nang paulit-ulit kay Śiva, ang Sanhi ng lahat ng sanhi—na nagkakaloob ng banal at walang-kamatayang kaalaman at kapangyarihang espirituwal; na nagbibigay ng pag-iral at kagalingan sa lahat ng daigdig; na ang likas ay liwanag ng kamalayan, ang Kataas-taasan na lampas sa kataas-taasan.
Verse 21
यस्याऽपरं नो जगदुच्यते पदात् क्षितिर्दिशस्सूर्य इंदुर्मनौजः । बर्हिर्मुखा नाभितश्चान्तरिक्षं तस्मै तुभ्यं शंभवे मे नमोस्तु
Mula sa Iyong mga paa sinasabing sumibol ang buong sansinukob—ang lupa, ang mga dako, ang araw, ang buwan, at ang lakas-buhay ng isip; ang Iyong mukha ay ang banal na apoy sa dambana, at ang Iyong pusod ay ang kalawakan sa gitna. Sa mapalad na Panginoong Śambhu, sa Iyo lamang ang aking mapitagang pagpupugay.
Verse 22
त्वं परः परमात्मा च त्वं विद्या विविधा हरः । सद्ब्रह्म च परं ब्रह्म विचारणपरायणः
Ikaw ang Kataas-taasan, at Ikaw rin ang Kataas-taasang Sarili (Ātman). Ikaw ang sari-saring banal na kaalaman, O Hara. Ikaw ang tunay na Brahman at ang Brahman na lampas—laging nakatuon sa pagninilay at paghimay sa Katotohanan.
Verse 23
यस्य नादिर्न मध्यं च नांतमस्ति जगद्यतः । कथं स्तोष्यामि तं देवं वाङ्मनोगोचरं हरम्
Siya na pinagmumulan ng sansinukob na ito ay walang simula, walang gitna, at walang wakas. Paano ko mapupuri nang sapat ang Diyos na iyon—si Hara—na lampas sa abot ng salita at maging ng isipan?
Verse 24
यस्य ब्रह्मादयो देव मुनयश्च तपोधनाः । न विप्रण्वंति रूपाणि वर्णनीयः कथं स मे
Maging si Brahmā at ang iba pang mga diyos, at ang mga muni na may yaman ng pag-aayuno at tapa, ay hindi ganap na nauunawa ang Kanyang mga anyo. Paano ko nga Siya mailalarawan nang sapat?
Verse 25
स्त्रिया मया ते किं ज्ञेया निर्गुणस्य गुणाः प्रभो । नैव जानंति यद्रूपं सेन्द्रा अपि सुरासुराः
O Panginoon, paano ko—isang babae—mauunawaan ang mga “katangian” Mo, gayong Ikaw ay lampas sa lahat ng katangian? Tunay, maging ang mga deva at asura, pati si Indra, ay hindi nalalaman ang Iyong tunay na anyo.
Verse 26
नमस्तुभ्यं महेशान नमस्तुभ्यं तमोमय । प्रसीद शंभो देवेश भूयोभूयो नमोस्तु ते
Pagpupugay sa Iyo, O Maheśāna; pagpupugay sa Iyo, O Panginoong lumalaganap maging sa dilim (tamas). Maawa Ka, O Śambhu, O Panginoon ng mga deva—muli’t muli, pagpupugay sa Iyo.
Verse 27
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्संस्तुतः परमेश्वरः । सुप्रसन्नतरश्चाभूच्छंकरो भक्तवत्सलः
Wika ni Brahmā: Nang marinig ang kanyang mga salita at mapuri, ang Kataas-taasang Panginoon—si Śaṅkara, na mapagmahal sa mga deboto—ay lalo pang naging mapagpala at lubhang nalugod.
