ब्राह्मणीमरणवर्णनम् (Account of the Brahmin Woman’s Death) — within Nandikeśvara-māhātmya

Verse 1

सूत उवाच । कालंजरे गिरौ दिव्ये नीलकण्ठो महेश्वरः । लिंगरूपस्सदा चैव भक्तानन्दप्रदः सदा

Sinabi ni Sūta: Sa banal na bundok na Kālañjara, nananahan magpakailanman si Mahādeva, ang Nīlakaṇṭha na bughaw ang lalamunan, sa anyo ng Liṅga, at walang humpay na nagkakaloob ng ligaya sa Kanyang mga deboto.

Verse 2

महिमा तस्य दिव्योस्ति श्रुतिस्मृतिप्रकीतितः । तीर्थं तदाख्यया तत्र स्नानात्पातकनाशकृत्

Ang kaluwalhatian nito ay tunay na banal, ipinahayag sa Śruti at Smṛti. Sa mismong lugar na iyon ay may sagradong tīrtha na may kaparehong pangalan; sa pagligo roon, napapawi ang mga kasalanan.

Verse 3

रेवातीरे यानि सन्ति शिवलिंगानि सुव्रताः । सर्वसौख्यकराणीह तेषां संख्या न विद्यते

O ikaw na may marangal na panata, ang mga Śiva-liṅga na nakatindig sa pampang ng ilog Revā ay nagkakaloob dito ng lahat ng mapalad na ligaya sa daigdig; ang bilang ng mga ito’y di nalalaman—hindi mabilang.

Verse 4

सा च रुद्रस्वरूपा हि दर्शनात्पापहारिका । तस्यां स्थिताश्च ये केचित्पाषाणाः शिवरूपिणः

Tunay ngang siya ay nasa mismong anyo ni Rudra; sa pagtanaw pa lamang sa kanya, napapawi ang mga kasalanan. At anumang mga batong nananatili roon ay may anyong Śiva rin—mga pagpapakita na taglay ang likas na kalikasan ni Śiva.

Verse 5

तथापि च प्रवक्ष्यामि यथान्यानि मुनीश्वराः । प्रधानशिवलिंगानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च

Gayunman, O mga panginoon sa hanay ng mga muni, ilalarawan ko ngayon nang sunod-sunod ang mga pangunahing Śiva-liṅga—yaong nagkakaloob ng bhukti (kaginhawahang makamundo) at mukti (kalayaan).

Verse 6

आर्तेश्वरसुनामा हि वर्तते पापहारकः । परमेश्वर इति ख्यातः सिंहेश्वर इति स्मृतः

Siya’y tunay na tanyag sa mapalad na pangalang Ārteśvara, ang Tagapag-alis ng kasalanan. Siya’y ipinagdiriwang bilang Parameśvara (Kataas-taasang Panginoon) at inaalala rin bilang Siṃheśvara.

Verse 7

शर्मेशश्च तथा चात्र कुमारेश्वर एव च । पुण्डरीकेश्वरः ख्यातो मण्डपेश्वर एव च

Narito rin ang mga banal na anyo: Śarmeśa, gayundin si Kumāreśvara; tanyag si Puṇḍarīkeśvara, at narito rin si Maṇḍapeśvara.

Verse 8

तीक्ष्णेशनामा तत्रासीद्दर्शनात्पापहारकः । धुंधुरेश्वरनामासीत्पापहा नर्मदातटे

Doon ay naroon ang isang Liṅga na tinatawag na Tīkṣṇeśa; sa pagtanaw pa lamang ay nag-aalis ng kasalanan. Sa pampang ng Narmadā ay naroon din ang (Liṅga) na tinatawag na Dhuṃdhureśvara, gayundin ay tagapaglipol ng kasalanan.

Verse 9

शूलेश्वर इति ख्यातस्तथा कुंभेश्वरः स्मृतः । कुबेरेश्वरनामापि तथा सोमेश्वरः स्मृतः

Siya ay tanyag bilang Śūleśvara, at inaalala rin bilang Kumbheśvara. Tinatawag din Siya na Kubereśvara, at inaalala rin bilang Someśvara.

