पार्वत्याः तपः-परीक्षा (Śiva Tests Pārvatī’s Austerity)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु स्वं लोकं शंकरः स्वयम् । परीक्षितुं तपो देव्या ऐच्छत्सूतिकरः प्रभुः

Wika ni Brahmā: Nang makaalis na ang mga pantas na iyon patungo sa kani-kanilang daigdig, si Śaṅkara mismo—ang Panginoong naghahatid ng mapalad na bunga—ay nagnasang subukin ang pag-aayuno at pagninilay ng Diyosa.

Verse 2

परीक्षा छद्मना शंभुर्द्रष्टुं तां तुष्टमानसः । जाटिलं रूपमास्थाय स ययौ पार्वतीवनम्

Upang subukin siya—ngunit may lihim na layon—si Śambhu, na nalulugod ang puso at nagnanais siyang makita, ay nag-anyong isang ermitanyong may buhol-buhol na buhok at nagtungo sa gubat-luntiang pook ni Pārvatī.

Verse 3

अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा । प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दंडी छत्री बभूव सः

Isinuot niya ang katawan ng isang lubhang matandang brāhmaṇa, nagniningning sa sariling tejas; naglalagablab ang isip sa layon at galak; at siya’y nagpakita na may hawak na tungkod at payong.

Verse 4

तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम् । वेदिकोपरि शुद्धां तां शिवामिव विधोः कलाम्

Doon ay nakita niya ang Diyosa na nakatayo, napalilibutan ng kanyang mga kasama—dalisay at maningning sa ibabaw ng altar—wari’y si Śivā mismo, kagandahan na tulad ng isang hibla ng buwan.

Verse 5

शंभु निरीक्ष्य तां देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । उपकंठं ययौ प्रीत्या तदाऽसौ भक्तवत्सलः

Nang masdan ni Śambhu ang Diyosa, siya—na nag-anyong brahmacārin (asetang mapagpigil)—ay lumapit nang may galak, sapagkat siya’y laging mahabagin at mapagmahal sa mga deboto.

Verse 6

आगतं तं तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् । अपूजयच्छिवा देवी सर्वपूजोपहारकैः

Nang sandaling iyon, nang makita ni Diyosa Śivā (Pārvatī) ang brāhmaṇa na dumating, na may kamangha-manghang ningning, pinarangalan niya ito sa lahat ng uri ng pagsamba at sa lahat ng karaniwang handog.

Verse 7

सुसत्कृतं संविधाभिः पूजितं परया मुदा । पार्वती कुशलं प्रीत्या पप्रच्छ द्विजमादरात

Matapos siyang parangalan nang wasto at sambahin ayon sa itinakdang kagandahang-asal, ang brāhmaṇa ay tinanggap nang may dakilang galak. Pagkaraan, si Pārvatī, sa masuyong tuwa, ay magalang na nagtanong tungkol sa kanyang kalagayang mabuti.

Verse 8

पार्वत्युवाच । ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः । इदं वनं भासयसे वद वेदविदां वर

Wika ni Pārvatī: “Sino ka, at saan ka nagmula, na nag-anyong isang brahmacārin? Pinapaliwanag mo ang gubat na ito—magsalita, O pinakadakila sa mga nakaaalam ng Veda.”

Verse 9

विप्र उवाच । अहमिच्छाभिगामी च वृद्धो विप्रतनुस्सुधीः । तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः

Sumagot ang brāhmaṇa: “Ako’y nakalalakbay ayon sa aking nais; ako’y matanda, may anyong katawan ng isang brāhmaṇa at may matatag na pag-unawa. Ako’y isang tapasvī, nagbibigay-ginhawa sa iba, at tagapagkaloob ng tulong—walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 10

का त्वं कस्यासि तनया किमर्थ विजने वने । तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रपदैरपि

“Sino ka? Kaninong anak na babae ka? Sa anong layunin mo isinasagawa ang matinding tapas dito sa nag-iisang gubat—isang austeridad na mahirap gawin kahit ng mga muning may dakilang kaganapan?”

Verse 11

न बाला न च वृद्धासि तरुणी भासि शोभना । कथं पतिं विना तीक्ष्णं तपश्चरसि वै वने

Hindi ka bata at hindi ka rin matandang babae; nagliliwanag kang parang isang marikit na dalagang kabataan. Paano mo nagagawa, nang walang asawa, ang gayong matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas) dito sa gubat?

