दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् शंभुवर प्राज्ञ सम्यगुक्तं त्वयानघ । शिवाशिवचरित्रं च पावितं जन्म मे हितम्

Sinabi ni Nārada: “O Brahman, o marunong, na pinakadakila sa mga deboto ni Śambhu, o walang kasalanan, wasto ang iyong sinabi. Sa pakikinig sa banal na salaysay nina Śiva at Satī, nalinis ang aking kapanganakan at naging tunay na kapaki-pakinabang.”

Verse 2

इदानीं वद दक्षस्तु तपः कृत्वा दृढव्रतः । कं वरं प्राप देव्यास्तु कथं सा दक्षजाऽभवत्

Ngayon ay sabihin mo: matapos magsagawa si Dakṣa ng matinding pag-aayuno at panata, anong biyaya ang kanyang natamo? At paano isinilang ang Devī bilang anak na babae ni Dakṣa?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद धन्यस्त्वं मुनिभिर्भक्तितोखिलैः । यथा तेपे तपो दक्षो वरं प्राप च सुव्रतः

Wika ni Brahmā: “Makinig ka, O Nārada. Ikaw ay pinagpala—iginagalang ng lahat ng mga muni dahil sa iyong debosyon. Isasalaysay ko kung paano si Dakṣa, na matatag sa mga banal na panata, ay nagsagawa ng pag-austeridad at tumanggap ng isang biyaya.”

Verse 4

मदाज्ञप्तस्सुधीर्दक्षस्समाधाय महाधिपः । अपाद्यष्टुं च तां देवीं तत्कामो जगदंबिकाम्

Sa utos ko, ang marunong na si Dakṣa—ang dakilang panginoon—ay pinagtibay ang isip at inilagay sa samādhi; at dahil sa pagnanasang iyon, hinangad niyang makamtan ang Diyosa, si Jagadambikā, Ina ng Sansinukob, bilang kanya (bilang anak na babae).

Verse 5

क्षीरोदोत्तरतीरस्थां तां कृत्वा हृदयस्थिताम् । तपस्तप्तुं समारेभे द्रुष्टुं प्रत्यक्षतोम्बिकाम्

Iniluklok niya sa sariling puso ang Kanya—na nananahan sa hilagang pampang ng Kṣīroda—at sinimulan ang mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, nagnanais na masilayan si Ambikā nang tuwiran, harap sa harap.

Verse 6

दिव्यवर्षेण दक्षस्तु सहस्राणां त्रयं समाः । तपश्चचार नियतस्सं यतात्मा दृढव्रतः

Pagkaraan, nagsagawa si Dakṣa ng matinding tapa sa loob ng tatlong libong banal na taon, namumuhay sa mahigpit na disiplina—may pagpipigil-sa-sarili, nakatuon ang loob, at matatag sa kanyang panata.

Verse 7

मारुताशी निराहारो जलाहारी च पर्णभुक् । एवं निनाय तं कालं चिंतयन्तां जगन्मयीम्

Kung minsan ay nabubuhay sa hangin, kung minsan ay ganap na nag-aayuno, kung minsan ay sa tubig lamang umaasa, at kung minsan ay dahon lang ang kinakain—gayon pinalipas ni Satī, ang mismong anyo ng sansinukob, ang panahong iyon sa di-natitinag na pagninilay (kay Panginoong Śiva).

Verse 8

दुर्गाध्यानसमासक्तश्चिरं कालं तपोरतः । नियमैर्बहुभिर्देवीमाराधयति सुव्रतः

Lubos na nalubog sa pagninilay kay Durgā, matagal na nagpakasakit sa tapas, at matatag sa mga banal na panata, sinamba niya ang Diyosa sa pamamagitan ng maraming disiplina at pagtalima sa mga tuntunin.

Verse 9

ततो यमादियुक्तस्य दक्षस्य मुनिसत्तम । जगदम्बा पूजयतः प्रत्यक्षमभवच्छिवा

Pagkaraan, O pinakadakilang pantas, habang si Dakṣa—na may yama at iba pang mga disiplina—ay sumasamba kay Jagadambā, si Śivā (ang Banal na Ina, kabiyak ni Śiva) ay nagpakita sa kanya sa hayag na anyo.