Verse 10

नीलकण्ठो मंगलेशो मंगलायतनो महान् । महाकपीश्वरो देवः स्थापितो हि हनूमता

Ang Dakilang Panginoon—si Nīlakaṇṭha (asul ang lalamunan), si Maṅgaleśa (Panginoon ng pagpapala), at ang malawak na tahanan ng kabanalan—ay tunay na itinindig at ininluklok ni Hanumān bilang Mahākapīśvara.

Verse 11

ततश्च नंदिको देवो हत्याकोटिनिवारकः । सर्वकामार्थदश्चैव मोक्षदो हि प्रकीर्तित

Pagkaraan, si Nandī, ang banal na nilalang, ay ipinahahayag na tagapag-alis kahit ng napakaraming mabibigat na kasalanan; ipinagkakaloob niya ang lahat ng minimithing layon at bagay, at siya’y pinupuri rin bilang tagapagkaloob ng mokṣa, ang paglaya.

Verse 12

नन्दीकेशं च यश्चैव पूजयेत्परया मुदा । नित्यं तस्याखिला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः

Sinumang sumamba kay Nandīkeśa (Nandī) nang may sukdulang debosyon at masayang paggalang, araw-araw; sa kanya’y lilitaw nang walang patid ang lahat ng mga siddhi—walang pag-aalinlangan.

Verse 13

तत्र तीरे च यः स्नाति रेवायां मुनिसत्तमाः । तस्य कामाश्च सिध्यन्ति सर्वं पापं विनश्यति

O mga pinakadakilang rishi, sinumang maligo roon sa pampang ng Revā (Narmadā), matutupad ang kanyang mga karapat-dapat na hangarin, at mapapawi ang lahat ng kasalanan.

Verse 14

ऋषय ऊचुः । एवं तस्य च माहात्म्यं कथं तत्र महामते । नन्दिकेशस्य कृपया कथ्यतां च त्वयाधुना

Wika ng mga rishi: “O dakilang may isip, paano naitatag doon ang kaluwalhatian ng banal na pagpapakitang iyon sa ganitong paraan? Sa biyaya ni Nandikeśa, ipaliwanag mo sa amin ngayon.”

Verse 15

सूत उवाच । सम्यक्पृष्टं भवद्भिश्च कथयामि यथाश्रुतम् । शौनकाद्याश्च मुनयः सर्वे हि शृणुतादरात्

Wika ni Sūta: “Tama ang inyong pagtatanong; isasalaysay ko ito nang ayon sa aking narinig. O mga muni, simula kay Śaunaka—kayong lahat—makinig nang may taimtim na paggalang.”

Verse 16

पुरा युधिष्ठिरेणैव पृष्टश्च ऋषिसत्तमः । यथोवाच तथा वच्मि भवत्स्नेहानुसारतः

Noong una, ang pinakadakilang rishi ay tinanong mismo ni Yudhiṣṭhira. Gaya ng kanyang sinabi noon, gayon din ang aking sinasabi ngayon—dahil sa pag-ibig at malasakit ko sa inyo.

Verse 17

रेवायाः पश्चिमे तीरे कर्णिकी नाम वै पुरी । विराजते सुशोभाढ्या चतुर्वर्णसमाकुला

Sa kanlurang pampang ng Ilog Revā ay naroon ang lungsod na tinatawag na Karṇikī, nagliliwanag sa dakilang kagandahan at hitik sa mga tao ng apat na varṇa.

Verse 18

तत्र द्विजवरः कश्चिदुत्तस्य कुलसम्भवः । काश्यां गतश्च पुत्राभ्यामर्पयित्वा स्वपत्निकाम्

Doon ay may isang dakilang brāhmaṇa, isinilang sa angkan ni Utta. Siya’y nagtungo sa Kāśī matapos ipagkatiwala ang kanyang asawa sa kanyang dalawang anak na lalaki.

Verse 19

तत्रैव स मृतो विप्रः पुत्राभ्यां च श्रुतन्तदा । तदीयं चैव तत्कृत्यं चक्राते पुत्रकावुभौ

Doon din namatay ang brāhmaṇa; at nang magkagayon, narinig ito ng kanyang dalawang anak. Kaya isinagawa ng dalawang anak ang nararapat na mga ritwal ng libing para sa kanilang ama.