Verse 28
अथ तस्याश्शरीरं तु वल्कलाजिनसंयुतम् । परिच्छन्नं जटाव्रातैः पवित्रे मूर्ध्नि राजितैः
Pagkaraan, ang kanyang katawan ay nabihisan ng kasuotang balat-kahoy at balat ng usa; natakpan siya ng makapal na bungkos ng buhol-buhol na buhok (jaṭā), at ang kanyang ulo’y nagningning sa banal na tanda ng paglilinis.
Verse 29
हिमानीतर्जितांभोजसदृशं वदनं तदा । निरीक्ष्य कृपयाविष्टो हरः प्रोवाच तामिदम्
Pagkaraan, si Hara, nang makita ang kanyang mukha—na wari’y lotus na yumuyuko sa lamig ng hamog na nagyelo—ay napuno ng habag at nagsalita sa kanya ng ganito.
Verse 30
महेश्वर उवाच । प्रीतोस्मि तपसा भद्रे भवत्याः परमेण वै । स्तवेन च शुभप्राज्ञे वरं वरय सांप्रतम्
Sinabi ni Maheśvara: “O pinagpala, tunay Akong nalugod sa iyong sukdulang tapa at sa iyong himno ng papuri, O may mapagpalang karunungan. Ngayon, sa sandaling ito, pumili ka ng isang biyaya.”
Verse 31
येन ते विद्यते कार्यं वरेणास्मिन्मनोगतम् । तत्करिष्ये च भद्रं ते प्रसन्नोहं तव व्रतैः
Anumang layunin na nasa iyong puso na nais mong matupad sa pamamagitan ng biyayang ito, Aking isasakatuparan. Nawa’y mapasaiyo ang kabutihang-palad; Ako’y nalulugod sa iyong mga panata at pagsasagawa.
Verse 32
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य प्रसन्नमनसस्तदा । संध्योवाच सुप्रसन्ना प्रणम्य च मुहुर्मुहुः
Wika ni Brahmā: Nang marinig niya ang gayon mula kay Mahēśa, na noon ay mapagpala at payapa ang kalooban, si Saṃdhyā—lubhang nagalak—ay nagsalita habang paulit-ulit na nagpupugay at yumuyukod.
Verse 33
संध्योवाच । यदि देयो वरः प्रीत्या वरयोग्यास्म्यहं यदि । यदि शुद्धास्म्यहं जाता तस्मात्पापान्महेश्वर
Sinabi ni Saṃdhyā: “Kung sa Iyong mapagpalang pag-ibig ay ipagkakaloob ang isang biyaya—kung ako’y tunay na karapat-dapat tumanggap nito, at kung ako’y isinilang na dalisay—kung gayon, O Maheśvara, palayain Mo ako sa mga kasalanan.”
Verse 34
यदि देव प्रसव्रोऽसि तपसा मम सांप्रतम् । वृतस्तदायं प्रथमो वरो मम विधीयताम्
O Panginoon, kung ngayon ay tunay Kang nalulugod sa akin dahil sa aking mga pag-aayuno at pagtitika, ipagkaloob Mo nawa sa akin ang unang biyayang ito na aking hinihiling.
Verse 35
उत्पन्नमात्रा देवेश प्राणिनोस्मिन्नभः स्थले । न भवंतु समेनैव सकामास्संभवंतु वै
O Panginoon ng mga diyos, sa sandaling ipanganak ang mga nilalang sa bahaging ito ng kalangitan, nawa’y hindi sila magkahawig na lahat. Sa halip, nawa’y ang may mga pagnanasa ay isilang ayon sa kani-kanilang hilig at bakas ng karma.
Verse 36
यद्धि वृत्ता हि लोकेषु त्रिष्वपि प्रथिता यथा । भविष्यामि तथा नान्या वर एको वृतो मया
“Gaya ng pagkakakilala sa takbo ng mga pangyayari sa tatlong daigdig, gayon din ako magiging, at hindi iba. Ang iisang biyayang ito lamang ang aking pinili.”
