Adhyaya 32
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 3265 Verses

मेना-हिमालयसंवादः (Menā’s Counsel to Himālaya; Response to Slander of Śiva)

Sa Adhyaya 32, sumiklab ang krisis sa tahanan dahil sa paninirang-puri na may kulay-sekta: isang brāhmaṇa na Vaiṣṇava ang nangutya kay Śambhu (Śiva). Nang marinig ito ni Menā, labis siyang nabagabag at nagpasya; kinausap niya si Himālaya na sumangguni sa mga kagalang-galang na Śaiva na ṛṣi upang tiyakin ang katotohanan ng sinabi, ngunit kasabay nito’y ipinahayag na hindi niya ibibigay ang anak na babae kay Rudra batay sa masamang paglalarawan. Umigting ang kanyang pananalita hanggang maging tila panata na may banta ng pananakit sa sarili (kamatayan, pag-inom ng lason, pagkalunod, o pag-urong sa gubat), na nagpapakita ng bigat ng dangal at tsismis sa usaping pag-aasawa. Pagkaraan, umurong si Menā, umiiyak at nakahandusay sa lupa. Samantala, si Śambhu na pinahihirapan ng viraha (paghihiwalay) ay naalaala ang pitong ṛṣi; agad silang dumating na parang mga punong nagbibigay-katuparan, at dumating din si Arundhatī na inilarawang tulad ng siddhi. Nang makita ang maningning na mga pantas, itinigil ni Hara ang kanyang lihim na japa at lumipat mula sa nag-iisang tapasya tungo sa payo at pagtitipon, na naghahanda sa susunod na pagliko tungo sa pagkakasundo at wastong pagkaunawa kay Śiva.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा मेनोवाच हिमालयम् । शोकेनासाधुनयना हृदयेन विदूयता

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ng brāhmaṇa, nagsalita si Menā kay Himālaya; ang kanyang mga mata’y nanginginig sa dalamhati, at ang puso niya’y tila nasusunog at nadudurog sa loob.

Verse 2

मेनोवाच । शृणु शैलेन्द्र मद्वाक्यं परिणामे सुखावहम् । पृच्छ शैववरान्सर्वान्किमुक्तं ब्राह्मणेन ह

Sinabi ni Menā: "O panginoon ng mga bundok, pakinggan ang aking mga salita, na magdadala ng kaligayahan sa huli. Itanong sa lahat ng mga dakilang deboto ni Śiva kung ano ang ipinahayag ng brāhmaṇa."

Verse 3

निन्दानेन कृता शम्भोर्वैष्णवेन द्विजन्मना । श्रुत्वा तां मे मनोऽतीव निर्विण्णं हि नगेश्वर

O Panginoon ng mga bundok, sa pagkarinig ng kalapastangan kay Śambhu na binigkas ng isang Vaiṣṇava na dalawang-beses-isinilang, ang aking isipan ay naging lubhang nabagabag at walang sigla.

Verse 4

तस्मै रुद्राय शैलेश न दास्यामि सुतामहम् । कुरूपशीलनम्मे हि सुलक्षणयुतां निजाम्

O Panginoon ng mga bundok, hindi ko ibibigay ang aking anak sa Rudra na iyon; sapagkat siya ay may hindi magandang anyo at asal, samantalang ang aking sariling anak ay biniyayaan ng mga mapalad na tanda at mahusay na mga katangian.

Verse 5

न मन्यसे वचो चेन्मे मरिष्यामि न संशयः । त्यक्ष्यामि च गृहं सद्यो भक्षयिष्यामि वा विषम्

Kung hindi mo pakikinggan ang aking mga salita, tiyak na mamamatay ako—walang duda. Agad kong iiwan ang bahay na ito, o kaya ay iinom ako ng lason.

Verse 6

गले बद्ध्वांबिकां रज्ज्वा यास्यामि गहनं वनम् । महाम्बुधौ मज्जयिष्ये तस्मै दास्यामि नो सुताम्

“Tatalian ko si Ambikā ng lubid sa kanyang leeg, at papasok ako sa masukal na gubat. Ilulunod ko siya sa dakilang karagatan; hindi ko ibibigay sa kanya ang ating anak na babae.”