Verse 20

पत्नी च पालयामास पुत्रौ पुत्रहितैषिणी । पुत्रौ च वर्जयित्वा च विभक्तं वै धनं तया

At ang asawa, na may malasakit sa kapakanan ng mga anak, ay nagpalaki at nag-ingat sa dalawang anak na lalaki. Ngunit, isinantabi ang mga anak (hindi sila isinama), siya mismo ang nagbahagi ng yaman.

Verse 21

स्वीयं च रक्षितं किंचिद्धनं मरणहेतवे । ततश्च द्विजपत्नी हि कियत्कालं मृता च सा

At nagtabi siya ng kaunting sariling yaman para sa oras ng kamatayan (bilang laang para sa huling mga ritwal). Pagkaraan nito, ang asawa ng brāhmaṇa ay nanatiling patay sa loob ng ilang panahon.

Verse 22

कदाचित्क्रियमाणा सा विविधं पुण्यमाचरत् । न मृता दैवयोगेन द्विजपत्नी च सा द्विजाः

Minsan, habang nagaganap ang mga pangyayari, nagsagawa siya ng iba’t ibang gawaing may kabutihang-loob at mga mapagpalang pagsasagawa. Sa bisa ng tadhana, hindi siya namatay; ang asawa ng brāhmaṇa ay nanatiling buhay, O mga brāhmaṇa.

Verse 23

यदा प्राणान्न मुमुचे माता दैवात्तयोश्च सा । तद्दृष्ट्वा जननीकष्टं पुत्रकावूचतुस्तदा

Nang panahong iyon, dahil sa lakas ng tadhana, hindi pa binibitawan ng kanilang ina ang buhay. Nang makita ang matinding pagdurusa ng ina, nagsalita noon ang dalawang anak na lalaki.

Verse 24

पुत्रावूचतुः । किं न्यूनं विद्यते मातः कष्टं यद्विद्यते महत् । व्रियतां तदृतं प्रीत्या तदावां करवावहे

Sinabi ng dalawang anak: “Ina, ano ang kakulangan mo? Anong malaking paghihirap ang naririyan? Sabihin mo ang katotohanan nang may pag-ibig; iyon ay gagawin naming dalawa nang maluwag sa loob.”

Verse 25

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वोक्तं तया तत्र न्यूनं तु विद्यते बहु । तदेव क्रियते चेद्वै सुखेन मरणं भवेत्

Wika ni Sūta: Nang marinig ang sinabi niya roon, naunawaan na marami pa ang hindi ganap. Kung ang mismong aral na iyon ay tunay na isasagawa, maging ang kamatayan ay magiging mapayapa at magaan.

Verse 26

ज्येष्ठपुत्रश्च यस्तस्यास्तेनोक्तं कथ्यतान्त्वया । करिष्यामि तदेतद्धि तया च कथितन्तदा

“At sabihin mo rin sa akin ang sinabi ng kaniyang panganay na anak. Tunay, gagawin ko ang mismong iyon, sapagkat iyon din ang isinalaysay niya noong panahong iyon.”

Verse 27

द्विजपत्न्युवाच । शृणु पुत्र वचः प्रीत्या पुरासीन्मे मनः स्पृहा । काश्यां गंतुं तथा नासीदिदानीं म्रियते पुनः

Sinabi ng asawa ng brahmana: “Makinig ka, anak, sa aking mga salita nang may pag-ibig. Noon pa man ay may pananabik sa aking puso—na makapunta sa Kāśī—ngunit hindi natupad. Ngayon, ang pananabik na iyon ay muling bumabalik, na wari’y namatay at muling isinilang.”

Verse 28

ममास्थीनि त्वया पुत्र क्षेपणीयान्यतन्द्रितम् । गंगाजले शुभं तेद्य भविष्यति न संशयः

“Anak ko, huwag kang mag-antala; ilubog mo ang aking mga buto sa banal na tubig ng Gaṅgā. Sa pamamagitan nito, tiyak na darating sa iyo ang pagpapala ngayong araw—walang pag-aalinlangan.”

Verse 29

सूत उवाच । इत्युक्ते च तया मात्रा स ज्येष्ठतनयोब्रवीत् । मातरं मातृभक्तिस्तु सुव्रतां मरणोन्मुखीम्

Wika ni Sūta: Nang masabi iyon ng ina, sumagot ang panganay na anak sa kaniyang ina—yaong tapat sa tungkuling pang-ina, matatag sa mga panata, at ngayo’y nakaharap na sa kamatayan.