Verse 12

कि त्वं तपस्विनी भद्रे कस्यचित्सहचारिणी । तपस्वी स न पुष्णाति देवि त्वां च गतोऽन्यतः

O mapalad na binibini, ikaw ba’y isang babaeng asceta, o kaya’y kasama ng isang taong nagtatapa? O Diyosa, ang ascetang iyon ay hindi ka inaalagaan at lumisan na sa iba.

Verse 13

वद कस्य कुले जाता कः पिता तव का विधा । महासौभाग्यरूपा त्वं वृथा तव तपोरतिः

Sabihin mo—saang angkan ka isinilang? Sino ang iyong ama, at ano ang iyong kalagayan at paraan ng pamumuhay? Para kang sagisag ng dakilang pagpapala; kaya sa amin, wari’y di na kailangan ang iyong pagkahilig sa matinding tapas.

Verse 14

किं त्वं वेदप्रसूर्लक्ष्मीः किं सुरूपा सरस्वती । एतासु मध्ये का वा त्वं नाहं तर्कितुमुत्सहे

Ikaw ba si Lakṣmī, ang Ina ng mga Veda? O ikaw ba ang marikit na Sarasvatī? Sa gitna ng mga Diyosa, sino ka nga ba? Hindi ko mangahas na pag-isipan at pagtibayin.

Verse 15

पार्वत्युवाच । नाहं वेदप्रसूर्विप्र न लक्ष्मीश्च सरस्वती । अहं हिमाचलसुता सांप्रतं नाम पार्वती

Wika ni Pārvatī: “O brāhmaṇa, hindi ako ang Ina ng mga Veda, ni hindi ako si Lakṣmī o Sarasvatī. Ako ang anak na babae ni Himācala; sa ngayon, ang aking pangalan ay Pārvatī.”

Verse 16

पुरा दक्षसुता जाता सती नामान्यजन्मनि । योगेन त्यक्तदेहाऽहं यत्पित्रा निन्दितः पतिः

Noong unang kapanganakan, ako’y isinilang bilang Satī, anak na babae ni Dakṣa. Nang laitin ng aking ama ang aking asawa, sa kapangyarihan ng yoga ay iniwan ko ang katawang iyon.

Verse 17

अत्र जन्मनि संप्राप्तश्शिवोऽपि विधिवैभवात् । मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्य मन्मथं स जगाम ह

Sa mismong kapanganakang ito, maging si Śiva—sa makapangyarihang pasiya ng tadhana—ay isinantabi ako; at matapos gawing abo si Manmatha (Kāma), Siya’y lumisan.

Verse 18

प्रयाते शंकरे तापोद्विजिताहं पितुर्गृहात् । आगता तपसे विप्र सुदृढा स्वर्णदीतटे

Nang umalis na si Śaṅkara, ako—na ginugulo ng naglalagablab na sakit ng pagkalayo—ay lumisan mula sa bahay ng aking ama. O brāhmaṇa, matatag ang pasiya, dumating ako sa pampang ng ilog Svarṇadī upang magsagawa ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 19

कृत्वा तपः कठोरं च सुचिरं प्राणवल्लभम् । न प्राप्याग्नौ विविक्षन्ती त्वं दृष्ट्वा संस्थिता क्षणम्

Matapos mong isagawa ang mahigpit at mahabang tapas—na higit pang mahal kaysa sa sariling buhay—nang hindi mo makamtan ang ninanais, handa ka nang pumasok sa apoy; ngunit nang makita kita, ako’y napatigil at nanatiling nakatayo sandali.

Verse 20

गच्छ त्वं प्रविशाम्यग्नौ शिवेनांगीकृता न हि । यत्र यत्र जनुर्लप्स्ये वरिष्यामि शिवं वरम्

“Ikaw ay umalis na. Papasok ako sa apoy, sapagkat hindi pa ako tinanggap ni Śiva. Sa alinmang kapanganakan na aking makamtan, muli kong pipiliin si Śiva—ang Kataas-taasang Nobyo.”

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती वह्नौ तत्पुरः प्रविवेश सा । निषिध्यमाना पुरतो ब्राह्मणेन पुनः पुनः

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, si Pārvatī ay pumasok sa apoy sa harap niya mismo, kahit ang brāhmaṇa na nakatayo sa unahan ay paulit-ulit na pumipigil sa kanya.

Verse 22

वह्निप्रवेशं कुर्वत्याः पार्वत्यास्तत्प्रभावतः । बभूव तत्क्षणं सद्यो वह्नि श्चंदनपंकवत्

Nang pumasok si Pārvatī sa apoy, sa bisa ng kanyang banal na liwanag, sa mismong sandaling iyon ang apoy ay naging gaya ng malamig na pahid ng sandalwood—di nakapipinsala at nakaaaliw.

