Śiva–Hari–Rudra–Vidhīnāṃ Tattva-nirṇayaḥ (Identity of Śiva, Viṣṇu, Rudra, and Brahmā; Nirguṇa–Saguṇa Reconciliation)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शिवः को वा हरिः को वा रुद्रः को वा विधिश्च कः । एतेषु निर्गुणः को वा ह्येतं नश्छिन्धि संशयम्

Wika ng mga rishi: “Sino nga ba si Śiva? Sino si Hari (Viṣṇu)? Sino si Rudra? At sino si Vidhī (Brahmā)? Sa kanila, sino ang tunay na nirguṇa—lampas sa lahat ng katangian? Pakiwaksi ang aming pag-aalinlangan.”

Verse 2

सूत उवाच । यच्चादौ हि समुत्पन्नं निर्गुणात्परमात्मनः । तदेव शिवसंज्ञं हि वेदवेदांतिनो विदुः

Sinabi ni Sūta: “Yaong sa pasimula ay sumibol mula sa Kataas-taasang Sarili na nirguṇa—walang katangian—yaon nga ang kinikilala ng mga nakaaalam sa Veda at Vedānta sa pangalang ‘Śiva’.”

Verse 3

तस्मात्प्रकृतिरुत्पन्ना पुरुषेण समन्विता । ताभ्यान्तपः कृतं तत्र मूलस्थे च जले सुधीः

Mula sa Kanya ay lumitaw ang Prakṛti, na kaisa ng Puruṣa. Pagkaraan, silang dalawa ay nagsagawa ng tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno) doon—sa pinakaugat, sa mga tubig—O marunong.

Verse 4

पञ्चकोशीति विख्याता काशी सर्वातिवल्लभा । व्याप्तं च सकलं ह्येतत्तज्जलं विश्वतो गतम्

Ang Kāśī, na tanyag bilang Pañcakośī, ay pinakamamahal higit sa lahat. Tunay na ang buong pook na ito ay nilulukuban ng kabanalan ni Śiva, at ang mga banal na tubig nito ay lumalaganap sa lahat ng dako, umaabot sa buong daigdig.

Verse 5

संभाव्य मायया युक्तस्तत्र सुप्तो हरिस्स वै । नारायणेति विख्यातः प्रकृतिर्नारायणी मता

Doon, si Hari (Viṣṇu), na kaisa ng Māyā at inaalalayan ng kanyang kapangyarihan, ay nahimlay sa yogic na pagtulog. Siya’y nakilala bilang “Nārāyaṇa,” at ang Prakṛti (Kalikasan) na iyon—ayon sa aral na ito—ay itinuturing na “Nārāyaṇī.”

Verse 6

तन्नाभिकमले यो वै जातस्स च पितामहः । तेनैव तपसा दृष्टस्स वै विष्णुरुदाहृतः

Ang isinilang sa lotus na sumibol mula sa pusod (ng Panginoon) ay tunay na ang Lolo ng mga nilalang, si Brahmā. At sa pamamagitan ng gayong pag-aayuno at tapa, ang Panginoong nakita ay ipinahahayag na si Viṣṇu.

Verse 7

उभयोर्वादशमने यद्रूपं स दर्शितं बुधाः । महादेवेति विख्यातं निर्गुणेन शिवेन हि

O mga pantas, ang anyong inihahayag sa kaganapan ng kapwa (pananaw/landas) ay kilala bilang “Mahādeva.” Sapagkat iyon ay tunay na si Śiva sa Kanyang kalagayang nirguṇa—lampas sa lahat ng katangian.

Verse 8

तेन प्रोक्तमहं शम्भुर्भविष्यामि कभालतः । रुद्रो नाम स विख्यातो लोकानुग्रहकारकः

Kaya nga, ayon sa kanyang ipinahayag, ako—si Śambhu—ay lilitaw mula sa bungo. Makikilala ako sa pangalang “Rudra,” ang mapagpala at mahabaging tagapagkaloob ng biyaya sa mga daigdig.

