Śivapūjā-stuti: Deva-Ṛṣi-Paramparāyāṃ Śaṃkara-caritasya Prastāvaḥ (Prelude to Śaṃkara’s narrative and the lineage of Śiva-worship)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग ज्ञानवानसि सुव्रत । पुनरेव शिवस्य वै चरितं ब्रूहि विस्तरात्

Sinabi ng mga rishi: “O Sūta, anak ni Sūta, O pinagpala—marunong at matatag sa banal na panata—isalaysay mo muli, nang lubos na masinsin, ang mga banal na gawa ni Panginoong Śiva.”

Verse 2

पुरातनाश्च राजान ऋषयो देवतास्तथा । आराधनञ्च तस्यैव चकुर्देववरस्य हि

Ang mga sinaunang hari, ang mga rishi, at maging ang mga deva ay nagsagawa rin ng pagsamba sa mismong Kataas-taasang Diyos—si Śiva, ang pinakadakila sa mga diyos.

Verse 3

सूत उवाच । साधु पृष्टमृषिश्रेष्ठाः श्रूयतां कथयामि वः । चरित्रं शांकरं रम्यं शृण्वतां भुक्तिमुक्तिदम्

Sinabi ni Sūta: “O pinakamahuhusay na rishi, mabuti ang inyong tanong. Makinig kayo—isasalaysay ko sa inyo ang kaaya-ayang banal na kasaysayan ni Śaṅkara (Panginoong Śiva), na sa sinumang makinig nang may debosyon ay nagkakaloob ng kapuspusan sa daigdig at ng mokṣa, ang paglaya.”

Verse 4

एतदेव पुरा पृष्टो नारदेन पितामहः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदं मुनिसत्तमम्

Noong unang panahon, tungkol din sa bagay na ito, tinanong ni Nārada ang Pitāmaha na si Brahmā. Sa pusong payapa at mapagpala, sumagot siya kay Nārada, ang pinakadakila sa mga muni.

Verse 5

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या शांकरं चरितं वरम् । प्रवक्ष्यामि भवत्स्नेहान्महापातकनाशनम्

Sinabi ni Brahmā: “Makinig ka, O Nārada, nang may masayang debosyon sa dakilang kasaysayan ni Śaṅkara (Panginoong Śiva). Dahil sa aking paglingap sa iyo, isasalaysay ko ito—isang salaysay na pumupuksa maging sa pinakamabibigat na kasalanan.”

Verse 6

रमया सहितो विष्णुश्शिवपूजां चकार ह । कृपया परमेशस्य सर्वान्कामानवाप हि

Kasama si Ramā (Lakṣmī), isinagawa ni Viṣṇu ang pagsamba kay Śiva; at sa biyaya ni Parameśvara, tunay ngang natamo niya ang lahat ng minimithing layon.

Verse 7

अहं पितामहश्चापि शिवपूजनकारकः । तस्यैव कृपया तात विश्वसृष्टिकरस्सदा

Ako—si Brahmā, ang Lolo ng mga daigdig—ay tunay na nagsasagawa ng pagsamba kay Śiva. Sa Kanyang biyaya lamang, mahal kong anak, ako’y laging pinagkakalooban ng kapangyarihang gampanan ang paglikha ng sansinukob.

Verse 8

शिवपूजाकरा नित्यं मत्पुत्राः परमर्षयः । अन्ये च ऋषयो ये ते शिवपूजनकारकाः

“Ang aking mga anak—ang pinakadakilang mga rishi—ay laging abala sa pagsamba kay Śiva; at ang iba pang mga ṛṣi na naroon ay mga nagsasagawa rin ng pagsamba kay Śiva.”

Verse 9

नारद त्वं विशेषेण शिवपूजनकारकः । सप्तर्षयो वसिष्ठाद्याः शिवपूजनकारकाः

“O Nārada, ikaw ang higit na nangunguna sa pag-uudyok at pagsasagawa ng pagsamba kay Śiva. Ang Pitong Rishi—si Vasiṣṭha at ang iba pa—ay gayundin, tapat na tagapagtaguyod at tagaganap ng pagsamba kay Śiva.”

Verse 10

अरुंधती मदासाध्वी लोपामुद्रा तथैव च । अहल्या गौतमस्त्री च शिवपूजनकारिकाः

“Si Arundhatī, ang banal na Madāsādhvī, si Lopāmudrā, at si Ahalyā—maybahay ni Gautama—ay pawang kinikilala bilang mga tapat na nagsasagawa ng pagsamba sa Panginoong Śiva.”