Verse 10

ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा जगदम्बां जगन्मयीम् । कृतकृत्यमथात्मानं मेने दक्षः प्रजापतिः

Pagkatapos, nang masilayan niya nang tuwiran ang Ina ng sansinukob—Siya na lumalaganap sa buong kosmos—itinuring ni Prajāpati Dakṣa ang sarili na ganap na, sapagkat inakala niyang natupad na ang layunin ng kanyang buhay.

Verse 11

सिंहस्थां कालिकां कृष्णां चारुवक्त्रां चतुर्भुजाम् । वरदाभयनीलाब्जखड्गहस्तां मनोहराम्

Dapat pagnilayan ang Diyosa bilang Kālīkā—maitim ang kulay at nakaluklok sa leon—maganda ang mukha, may apat na bisig, kaakit-akit ang anyo; ang mga kamay ay nagbibigay ng biyaya at kawalang-takot, at may hawak na bughaw na lotus at isang tabak.

Verse 12

आरक्तनयनां चारुमुक्तकेशीं जगत्प्रसूम् । तुष्टाव वाग्भिश्चित्राभिः सुप्रणम्याथ सुप्रभाम्

Pagkaraan, matapos yumukod nang may malalim na paggalang, pinuri niya ang maningning na Diyosa—na may matang bahagyang mapula, may maganda at nakalugay na buhok, at siyang Ina ng daigdig—sa pamamagitan ng kamangha-mangha at sari-saring mga salita ng pagpupuri.

Verse 13

दक्ष उवाच । जगदेव महामाये जगदीशे महेश्वरि । कृपां कृत्वा नमस्तेस्तु दर्शितं स्ववपुर्मम

Wika ni Dakṣa: O Banal na Diwata ng sansinukob, O Dakilang Māyā, O Reyna ng mga daigdig, O Maheśvarī! Sa habag, tinanggap mo ang aking pagpupugay. Pagpupugay sa iyo, sapagkat ipinamalas mo sa akin ang sarili mong anyo.

Verse 14

प्रसीद भगवत्याद्ये प्रसीद शिवरूपिणम् । प्रसीद भक्तवरदे जगन्माये नमोस्तु ते

Magpala ka, O sinaunang Diyosa; magpala ka, O Ikaw na ang mismong anyo ay si Śiva. Magpala ka, O Tagapagkaloob ng biyaya sa mga deboto—O Māyā na lumalaganap sa mga daigdig, pagpupugay at pagyukod sa Iyo.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । इति स्तुता महेशानी दक्षेण प्रयतात्मना । उवाच दक्षं ज्ञात्वापि स्वयं तस्येप्सितं मुने

Sinabi ni Brahmā: Sa gayong pagpupuri ni Dakṣa na taimtim ang loob, nagsalita si Maheśānī (Satī) sa kanya, O pantas—bagaman batid na Niya si Dakṣa, Siya mismo ang tumugon sa ninanais nito.

Verse 16

देव्युवाच । तुष्टाहं दक्ष भवतस्सद्भक्त्या ह्यनया भृशम् । वरं वृणीष्व स्वाभीष्टं नादेयं विद्यते तव

Wika ng Diyosa: “O Dakṣa, labis Akong nalulugod dahil sa tapat mong bhakti. Pumili ka ng biyaya ayon sa nais ng iyong puso; para sa iyo, wala Akong ipagkakait.”

Verse 17

ब्रह्मोवाच । जगदम्बावचश्श्रुत्वा ततो दक्षः प्रजापतिः । सुप्रहृष्टतरः प्राह नामं नामं च तां शिवाम्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Jagadambā, si Dakṣa na Prajāpati ay labis na nagalak; at sa dakilang tuwa, muli’t muli niyang tinawag sa pangalan ang mapalad na Diyosa na iyon.

