दाक्षयज्ञप्रस्थान-प्रश्नः (Satī Inquires about the Departure for Dakṣa’s Sacrifice)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । यदा ययुर्दक्षमखमुत्सवेन सुरर्षयः । तस्मिन्नैवांतरे देवो पर्वते गंधमादने

Sinabi ni Brahmā: Nang ang mga diyos at mga banal na rishi ay umalis, ipinagdiriwang ang pistang ritwal ng yajña ni Dakṣa, sa mismong sandaling iyon ang Panginoon ay nasa Bundok Gandhamādana.

Verse 2

धारागृहे वितानेन सखीभिः परिवारिता । दाक्षायणी महाक्रीडाश्चकार विविधास्सती

Sa bahay-panuluyan sa ulan, sa ilalim ng isang tolda at napaliligiran ng kanyang mga kasama, si Satī—anak ni Dakṣa—ay nagsagawa ng maraming masaya at sari-saring paglilibang.

Verse 3

क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ मुदा सती । दक्षयज्ञे प्रयांतं च रोहिण्या पृच्छ्य सत्वरम्

Noon, si Diyosa Satī, na abala sa paglalaro, ay masayang napansin ang isang taong patungo sa yajña ni Dakṣa; at matapos niyang madaliang tanungin si Rohiṇī, naging masidhing nakatuon ang kanyang diwa sa nagaganap.

Verse 4

दृष्ट्वा सीमंतया भूतां विजयां प्राह सा सती । स्वसखीं प्रवरां प्राणप्रियां सा हि हितावहाम्

Nang makita ni Satī si Vijayā na pinalamutian ng palamuti sa hati ng buhok (sīmanta), siya’y nagsalita sa kanya—ang pinakadakilang kaibigan niya, mahal na gaya ng hininga ng buhay, at tunay na tagapagdala ng kabutihan.

Verse 5

सत्युवाच । हे सखीप्रवरे प्राणप्रिये त्वं विजये मम । क्व गमिष्यति चन्द्रोयं रोहिण्यापृच्छ्य सत्वरम्

Wika ni Satī: “O pinakamainam na kaibigan, higit na mahal kaysa buhay, ikaw ang aking sandigan sa tagumpay. Dali-daling tanungin si Rohiṇī kung saan patutungo ang Buwan na ito.”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । तथोक्ता विजया सत्या गत्वा तत्सन्निधौ द्रुतम् । क्व गच्छसीति पप्रच्छ शशिनं तं यथोचितम्

Sinabi ni Brahmā: Sa gayong utos, ang tapat na si Vijayā ay agad na nagtungo sa kanyang harapan at, sa nararapat na paraan, nagtanong sa diyos na Buwan: “Saan ka patutungo?”

Verse 7

विजयोक्तमथाकर्ण्य स्वयात्रां पूर्वमादरात् । कथितं तेन तत्सर्वं दक्षयज्ञोत्सवादिकम्

Nang marinig ang sinabi ni Vijayā, (si Satī) ay unang naglakbay kaagad sa sarili niyang paglalakbay na may taimtim na pasiya. Pagkaraan, isinalaysay niya sa kanya ang lahat—mula sa masayang paghahandog na yajña ni Dakṣa at iba pang pangyayari.

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विजया देवीं त्वरिता जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना सतीम्

Nang marinig iyon, ang diyosang Vijayā—mabilis at biglang nagmadali sa pagkasabik—ay isinalaysay kay Satī ang lahat ng sinabi ni Śaśī (ang Buwan).

Verse 9

तच्छ्रुत्वा कालिका देवी विस्मिताभूत्सती तदा । विमृश्य कारणं तत्राज्ञात्वा चेतस्यचिंतयत्

Nang marinig ang mga salitang iyon, noon ay namangha si Satī, ang diyosang Kālīkā. Pinagnilayan niya roon ang sanhi, ngunit hindi ito maunawaan, kaya’t nagmuni-muni siya sa kanyang puso.

Verse 10

दक्षः पिता मे माता च वीरिणी नौ कुतस्सती । आह्वानं न करोति स्म विस्मृता मां प्रियां सुताम्

“Si Daksha ang aking ama at si Vīriṇī ang aking ina—paano ako, si Satī, magiging wala roon? Ngunit hindi niya ako ipinatawag; nalimutan niya ako, ang minamahal niyang anak na babae.”

Verse 11

पृच्छेयं शंकरं तत्र कारणं सर्वमादरात् । चिंतयित्वेति सासीद्वै तत्र गंतुं सुनिश्चया

Naisip niya, “Doon, magalang kong tatanungin si Śaṅkara tungkol sa buong dahilan.” Pagkatapos magnilay nang gayon, si Satī ay nagpasiyang matatag na pumaroon.