Verse 23

क्षणं तदंतरे स्थित्वा ह्युत्पतंती दिवं द्विजः । पुनः पप्रच्छ सहसा विहसन्सुतनुं शिवः

Matapos manatili roon sandali, ang dwija (brāhmaṇa) ay pumaimbulog patungo sa langit. Pagkaraan, si Panginoong Śiva, na nakangiti, ay biglang muling nagtanong sa dalagang may magandang pangangatawan.

Verse 24

द्विज उवाच । अहो तपस्ते किं भद्रे न बुद्धं किंचिदेव हि । न दग्धो वह्निना देहो न च प्राप्तं मनीषितम्

Sinabi ng brāhmaṇa: “Ay, mapalad na ginang! Anong uri ng tapas (pagpapakasakit-espirituwal) ito? Tunay na wala pang natatamo. Hindi nasunog ng apoy ang iyong katawan, at hindi rin naabot ang ninanais na layon.”

Verse 25

अतस्सत्यं निकामं वै वद देवि मनोरथम् । ममाग्रे विप्रवर्यस्य सर्वानंदप्रदस्य हि

Kaya nga, O Devī, sabihin mo ang katotohanan nang walang pagtatago at ipahayag ang nasa puso mong hangarin—sa harap ko at sa harap ng pinakadakilang brāhmaṇa na ito, na nagbibigay ng ganap na kagalakan.

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाजटिलसंवादो नाम षड्विंशोध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Rudra-saṃhitā, sa Ikatlong bahagi na tinatawag na Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-dalawampu’t anim na kabanata na pinamagatang “Ang Pag-uusap ni Panginoong Śiva at ng asetang Jaṭila.”

Verse 27

किमिच्छसि वरं देवि प्रष्टुमिच्छाम्यतः परम् । त्वय्येव तदसौ देवि फलं सर्वं प्रदृश्यते

“O Diyosa, anong biyaya ang ninanais mo? Nais ko pang magtanong. Sapagkat, O Devi, sa iyo lamang nahahayag ang bungang iyon—tunay, ang lahat ng bunga.”

Verse 28

परार्थे च तपश्चेद्वै तिष्ठेत्तु तप एव तत् । रत्नं हस्ते समादाय हित्वा काचस्तु संचितः

Kung ang pag-aayuno at pagninilay (tapas) ay ginagawa para sa kapakanan ng iba (ibig sabihin, para sa pakinabang sa daigdig o upang palugdan ang tao), nananatili lamang itong “tapas” na walang mataas na bunga; tulad ng may hawak na mahalagang hiyas ngunit itinatapon, at sa halip ay masinop na nagtitipon ng mga piraso ng salamin.

Verse 29

ईदृशं तव सौंदर्यं कथं व्यर्थीकृतं त्वया । हित्वा वस्त्राण्यनेकानि चर्मादि च धृतं त्वया

“Ganyan kaganda ang iyong anyo, paano mo ito ginawang parang walang saysay? Iniwan mo ang maraming mararangyang kasuotan, at sa halip ay nagsuot ng balat at mga katulad nito.”

Verse 30

तत्सर्वं कारणं ब्रूहि तपसस्त्वस्य सत्यतः । तच्छ्रुत्वा विप्रवर्योऽहं यथा हर्षमावाप्नुयाम्

Ihayag mo sa akin nang tapat ang ganap na dahilan ng iyong tapas (banal na pag-aayuno at pagninilay). Sa pagdinig nito, ako—ang pinakamainam sa mga dwija—ay makakamit ang tunay na galak at ligayang mula sa puso.

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टा तदा तेन सखीं प्रैरयताम्बिका । तन्मुखेनैव तत्सर्वं कथयामास सुव्रता

Wika ni Brahmā: Nang tanungin siya noon, hinimok ni Ambikā ang kanyang kasamang kaibigan. At sa pamamagitan mismo ng bibig nito, isinalaysay ng babaeng matatag sa banal na panata ang buong pangyayari.

Verse 32

तया च प्रेरिता तत्र पार्वत्या विजयाभिधा । प्राणप्रिया सुव्रतज्ञा सखी जटिलमब्रवीत्

Sa pag-uudyok ni Pārvatī roon, ang kaibigan niyang si Vijayā—minamahal na parang buhay at bihasa sa mga banal na panata—ay nagsalita kay Jaṭila.