Verse 18

दक्ष उवाच । जगदम्बा महामाये यदि त्वं वरदा मम । मद्वचः शृणु सुप्रीत्या मम कामं प्रपूरय

Wika ni Dakṣa: “O Ina ng sansinukob, O Dakilang Māyā—kung Ikaw nga ang tagapagkaloob ng biyaya sa akin, dinggin Mo ang aking mga salita nang may mabiyayang galak, at tuparin Mo ang aking minimithing hangarin.”

Verse 19

मम स्वामी शिवो यो हि स जातो ब्रह्मणस्तुतः । रुद्रनामा पूर्णरूपावतारः परमात्मनः

Ang aking Panginoon ay si Śiva, Siya na nagpakita at pinuri ni Brahmā. Siya ay tinatawag na Rudra—ang ganap at sakdal na pagkakatawang-tao ng Kataas-taasang Sarili (Paramātman).

Verse 20

तवावतारो नो जातः का तत्पत्नी भवेदतः । तं मोहय महेशानमवतीर्य क्षितौ शिवे

“Hindi pa nagaganap ang iyong pagkakatawang-tao; kaya sino ang maaaring maging asawa niya? Kaya bumaba ka sa lupa, O Mapalad na Isa, at sa iyong banal na kapangyarihan ay akitin si Mahēśāna (Śiva).”

Verse 21

त्वदृते तस्य मोहाय न शक्तान्या कदाचन । तस्मान्मम सुता भूत्वा हरजायाभवाऽधुना

Maliban sa iyo, walang ibang kapangyarihan ang makalilinlang sa kanya kailanman. Kaya maging anak kong babae ka, at ngayon ay maging asawa ni Hara (Śiva).

Verse 22

इत्थं कृत्वा सुलीला च भव त्वं हर मोहिनी । ममैवैष वरो देवि सत्यमुक्तं तवाग्रतः

“Pagkatapos kumilos nang gayon, O Devī na may marikit na līlā, maging ikaw si Mohinī na umaakit maging kay Hara (Śiva). Ang biyayang ito ay tanging akin upang ipagkaloob, O Devī; sa harap mo’y sinabi ko ang katotohanan.”

Verse 23

केवलं स्वार्थमिति च सर्वेषां जगतामपि । ब्रह्मविष्णुशिवानां च ब्रह्मणा प्रेरितो ह्यहम्

“(Sa pag-iisip na) ‘para lamang sa sariling kapakinabangan’—ganyan din sa lahat ng mga daigdig. Maging tungkol kina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva, ako man ay tunay na inuudyukan ni Brahmā upang kumilos.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रजेशस्य वचनं जगदम्बिका । प्रत्युवाच विहस्येति स्मृत्वा तं मनसा शिवम्

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Prajāpati, si Jagadambikā ay sumagot na may banayad na ngiti, at sa loob ng puso’y inalaala si Śiva.

Verse 25

देव्युवाच । तात प्रजापते दक्ष शृणु मे परमं वचः । सत्यं ब्रवीमि त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाखिलप्रदा

Wika ng Diyosa: “Anak ko, O Prajāpati Dakṣa, pakinggan mo ang aking pinakamataas na salita. Katotohanan ang sinasabi ko: dahil sa iyong debosyon, lubos Akong nalulugod, at sa aking biyaya’y ipagkakaloob Ko ang lahat ng pagpapala.”

Verse 26

अहं तव सुता दक्ष त्वज्जायायां महेश्वरी । भविष्यामि न संदेहस्त्वद्भक्तिवशवर्तिनी

O Dakṣa, tunay na magiging anak na babae mo Ako—si Maheśvarī na isisilang sa iyong asawa. Walang pag-aalinlangan, sapagkat Ako’y naaantig at tumutugon sa iyong debosyon.

Verse 27

तथा यत्नं करिष्यामि तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । हरजाया भविष्यामि तद्वरं प्राप्य चानघ

Kaya nga ako’y magsisikap nang tunay, magsasagawa ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay. O walang dungis, pagkamit ko ng biyayang iyon, ako’y magiging kabiyak ni Hara (Panginoong Śiva).

