कामप्रहारः — The Subduing of Kāma (Desire) / Kāma’s Assault and Its Futility

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाभाग किं जातं तदनंतरम् । कथय त्वं प्रसादेन तां कथां पापनाशिनीम्

Wika ni Nārada: “O Brahmā, O Vidhātā, pinagpalang dakila—ano ang nangyari pagkaraan niyon? Sa iyong biyaya, isalaysay mo sa akin ang kuwentong yaon na pumupuksa sa kasalanan.”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । श्रूयतां सा कथा तात यज्जातं तदनंतरम् । तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि शिवलीलां मुदावहाम्

Sabi ni Brahmā: “Mahal kong anak, pakinggan mo ang salaysay ng nangyari kaagad pagkatapos niyon. Dahil sa aking pagmamahal sa iyo, isasalaysay ko ang śiva-līlā, ang banal na paglalaro ni Panginoong Śiva na nagdudulot ng galak.”

Verse 3

धैर्यस्य व्यसनं दृष्ट्वा महायोगी महेश्वरः । विचिंतितं मनस्येवं विस्मितोऽतिततः परम्

Nang makita na maging ang katatagan ng loob (dhairya) ay napasailalim sa kapighatian, ang Mahāyogī na si Maheśvara ay nagmuni-muni sa kalooban; sa kanyang puso’y nag-isip siya nang gayon, at namangha nang di masukat.

Verse 4

शिव उवाच । किमु विघ्नाः समुत्पन्नाः कुर्वतस्तप उत्तमम् । केन मे विकृतं चित्तं कृतमत्र कुकर्मिणा

Wika ni Śiva: “Bakit nagsilitaw ang mga hadlang (vighna) habang isinasagawa Ko ang kataas-taasang tapas? Kanino—saang masamang gumawa rito—nabagabag at nagulo ang Aking isipan?”

Verse 5

कुवर्णनं मया प्रीत्या परस्त्र्युपरि वै कृतम् । जातो धर्मविरोधोऽत्र श्रुतिसीमा विलंघिता

Dahil sa pagkapit ng pag-ibig, nagsalita ako nang di nararapat tungkol sa asawa ng iba. Dahil dito, sumalungat ito sa dharma, at nalampasan ang hanggahang itinakda ng śruti.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । विचिंत्येत्थं महायोगी परमेशस्सतां गतिः । दिशो विलोकयामास परितश्शंकितस्तदा

Sinabi ni Brahmā: Pagkaraang magnilay nang gayon, ang Dakilang Yogī—si Parameśvara, ang sukdulang kanlungan at hantungan ng mga matuwid—ay tumingin sa lahat ng dako, sa paligid, na may pangambang bumabalot sa puso.

Verse 7

वामभागे स्थितं कामं ददर्शाकृष्टबाणकम् । स्वशरं क्षेप्तुकामं हि गर्वितं मूढचेतसम्

Pagdaka’y nakita niya si Kāma na nakatayo sa kaliwa, nakahila na ang palaso—sabik na pakawalan ang sariling punglo, palalo at nalilinlang ang isip.

Verse 8

तं दृष्ट्वा तादृशं कामं गिरीशस्य परात्मनः । संजातः क्रोधसंमर्दस्तत्क्षणादपि नारद

O Nārada, nang makita ang gayong Kāma laban kay Girīśa—si Śiva, ang Kataas-taasang Sarili—sa mismong sandaling iyon ay sumiklab ang isang dumadagundong na poot na tila dumudurog.

Verse 9

कामः स्थितोऽन्तरिक्षे स धृत्वा तत्सशरं धनुः । चिक्षेपास्त्रं दुर्निवारममोघं शंकरे मुने

O pantas, si Kāma na nasa himpapawid ay humawak ng busog at palaso, at inihagis ang sandatang mahirap hadlangan at di nagkakamali, patungo kay Śaṅkara, ang Panginoong Śiva.

Verse 10

बभूवामोघमस्त्रं तु मोघं तत्परमात्मनि । समशाम्यत्ततस्तस्मिन्संकुद्धे परमेश्वरे

Ang sandatang banal na di kailanman pumapalya ay naging walang saysay sa harap ng Kataas-taasang Sarili. Pagkaraan, ito’y humupa at napatahimik, sapagkat ang Parameśvara roon ay naglalagablab sa poot.