Verse 7

इत्युक्त्वाशु तथा गत्वा मेना कोपालयं शुचा । त्यक्त्वा हारं रुदन्ती सा चकार शयनं भुवि

Pagkasabi nito, si Menā ay nagmadaling umalis patungo sa kanyang silid, nilamon ng matinding dalamhati. Inihagis niya ang kanyang kuwintas, humagulgol, at humiga sa lupa.

Verse 8

एतस्मिन्नन्तरे तात शम्भुना सप्त एव ते । संस्मृता ऋषयस्सद्यो विरहव्याकुलात्मना

Samantala, mahal na kausap, si Śambhu—na ang puso’y nababagabag sa sakit ng pagkalayo—ay agad na naalaala ang mismong pitong rishi na iyon.

Verse 9

ऋषयश्चैव ते सर्वे शम्भुना संस्मृता यदा । तदाऽऽजग्मुः स्वयं सद्यः कल्पवृक्षा इवापरे

Nang maalala ni Śambhu ang lahat ng mga rishi (na wari’y tinawag ng banal na paggunita), sila’y agad na dumating nang kusa—gaya ng mga punong Kalpavṛkṣa na biglang lumilitaw upang tumupad ng hiling.

Verse 10

अरुन्धती तथाऽऽयाता साक्षात्सिद्धिरिवापरा । तान्द्रष्ट्वा सूर्यसंकाशान्विजहौ स्वजपं हरः

Pagkaraan, dumating din si Arundhatī, na wari’y isa pang Siddhi na nagkatawang-tao. Nang makita ni Hara (Panginoong Śiva) ang mga nilalang na nagniningning na parang araw, sandali niyang itinigil at isinantabi ang sarili niyang pag-japa ng mantra.

Verse 11

स्थित्वाग्रे ऋषयः श्रेष्ठं नत्वा स्तुत्वा शिवं मुने । मेनिरे च तदात्मानं कृतार्थं ते तपस्विनः

Nakatayo sa unahan, ang mga dakilang rishi na mapagtapa—pagkaraang yumuk at magpuri kay Śiva, O muni—itinuring nilang ganap na ang kanilang sarili at natamo na ang tunay na layon.

Verse 12

ततो विस्मयमापन्ना नम स्कृत्य स्थिताः पुनः । प्रोचुः प्राञ्जलयस्ते वै शिवं लोकनमस्कृतम्

Pagkaraan, sila’y napuno ng pagkamangha; yumuk sa paggalang at muling tumindig. Nakapagdaupang-palad, nagsalita sila kay Śiva—ang sinasamba ng lahat ng daigdig.

Verse 13

ऋषय ऊचुः । सर्वोत्कृष्टं महाराज सार्वभौम दिवौकसाम् । स्वभाग्यं वर्ण्यतेऽस्माभिः किं पुनस्सकलोत्तमम्

Sinabi ng mga rishi: “O dakilang hari, kataas-taasang pinuno sa mga diyos, panginoon ng lahat—aming inilalarawan ang pinakamarilag: ang aming sariling mabuting kapalaran. Lalo pa kaya ang tungkol sa yaong pinakamataas sa lahat ng bagay—gaano pa ito dapat ipahayag!”

Verse 14

तपस्तप्तं त्रिधा पूर्वं वेदाध्ययनमुत्तमम् । अग्नयश्च हुताः पूर्वं तीर्थानि विविधानि च

Noong una, nagsagawa ako ng tatluhang anyo ng pag-aayuno at pagninilay, at pinag-aralan ko rin ang pinakamataas na Veda. Noon din, ang mga banal na apoy ay pinakain ng mga handog, at dinalaw ko ang sari-saring banal na tīrtha.

Verse 15

वाङ्मनःकायजं किंचित्पुण्यं स्मरणसम्भवम् । तत्सर्वं संगतं चाद्य स्मरणानुग्रहात्तव

Anumang munting kabutihang nagmula sa aking salita, isip, at katawan sa pamamagitan ng pag-alaala—ngayon, ang lahat ng iyon ay nagtipon at naging ganap, dahil sa biyayang sumibol sa paggunita sa Iyo.

Verse 16

यो वै भजति नित्यं त्वां कृतकृत्यो भवेन्नरः । किं पुण्यं वर्ण्यते तेषां येषां च स्मरणं तव

Sinumang palagi Kang sinasamba ay nagiging taong ganap na ang layon ng buhay. Paano pa mailalarawan ang kabanalan at gantimpala ng mga yaong may pag-alaala sa Iyo?