Verse 12

अथ दाक्षायणी देवी विजयां प्रवरां सखीम् । स्थापयित्वा द्रुतं तत्र समगच्छच्छिवांतिकम्

Pagkaraan, ang Diyosa Dākṣāyaṇī (Satī), matapos ilagak doon ang kanyang dakilang kasama na si Vijayā, ay dagling nagtungo sa harapan ni Śiva.

Verse 13

ददर्श तं सभामध्ये संस्थितं बहुभिर्गणैः । नंद्यादिभिर्महावीरैः प्रवरैर्यूथयूथपै

Namataan niya Siya na nakaluklok sa gitna ng banal na kapulungan, napalilibutan ng maraming gaṇa—pinangungunahan ni Nandī at ng iba pang dakilang bayani, ang mga pangunahing kapitan at pinuno ng kanilang mga pangkat.

Verse 14

दृष्ट्वा तं प्रभुमीशानं स्वपतिं साथ दक्षजा । प्रष्टुं तत्कारणं शीघ्रं प्राप शंकरसंनिधिम्

Nang makita niya ang Panginoong Īśāna, ang sarili niyang asawa, ang anak ni Dakṣa (Satī) ay agad na lumapit sa kinaroroonan ni Śaṅkara upang kaagad itanong ang sanhi ng bagay na iyon.

Verse 15

शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन स्वप्रिया । प्रमोदिता वचोभिस्सा बहुमानपुरस्सरम्

Sa pag-ibig, iniluklok ni Shiva ang Kanyang minamahal sa Kanyang sariling kandungan; at siya, pinarangalan nang dakilang paggalang, ay napasaya ng Kanyang mapagmahal na mga salita.

Verse 16

अथ शंभुर्महालीलस्सर्वेशस्सुखदस्सताम् । सतीमुवाच त्वरितं गणमध्यस्थ आदरात्

Pagkaraan, si Śambhu—na ang Kanyang lila ay kamangha-mangha at malawak, ang Panginoon ng lahat, ang nagbibigay-galak sa mga banal—habang nakaupo sa gitna ng Kanyang mga gaṇa, ay agad at magalang na nagsalita kay Satī.

Verse 17

शंभुरुवाच । किमर्थमागतात्र त्वं सभामध्ये सविस्मया । कारणं तस्य सुप्रीत्या शीघ्रं वद सुमध्यमे

Wika ni Śambhu (Panginoong Śiva): “Sa anong layunin ka naparito, sa gitna ng kapulungang ito, na may gayong pagkamangha? Ipagbigay-alam mo agad sa Akin—minamahal kong may payat na baywang—ang dahilan nito, nang may pusong puspos ng pag-ibig.”

Verse 18

ब्रह्मोवाच । एवमुक्ता तदा तेन महेशेन मुनीश्वर । सांजलिस्सुप्रणम्याशु सत्युवाच प्रभुं शिवा

Sinabi ni Brahmā: “O pinakamainam sa mga muni, nang siya’y kausapin nang gayon ni Mahādeva, si Satī ay agad na yumukod nang malalim na may magkatiklop na palad, at nagsalita sa kanyang Panginoon, si Śiva.”

Verse 19

सत्युवाच । पितुर्मम महान् यज्ञो भवतीति मया श्रुतम् । तत्रोत्सवो महानस्ति समवेतास्सुरर्षयः

Sinabi ni Satī: “Nabalitaan ko na ang aking ama ay nagsasagawa ng isang dakilang yajña. Doon ay may malaking pagdiriwang, at nagkatipon ang mga deva at ang mga rishi na mga tagakita.”

Verse 20

पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवेश तत्सर्वं कथय प्रभो

Sa dakilang yajña ng aking ama, bakit hindi Ka nahihilig na pumaroon? O Panginoon ng mga diyos, ipahayag Mo sa akin ang lahat ng ito—bakit hindi Ka nalulugod sa pagpunta roon, O Guro at Panginoon.

Verse 21

सुहृदामेष वै धर्मस्सुहृद्भिस्सह संगतिः । कुर्वंति यन्महादेव सुहृदः प्रीतिवर्द्धिनीम्

Ito nga ang dharma ng tunay na mga kaibigan: ang makisama sa mga kaibigan at, O Mahādeva, kumilos sa paraang nagpapalago ng pag-ibig at mabuting kalooban sa isa’t isa.