Verse 11

मोघीभूते शिवे स्वेस्त्रे भयमापाशु मन्मथः । चकंपे च पुरः स्थित्वा दृष्ट्वा मृत्युंजयं प्रभुम्

Nang ang sarili niyang sandata laban kay Śiva ay lubusang naging walang bisa, si Manmatha (Kāma) ay agad sinaklot ng takot; at nakatayo sa harap Niya, siya’y nanginig sa pagkakita sa Panginoong Mṛtyuñjaya—ang Manlulupig sa Kamatayan.

Verse 12

सस्मार त्रिदशान्सर्वान्शक्रादीन्भयविह्वलः । स स्मरो मुनिशार्दूल स्वप्रयासे निरर्थके

Nanginig sa takot, inalala ni Smara (Kāma) ang lahat ng mga deva—mula kay Śakra (Indra). O tigre sa mga pantas, ang sarili niyang pagsisikap ay nauwi sa kawalang-saysay.

Verse 13

कामेन सुस्मृता देवाश्शक्राद्यास्ते मुनीश्वर । आययुः सकलास्ते हि शंभुं नत्वा च तुष्टुवुः

O pinakadakilang pantas, nang sila’y matawag nang wasto ni Kāma, ang lahat ng mga deva—mula kay Śakra (Indra)—ay nagsidating na magkakasama. Yumukod sila kay Śambhu at saka Siya pinuri sa mga himno.

Verse 14

स्तुतिं कुर्वत्सु देवेषु कुद्धस्याति हरस्य हि । तृतीयात्तस्य नेत्राद्वै निस्ससार ततो महान्

Habang ang mga diyos ay umaawit ng mga himno ng papuri, si Hari (Viṣṇu) ay nag-alab sa matinding poot. Pagkaraan, mula sa kaniyang ikatlong mata ay sumambulat ang isang makapangyarihang nilalang na dakila.

Verse 15

ललाट मध्यगात्तस्मात्सवह्निर्द्रुतसम्भवः । जज्वालोर्द्ध्वशिखो दीप्तः प्रलयाग्निसमप्रभः

Mula sa gitna ng kanyang noo, biglang sumiklab ang apoy. Naglalagablab, ang mga liyab ay umaakyat paitaas at kumikislap na tulad ng apoy ng pralaya, inihahayag ang nakapanghihilakbot na kapangyarihan ng banal na kalooban ni Śiva.

Verse 16

उत्पत्य गगने तूर्णं निष्पत्य धरणी तले । भ्रामंभ्रामं स्वपरितः पपात मेदनीं परि

Mabilis itong pumaimbulog sa langit at saka sumubsob sa ibabaw ng lupa. Paikot-ikot itong umiinog sa sarili nang paulit-ulit, at bumagsak na umiikot sa ibabaw ng daigdig.

Verse 17

भस्मसात्कृतवान्साधो मदनं तावदेव हि । यावच्च मरुतां वाचः क्षम्यतां क्षम्यतामिति

O banal na nilalang, tunay ngang ginawa mong abo si Kāma (Madana), at iyon ay tumagal lamang habang naririnig ang tinig ng mga Marut: “Patawarin, patawarin!”

Verse 18

हते तस्मिन्स्मरे वीरे देव दुःखमुपागताः । रुरुदुर्विह्वलाश्चातिक्रोशतः किमभूदिति

Nang mapatay ang bayaning si Kāma (Smara), nabalot ng dalamhati ang mga diyos. Litong-lito, sila’y umiyak at sumigaw nang paulit-ulit: “Ano ang nangyari—paano ito nangyari?”

Verse 19

श्वेतांगा विकृतात्मा च गिरिराजसुता तदा । जगाम मंदिरं स्वं च समादाय सखीजनम्

Pagkaraan, ang anak na babae ng Hari ng Bundok—maputla ang katawan at nababagabag ang loob—ay nagbalik sa sarili niyang palasyo, kasama ang kanyang pangkat ng mga dalagang kasama.

Verse 20

क्षणमात्रं रतिस्तत्र विसंज्ञा साभवत्तदा । भर्तृमृत्युजदुःखेन पतिता सा मृता इव

Sa isang saglit, si Rati roon ay nawalan ng malay. Tinamaan ng dalamhating dulot ng pagkamatay ng kanyang asawa, siya’y bumagsak, waring patay na.