Verse 17

सर्वोत्कृष्टा वयं जाताः स्मरणात्ते सदाशिव । मनोरथपथं नैव गच्छसि त्वं कथंचन

O Sadāśiva, sa pag-alaala lamang sa Iyo ay naging pinakadakila kami; ngunit Ikaw ay hindi kailanman sumusunod sa landas ng aming mga pagnanasa—mga guniguning makamundo—sa anumang paraan.

Verse 18

वामनस्य फलं यद्वज्जन्मान्धस्य दृशौ यथा । वाचालत्वञ्च मूकस्य रंकस्य निधिदर्शनम्

Ang bunga ng papuring ito kay Śiva ay tulad ng duwendeng nagkamit ng ganap na tindig, tulad ng bulag mula kapanganakan na nagkaroon ng paningin, tulad ng pipi na naging mahusay magsalita, at tulad ng dukhang nakakita ng kayamanan—ganyan ang gantimpala.

Verse 19

पङ्गोर्गिरिवराक्रान्तिर्वन्ध्यायः प्रसवस्तथा । दर्शनं भवतस्तद्वज्जातं नो दुर्लभं प्रभो

O Panginoon, gaya ng pilay na halos di makatawid sa dakilang bundok at ng baog na babae na di makapanganak, gayon din ang pagkamit ng banal Mong darśana ay karaniwang napakahirap—ngunit sa Iyong biyaya, hindi ito naging mahirap para sa amin, O Guro.

Verse 20

अद्य प्रभृति लोकेषु मान्याः पूज्या मुनीश्वराः । जातास्ते दर्शनादेव स्वमुच्चैः पदमाश्रिताः

Mula sa araw na ito, sa mga daigdig, ang mga dakilang muni ay naging marangal, iginagalang at karapat-dapat sambahin. Sa mismong darśana mo lamang, natamo nila ang sarili nilang dakilang kalagayan at sumilong sa pinakamataas na hantungan.

Verse 21

अत्र किं बहुनोक्तेन सर्व था मान्यतां गताः । दर्शनात्तव देवेश सर्वदेवेश्वरस्य हि

Ano pa ang kailangan pang sabihin nang marami rito? Sa pagtanaw lamang sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos—tunay na Kataas-taasang Tagapaghari ng lahat ng diyos—ang lahat ay nagkakamit ng ganap na paggalang at pagtanggap.

Verse 22

पूर्णानां किञ्च कर्तव्यमस्ति चेत्परमा कृपा । सदृशं सेवकानां तु देयं कार्यं त्वया शुभम्

Kung may nalalabi pang dapat gawin para sa mga ganap na, iyon ang sukdulang habag. Kaya, sa Iyong kagandahang-loob, gawin ang nararapat—bigyan ang mga tagapaglingkod ng angkop na tungkulin at marangal na kaloob.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तेषां शम्भुर्महेश्वरः । लौकिकाचारमाश्रित्य रम्यं वाक्यमुपाददे

Wika ni Brahmā: Nang marinig niya ang gayong pananalita nila, si Śambhu—si Mahādeva, ang Mahēśvara—na sumunod sa kagandahang-asal ng daigdig, ay tumugon sa kanila ng kaaya-aya at marikit na salita.

Verse 24

शिव उवाच । ऋषयश्च सदा पूज्या भवन्तश्च विशेषतः । युष्माकं कारणाद्विप्राः स्मरणं च मया कृतम्

Wika ni Śiva: “Ang mga ṛṣi ay laging karapat-dapat sambahin—at kayo, O mararangal na brāhmaṇa, lalo na. Tunay, dahil sa inyo kaya Ko muling inalaala ang bagay na ito.”

Verse 25

ममावस्था भवद्भिश्च ज्ञायते ह्युपकारिका । साधनीया विशेषेण लोकानां सिद्धिहेतवे

Ang aking kalagayan, na nalalaman na ninyo, ay tunay na kapaki-pakinabang. Dapat itong isagawa nang may natatanging pag-iingat, sapagkat nagiging sanhi ito ng espirituwal na katuparan (siddhi) para sa mga tao.

Verse 26

देवानां दुःखमुत्पन्नं ता रकात्सुदुरात्मनः । ब्रह्मणा च वरौ दत्तः किं करोमि दुरासदः

Mula sa masamang si Tāraka, sumibol ang malaking pagdurusa para sa mga deva. At yamang pinagkalooban siya ni Brahmā ng mga biyaya, ano pa ang magagawa ko laban sa isang napakahirap daigin?