Verse 9

ध्यानार्थं चैव सर्वेषामरूपो रूपवानभूत् । स एव च शिवस्साक्षाद्भक्तवात्सल्यकारकः

Upang maging daan ng pagninilay para sa lahat ng nilalang, ang Walang-Anyo ay kusang nagtaglay ng anyo. Siya mismo ang Śiva na hayag, pinagmumulan ng mahinahong habag at mapagmahal na biyaya sa mga deboto.

Verse 10

शिवे त्रिगुणसम्भिन्ने रुद्रे तु गुणधामनि । वस्तुतो न हि भेदोऽस्ति स्वर्णे तद्भूषणे यथा

Sa Śiva—na kaugnay ng tatlong guṇa—at sa Rudra—na siyang tahanan ng mga guṇa—sa katotohanan ay walang tunay na pagkakaiba, gaya ng ginto at palamuting yari sa ginto.

Verse 11

समानरूपकर्माणौ समभक्तगतिप्रदौ । समानाखिलसंसेव्यौ नानालीलाविहारिणौ

Magkatulad sila sa anyo at sa banal na gawain; ipinagkakaloob nila ang iisang sukdulang hantungan sa mga deboto. Kapwa sila karapat-dapat parangalan ng lahat, at nalulugod sa pagpapamalas ng maraming kahanga-hangang līlā.

Verse 12

सर्वथा शिवरूपो हि रुद्रो रौद्रपराक्रमः । उत्पन्नो भक्तकार्यार्थं हरिब्रह्मसहायकृत्

Si Rudra ay sa lahat ng paraan ay tunay na anyo ni Śiva—makapangyarihan sa nakapanghihilakbot na lakas-Rudra. Siya’y nagpakita upang ganapin ang layon ng mga deboto, na tumutulong na kasama nina Hari (Viṣṇu) at Brahmā.

Verse 14

ते वै रुद्रं मिलित्वा तु प्रयान्ति प्रकृता इमे । इमान्रुद्रो मिलित्वा तु न याति श्रुतिशासनम्

Matapos makatagpo si Rudra, ang mga nilalang na ito—na itinutulak ng sarili nilang nakagawiang kalikasan—ay muling umaalis. Ngunit si Rudra, kahit nakatagpo na sila, ay hindi lumilihis sa kautusan ng Śruti (utos ng Veda).

Verse 15

सर्वे रुद्रं भजन्त्येव रुद्रः कञ्चिद्भजेन्न हि । स्वात्मना भक्तवात्सल्याद्भजत्येव कदाचन

Lahat ay sumasamba kay Rudra; ngunit si Rudra ay hindi sumasamba kaninuman. Gayunman, dahil sa Kanyang mahabaging pag-ibig sa mga deboto, kung minsan—sa Kanyang sariling kalooban—ipinapakita Niya ang debosyon at paglilingkod na wari’y Siya mismo ay deboto.

Verse 16

अन्यं भजन्ति ये नित्यं तस्मिंस्ते लीनतां गताः । तेनैव रुद्रं ते प्राप्ताः कालेन महता बुधाः

Ang mga palaging sumasamba sa iba ay nalulubog at napapaloob sa mismong sinasamba nila. Ngunit sa pamamagitan din ng gayong debosyon, sa paglipas ng mahabang panahon, ang marurunong ay sa huli’y nakakamtan si Rudra (Śiva) mismo.

Verse 17

रुद्रभक्तास्तु ये केचित्तत्क्षणं शिवतां गताः । अन्यापेक्षा न वै तेषां श्रुतिरेषा सनातनी

Ngunit ang mga deboto ni Rudra ay agad na nakakamtan ang kalagayan ni Śiva sa mismong sandaling iyon. Para sa kanila, wala nang pag-asa o pag-asa sa iba pa—ito ang walang hanggang aral ng Veda.