Verse 37
सकामा मम सृष्टिस्तु कुत्रचिन्न पतिष्यति । यो मे पतिर्भवेन्नाथ सोपि मेऽतिसुहृच्च वै
Ang aking pananabik na isinilang mula sa pagnanasa ay hindi kailanman mapapahamak saanman. O Panginoon, sinumang maging asawa ko—siya rin ay tiyak na magiging pinakamalapit at pinakamamahal kong kaibigan.
Verse 38
यो द्रक्ष्यति सकामो मां पुरुषस्तस्य पौरुषम् । नाशं गमिष्यति तदा स च क्लीबो भविष्यति
Sinumang lalaking tumingin sa akin nang may mahalay na pagnanasa—ang kanyang lakas-panlalaki ay mapapahamak noon din, at siya’y magiging walang kakayahan.
Verse 39
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्यश्शंकरो भक्तवत्सलः । उवाच सुप्रसन्नात्मा निष्पापायास्तयेरिते
Wika ni Brahmā: Nang marinig ang kanyang mga salita, si Śaṅkara—na mapagmahal sa mga deboto—ay nagsalita nang may lubos na kagandahang-loob, bilang tugon sa sinabi ng walang kasalanang iyon.
Verse 40
महेश्वर उवाच । शृणु देवि च संध्ये त्वं त्वत्पापं भस्मतां गतम् । त्वयि त्यक्तो मया क्रोधः शुद्धा जाता तपःकरात्
Sinabi ni Maheshvara: “Makinig ka, O Diyosa. Sa banal na sandhyā na ito, ang iyong kasalanan ay naging abo. Itinakwil Ko na ang galit Ko sa iyo; sa bisa ng iyong pag-aayuno at pagninilay (tapas), ikaw ay nalinis.”
Verse 41
यद्यद्वृतं त्वया भद्रे दत्तं तदखिलं मया । सुप्रसन्नेन तपसा तव संध्ये वरेण हि
“O mapalad, anumang biyayang pinili mo ay ipinagkaloob Ko nang buo—sa pamamagitan ng iyong tapas na isinagawa nang ganap na payapa, at sa bisa ng banal na sandhyā at ng biyayang kaugnay nito.”
Verse 42
प्रथमं शैशवो भावः कौमाराख्यो द्वितीयकः । तृतीयो यौवनो भावश्चतुर्थो वार्द्धकस्तथा
Ang unang kalagayan ay sanggol; ang ikalawa ay tinatawag na pagkabata. Ang ikatlo ay kabataan, at ang ikaapat ay katandaan din naman.
Verse 43
तृतीये त्वथ संप्राप्ते वयोभागे शरीरिणः । सकामास्स्युर्द्वितीयांतो भविष्यति क्वचित् क्वचित्
Kapag ang mga nilalang na may katawan ay umabot sa ikatlong yugto ng buhay, karaniwan silang nagiging pinangungunahan ng pagnanasa; at sa ilang pagkakataon, maging ang huling bahagi ng ikalawang yugto ay nagiging gayon din.
Verse 44
तपसा तव मर्यादा जगति स्थापिता मया । उत्पन्नमात्रा न यथा सकामास्स्युश्शरीरिणः
“Sa pamamagitan ng iyong tapas (pagpapakasakit at pagninilay), itinatag Ko sa daigdig ang iyong wastong kautusan—upang ang mga nilalang na may katawan, pagkapanganak pa lamang, ay hindi agad mahila ng pagnanasa.”
Verse 45
त्वं च लोके सतीभावं तादृशं समवाप्नुहि । त्रिषु लोकेषु नान्यस्या यादृशं संभविष्यति
“At ikaw rin, sa mundong ito, ay makakamit ang gayong kalagayan ng pagiging Satī (Satī-bhāva). Sa tatlong daigdig, wala nang ibang babae na sisibol na may ganyang likas at kadakilaan.”
