देवसान्त्वनम् (Devasāntvana) — “Consolation/Reassurance of the Gods”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्थं देवैः स्तुता देवी दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । आविर्बभूव देवानां पुरतो जगदंबिका

Wika ni Brahmā: Nang mapuri nang gayon ng mga deva, ang Diyosa Durgā—na pumupuksa sa dalamhating bunga ng panganib—ay nagpakita sa harap ng mga deva bilang Jagadambikā, ang Ina ng sansinukob.

Verse 2

रथे रत्नमये दिव्ये संस्थिता परमाद्भुते । किंकिणीजालसंयुक्ते मृदुसंस्तरणे वरे

Nakaupo siya sa isang makalangit na karwaheng yari sa mga hiyas—tunay na kagila-gilalas—na pinalamutian ng mga lambat ng kumakalansing na kampanilya at may napakainam na malambot na higaan; siya’y nagningning sa karilagan.

Verse 3

कोटिसूर्याधिकाभास रम्यावयवभासिनी । स्वतेजोराशिमध्यस्था वररूपा समच्छवि

Nagningning siya sa liwanag na higit pa sa milyun-milyong araw. Ang kanyang maririkit na mga sangkap ay kusang nagliliwanag; nananatili sa gitna ng sariling bunton ng kaningningan, siya’y nagpakita sa isang dakila at mapalad na anyo—may ganap na pantay at walang dungis na liwanag.

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे देवसान्त्वनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā; sa Ikatlong dibisyon, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang Ikaapat na Kabanata na pinamagatang “Devasāntvana,” ang Pag-aliw sa mga deva.

Verse 5

त्रिदेवजननी चण्डी शिवा सर्वार्तिनाशिनी । सर्वमाता महानिद्रा सर्वस्वजनतारिणी

Siya si Caṇḍī, ang Ina na pinagmulan ng Tatlong Deva; siya si Śivā, ang pumupuksa sa bawat pagdurusa. Siya ang Ina ng lahat, ang Mahānidrā—ang Dakilang Kosmikong Pag-idlip—at ang Tagapagligtas na nagdadala sa lahat ng nilalang, na pawang kanya ring mga anak, upang makatawid sa gapos ng sanlibutan.

Verse 6

तेजोराशेः प्रभावात्तु सा तु दृष्ट्वा सुरैश्शिवा । तुष्टुवुस्तां पुनस्ते वै सुरा दर्शनकांक्षिणः

Dahil sa ningning ng bunton ng banal na liwanag, namasdan ng mga deva si Śivā (Pārvatī). Sa pananabik sa Kanyang mapalad na darśana, muli silang umawit ng mga himno ng papuri para sa Kanya.

Verse 7

अथ देवगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या दर्शनेप्सवः । ददृशुर्जगदम्बां तां तत्कृपां प्राप्य तत्र हि

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga deva—mula kay Viṣṇu—na sabik na masilayan Siya, ay tunay na nakita roon si Jagadambā, ang Ina ng sansinukob, matapos matamo ang Kanyang biyaya.

Verse 8

बभूवानन्दसन्दोहस्सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । पुनः पुनः प्रणेमुस्तां तुष्टुवुश्च विशेषतः

Isang dakilang bugso ng kaligayahan ang sumiklab sa lahat ng nananahan sa tatlong langit. Paulit-ulit silang yumukod at nagpatirapa sa Kanya, at may natatanging paggalang ay nagpuri sa Kanya.

Verse 9

देवा ऊचुः । शिवे शर्वाणि कल्याणि जगदम्ब महेश्वरि । त्वां नतास्सर्वथा देवा वयं सर्वार्तिनाशिनीम्

Wika ng mga diyos: “O Śivā—O Śarvāṇī, O Mapalad, Ina ng sansinukob, O Dakilang Diyosa! Kami, ang mga diyos, ay yumuyukod sa Iyo sa lahat ng paraan, sapagkat Ikaw ang pumupuksa sa lahat ng pagdurusa.”

Verse 10

न हि जानन्ति देवेशि वेदश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमा ध्यानं तव वाङ्मनसोश्शिवे

O Diyosa, Reyna ng mga diyos—O Mapalad! Tunay, ang mga Veda at lahat ng śāstra ay hindi ganap na nakakabatid sa Iyong tunay na kalikasan. Ang Iyong kadakilaan ay lampas maging sa pagninilay; O Śivā, Ikaw ay di maabot ng salita at isip.