Verse 11

दुर्वासाः कौशिकश्शक्तिर्दधीचो गौतमस्तथा । कणादो भार्गवो जीवो वैशंपायन एव च

“Sina Durvāsā, Kauśika, Śakti, Dadhīci, Gautama, Kaṇāda, Bhārgava, Jīva, at pati si Vaiśaṃpāyana—ang mga iginagalang na rishi na ito—ay binanggit dito bilang mga dakilang deboto na kaugnay ng banal na tradisyong Śaiva.”

Verse 12

एते च मुनयस्सर्वे शिवपूजाकरा मताः । तथा पराशरो व्यासश्शिवपूजारतस्सदा

“Ang lahat ng mga muni na ito ay kinikilalang mga debotong nagsasagawa ng pagsamba kay Śiva; gayundin sina Parāśara at Vyāsa ay laging lubos na nalulubog sa pagdakila at pag-adorar sa Panginoong Śiva.”

Verse 13

उपमन्युर्महाभक्तश्शिवस्य परमात्मनः । याज्ञवल्क्यो महाशैवो जैमिनिर्गर्ग एव च

Si Upamanyu ay dakilang deboto ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili. Si Yājñavalkya ay isang dakilang Śaiva; gayundin sina Jaimini at Garga.

Verse 14

शुकश्च शौनकाद्याश्च शङ्करस्य प्रपूजकाः । अन्येऽपि बहवस्सन्ति मुनयो मुनिसत्तमाः

Si Śuka, si Śaunaka at ang iba pa ay mga debotong sumasamba kay Śaṅkara. Marami pang ibang mga muni—pinakamainam sa mga asceta—ang naroroon bilang mapitagang tagasamba Niya.

Verse 15

अदितिर्देवमाता च नित्यं प्रीत्या चकार ह । पार्थिवीं शैवपूजां वै सवधूः प्रेमतत्परा

Si Aditi, Ina ng mga Deva, ay araw-araw na may galak sa puso na nagsasagawa ng pagsambang Śaiva sa Liṅga na yari sa lupa (luwad), kasama ang kanyang mga manugang na babae, na lubos na nakatuon sa mapagmahal na debosyon.

Verse 16

शक्रादयो लोकपाला वसवश्च सुरास्तथा । महाराजिकदेवाश्च साध्याश्च शिवपूजकाः

Si Indra at ang iba pang mga tagapag-ingat ng mga daigdig, ang mga Vasu at ang mga pangkat ng mga Deva; gayundin ang mga diyos na Mahārājika at ang mga Sādhya—lahat ay mga sumasamba sa Panginoong Śiva.

Verse 17

गन्धर्वा किन्नराद्याश्चोपसुराश्शिवपूजकाः । तथाऽसुरा महात्मानश्शिवपूजाकरा मताः

Ang mga Gandharva, Kinnara at iba pang nilalang sa langit, pati ang mga Upasura, ay mga sumasamba kay Śiva. Gayundin, maging ang mga Asura—kapag naging dakila ang loob—ay itinuturing na nagsasagawa ng pagsamba kay Śiva.

Verse 18

हिरण्यकशिपुर्देत्यस्सानुजत्ससुतो मुने । शिवपूजाकरो नित्यं विरोचनबली तथा

O pantas, ang Daitya na si Hiranyakashipu—kasama ang kanyang nakababatang kapatid at ang kanyang anak—ay laging nagsasagawa ng pagsamba kay Śiva; gayundin sina Virochana at Bali, na tapat sa araw-araw na pag-aalay at pagdarasal kay Śiva.

Verse 19

महाशैव स्मृतो बाणो हिरण्याक्षसुतास्तथा । वृषपर्वा दनुस्तात दानवाः शिवपूजकाः

Si Bāṇa ay inaalala bilang isang dakilang deboto ni Śiva; gayundin ang mga anak ni Hiraṇyākṣa. O minamahal, sina Vṛṣaparvā at Danu rin—ang mga Dānava na ito ay mga sumasamba kay Śiva.

Verse 20

शेषश्च वासुकिश्चैव तक्षकश्च तथा परे । शिवभक्ता महानागा गरुडाद्याश्च पक्षिणः

Sina Śeṣa, Vāsuki, Takṣaka, at ang iba pang dakilang nāga; gayundin si Garuḍa at ang mga pangunahing ibon—lahat sila ay mga debotong sumasamba kay Śiva.

Verse 21

सूर्यचन्द्रावुभौ देवौ पृथ्व्यां वंशप्रवर्त्तकौ । शिवसेवारतौ नित्यं सवंश्यौ तौ मुनीश्वर

O panginoon sa mga muni, ang dalawang diyos na Araw at Buwan ay naging mga tagapagtatag ng mga maharlikang angkan sa daigdig; laging nakatuon sa paglilingkod kay Panginoong Śiva, sila—kasama ang kanilang mga lahi—ay nananatiling matatag sa debosyong nakasentro kay Śiva.