Verse 21

जातायां चैव संज्ञायां रतिरत्यंतविह्वला । विललाप तदा तत्रोच्चरंती विविधं वचः

Nang magbalik ang malay, si Rati—lubhang nabagabag—ay tumangis doon, sumisigaw ng sari-saring pananalita.

Verse 22

रतिरुवाच । किं करोमि क्व गच्छामि किं कृतं दैवतैरिह । मत्स्वामिनं समाहूय नाशयामासुरुद्धतम्

Sinabi ni Rati: “Ano ang gagawin ko? Saan ako tutungo? Ano ang ginawa rito ng mga diyos? Tinawag nila ang aking asawa at winasak siya—bagaman siya’y mapagmataas at kakila-kilabot.”

Verse 23

हा हा नाथ स्मर स्वामिन्प्राणप्रिय सुखप्रद । इदं तु किमभूदत्र हा हा प्रिय प्रियेति च

“Ay, ay—O Panginoon, Smara, aking ginoong asawa! Minamahal ng aking hininga, tagapagkaloob ng ligaya—ano ang nangyari rito? Ay, ay, aking sinta!” paulit-ulit niyang isinambit.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं विलपती सा तु वदंती बहुधा वचः । हस्तौ पादौ तदास्फाल्य केशानत्रोटयत्तदा

Wika ni Brahmā: Ganyan siya nanaghoy, nagsasalita ng sari-saring salita. Sa tindi ng dalamhati, hinampas niya ang kanyang mga kamay at paa, at noon din ay pinunit at hinila ang kanyang buhok.

Verse 25

तद्विलापं तदा श्रुत्वा तत्र सर्वे वनेचराः । अभवन्दुःखितास्सर्वे स्थावरा अपि नारद

Nang marinig noon ang panaghoy na iyon, ang lahat ng naninirahan sa gubat ay nalungkot. Maging ang mga di-nakakilos—mga puno at halaman—ay nabagabag, O Nārada.

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवाश्शक्रादयोऽखिलाः । रतिमूचुस्समाश्वास्य संस्मरंतो महेश्वरम्

Samantala, sa oras at pook na iyon, ang lahat ng mga deva—mula kay Śakra (Indra)—ay umaliw kay Rati at nagsalita sa kanya habang inaalala si Maheśvara (Panginoong Śiva).

Verse 27

देवा ऊचुः । किंचिद्भस्म गृहीत्वा तु रक्ष यत्नाद्भयं त्यज । जीवयिष्यति स स्वामी लप्स्यसे त्वं पुनः प्रियम्

Sinabi ng mga Deva: “Kumuha ka ng kaunting bhasma, ang banal na abo, at ingatan mo itong mabuti; iwaksi ang takot. Bubuhayin siya ng Panginoon, at muli mong makakamtan ang iyong minamahal.”

Verse 28

सुखदाता न कोप्यस्ति दुःखदाता न कश्चन । सर्वोऽपि स्वकृतं भुंक्ते देवाञ्शोचसि वै वृथा

Walang sinuman ang tunay na nagbibigay ng ligaya, at wala ring nagbibigay ng dalamhati. Bawat nilalang ay tumatanggap ng bunga ng sariling gawa; kaya, O minamahal, walang saysay ang iyong pagdadalamhati para sa mga deva.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । इत्याश्वास्य रतिं देवास्सर्वे शिवमुपागताः । सुप्रसाद्य शिवं भक्त्या वचनं चेदमब्रुवन्

Wika ni Brahmā: Nang mapayapa nila si Rati sa gayon, ang lahat ng mga deva ay lumapit kay Panginoong Śiva. Matapos pasayahin si Śiva sa pamamagitan ng debosyon, sinabi nila ang mga salitang ito.

Verse 30

देवा ऊचुः । भगवञ्छ्रूयतोमेतद्वचनं नश्शुभं प्रभो । कृपां कृत्वा महेशान शरणागतवत्सल

Sinabi ng mga Deva: “O Mapalad na Panginoon, dinggin po ninyo ang aming mapalad na panawagan, O Guro. O Maheśāna—mahabagin sa mga dumudulog—maawa po kayo at ipagtanggol kami.”