Verse 27

मूर्तयोऽष्टौ च याः प्रोक्ता मदीयाः परमर्षयः । तास्सर्वा उपकाराय न तु स्वार्थाय तत्स्फुटम्

O mga dakilang rishi, ang walong anyong ipinahayag na Akin ay pawang para sa kapakinabangan ng mga nilalang; malinaw na hindi ito para sa pansariling layon.

Verse 28

तथा च कर्तुकामोहं विवाहं शिवया सह । तया वै सुतपस्तप्तं दुष्करं परमर्षिभिः

Kaya nga, sa pagnanais na maisakatuparan ang kasal kay Śivā, siya ay nagsagawa ng matinding tapasya—na mahirap kahit para sa pinakadakilang rishi—upang makamtan ang Panginoong Śiva.

Verse 29

तस्यै परं फलं देयमभीष्टं तद्धितावहम् । एतादृशः पणो मे हि भक्तानन्दप्रदः स्फुटम्

Sa kanya, dapat ngang ipagkaloob ang pinakamataas na bunga—ang minimithing biyaya na nagdudulot ng tunay na kapakanan. Sapagkat ganito ang Aking panata, malinaw: Ako’y nagbibigay ng kagalakan sa Aking mga deboto.

Verse 30

पार्वतीवचनाद्भिक्षुरूपो यातो गिरेर्गृहम् । अहं पावितवान्कालीं यतो लीलाविशारदः

Sa pakiusap ni Pārvatī, nagtungo Ako sa tahanan sa bundok sa anyo ng isang pulubing asceta. Palibhasa’y bihasa sa banal na līlā, pinabanal Ko si Kālī.

Verse 31

मां ज्ञात्वा तौ परं ब्रह्म दम्पती परभक्तितः । दातुकामावभूतां च स्वसुतां वेदरीतितः

Nang makilala nila ako bilang Kataas-taasang Brahman, ang mag-asawang iyon—sa sukdulang debosyon—ay nagkaroon ng hangaring ipakasal ang sarili nilang anak na babae, ayon sa tuntunin ng Veda.

Verse 32

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायान्तृतीये पार्वतीखण्डे सप्तर्ष्यागमनवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, sa ikatlong dibisyon, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-32 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagdating ng Pitong Pantas.”

Verse 33

तच्छ्रुत्वा तौ सुनिर्विण्णो तद्धीनौ संबभूवतुः । स्वकन्यां नेच्छतो दातुं मह्यं हि मुनयोऽधुना

Nang marinig iyon, ang dalawa ay lubhang nanlumo at napasa kawalang-kaya. “Tunay nga, ngayon ay ayaw na ng mga muni na ibigay sa akin ang sarili nilang anak na babae,” (naisip nila).

Verse 34

तस्माद्भवन्तो गच्छन्तु हिमाचलगृहं ध्रुवम् । तत्र गत्वा गिरिवरं तत्पत्नीञ्च प्रबोधय

Kaya nga, kayong lahat ay tiyak na magtungo sa tahanan ni Himācala. Pagdating doon, gisingin—ipabatid at pukawin—ang marangal na hari ng mga bundok at ang kanyang asawa.

Verse 35

कथनीयं प्रयत्नेन वचनं वेदसम्मितम् । सर्वथा करणीयन्तद्यथा स्यात्कार्य्यमुत्तमम्

Dapat magsalita nang may taimtim na pagsisikap ng mga salitang kaayon ng mga Veda; at ang aral na iyon ay dapat isabuhay sa lahat ng paraan, upang ang nilalayong gawain ay maging pinakadakila at pinakamainam.

Verse 36

उद्वाहं कर्तुमिच्छामि तत्पुत्र्या सह सत्तमाः । स्वीकृतस्त द्विवाहो मे वरो दत्तश्च तादृशः

“O pinakamainam sa mga mararangal, nais kong ganapin ang kasal sa kaniyang anak na babae. Para sa akin, tinanggap ang isang pag-aasawang may dalawang anyo, at ipinagkaloob din ang biyayang gayon ding uri.”

Verse 37

अत्र किं बहुनोक्तेन बोधनीयो हिमालयः । तथा मेना च बोद्धव्या देवानां स्याद्धितं यथा

Ano pa ang kailangan ng maraming salita rito? Dapat turuang maigi si Himālaya, at gayundin ipaintindi kay Menā, upang matiyak ang kapakanan ng mga deva.