Verse 22

मनवश्च तथा चक्रुस्स्वायंभुवपुरस्सराः । शिवपूजां विशेषेण शिववेषधरा मुने

O muni, gayon din ang mga Manu—na pinangungunahan ni Svāyambhuva Manu—na nagsagawa ng pagsamba kay Śiva nang may natatanging debosyon, at nagtaglay ng anyo at mga panata na tulad ni Śiva.

Verse 23

प्रियव्रतश्च तत्पुत्रास्तथा चोत्तानपात्सुतः । तद्वंशाश्चैव राजानश्शिवपूजनकारकाः

Si Priyavrata at ang kanyang mga anak, gayundin ang anak ni Uttānapāda—kasama ang mga haring isinilang sa kanilang mga angkan—ay pawang masigasig na tagaganap ng pagsamba kay Panginoong Śiva.

Verse 24

ध्रुवश्च ऋषभश्चैव भरतो नव योगिनः । तद्भ्रातरः परे चापि शिवपूजनकारकाः

Si Dhruva, si Rishabha, at si Bharata—kasama ang siyam na Yogin—at ang iba pa nilang mga kapatid, ay pawang naging masigasig na tagaganap ng pagsamba kay Panginoong Śiva.

Verse 25

वैवस्वतसुतास्तार्क्ष्य इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपाः । शिवपूजारतात्मानः सर्वदा सुखभोगिनः

Ang mga maharlikang angkan na nagmula kay Vaivasvata (Manu)—kabilang si Tārkṣya at ang mga haring pinangungunahan ni Ikṣvāku—ay laging may pusong nakatuon sa pagsamba kay Panginoong Śiva; kaya’t patuloy nilang tinatamasa ang kaginhawahan at bunga ng kaligayahan.

Verse 26

ककुत्स्थश्चापि मांधाता सगरश्शैवसत्तमः । मुचुकुन्दो हरिश्चन्द्रः कल्माषांघ्रिस्तथैव च

Si Kakutstha at si Māndhātā; si Sagara—pinakamataas sa mga deboto ni Śiva; si Mucukunda, si Hariścandra, at gayundin si Kalmāṣāṅghri—ang lahat ng haring ito ay bantog sa banal na salaysay na ito.

Verse 27

भगीरथादयो भूपा बहवो नृपसत्तमाः । शिवपूजाकरा ज्ञेयाः शिववेषविधायिनः

Si Bhagīratha at iba pang mga hari—marami sa kanila ang pinakamainam sa mga pinuno—ay dapat makilalang mga tapat na nagsasagawa ng pagsamba kay Śiva, sapagkat tinanggap nila ang mga panlabas na tanda at disiplina ng mga deboto ni Śiva.

Verse 28

खट्वांगश्च महाराजो देवसाहाय्यकारकः । विधितः पार्थिवीम्मूर्तिं शिवस्यापूजयत्सदा

Si Haring Khaṭvāṅga, ang dakilang monarka na tumulong sa mga diyos, ay laging sumasamba kay Panginoong Śiva ayon sa itinakdang ritwal, sa pamamagitan ng paggalang sa Pārthiva na anyong-lupa (larawang putik) ni Śiva.

Verse 29

तत्पुत्रो हि दिलीपश्च शिवपूजनकृत्सदा । रघुस्तत्तनयः शैवः सुप्रीत्याः शिवपूजकः

Ang kanyang anak ay si Dilīpa, na laging masigasig sa pagsamba kay Śiva. Si Raghu, anak ni Dilīpa, ay isang debotong Śaiva na sumasamba kay Panginoong Śiva nang may malalim na pag-ibig at buong galak ng puso.

Verse 30

अजश्शिवार्चकस्तस्य तनयो धर्मयुद्धकृत् । जातो दशरथो भूयो महाराजो विशेषतः

Si Aja ay isang debotong sumasamba kay Śiva. Mula sa kanya ay isinilang si Daśaratha, tagapagpatupad ng makatarungang pakikidigma; tunay ngang siya’y naging isang dakilang haring bantog.

Verse 31

पुत्रार्थे पार्थिवी मूर्त्ति शैवी दशरथो हि सः । समानर्च विशेषेण वसि ष्ठस्याज्ञया मुनेः

Sa pagnanais ng anak, si Haring Daśaratha ay humubog ng Pārthiva na anyo ni Śiva (larawang-lupa) at sinamba ito nang may natatanging debosyon, ayon sa utos ng pantas na si Vasiṣṭha.

Verse 32

पुत्रेष्टिं च चकारासौ पार्थिवो भवभक्तिमान् । ऋष्यशृङ्गमुनेराज्ञां संप्राप्य नृपसत्तमः

Ang pinakamainam na hari, deboto ni Bhava (Śiva), ay nagsagawa ng Putreṣṭi—ritwal para sa anak—matapos lumapit at tumanggap ng patnubay at utos ng pantas na si Ṛśyaśṛṅga.