Verse 31

सुविचारय सुप्रीत्या कृति कामस्य शंकर । कामेनैतत्कृतं यत्र न स्वार्थं तन्महेश्वर

O Śaṅkara, pag-isipan ninyo nang may payapang pag-unawa at may mabuting kalooban ang ginawa ni Kāma. Ang ginawa niyang ito ay hindi para sa sariling pakinabang, O Maheśvara.

Verse 32

दुष्टेन पीडितैर्देवैस्तारकेणाऽखिलैर्विभो । कर्म तत्कारितं नाथ नान्यथा विद्धि शंकर

O Panginoong sumasaklaw sa lahat! Ang lahat ng mga deva, na pinahihirapan ng masamang Tāraka, ang siyang nag-udyok na gawin ang gawaing ito. O Nātha, alamin ninyo na ganito nga at hindi iba, O Śaṅkara.

Verse 33

रतिरेकाकिनी देव विलापं दुःखिता सती । करोति गिरिश त्वं च तामाश्वासय सर्वदा

O Deva, si Satī na nag-iisa at nababalot ng dalamhati ay tumatangis sa pagdadalamhati. O Girīśa, lagi ninyo siyang aliwin at bigyan ng katiyakan.

Verse 34

संहारं कर्तुकामोऽसि क्रोधेनानेन शंकर । दैवतैस्सह सर्वेषां हतवांस्तं यदि स्मरम्

O Śaṅkara, sa mismong galit na ito ay wari’y nakatuon Ka sa paglipol. Kung naalaala Mo si Smara (Kāma), Ikaw sana ang pumatay sa kanya—at pati sa lahat ng mga diyos kasama niya.

Verse 35

दुःखं तस्या रतेर्दृष्ट्वा नष्टप्रायाश्च देवताः । तस्मात्त्वया च कर्त्तव्यं रत्याशोकापनोदनम्

Nang makita ang dalamhati ni Rati, ang mga diyos ay halos mapahamak. Kaya nararapat na kumilos Ka upang maalis ang pagdadalamhati ni Rati.

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां प्रसन्नो भगवाञ्छिवः । देवानां सकलानां च वचनं चेदमब्रवीत्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig Niya ang kanilang mga salita, ang Mapalad na Panginoong Śiva ay naging mahabagin; at sa lahat ng mga diyos ay sinabi Niya ang mga salitang ito bilang tugon.

Verse 37

शिव उवाच । देवाश्च ऋषयस्सर्वे मद्वचश्शृणुतादरात् । मत्कोपेन च यज्जातं तत्तथा नान्यथा भवत्

Sinabi ni Śiva: “O mga diyos at lahat ng mga ṛṣi, pakinggan ninyo nang may paggalang ang Aking mga salita. Anumang sumibol mula sa Aking poot ay mangyayari nang gayon nga—at hindi sa iba.”

Verse 38

अनंगस्तावदेव स्यात्कामो रतिपतिः प्रभुः । यावच्चावतरेत्कृष्णो धरण्यां रुक्मिणीपतिः

Kaya si Kāma—ang Walang Katawan (Ananga), ang panginoon ni Rati—ay mananatiling makapangyarihan, hanggang sa bumaba sa lupa si Kṛṣṇa, ang asawa ni Rukmiṇī.

Verse 39

द्वारकायां यदा स्थित्वा पुत्रानुत्पादयिष्यति । तदा कृष्णस्तु रुक्मिण्यां काममुत्पादयिष्यति

Kapag siya’y manirahan sa Dvārakā at magkaanak ng mga anak na lalaki, kung gayon si Kṛṣṇa nga ang magbabangon ng pagnanais ng supling sa puso ni Rukmiṇī.

Verse 40

प्रद्युम्ननाम तस्यैव भविष्यति न संशयः । जातमात्रं तु तं पुत्रं शंबरस्संहरिष्यति

Ang pangalan ng anak na iyon ay magiging “Pradyumna”—walang alinlangan. Ngunit pagkapanganak na pagkapanganak, aagawin siya ni Śambara at ipalalaho.

Verse 41

हृत्वा प्रास्य समुद्रं तं शंबरो दानवोत्तमः । मृतं ज्ञात्वा वृथा मूढो नगरं स्वं गमिष्यति

Pagkaagaw sa kanya at pagkatapon sa dagat, si Śambara—ang pinakadakila sa mga Dānava—ay iisiping patay na siya at, sa walang saysay at pagkahibang, babalik sa sarili niyang lungsod.