Verse 11

अतद्व्यावृत्तितस्तां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिरपि परेषां का कथा मता

Sapagkat Siya’y laging umiiwas sa anumang hindi ang Kataas-taasan, maging ang Śruti ay naglalarawan sa Kanya na tila laging namamangha; kaya ano pa ang masasabi tungkol sa iba—gaano nga ba ang tunay nilang mauunawaan?

Verse 12

जानन्ति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागतभक्तानां न कुत्रापि भयादिकम्

Maraming deboto, sa pamamagitan ng bhakti, ang tumatanggap at nakikilala ang Iyong biyaya. Para sa mga debotong sumilong sa Iyo, wala nang anumang takot at katulad nito saanman.

Verse 13

विज्ञप्तिं शृणु सुप्रीता यस्या दासास्सदाम्बिके । तव देवि महादेवि हीनतो वर्णयामहे

O Ambikā na lubhang mahabagin, ikalugod Mo sanang dinggin ang aming mapagpakumbabang pagsusumamo. O Devī, O Mahādevī—bagama’t kami’y mababa at di karapat-dapat, inihaharap pa rin namin ang aming pakiusap bilang mga lingkod Mong palagi.

Verse 14

पुरा दक्षसुता भूत्वा संजाता हरवल्लभा । ब्रह्मणश्च परेषां वा नाशयत्वमकंमहत्

Noong unang panahon, naging anak na babae ni Dakṣa at isinilang bilang minamahal ni Hara (Śiva). Sa banal na pagpapakitang iyon, winasak niya ang malaking pagmamataas at pag-aakalang dakila ng Brahmā at ng iba pa.

Verse 15

पितृतोऽनादरं प्राप्यात्यजः पणवशात्तनुम् । स्वलोकमगमस्त्वं वालभद्दुःखं हरोऽपि हि

Nang makaranas ng paghamak mula sa iyong ama, sa ilalim ng kapangyarihan ng tadhana ay iniwan mo ang katawan at nagtungo sa sarili mong daigdig. Tunay nga, si Hara (Śiva) ay nag-aalis din ng dalamhati ng mga musmos at ng mga nagdurusa.

Verse 16

न हि जातम्प्रपूर्णं तद्देवकार्यं महेश्वरि । व्याकुला मुनयो देवाश्शरणन्त्वां गता वयम्

O Maheśvarī, hindi pa ganap na natatapos ang banal na gawain na iyon. Sa aming pagkabalisa, kami—kasama ang mga muni at mga diyos—ay lumapit sa iyo upang sumilong.

Verse 17

पूर्णं कुरु महेशानि निर्जराणां मनोरथम् । सनत्कुमारवचनं सफलं स्याद्यथा शिवे

O Maheśanī, tuparin ang taimtim na hangarin ng mga walang-kamatayan, upang ang mga salita ni Sanatkumāra ay tunay na magbunga—O Śive, gaya ng lahat ng bagay na nagiging ganap sa Śiva.

Verse 18

अवतीर्य क्षितौ देवि रुद्रपत्नी पुनर्भव । लीलां कुरु यथायोग्यं प्राप्नुयुर्निर्जरास्सुखम्

“O Diyosa, bumaba ka sa lupa at maging muli ang kabiyak ni Rudra (Śiva). Isagawa mo ang banal na līlā ayon sa kaayusan ng sansinukob, upang ang mga diyos na walang-kamatayan ay makamtan ang ligaya.”

Verse 19

सुखी स्याद्देवि रुद्रोऽपि कैलासाचलसंस्थितः । सर्वे भवन्तु सुखिनो दुःखं नश्यतु कृत्स्नशः

O Diyosa, nawa’y si Rudra rin—na nananahan sa Bundok Kailāsa—ay laging mapuspos ng ligaya. Nawa’y maging masaya ang lahat ng nilalang; nawa’y maglaho nang lubos ang dalamhati.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इति प्रोच्यामरास्सर्वे विष्ण्वाद्याः प्रेमसंकुलाः । मौनमास्थाय संतस्थुर्भक्तिनम्रा त्ममूर्तयः

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, ang lahat ng mga diyos—mula kay Viṣṇu—na nababalot ng pag-ibig at debosyon, ay nanahimik at tumayong payapa, ang kanilang buong pagkatao’y nakayuko sa bhakti.

