Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 5

चाण्डालीसद्गतिवर्णनम् (Cāṇḍālī-sadgati-varṇanam) — “Account of the Cāṇḍālī’s Attainment of a Good Destiny”

Devanagari script

सा भर्तारमनुप्राप्य किंचित्कालं शुभव्रता । रेमे तेन द्विजश्रेष्ठा नवयौवनशालिनी

Transliteration

sā bhartāramanuprāpya kiṃcitkālaṃ śubhavratā | reme tena dvijaśreṣṭhā navayauvanaśālinī

Translation

Nang makapiling ang kanyang asawa, ang babaeng may mapalad na panata ay namuhay na masaya kasama niya sa loob ng ilang panahon. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, siya’y nagalak kasama niya, nagniningning sa sariwang sigla ng bagong kabataan.

Word by Word

• सा: she
• सा: कर्ता (कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भर्तारम्: husband
• भर्तारम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• अनुप्राप्य: having reached/attained
• अनुप्राप्य: पूर्वक्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्र + आप् (धातु) → अनुप्राप्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वान्त-समकक्ष), ल्यप्; पूर्वकालिक क्रिया (having reached)

• किंचित्: some
• किंचित्: विशेषण (परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (अव्यय/सर्वनाम)
• Form: अव्यय; परिमाण-निर्देश (indeclinable: some/a little)

• कालम्: time (for a while)
• कालम्: अत्यन्तसंयोग (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; काल-परिमाण (accusative of extent)

• शुभव्रता: of virtuous vows
• शुभव्रता: कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्या व्रतं शुभं सा)

• रेमे: enjoyed/dwelt happily
• रेमे: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; आत्मनेपद

• तेन: with him
• तेन: सहकारक (सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सह/करण (with him)

• द्विजश्रेष्ठा: best among the twice-born (lady)
• द्विजश्रेष्ठा: कर्ता-विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (द्विजेषु श्रेष्ठा)

• नवयौवनशालिनी: possessing fresh youth
• नवयौवनशालिनी: कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव + यौवन + शालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (नवेन यौवनेन शालिनी)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It affirms that dharmic conduct (śubha-vrata) sanctifies even ordinary household life; harmony with one’s rightful partner becomes a supportive ground for devotion and inner steadiness on the Shaiva path.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While not directly naming Linga worship, the verse reflects the Shiva Purana theme that Saguna Shiva’s grace supports dharma in all āśramas; a vow-filled life in the home can be aligned with regular Linga-pūjā and remembrance of Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is maintaining śubha-vrata—daily purity, truthful living, and steady devotion—supported by simple Shiva upāsanā such as japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and regular worship according to one’s capacity.