Verse 18

अज्ञानं विविधं ह्येतद्विज्ञानं विविधं न हि । तत्प्रकारमहं वक्ष्ये शृणुतादरतो द्विजाः

Tunay ngang ang kamangmangan na ito ay sari-sari ang anyo, ngunit ang tunay na kaalaman ay hindi maraming uri. Ipaliwanag ko ang mga paraan nito; makinig nang may paggalang, O mga dwija.

Verse 19

ब्रह्मादि तृणपर्यंतं यत्किंचिद्दृश्यते त्विह । तत्सर्वं शिव एवास्ति मिथ्या नानात्वकल्पना

Mula kay Brahmā hanggang sa isang hibla ng damo, anumang nakikita rito—alamin na ang lahat ay si Śiva lamang. Ang guniguni ng pagkakaiba-iba ay huwad.

Verse 20

सृष्टेः पूर्वं शिवः प्रोक्तः सृष्टेर्मध्ये शिवस्तथा । सृष्टेरन्ते शिवः प्रोक्तस्सर्वशून्ये तदा शिवः

Bago pa ang paglikha, ipinahahayag na si Śiva ang nauna; sa gitna ng paglikha, si Śiva rin. Sa wakas ng paglikha, si Śiva ang ipinahahayag; at kapag ang lahat ay naging kawalan, noon man ay si Śiva lamang.

Verse 21

तस्माच्चतुर्गुणः प्रोक्तः शिव एव मुनीश्वराः । स एव सगुणो ज्ञेयः शक्तिमत्त्वाद्द्विधापि सः

Kaya nga, O pinakamainam sa mga muni, si Śiva lamang ang ipinahahayag na apat ang anyo. Siya rin ang dapat maunawaang Saguna (may mga katangian), sapagkat taglay Niya ang Śakti kaya Siya’y nahahayag din sa dalawang paraan.

Verse 22

येनैव विष्णवे दत्तास्सर्वे वेदास्सनातनाः । वर्णा मात्रा ह्यनैकाश्च ध्यानं स्वस्य च पूजनम्

Sa Kanya lamang ipinagkaloob kay Viṣṇu ang lahat ng walang-hanggang Veda; at mula sa Kanya sumibol ang maraming titik at sukat ng banal na tunog, gayundin ang pagninilay sa Kanyang sariling anyo at ang pagsamba sa Kanya.

Verse 23

ईशानः सर्वविद्यानां श्रुतिरेषा सनातनी । वेदकर्ता वेदपतिस्तस्माच्छंभुरुदाहृतः

Si Īśāna ang Panginoon ng lahat ng sangay ng kaalaman; ito ang ipinahahayag ng walang-hanggang Śruti. Siya ang lumikha ng mga Veda at ang Panginoon ng mga Veda; kaya Siya’y pinupuri bilang Śambhu, ang mapagpala at mapagkalingang Isa.

Verse 24

स एव शंकरः साक्षात्सर्वानुग्रहकारकः । कर्ता भर्ता च हर्ता च साक्षी निर्गुण एव सः

Siya lamang ang tunay na Śaṅkara—ang tuwirang Kataas-taasan na nagkakaloob ng biyaya sa lahat. Siya ang gumagawa, ang nagtataguyod, at ang bumabawi; Siya ang Saksi, at tunay na Siya’y nirguṇa, lampas sa lahat ng naglilimita na katangian.

Verse 25

अन्येषां कालमानं च कालस्य कलना न हि । महाकालस्स्वयं साक्षान्महाकालीसमाश्रितः

Para sa iba, may sukat ang tagal ng panahon; ngunit ang Panahon mismo ay hindi nasusukat. Si Mahākāla ay ang Panginoong tuwirang nahahayag sa sarili, na nananahan kasama at umaasa kay Mahākālī.