Verse 21

शिवापि सुप्रसन्नाभूदाकर्ण्यामरसंस्तुतिम् । आकलय्याथ तद्धेतुं संस्मृत्य स्वप्रभुं शिवम्

Nang marinig ni Śivā (Pārvatī) ang himno ng papuri ng mga diyos, siya’y labis na nalugod. Pagkaraan, nang maunawaan ang dahilan nito, inalaala niya ang sarili niyang Panginoon—si Śiva.

Verse 22

उवाचोमा तदा देवी सम्बोध्य विबुधांश्च तान् । विहस्य मापतिमुखान्सदया भक्तवत्सला

Noon, ang Diyosa Umā, puspos ng habag at laging mapagmahal sa mga deboto, ay ngumiti at kinausap ang mga deva—nangunguna si Mā (Lakṣmī) at ang kanyang panginoon (Viṣṇu)—at nagsalita sa kanila.

Verse 23

उमोवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च गतव्यथाः । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं प्रसन्नाहं न संशयः

Wika ni Umā: “O Hari, O Vidhātā, O mga deva at mga muni—ngayo’y wala na sa dalamhati—pakinggan ninyong lahat ang aking mga salita. Ako’y nalulugod; walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 24

चरितं मम सर्वत्र त्रैलोक्यस्य सुखावहम् । कृतं मयैवं सकलं दक्षमोहादिकं च तत्

“Ang aking mga banal na gawa, na isinasalaysay sa lahat ng dako, ay nagdadala ng kapakanan at ligaya sa tatlong daigdig. Kaya ako mismo ang nagsakatuparan ng lahat ng ito—mula sa pagkalito ni Dakṣa at sa mga sumunod na pangyayari.”

Verse 25

अवतारं करिष्यामि क्षितौ पूर्णं न संशयः । बहवो हेतवोऽप्यत्र तद्वदामि महादरात्

“Tunay na magpapakita ako ng ganap na pagkakatawang-tao sa lupa—walang pagdududa. Marami ang mga dahilan nito; sasabihin ko ang mga iyon dito nang may dakilang kaseryosohan.”

Verse 26

पुरा हिमाचलो देवा मेना चातिसुभक्तितः । सेवां मे चक्रतुस्तात जननीवत्सतीतनोः

Noon pa man, O minamahal, ang banal na Himācala at si Menā—na puspos ng dalisay na debosyon—ay naglingkod sa akin, inaaruga ako nang may pag-ibig na gaya ng isang ina sa anak.

Verse 27

इदानीं कुरुतस्सेवां सुभक्त्या मम नित्यशः । मेना विशेषतस्तत्र सुतात्वेनात्र संशयः

Ngayon, kayong dalawa ay maglingkod sa Akin nang palagian, sa dalisay na debosyon. At ikaw, Menā—walang alinlangan—sa isang natatanging paraan, tunay Akong magiging iyong anak na babae.

Verse 28

रुद्रो गच्छतु यूयं चावतारं हिमवद्गृहे । अतश्चावतरिष्यामि दुःखनाशो भविष्यति

“Pahintulutan si Rudra na magtungo—at kayong lahat ay pumaroon din—upang magkatawang-tao sa sambahayan ni Himavān. Pagkaraan, Ako man ay bababa; at tiyak na darating ang paglipol ng pagdurusa.”

Verse 29

सर्वे गच्छत धाम स्वं स्वं सुखं लभतां चिरम् । अवतीर्य सुता भूत्वा मेनाया दास्य उत्सुखम्

“Kayong lahat ay bumalik sa kani-kaniyang tahanan at tamasahin ang inyong sariling ligaya sa mahabang panahon. Muli Akong bababa, magiging isang anak na babae, at masigasig Akong maglilingkod kay Menā.”

Verse 30

हरपत्नी भविष्यामि सुगुप्तं मतमात्मनः । अद्भुता शिवलीला हि ज्ञानिनामपि मोहिनी

“Ako’y magiging kabiyak ni Hara—ito ang pinakaloob na pasya ng aking puso, na maingat na itinago. Tunay ngang kamangha-mangha ang banal na lila ni Śiva, at nakaaakit maging sa mga pantas.”