Verse 46
यः पश्यति सकामस्त्वां पाणिग्राहमृते तव । स सद्यः क्लीबतां प्राप्य दुर्बलत्वं गमिष्यति
“Sinumang, dahil sa pagnanasa, ay tumingin sa iyo nang wala ang kabanalan ng iyong wastong pag-aasawa (ritwal ng paghawak-kamay), siya’y agad magiging walang-lakas at mahuhulog sa panghihina.”
Verse 47
पतिस्तव महाभागस्तपोरूपसमन्वितः । सप्तकल्पांतजीवी च भविष्यति सह त्वया
O pinagpala sa lahat, ang iyong asawa ay magkakamit ng mismong anyo ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay. Mabubuhay siya hanggang sa wakas ng pitong kalpa, at mananatiling kasama mo.
Verse 48
इति ते ये वरा मत्तः प्रार्थितास्ते कृता मया । अन्यच्च ते वदिष्यामि पूर्वजन्मनि संस्थितम्
“Kaya nga, ang mga biyayang hiniling mo sa Akin ay ipinagkaloob Ko na. At higit pa riyan, sasabihin Ko rin sa iyo ang itinakda sa iyong nakaraang kapanganakan.”
Verse 49
अग्नौ शरीत्यागस्ते पूर्वमेव प्रतिश्रुतः । तदुपायं वदामि त्वां तत्कुरुष्व न संशयः
“Nangako ka na na iiwan mo ang iyong katawan sa apoy. Sasabihin ko sa iyo ngayon ang paraan para maisakatuparan iyon—gawin mo ito nang eksakto, nang walang pag-aalinlangan.”
Verse 50
स च मेधातिथिर्यज्ञे मुने द्वादशवार्षिके । कृत्स्नप्रज्वलिते वह्नावचिरात् क्रियतां त्वया
O pantas, sa labindalawang taong sakripisyong ito, hayaang ialay ka rin ni Medhātithi nang walang pagkaantala sa apoy ng sakripisyo na naglalagablab sa lahat ng dako.
Verse 51
एतच्छैलोपत्यकायां चंद्रभागानदीतटे । मेधातिथिर्महायज्ञं कुरुते तापसाश्रमे
Sa lambak ng bundok na ito, sa pampang ng Ilog Chandrabhāgā, isinasagawa ng pantas na si Medhātithi ang dakilang yajña sa kaniyang āśrama ng pag-aayuno at tapa.
Verse 52
तत्र गत्वा स्वयं छंदं मुनिभिर्न्नोपलक्षिता । मत्प्रसादाद्वह्निजाता तस्य पुत्री भविष्यसि
“Pumaroon ka roon; sa sarili mong kalooban ay papasok ka sa banal na ritwal, nang hindi mapapansin ng mga muni. Sa aking biyaya, sisilang ka mula sa apoy at magiging anak na babae niya.”
Verse 53
यस्ते वरो वाञ्छनीयः स्वामी मनसि कश्चन । तं निधाय निजस्वांते त्यज वह्नौ वपुः स्वकम्
“Sinumang Panginoon at minamahal na Guro ang ninanais ng iyong puso bilang mapapangasawa—iluklok Siya nang matatag sa iyong kalooban—at ihulog ang iyong katawan sa banal na apoy ng yajña.”
Verse 54
यदा त्वं दारुणं संध्ये तपश्चरसि पर्वते । यावच्चतुर्युगं तस्य व्यतीते तु कृते युगे
Kapag isinagawa mo ang mabagsik na pag-aayuno at pagninilay sa Sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon) sa banal na bundok, at kapag lumipas na ang saklaw ng apat na yuga—sa nagdaang Kṛta-yuga na iyon, ang itinadhanang bunga ay tiyak na magaganap.
Verse 55
त्रेतायाः प्रथमे भागे जाता दक्षस्य कन्यका । वाक्पाश्शीलसमापन्ना यथा योग्यं विवाहिताः
Sa unang bahagi ng Tretā-yuga, isinilang ang mga anak na babae ni Dakṣa. Taglay ang kagandahan ng pananalita, mahinhin na pagpipigil, at mabuting asal, sila’y ipinakasal sa mga karapat-dapat na asawa ayon sa wastong kaugalian.