Verse 30

पुत्र उवाच । मातस्त्वया सुखेनैव प्राणास्त्याज्या न संशयः । तव कार्यं पुरा कृत्वा पश्चात्कार्यं मदीयकम्

Wika ng anak: “Ina, dapat mong iwan ang buhay nang payapa—walang alinlangan. Unahin mong tapusin ang iyong tungkulin; pagkatapos ay asikasuhin ang dapat gawin para sa akin.”

Verse 31

इति हस्ते जलं दत्त्वा यावत्पुत्रो गृहं गतः । तावत्सा च मृता तत्र हरस्मरणतत्परा

Kaya nito, matapos ilagay ang tubig sa kanyang palad, at habang ang anak ay nasa daan pa pauwi, pumanaw siya roon—lubos na nakatuon sa pag-alaala kay Hara (Panginoong Śiva).

Verse 32

तस्याश्चैव तु यत्कृत्यं तत्सर्वं संविधाय सः । मासिकं कर्म कृत्वा तु गमनाय प्रचक्रमे

Matapos ayusin nang wasto ang lahat ng dapat gawin para sa kanya, isinagawa niya ang mga ritwal na pangbuwan ayon sa tuntunin; saka siya nagsimulang maghanda sa paglalakbay.

Verse 33

द्वयोः श्रेष्ठतमो यो वै सुवादो नाम विश्रुतः । तदस्थीनि समादाय निस्सृतस्तीर्थकाम्यया

Sa dalawa, ang pinakadakila ay ang tanyag na nagngangalang Suvāda. Kinuha niya ang mga butong iyon at umalis, udyok ng pagnanais na maghanap ng mga tīrtha, ang mga banal na pook ng paglalakbay-dasalin.

Verse 34

संगृह्य सेवकं कंचित्तेनैव सहितस्तदा । आश्वास्य भार्य्यापुत्रांश्च मातुः प्रियचिकीर्षया

Pagkaraan, nagsama siya ng isang tagapaglingkod at umalis na kasama nito. Sa hangaring gawin ang ikalulugod ng kanyang ina, inaliw din niya ang kanyang asawa at mga anak.

Verse 35

श्राद्धदानादिकं भोज्यं कृत्वा विधिमनुत्तमम् । मंगलस्मरणं कृत्वा निर्जगाम गृहाद्द्विजः

Matapos ihanda ang pagkain at mga handog na kaugnay ng śrāddha, kawanggawa, at mga kaugnay na ritwal ayon sa pinakamainam na itinakdang pamamaraan, ang dwija na brāhmaṇa, matapos alalahanin ang kabanalan at auspiciousness sa sagradong panawagan, ay umalis sa kanyang tahanan.

Verse 36

तद्दिने योजनं गत्वा विंशति ग्रामके शुभे । उवासास्तं गते भानौ गृहे विप्रस्य कस्यचित्

Sa araw ding iyon, matapos maglakbay ng isang yojana at madaanan ang dalawampung mapalad na nayon, nang lumubog na ang araw ay nanuluyan siya sa bahay ng isang brāhmaṇa.

Verse 37

चक्रे सन्ध्यादिसत्कर्म स द्विजो विधिपूर्वकम् । स्तवादि कृतवांस्तत्र शंभोरद्भुतकर्मणः

Ang dwija na iyon ay maayos na nagsagawa ng mga banal na tungkulin, simula sa mga ritong Sandhyā, ayon sa wastong pamamaraan; at doon din ay naghandog siya ng mga himno ng papuri at iba pang gawaing debosyonal kay Śambhu, na kamangha-mangha ang mga gawa.

Verse 38

सेवकेन तदा युक्तो ब्राह्मणः संस्थितस्तदा । यामिनी च गता तत्र मुहूर्तद्वयसंमिता

Pagkatapos, nanatili roon ang brāhmaṇa na may kasamang tagapaglingkod; at ang gabi sa pook na iyon ay lumipas, na may sukat na dalawang muhūrta.

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तत्रैकमाश्चर्य्यमभूत्तदा । शृणुतादरतस्तच्च मुनयो वो वदाम्यहम्

Noon ding iyon, sa mismong lugar na yaon, may naganap na isang kababalaghan. O mga pantas na muni, makinig kayo nang may taimtim na paggalang—aking isasalaysay ito sa inyo.