Verse 28

नान्यथा कार्यसिद्धिर्हि निर्विकारी च स प्रभुः । विधेर्विष्णोश्च संसेव्यः पूर्ण एव सदाशिवः

Tunay na walang ibang daan upang maganap ang lahat ng layon, sapagkat ang Panginoong iyon ay di-nagbabago. Ang ganap na Sadāśiva lamang ang dapat igalang at paglingkuran, maging nina Brahmā (Vidhē) at Viṣṇu.

Verse 29

अहं तस्य सदा दासी प्रिया जन्मनि जन्मनि । मम स्वामी स वै शंभुर्नानारूपधरोपि ह

Ako’y laging Kanyang alipin at minamahal, sa bawat kapanganakan. Ang aking Panginoon ay tunay na si Śambhu, bagaman Siya’y nag-aanyong marami.

Verse 30

वरप्रभावाद्भ्रुकुटेरवतीर्णो विधेस्म च । अहं तद्वरतोपीहावतरिष्ये तदाज्ञया

Sa kapangyarihan ng biyayang iyon, ako’y tunay na bumaba mula sa kilay ng Lumikha (Brahmā). At ako rin, ayon sa gayong biyaya, ay mag-aanyong-tao rito, sa kanyang utos.

Verse 31

गच्छ स्वभवनं तात मया ज्ञाता तु दूतिका । हरजाया भविष्यामि भूता ते तनयाचिरात्

Umuwi ka na sa iyong tahanan, mahal kong anak; naunawaan ko na ang iyong mensahe bilang sugo. Sa takdang panahon, ako’y magiging asawa ni Hara (Śiva), at di magtatagal, ako’y magiging iyong anak na babae.

Verse 32

इत्युक्त्वा सद्वचो दक्षं शिवाज्ञां प्राप्य चेतसि । पुनः प्रोवाच सा देवी स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

Pagkasabi niya ng mga salitang tapat at marikit kay Daksha, ang Diyosa—tinatanggap sa puso ang utos ni Śiva—ay muling nagsalita, matapos alalahanin ang mga paang-loto ng Panginoong Śiva.

Verse 33

परन्तु पण आधेयो मनसा ते प्रजापते । श्रावयिष्यामि ते तं वै सत्यं जानीहि नो मृषा

Ngunit, O Prajāpati, may panatang tinanggap ng iyong sariling isipan. Ipaaabot ko sa iyo ang mismong katotohanang iyon—alamin mong ito’y totoo, hindi kasinungalingan.

Verse 34

यदा भवान् मयि पुनर्भवेन्मंदादरस्तपा । देहं त्यक्ष्ये निजं सत्यं स्वात्मन्यस्म्यथ वेतरम्

O mapag-asetiko, kapag muli kang naging malamig at walang malasakit sa akin, tunay na iiwan ko ang mismong katawang ito. Sa gayon, mananatili ako sa aking sariling Sarili—o kung hindi, ako’y lilisan sa ibang dako.

Verse 35

एष दत्तस्तव वरः प्रतिसर्गं प्रजापते । अहं तव सुता भूत्वा भविष्यामि हरप्रिया

O Prajāpati, ang biyayang ito’y ipinagkaloob sa iyo sa bawat siklo ng paglikha. Ako’y isisilang bilang iyong anak na babae at magiging minamahal ni Hara (Panginoong Śiva).

Verse 36

ब्रह्मोवाच एवमुक्त्वा महेशानी दक्षं मुख्यप्रजापतिम् । अंतर्दधे द्रुतं तत्र सम्यग् दक्षस्य पश्यतः

Wika ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon kay Dakṣa, ang pangunahin sa mga Prajāpati, si Mahēśānī (Satī), habang nakatingin si Dakṣa, ay biglang naglaho mula roon.

Verse 37

अंतर्हितायां दुर्गायां स दक्षोपि निजाश्रमम् । जगाम च मुदं लेभे भविष्यति सुतेति सा

Nang maglaho sa paningin si Durgā, si Dakṣa man ay bumalik sa sarili niyang ashram; at siya’y napuspos ng galak, iniisip: “Tunay ngang magiging anak kong babae siya.”