Verse 38

भवद्भिः कल्पितो यो वै विधिस्स्यादधिकस्ततः । भवताञ्चैव कार्य्यं तु भवन्तः कार्य्यभागिनः

“Anumang pamamaraan na inyong binuo ay tunay na higit na mainam kaysa iba. At ang gawaing ito ay dapat din ninyong isakatuparan, sapagkat kayo ang may karapatang makibahagi at maging kabahagi sa ritwal.”

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा मुनयस्तेऽमलाशयाः । आनन्दं लेभिरे सर्वे प्रभुणानुग्रहीकृताः

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang mga pantas na dalisay ang puso ay napuspos ng kagalakang banal, sapagkat pinagpala sila ng biyaya ng Panginoon.

Verse 40

वयं धन्या अभूवंश्च कृतकृत्याश्च सर्वथा । वंद्या याताश्च सर्वेषां पूजनीया विशेषतः

“Tunay ngang pinagpala na kami, at sa lahat ng paraan ay natupad ang aming layon. Kami’y naging karapat-dapat igalang ng lahat—at lalo pang nararapat sambahin.”

Verse 41

ब्रह्मणा विष्णुना यो वै वन्द्यस्सर्वार्थसाधकः । सोस्मान्प्रेषयते प्रेष्यान्कार्ये लोकसुखावहे

Siya na sinasamba maging nina Brahmā at Viṣṇu, ang tumutupad sa lahat ng marapat na layon—Siya ang nagsusugo sa amin, bilang Kanyang mga lingkod, upang gampanan ang gawaing nagdudulot ng kapakanan at ligaya sa daigdig.

Verse 42

अयं वै जगतां स्वामी पिता सा जननी मता । अयं युक्तश्च सम्बन्धो वर्द्धतां चन्द्रवत्सदा

Siya nga ang Panginoon ng mga daigdig—ang Ama; at siya naman ay kinikilalang Ina. Nawa’y ang angkop at matuwid na ugnayang ito sa pagitan nila ay laging umunlad, lumalago gaya ng buwan sa paglalaki nito.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ह्यृषयो दिव्या नमस्कृत्य शिवं तदा । गता आकाशमार्गेण यत्रास्ति हिमवत्पुरम्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, ang mga banal na rishi ay yumukod at nag-alay ng pagpupugay kay Panginoong Śiva; saka sila naglakbay sa landas ng kalangitan patungo sa lungsod ni Himavān (Himalaya), kung saan iyon naroroon.

Verse 44

दृष्ट्वा तां च पुरं दिव्या मृषयस्तेऽतिविस्मिताः । वर्णयन्तश्च स्वं पुण्यमब्रुवन्वै परस्परम्

Nang makita nila ang banal na lungsod na iyon, ang mga rishi ay lubhang namangha. Habang isinasalaysay sa isa’t isa ang kani-kanilang mga kabutihang nagdulot ng bisa, sila’y nag-usap-usap sa kanilang pagitan.

Verse 45

ऋषय ऊचुः । पुण्यवन्तो वयं धन्या दृष्ट्वैतद्धिमव त्पुरम् । यस्मादेवंविधे कार्य्ये शिवेनैव नियोजिताः

Wika ng mga rishi: “Tunay kaming may kabanalan at pinagpala, sapagkat nasilayan namin ang lungsod ni Himavat. Sapagkat sa ganitong banal na gawain, kami ay itinalaga mismo ni Śiva.”

Verse 46

अलकायाश्च स्वर्गाच्च भोगवत्यास्तथा पुनः । विशेषेणामरावत्या दृश्य ते पुरमुत्तमम्

Kahit ihambing sa Alakā, sa mismong Svarga, at muli sa Bhogavatī—lalo na sa Amarāvatī—ang iyong kataas-taasang lungsod ay nakikitang humihigit sa kanilang lahat.

Verse 47

सुगृहाणि सुरम्याणि स्फटिकैर्विविधैर्वरैः । मणिभिर्वा विचित्राणि रचितान्यङ्गणानि च

May mga tahanang mararangal, lubhang kaaya-aya, na yari sa sari-saring napakahusay na kristal; at may mga looban din na kahanga-hangang ginawa, pinalamutian ng mga hiyas na iba-iba ang kislap.