Verse 33

सख्युवाच । शृणु साधो प्रवक्ष्यामि पार्वतीचरितं परम् । हेतुं च तपसस्सर्वं यदि त्वं श्रोतुमिच्छसि

Sabi ng kaibigan: “Makinig ka, O mabuting tao. Isasalaysay ko ang kataas-taasang salaysay tungkol kay Pārvatī, at ang buong dahilan ng kanyang tapas—kung nais mong pakinggan.”

Verse 34

सखा मे गिरिराजस्य सुतेयं हिमभूभृतः । ख्याता वै पार्वती नाम्ना सा कालीति च मेनका

“Ang Himalaya, ang hari ng mga bundok (Girirāja), ay kaibigan ko; at ang kanyang anak na babae ay siya ngang narito. Kilala siya sa pangalang Pārvatī; at si Menakā (kanyang ina) ay tinatawag din siyang Kālī.”

Verse 35

ऊढेयं न च केनापि न वाञ्छति शिवात्परम् । त्रीणि वर्षसहस्राणि तपश्चरणसाधिनी

Hindi siya dapat ipakasal kaninuman, sapagkat wala siyang ninanais na higit pa kay Śiva. Matatag sa pagsasagawa ng tapas (pagpapakasakit-ascetiko), nagsagawa siya ng penitensiya sa loob ng tatlong libong taon.

Verse 36

तदर्थं मेऽनया सख्या प्रारब्धं तप ईदृशम् । तदत्र कारणं वक्ष्ये शृणु साधो द्विजोत्तम

“Dahil sa layuning iyon, kaibigan ko, sinimulan ko ang ganitong uri ng pag-aayuno at pagninilay (tapas). Ngayon ay sasabihin ko rito ang dahilan—makinig ka, O banal na tao, pinakamainam sa mga dwija.”

Verse 37

हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान् हरिं ब्रह्माणमेव च । पतिं पिनाकपाणिं वै प्राप्नुमिच्छति पार्वती

Isinantabi maging ang mga pangunahing diyos—si Indra at ang iba pa—kasama si Hari (Viṣṇu) at si Brahmā, ninanais ni Pārvatī na makamtan bilang asawa si Pinākapāṇi, ang Panginoong Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka.

Verse 38

इयं सखी मदीया वै वृक्षानारोप यत्पुरा । तेषु सर्वेषु संजातं फलपुष्पादिकं द्विज

“Ang kasama kong ito, tunay nga, ay matagal nang nagtanim ng mga punong iyon. O dwija, sa lahat ng iyon ay sumibol na ang mga bunga, mga bulaklak, at iba pang katulad.”

Verse 39

रूपसार्थाय जनककुलालंकरणाय च । समुद्दिश्य महेशानं कामस्यानुग्रहाय च

Upang makamtan ang ganap na kagandahan at maging palamuti ng angkan ng kanyang ama, kanyang pinagnilayan si Maheśāna (Panginoong Śiva)—at gayundin, upang ipagkaloob ang biyaya kay Kāma, ang diyos ng pagnanasa.

Verse 40

मत्सखी नारदोपदेशात्तपस्तपति दारुणम् । मनोरथः कुतस्तस्या न फलिष्यति तापस

O mapag-aske, ang aking kaibigang kasama—sa turo ni Nārada—ay nagsasagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay. Paano hindi mamumunga ang kanyang banal na hangarin?

Verse 41

यत्ते पृष्टं द्विजश्रेष्ठ मत्सख्या मनसीप्सितम् । मया ख्यातं च तत्प्रीत्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang iyong itinanong—ang ninanais ng aking kaibigan sa puso—ay ipinaliwanag ko nang may galak at pag-ibig. Ano pa ang nais mong marinig?

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा विजयाया यथार्थतः । मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्

Wika ni Brahmā: O pantas, nang marinig niya nang wasto ang mga salita ni Vijaya, ang Rudra na may buhol-buhol na buhok ay ngumiti at saka sumagot.

Verse 43

जटिल उवाच । सख्येदं कथितं तत्र परिहासोनुमीयते । यथार्थं चेत्तदा देवी स्वमुखेनाभिभाषताम्

Sinabi ni Jaṭila: “Kaibigan, sa mga nasabi rito, wari’y biro lamang. Ngunit kung tunay nga, hayaang ang Diyosa mismo ang magsabi mula sa sarili niyang bibig.”

Verse 44

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते च तदा तेन जटिलेन द्विजन्मना । उवाच पार्वती देवी स्वमुखेनैव तं द्विजम्

Wika ni Brahmā: Nang masabi iyon ng brāhmaṇa na may buhol-buhol na buhok, ang Diyosa Pārvatī ay sumagot sa dalawang-ulit na isinilang na iyon sa sarili niyang pananalita.