Verse 26

तथा च ब्राह्मणा रुद्रं तथा कालीं प्रचक्षते । सर्वं ताभ्यान्ततः प्राप्तमिच्छया सत्यलीलया

Kaya nga ipinahahayag ng mga Brāhmaṇa si Rudra, at gayundin si Kāli. Sa katotohanan, ang lahat ay sa huli nagmumula at natatamo mula sa dalawang iyon—sa pamamagitan ng kanilang makapangyarihang kalooban, sa kanilang tunay at may-layuning banal na līlā.

Verse 27

न तस्योत्पादकः कश्चिद्भर्ता हर्ता न तस्य हि । स्वयं सर्वस्य हेतुस्ते कार्यभूताच्युतादयः

Wala Siyang tagapaglikha—tunay nga, para sa Kanya ay walang tagapagtaguyod ni tagapagwasak. Siya Mismo ang sanhi ng lahat; maging si Acyuta (Viṣṇu) at ang iba pa ay mga bungang iniluwal ng Kanyang kapangyarihan.

Verse 28

स्वयं च कारणं कार्यं स्वस्य नैव कदाचन । एकोव्यनेकतां यातोप्यनेकोप्येकतां व्रजेत्

Ang Sarili (Ātman) ay hindi kailanman, sa anumang panahon, kapwa sanhi at bunga ng sarili nito. Maging ang Isa ay maaaring magmukhang pumasok sa pagkamarami, at maging ang marami ay maaaring magbalik sa pagkakaisa.

Verse 29

एकं बीजं बहिर्भूत्वा पुनर्बीजं च जायते । बहुत्वे च स्वयं सर्वं शिवरूपी महेश्वरः

Mula sa iisang Binhi, nang mahayag sa labas, ang binhi ay muling isinisilang; at kapag nagpakita bilang marami, ang lahat—tunay nga—ay si Maheśvara mismo, na ang anyo ay si Śiva.

Verse 30

एतत्परं शिवज्ञानं तत्त्वतस्तदुदाहृतम् । जानाति ज्ञानवानेव नान्यः कश्चिदृषीश्वराः

Ito ang kataas-taasang kaalaman tungkol kay Śiva, na ipinahayag ayon sa tunay na mga prinsipyo (tattva). O mga panginoon sa hanay ng mga ṛṣi, tanging ang tunay na marunong ang nakauunawa nito—wala nang iba.

Verse 31

मुनय ऊचुः । ज्ञानं सलक्षणं ब्रूहि यज्ज्ञात्वा शिवताम्व्रजेत् । कथं शिवश्च तत्सर्वं सर्वं वा शिव एव च

Sinabi ng mga pantas: “Ipaliwanag sa amin ang kaalaman kasama ang mga katangiang naglalarawan dito—na sa pag-alam nito ay mararating ang pagka-Śiva. At paano si Śiva ang kabuuan ng realidad na iyon, at paano ngang ang lahat ay walang iba kundi si Śiva lamang?”

Verse 32

व्यास उवाच । एतदाकर्ण्य वचनं सूतः पौराणिकोत्तमः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं मुनींस्तानब्रवीद्वचः

Sinabi ni Vyāsa: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Sūta—ang pinakadakila sa mga tagapagsalaysay ng Purāṇa—ay nagunita ang mga paang-loto ng Panginoong Śiva, at saka nagsalita sa mga pantas na iyon.

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां सगुणनिर्गुणभेदवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikaapat na Saṃhitā na tinatawag na Koṭirudra-saṃhitā, nagwakas ang ika-42 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagkakaiba ng Saguṇa at Nirguṇa (mga anyo).”

Verse 43

अन्ये च ये समुत्पन्ना यथानुक्रमतो लयम् । यांति नैव तथा रुद्रः शिवे रुद्रो विलीयते

Ang lahat ng ibang nilalang na sumisibol ay, ayon sa kaayusan, napapasa sa pagkalusaw. Ngunit si Rudra ay hindi gayon; si Rudra ay lumulusaw lamang sa loob ni Śiva.