Verse 48

सूर्यकान्ताश्च मणयश्चन्द्रकान्तास्तथैव च । गृहे गृहे विचित्राश्च वृक्षात्स्वर्गसमुद्भवाः

Mayroon ding mga hiyas na sūryakānta at gayundin ang mga hiyas na candrakānta; sa bawat bahay ay may mga kababalaghang kayamanang makukulay—isinilang sa langit—na sumibol mula sa punong iyon.

Verse 49

तोरणानां तथा लक्ष्मीर्दृश्यते च गृहेगृहे । विविधानि विचित्राणि शुकहंसैर्विमानकैः

Sa bawat bahay ay nasisilayan ang mapalad na ningning ng mga torana na tarangkahan; at may sari-saring kamangha-manghang vimāna sa himpapawid, pinalamutian ng anyo ng mga loro at mga sisne.

Verse 50

वितानानि विचित्राणि चैलवत्तोरणैस्सह । जलाशयान्यनेकानि दीर्घिका विविधाः स्थिताः

May maraming kahanga-hangang mga bubong na tolda, kasama ang mga palamuting tila telang nakabigkis at mga tarangkahang torana; at naroon din ang maraming imbakan ng tubig—mahahabang lawa at sari-saring palaisdaan at tangke—na nakahanay sa iba’t ibang dako.

Verse 51

उद्यानानि विचित्राणि प्रसन्नैः पूजितान्यथ । नराश्च देवतास्सर्वे स्त्रियश्चाप्सरसस्तथा

Pagkaraan, naroon ang mga harding kahanga-hanga at sari-saring kulay, na sinasamba nang may masayang puso; at naroon ang mga tao, ang lahat ng mga diyos, at mga babae rin—maging ang mga Apsarā—na naroroon sa banal na tanawing iyon.

Verse 52

कर्मभूमौ याज्ञिकाश्च पौराणास्स्वर्गकाम्यया । कुर्वन्ति ते वृथा सर्वे विहाय हिमवत्पुरम्

Sa lupain ng gawa (karma), ang mga nagsasagawa ng yajña at ang mga bumibigkas ng Purāṇa—dahil sa pagnanais sa langit—ay gumagawa nang walang saysay, kung tatalikuran nila ang lungsod ni Himavat, ang banal na tahanan nina Pārvatī at Śiva.

Verse 53

यावन्न दृष्टमेतच्च तावत्स्वर्गपरा नराः । दृष्ट्रमेतद्यदा विप्राः किं स्वर्गेण प्रयोजनम्

Hangga’t hindi pa tuwirang natatanaw ang katotohanang ito (ang kataas-taasang Śiva), nananatiling nakatuon ang mga tao sa langit. Ngunit kapag ito’y tunay nang nakita, O mga brāhmaṇa, ano pa ang silbi ng langit?

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्येवमृषिवर्य्यास्ते वर्णयन्तः पुरश्च तत् । गता हैमालयं सर्वे गृहं सर्वसमृद्धिमत्

Wika ni Brahmā: “Gayon nga, ang mga pinakadakilang ṛṣi—habang nagpapatuloy sa unahan—ay nagsasalaysay ng bagay na iyon; at pagkatapos, silang lahat ay nagtungo sa Himalaya, sa isang tahanang puspos ng lahat ng kasaganaan.”

Verse 55

तान्द्रष्ट्वा सूर्यसंकाशान् हिमवान्विस्मितोऽब्रवीत् । दूरादाकाशमार्गस्थान्मुनीन्सप्त सुतेजसः

Nang makita niya ang mga muni—nagniningning na tila araw—si Himavān ay namangha at nagsalita. Mula sa malayo, nakita niya ang pitong mananapâ na maningning, nakatindig sa landas ng kalangitan.

Verse 56

हिमवानुवाच । सप्तैते सूर्य्यसंकाशाः समायांति मदन्तिके । पूजा कार्य्या प्रयत्नेन मुनीनां च मयाधुना

Sinabi ni Himavān: “Ang pitong ito na nagniningning na tila araw ay papalapit sa aking harapan. Kaya ngayon ay buong pagsisikap kong isasagawa ang pagsamba at pag-aalay para sa mga muni.”