Verse 22

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मयागच्छ सह प्रभो । यज्ञवाटं पितुर्मेद्य स्वामिन् प्रार्थनया मम

Kaya nga, O Panginoon, sumama Ka sa akin nang buong pagsisikap patungo sa banal na pook ng yajña ng aking ama. O Guro, taimtim kitang isinasamo sa aking panalangin.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सत्या देवो महेश्वरः । दक्ष वागिषुहृद्विद्धो बभाषे सूनृतं वचः

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Satī, si Mahēśvara—bagaman ang Kanyang puso’y tila tinusok ng palasong pananalita ni Dakṣa—ay sumagot ng mga salitang banayad at tapat.

Verse 24

महेश्वर उवाच । दक्षस्तव पिता देवी मम द्रोही विशेषतः

Wika ni Mahēśvara: “O Diyosa, ang iyong ama na si Dakṣa ay—higit sa lahat—sadyang kaaway Ko.”

Verse 25

यस्य ये मानिनस्सर्वे ससुरर्षिमुखाः परे । ते मूढा यजनं प्राप्ताः पितुस्ते ज्ञानवर्जिताः

Ang lahat ng mapagmataas—kasama ang iba pang mga rishi na pinangungunahan ng pangkat ni Dakṣa—ay dumalo sa yajña ng iyong biyenan. Nalilinlang at salat sa tunay na kaalaman, dumating sila sa ritong iyon nang hindi nauunawaan si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 26

अनाहूताश्च ये देवी गच्छंति परमंदिरम् । अवमानं प्राप्नुवंति मरणादधिकं तथा

O Diyosa, ang sinumang pumunta sa dakilang tahanan ng iba nang hindi inaanyayahan ay magtatamo ng kahihiyan—isang paghamak na itinuturing na mas masahol pa kaysa kamatayan.

Verse 27

परालयं गतोपींद्रो लघुर्भवति तद्विधः । का कथा च परेषां वै रीढा यात्रा हि तद्विधा

Maging si Indra, pagdating sa dako ng pralaya (pagkalusaw), ay nagiging hamak sa gayong kalagayan. Ano pa kaya ang masasabi tungkol sa ibang nilalang? Tunay, ang kanilang landas at paglalagalag ay gayon din—di-tiyak at laging nasasaklaw ng pagkalusaw.

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीयात्रावर्णनं नामाष्टविंशोध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang kalipunan na Rudra Saṃhitā, sa ikalawang bahagi na Satī Khaṇḍa—nagtatapos ang ika-dalawampu’t walong kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Paglalakbay (Paglalakbay-dambana) ni Satī.”

Verse 29

तथारिभिर्न व्यथते ह्यर्दितोपि शरैर्जनः । स्वानांदुरुक्तिभिर्मर्मताडितस्स यथा मतः

Gayon din, ang tao’y maaaring hindi matinag kahit tamaan ng mga palaso ng kaaway; ngunit kapag ang mabagsik na salita ng sariling mga tao ang tumusok sa pinakasensitibong bahagi, tunay siyang pinahihirapan—ito ang itinuturing na katotohanan.

Verse 30

विद्यादिभिर्गुणैः षड्भिरसदन्यैस्सतां स्मृतौ । हतायां भूयसां धाम न पश्यंति खलाः प्रिये

Minamahal, kapag ang pag-alaala sa mga banal ay napapawi dahil sa anim na “katangian” na nagsisimula sa kaalamang panlabas—mga katangiang hindi tunay na marangal—hindi na nakikita ng masasama ang mataas na tahanang minimithi ng mga dakila.

Verse 31

ब्रह्मोवाच । एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना । उवाच रोषसंयुक्ता शिवं वाक्यविदां वरम्

Sinabi ni Brahmā: Nang masabihan nang gayon ng dakilang-loob na Maheśa, si Satī—punô ng pagngingitngit—ay nagsalita kay Śiva, ang pinakadakila sa mga marunong gumamit ng wika nang wasto.

Verse 32

सत्युवाच । यज्ञस्स्यात्सफलो येन स त्वं शंभोखिलेश्वर । अनाहूतोसि तेनाद्य पित्रा मे दुष्टकारिणा

Sinabi ni Satī: “O Śambhu, Panginoon ng lahat! Ikaw ang siyang dahilan kung bakit nagiging ganap ang bunga ng yajña. Ngunit ngayon, ang aking amang gumagawa ng kasamaan ay hindi ka inanyayahan.”