Verse 31

यावत्प्रभृति मे त्यक्ता स्वतनुर्दक्षजा सुराः । पितृतोऽनादरं दृष्ट्वा स्वामिनस्तत्क्रतौ गता

“Mula nang iwan ko ang sarili kong katawan, ang mga diyos na isinilang kay Dakṣa—nang makita ang paglapastangan ng aking ama—ay nagtungo sa handog na yajña ng kanilang panginoon.”

Verse 32

तदाप्रभृति स स्वामी रुद्रः कालाग्निसंज्ञकः । दिगम्बरो बभूवाशु मच्चिन्तनपरायणः

“Mula noon, ang Panginoong Rudra ay nakilala bilang Kālāgni. Agad siyang naging Digambara—ang mga dako lamang ang kanyang kasuotan—at nanatiling lubos na nakatuon sa pagninilay sa akin.”

Verse 33

मम रोषं क्रतौ दृष्ट्वा पितुस्तत्र गता सती । अत्यजत्स्वतनुं प्रीत्या धर्मज्ञेति विचारतः

Nang makita ang aking poot sa handog na sakripisyo, si Satī ay nagtungo roon sa kanyang ama. Pagkaraan, sa matatag na paghatol—batid ang hinihingi ng dharma—masayang iniwan niya ang sarili niyang katawan.

Verse 34

योग्यभूत्सदनं त्यक्त्वा कृत्वा वेषमलौकिकम् । न सेहे विरहं सत्या मद्रूपाया महेश्वरः

Iniwan ni Mahādeva ang kanyang nararapat na tahanan at nag-anyong higit-sa-daigdig. Hindi niya nakayanan ang pagkalayo kay Satī—yaong nahayag sa mismong anyo ko (bilang Pārvatī).

Verse 35

मम हेतोर्महादुःखी स बभूव कुवेषभृत् । अत्यजत्स तदारभ्य कामजं सुखमुत्तमम्

“Dahil sa akin, siya’y naging lubhang nagdadalamhati at nag-anyong mahigpit na asceta. Mula noon, tinalikuran niya maging ang pinakadakilang ligayang nagmumula sa pagnanasa.”

Verse 36

अन्यच्छृणुत हे विष्णो हे विधे मुनयः सुराः । महाप्रभोर्महेशस्य लीलां भुवनपालिनीम्

“Makinig pa sa isa pang salaysay—O Viṣṇu, O Vidhātā (Brahmā), O mga muni at mga deva—tungkol sa banal na līlā ni Maheśa, ang Dakilang Panginoon, na siyang nagtataguyod sa sanlibutan.”

Verse 37

विधाय मालां सुप्रीत्या ममास्थ्नां विरहाकुलः । न शान्तिं प्राप कुत्रापि प्रबुद्धो ऽप्येक एव सः

Sa dalamhati ng pagkalayo, buong pagmamahal niyang hinabi ang isang kuwintas mula sa aking mga buto; subalit kahit ganap na gising sa kamalayan, wala siyang natagpuang kapayapaan saanman—nanatiling nag-iisa.

Verse 38

इतस्ततो रुरोदोच्चैरनीश इव स प्रभुः । योग्यायोग्यं न बुबुधे भ्रमन्सर्वत्र सर्वदा

Siya—bagaman ang Panginoon—ay nagpagala-gala rito at roon, umiiyak nang malakas na tila walang magawa. Sa paglalagalag sa lahat ng dako sa lahat ng oras, hindi na niya natukoy ang nararapat at di-nararapat.

Verse 39

इत्थं लीलां हरोऽकार्षीद्दर्शयन्कामिनां प्रभुः । ऊचे कामुकवद्वाणीं विरहव्याकुलामिव

Sa gayon, isinagawa ni Panginoong Hara, ang Kataas-taasang Pinuno, ang banal na līlā na ito upang ihayag sa mga umiibig ang mga landas ng pag-ibig. At nagsalita Siya na parang isang masidhing mangingibig, na wari’y Siya mismo’y nababalisa sa sakit ng pagkawalay.