Verse 57

वयं धन्या गृहस्थाश्च सर्वेषां सुखदायिनः । येषां गृहे समायान्ति महात्मानो यदीदृशाः

Tunay na pinagpala kaming mga maybahay, na nagiging pinagmumulan ng kagalakan para sa lahat; sapagkat sa aming tahanan dumarating ang mga dakilang banal na may marangal na diwa na tulad nila.

Verse 58

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे चैवाकाशादेत्य भुवि स्थितान् । सन्मुखे हिमवान्दृष्ट्वा ययौ मानपुरस्सरम्

Sinabi ni Brahmā: Noon din, bumaba siya mula sa langit at lumapit sa mga nakatayo sa lupa; at nang makita si Himavān sa harap niya, siya’y sumulong, inilagay si Himavān sa pinakapangunang dako bilang nararapat na paggalang.

Verse 59

कृतांजलिर्नतस्कन्धः सप्तर्षीन्सुप्रणम्य सः । पूजां चकार तेषां वै बहुमानपुरस्सरम्

Magkasanib ang mga palad at nakayuko ang mga balikat, taimtim niyang sinamba at nagbigay-galang sa Pitong Ṛṣi. Pagkaraan, inuuna ang paggalang, isinagawa niya ang pagsamba at pag-aalay para sa kanila nang may dakilang paggalang.

Verse 60

हितास्सप्तर्षयस्ते च हिमवन्तन्नगेश्वरम् । गृहीत्वोचुः प्रसन्नास्या वचनं मङ्गलालयम्

Pagkatapos, ang pitong Rishi na may mabuting kalooban ay humawak kay Himavān—panginoon ng mga bundok—at may payapang mukha ay nagsalita sa kanya ng mga salitang tahanan ng pagpapala.

Verse 61

यथाग्रतश्च तान्कृत्वा धन्या मम गृहाश्रमः । इत्युक्त्वासनमानीय ददौ भक्तिपुरस्सरम्

“Nang mailagay ko sila nang wasto sa unahan, tunay na pinagpala ang aking buhay sa tahanan.” Pagkasabi nito, nagdala siya ng upuan at inihandog iyon nang may debosyon bilang unang udyok ng puso.

Verse 62

आसनेषूपविष्टेषु तदाज्ञप्तस्स्वयं स्थितः । उवाच हिमवांस्तत्र मुनीञ्ज्योतिर्मयास्तदा

Nang makaupo na ang mga pantas sa kanilang mga upuan, si Himavān—na nakatayo roon ayon sa ipinag-utos—ay nagsalita sa mga muni na nagniningning sa liwanag ng espiritu.

Verse 63

हिमालय उवाच । धन्यो हि कृतकृत्योहं सफलं जीवित मम । लोकेषु दर्शनीयोहं बहुतीर्थसमो मतः

Sinabi ni Himālaya: “Tunay na ako’y pinagpala; natupad na ang aking tungkulin at naging mabunga ang aking buhay. Sa mga daigdig, ako’y karapat-dapat pagmasdan, at itinuturing na kapantay ng maraming banal na pook-paglalakbay.”

Verse 64

यस्माद्भवन्तो मद्गेहमागता विष्णुरूपिणः । पूर्णानां भवतां कार्य्यं कृपणानां गृहेषु किम्

Yamang kayo’y dumating sa aking tahanan sa anyo ni Viṣṇu, ano pa ang inyong pakay—kayong ganap sa inyong sarili—sa mga bahay ng mga dukha at nangangailangan na gaya namin?

Verse 65

तथापि किञ्चित्कार्यं च सदृशं सेवकस्य मे । कथनीयं सुदयया सफलं स्याज्जनुर्मम

Gayunman, may natitira pang gawain na nararapat sa akin bilang Iyong lingkod. Sa habag, ipahayag Mo kung ano iyon, upang ang aking pagsilang ay maging mabunga.

Frequently Asked Questions

Menā reacts to a brāhmaṇa’s sectarian slander of Śiva and refuses the match; meanwhile Śiva, in separation, summons seven ṛṣis and Arundhatī arrives—setting up a sage-mediated resolution.

The episode encodes a Śaiva ethic: truth about Śiva is not determined by social rumor; reliable knowledge is sought via realized authorities (ṛṣis), while separation (viraha) becomes a transformative force moving the plot toward divine union.

Śiva appears as Śambhu/Hara/Rudra (the ascetic-lord engaged in japa yet responsive to sage counsel), and Arundhatī is presented as siddhi-like—an emblem of auspicious spiritual attainment accompanying the sages.