Verse 33

तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि भव भावं दुरात्मनः । सुरर्षीणां च सर्वेषामागतानां दुरात्मनाम्

Nais kong malaman ang lahat ng iyon—O Bhava—lalo na ang lihim na layon ng mga may masamang loob; at gayundin ang sa lahat ng mga banal na rishi sa langit na dumating, kahit may dungis ang kanilang puso.

Verse 34

तस्माच्चाद्यैव गच्छामि स्वपितुर्यजनं प्रभो । अनुज्ञां देहि मे नाथ तत्र गंतुं महेश्वर

Kaya nga, O Panginoon, ngayong araw din ay pupunta ako sa paghahandog na yajña ng aking ama. Ipagkaloob mo sa akin ang pahintulot, O Nātha—O Maheśvara—upang makapunta ako roon.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तौ भगवान् रुद्रस्तया देव्या शिवस्स्वयम् । विज्ञाताखिलदृक् द्रष्टा सतीं सूतिकरोऽब्रवीत्

Sinabi ni Brahmā: Nang masabi na ng Diyosa ang gayon, ang Mapalad na Panginoong Rudra—si Śiva mismo—ang ganap na nakakabatid at nakakakita ng lahat, ay nagsalita kay Satī, anak ni Dakṣa.

Verse 36

शिव उवाच । यद्येवं ते रुचिर्देवि तत्र गंतुमवश्यकम् । सुव्रते वचनान्मे त्वं गच्छ शीघ्रं पितुर्मखम्

Wika ni Śiva: “Kung ganyan ang nais mo, O Diyosa, tunay na kailangan mong pumunta roon. O may dakilang panata, ayon sa aking salita, magmadali kang pumunta sa paghahandog ng iyong ama.”

Verse 37

एतं नंदिनमारुह्य वृषभं सज्जमादरात् । महाराजोपचाराणि कृत्वा बहुगुणान्विता

May paggalang, sumakay siya sa handang toro na si Nandin. At matapos tanggapin ang mga parangal na ukol sa isang dakilang hari, siya’y nagpatuloy sa paglalakbay, nababalutan ng maraming mararangal na katangian.

Verse 38

भूषितं वृषमारोहेत्युक्ता रुद्रेण सा सती । सुभूषिता सती युक्ता ह्यगमत्पितुमंदिरम्

Nang sabihan ni Rudra, “Magayak ka, O sakay ng toro,” si Satī ay nagayak nang marikit at naghanda nang ganap, at saka nagtungo sa palasyo ng kanyang ama.

Verse 39

महाराजोपचाराणि दत्तानि परमात्मना । सुच्छत्रचामरादीनि सद्वस्त्राभरणानि च

Ipinagkaloob ng Kataas-taasang Sarili (Paramātman) ang mga parangal na panghari—mariringal na payong, cāmara (pamaspas) at iba pa—kasama ang mahuhusay na kasuotan at mga palamuti.

Verse 40

गणाः षष्टिसहस्राणि रौद्रा जग्मुश्शिवाज्ञया । कुतूहलयुताः प्रीता महोत्सवसमन्विताः

Sa utos ni Śiva, animnapung libong mabangis na Rudra-gaṇa ang naglakbay. Puspos ng pananabik at kagalakan, sila’y nagpatuloy bilang mga kalahok sa isang dakilang banal na pagdiriwang.

Verse 41

तदोत्सवो महानासीद्यजने तत्र सर्वतः । सत्याश्शिवप्रियायास्तु वामदेवगणैः कृतः

Ang pagdiriwang na iyon ay naging isang dakilang pista, at sa pagtitipong handog na yaña ay kumalat ang kasiyahan sa lahat ng dako. Ito’y inayos ng mga pangkat ni Vāmadeva upang parangalan si Satyā, ang minamahal ni Panginoong Śiva.

Verse 42

कुतूहलं गणाश्चक्रुश्शिवयोर्यश उज्जगुः । बालांतः पुप्लुवुः प्रीत्या महावीराश्शिवप्रियाः

Punô ng pananabik at pagkamangha, nagsaya ang mga Gaṇa at malakas na umawit ng kaluwalhatian nina Śiva at Satī. Ang mga dakilang bayani na mga tagapaglingkod—minamahal ni Śiva—ay naglulundag na parang mga bata, umaapaw sa galak.

Verse 43

सर्वथासीन्महाशोभा गमने जागदम्बिके । सुखारावस्संबभूव पूरितं भुवनत्रयम्

Nang si Jagadambikā ay lumisan, nagningning ang karilagan sa lahat ng paraan; sumiklab ang masaya at mapalad na pagbubunyi, at napuno ng tunog na iyon ang tatlong daigdig.