Verse 40

वस्तुतोऽविकृतोऽदीनोऽस्त्यजितः परमेश्वरः । परिपूर्णः शिवः स्वामी मायाधीशोऽखिलेश्वरः

Sa katotohanan, ang Kataas-taasang Parameśvara ay di-nagbabago, di-naluluma, at di-matatalo. Ang Śiva na Panginoon ay ganap na puspos, ang Hari ng Māyā at ang Soberano ng lahat.

Verse 41

अन्यथा मोहतस्तस्य किं कामाच्च प्रयोजनम् । विकारेणापि केनाशु मायालिप्तो न स प्रभुः

Kung hindi gayon, anong silbi ng pagnanasa sa Kanya na lampas sa lahat ng pagkalito? Sa anong pagbabago madali mang madungisan ng Māyā ang Kataas-taasang Panginoon?

Verse 42

रुद्रोऽतीवेच्छति विभुस्स मे कर्तुं करग्रहम् । अवतारं क्षितौ मेनाहिमाचलगृहे सुराः

Si Rudra, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ay labis na nagnanais na tanggapin ang aking kamay sa kasal. Kaya, O mga diyos, bababa ako sa lupa at isisilang sa tahanan nina Menā at Himācala.

Verse 43

अतश्चावतरिष्यामि रुद्रसन्तोषहेतवे । हिमागपत्न्यां मेनाया लौकिकीं गतिमाश्रिता

“Kaya nga, bababa Ako upang maging sanhi ng kagalakan ni Rudra. Sa pag-aangkin ng kalagayang makalupa, papasok Ako sa sinapupunan ni Menā, asawa ni Himālaya.”

Verse 44

भक्ता रुद्रप्रिया भूत्वा तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । देवकार्यं करिष्यामि सत्यं सत्यं न संशयः

“Bilang isang bhakta at minamahal ni Rudra, isasagawa Ko ang tapas na lubhang mahirap tiisin. Matutupad Ko ang gawain ng mga deva; tunay, tunay—walang pag-aalinlangan.”

Verse 45

गच्छत स्वगृहं सर्वे भव भजत नित्यशः । तत्कृपातोऽखिलं दुःखं विनश्यति न संशयः

Kayong lahat, magsiuwi sa kani-kaniyang tahanan. Sambahin si Bhava (Panginoong Śiva) araw-araw. Sa Kanyang biyaya, mapapawi ang lahat ng dalamhati—walang pag-aalinlangan.

Verse 46

भविष्यति कृपालोस्तु कृपया मंगलं सदा । वन्द्या पूज्या त्रिलोकेऽहं तज्जायेति च हेतुतः

Sa Kanyang habag, ang Panginoong mahabagin ay tunay na magkakaloob ng pagpapala magpakailanman. At dahil dito—sapagkat ako ang magiging kabiyak Niya—ako’y igagalang at sasambahin sa tatlong daigdig.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा जगदम्बा सा देवानां पश्यतान्तदा । अन्तर्दधे शिवा तात स्वं लोकम्प्राप वै द्रुतम्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, si Jagadambā, ang Ina ng Sansinukob, habang nakatingin ang mga diyos, ay naglaho sa paningin. O minamahal, si Śivā ay mabilis na nakarating sa sarili niyang daigdig.

Verse 48

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च मुदान्विताः । कृत्वा तद्दिशि संनामं स्वस्वधामानि संययुः

Pagkaraan, si Viṣṇu at ang iba pang mga deva, kasama ang mga muni—puspos ng kagalakan—ay nag-alay ng magalang na pagpupugay sa dakong iyon, at saka umalis patungo sa kani-kanilang tahanang banal.

Verse 49

इत्थं दुर्गासुचरितं वर्णितं ते मुनीश्वर । सर्वदा सुखदं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

Sa ganitong paraan, O panginoon sa mga muni, isinalaysay sa iyo ang marangal na kasaysayan ni Durgā. Ito’y laging nagbibigay-galak sa mga tao, at nagkakaloob ng kapakinabangang makamundo at ng kalayaan (moksha).

Verse 50

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः । पठेद्वा पाठयेद्वापि सर्वान्कामान वाप्नुयात्

Sinumang palaging nakikinig nito, o sa payapang diwa’y nagpaparinig nito sa iba; o bumibigkas nito, o nagpapabigkas man, ay makakamtan ang katuparan ng lahat ng marapat na hangarin.