Verse 57
तन्मध्ये स ददौ कन्या विधवे सप्तविंशतिः । चन्द्रोऽन्यास्संपरित्यज्य रोहिण्यां प्रीतिमानभूत् । तद्धेतोर्हि यदा चन्द्रश्शप्तो दक्षेण कोपिना । तदा भवत्या निकटे सर्वे देवास्समागताः
Sa gitna nila, ibinigay niya ang dalawampu’t pitong anak na babae bilang asawa ng Buwan. Ngunit iniwan ng Buwan ang iba at naging lubhang mapagmahal kay Rohiṇī. Kaya nang sumpain ng nagngangalit na Dakṣa ang Buwan dahil dito, ang lahat ng mga deva ay nagtipon sa iyong piling, O Devī.
Verse 58
न दृष्टाश्च त्वया संध्ये ते देवा ब्रह्मणा सह । मयि विन्यस्तमनसा खं च दृष्ट्वा लभेत्पुनः
O Sandhyā, hindi mo pa nakita ang mga deva na iyon kasama si Brahmā. Ituon mo nang buo ang iyong isip sa Akin, at pagmasdan ang kalangitan bilang Aking laganap na lawak; sa gayon, muli mong makakamit ang kanilang pagdatal at pagtanaw.
Verse 59
चंद्रस्य शापमोक्षार्थं जाता चंद्रनदी तदा । सृष्टा धात्रा तदैवात्र मेधातिथिरुपस्थितः
Pagkaraan, upang palayain ang Buwan mula sa bigat ng sumpa, lumitaw ang ilog na tinawag na Candranadī. Sa sandaling iyon din, sa pamamagitan ni Dhātṛ, ang Manlilikha, si Medhātithi ay nilikha at nagpakita roon.
Verse 60
तपसा सत्समो नास्ति न भूतो न भविष्यति । येन यज्ञस्समारब्धो ज्योतिष्टोमो महाविधिः
Walang banal na kabutihang kapantay ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay)—wala noon at wala ring darating—sapagkat sa pamamagitan ng tapas, ang dakila at masusing alay na Jyotiṣṭoma ay naisasagawa at naipapadaloy nang ganap.
Verse 61
तत्र प्रज्वलितो वह्निस्तस्मिन्त्यज वपुः स्वकम् । सुपवित्रा त्वमिदानीं संपूर्णोस्तु पणस्तव
Doon ay naglalagablab ang apoy; ihulog mo roon at iwan ang sarili mong katawan. Ngayon ikaw ay ganap na nalinis—nawa’y matupad nang lubos ang iyong banal na panata.
Verse 62
एतन्मया स्थापितन्ते कार्यार्थं भो तपस्विनि । तत्कुरुष्व महाभागे याहि यज्ञे महामुनेः । तस्याहितं च देवेशस्तत्रैवांतरधीयत
O babaeng asceta, inayos ko ito para sa iyo alang-alang sa gawaing dapat maganap. Kaya, O pinagpala, gawin mo iyon at pumaroon sa yajña ng dakilang muni. Matapos ihatid ang kapaki-pakinabang para sa kanya, ang Panginoon ng mga deva (Śiva) ay naglaho roon din.
Sandhyā undertakes prolonged mantra-guided tapas (per Vasiṣṭha’s instruction) at the Bṛhallohita riverbank, after which Śiva (Śaṅkara/Śambhu) is pleased and manifests directly before her.
It encodes the Śaiva principle that sustained dhyāna with mantra and devotion can culminate in pratyakṣa-darśana: the deity’s manifestation corresponds to the devotee’s stabilized inner visualization, validated by grace.
Śiva is said to reveal his own form ‘within and without’ and ‘in the sky,’ emphasizing omnipresence while still granting a concrete, perceivable theophany to the devotee.