Verse 42

तावच्च नगरं तस्य रते स्थेयं यथासुखम् । तत्रैव स्वपतेः प्राप्तिः प्रद्युम्नस्य भविष्यति

Hanggang sa panahong iyon, manatili sa lungsod na iyon at mamuhay nang masaya ayon sa iyong nais. Doon din magaganap ang pagdating at pagkakamit mo sa sarili mong asawa—si Pradyumna—na tiyak na mangyayari.

Verse 43

तत्र कामो मिलित्वा तं हत्वा शम्बरमाहवे । भविष्यति सुखी देवाः प्रद्युम्नाख्यस्स्वकामिनीम्

Doon, si Kāma (ang diyos ng pag-ibig) ay makikipag-isa sa kanya at papatayin si Śambara sa labanan. Kung magkagayon, magsasaya ang mga deva, at si Pradyumna ay makakamit ang sarili niyang minamahal.

Verse 44

तदीयं चैव यद्द्रव्यं नीत्वा स नगरं पुनः । गमिष्यति तया सार्द्धं देवास्सत्यं वचो मम

Taglay ang lahat ng ari-ariang sa kanya, siya’y muling babalik sa lungsod; at kasama niya, siya’y aalis. O mga Deva, tunay ang aking salita.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचश्शंभोर्देवा ऊचुः प्रणम्य तम् । किंचिदुच्छ्वसिताश्चित्ते करौ बद्ध्वा नतांगकाः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig nila ang mga salita ni Śambhu, nagsalita ang mga diyos matapos yumukod sa Kanya. Bahagyang gumaan ang kanilang loob; nakapagdaup-palad at nakayukong katawan sa paggalang.

Verse 46

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । शीघ्रं जीवय कामं त्वं रक्ष प्राणान् रतेर्हर

Wika ng mga Deva: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, O Panginoon—karagatan ng habag! Mabilis na buhayin si Kāma, at ingatan ang hininga ng buhay ni Rati, O pumatay sa kanyang minamahal.”

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यामरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः । पुनर्बभाषे करुणासागरस्सकलेश्वरः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ng mga amara, nalugod ang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara. Pagkaraan, si Śiva—karagatan ng habag, Panginoon ng lahat—ay muling nagsalita.

Verse 48

शिव उवाच । हे देवास्सुप्रसन्नोऽस्मि जीवयिष्यामि चांतरे । कामः स मद्गणो भूत्वा विहरिष्यति नित्यशः

Wika ni Śiva: “O mga Deva, lubos Akong nalulugod. Sa takdang panahon ay bubuhayin Ko siya; at si Kāma, na magiging kabilang sa Aking mga gaṇa, ay maglilingkod at kikilos sa Aking harapan magpakailanman.”

Verse 49

नाख्येयमिदमाख्यानं कस्यचित्पुरतस्सुराः । गच्छत स्वस्थलं दुखं नाशयिष्यामि सर्वतः

O mga Deva, ang salaysay na ito ay hindi dapat ikuwento sa harap ng kung sinu-sino. Humayo kayo sa inyong ligtas na tahanan; lubos Kong aalisin ang pagdurusang ito sa lahat ng panig.

Verse 50

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे रुद्रो देवानां स्तुवतां तदा । सर्वे देवास्सुप्रस्सन्ना बभूवुर्गतविस्मयाः

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon, naglaho si Rudra sa paningin habang ang mga diyos ay umaawit ng mga himno ng papuri. Pagkaraan, ang lahat ng Deva ay naging lubhang payapa at nasiyahan, at napawi ang kanilang pagkamangha.

Verse 51

ततस्तां च समाश्वास्य रुद्रस्य वचने स्थिताः । उक्त्वा वचस्तदीयं च स्वं स्वं धाम ययुर्मुने

Pagkaraan, inaliw nila siya at nanatiling matatag sa utos ni Rudra. Matapos ding bigkasin ang mga salita niya, O pantas, sila’y umalis—bawat isa’y tumungo sa sariling tahanan.

Verse 52

कामपत्नी समादिष्टं नगरं सा गता तदा । प्रतीक्षमाणा तं कालं रुद्रादिष्टं मुनीश्वर

O pinakadakilang pantas, noon ang asawa ni Kāma ay nagtungo sa lungsod na itinuro sa kanya. Doon niya hinintay ang takdang panahon, ayon sa ipinag-utos ni Rudra.