Verse 33

कौसल्या तत्प्रिया मूर्त्ति पार्थिवीं शांकरीं मुदा । ऋष्यशृंगसमादिष्टा समानर्च सुताप्तये

Si Kausalyā—na minamahal niya—ay masayang sumamba sa makalupang (luwad) anyo ni Śāṅkarī, ayon sa tagubilin ni Ṛṣyaśṛṅga, upang magkamit ng isang anak na lalaki.

Verse 34

सुमित्रा च शिवं प्रीत्या कैकेयी नृपवल्लभा । पूजयामास सत्पुत्रप्राप्तये मुनिसत्तम

O pinakadakilang pantas, sina Sumitrā at Kaikeyī—ang minamahal na reyna ng hari—ay sumamba kay Panginoong Śiva nang may pag-ibig at debosyon, upang magkamit ng mararangal na anak na lalaki.

Verse 35

शिवप्रसादतस्ता वै पुत्रान्प्रापुश्शुभंकरान् । महाप्रतापिनो वीरान्सन्मार्गनिरतान्मुने

Sa biyaya ni Panginoong Śiva, tunay ngang nagkamit sila ng mga anak na mapalad at nagdudulot ng kabutihan—makapangyarihan at maningning, matatapang na bayani, at tapat sa landas ng dharma, O pantas.

Verse 36

ततः शिवाज्ञया तस्मात्तासु राज्ञस्स्वयं हरिः । चतुर्भिश्चैव रूपैश्चाविर्बभूव नृपात्मजः

Pagkatapos, ayon sa utos ni Panginoong Śiva, si Hari (Viṣṇu) mismo ay nagpakita roon para sa hari, at lumitaw bilang anak ng hari sa apat na magkakaibang anyo.

Verse 37

कौसल्यायाः सुतो राम सुमित्रायाश्च लक्ष्मण । शत्रुघ्नश्चैव कैकेय्या भरतश्चेति सुव्रताः

Si Rāma ay anak ni Kausalyā; si Lakṣmaṇa ay isinilang kay Sumitrā; at sina Śatrughna at Bharata ay mga anak ni Kaikeyī—ganyan ang mararangal na prinsipe na may mabubuting panata.

Verse 38

रामस्ससहजो नित्यं पार्थिवं समपूजयत् । भस्म रुद्राक्षधारी च विरजागममास्थितः

Si Rāma, kasama ang kanyang kapatid, ay palagiang sumamba sa Pārthiva Liṅga (liṅgang yari sa lupa). Suot niya ang bhasma (banal na abo) at mga butil ng Rudrākṣa, at nanatiling matatag sa Virajā-āgama—ang dalisay na disiplina ng Śaiva na lumalampas sa karumihan.

Verse 39

तद्वंशे ये समुत्पन्ना राजानः सानुगा मुने । ते सर्वे पार्थिवं लिंगं शिवस्य समपूजयन्

O pantas, ang lahat ng mga haring isinilang sa angkang iyon—kasama ang kanilang mga tagasunod—ay sumamba kay Panginoong Śiva sa pamamagitan ng wastong paggalang at pag-aalay sa Pārthiva Liṅga (liṅgang lupa).

Verse 40

सुद्युम्नश्च महाराजश्शैवो मुनिसुतो मुने । शिवशापात्प्रियाहेतोरभून्नारी ससेवकः

O pantas, si Haring Sudyumna—tapat na deboto ni Śiva at anak ng isang muni—dahil sa sumpa ni Śiva (na naganap alang-alang sa minamahal), ay naging babae, kasama ang kanyang mga tagapaglingkod.

Verse 41

पार्थिवेशसमर्चातः पुनस्सोऽभूत्पुमान्वरः । मासं स्त्री पुरुषो मासमेवं स्त्रीत्वं न्यवर्त्तत

Sa pagsamba kay Pārthiveśa (ang liṅgang lupa ni Śiva), muli siyang naging isang marangal na lalaki. Isang buwan ay babae at isang buwan ay lalaki—sa gayong paraan, ang kalagayang pagiging babae ay paulit-ulit na nababaligtad.

Verse 42

ततो राज्यं परित्यज्य शिवधर्मपरायणः । शिववेषधरो भक्त्या दुर्लभं मोक्षमाप्तवान्

Pagkaraan, tinalikdan niya ang kaharian at lubos na umasa sa dharma ni Śiva; suot ang banal na anyo ng isang Śaiva, sa pamamagitan ng bhakti ay natamo niya ang mokṣa na bihirang makamtan.

Verse 43

पुरूरवाश्च तत्पुत्रो महाराजस्तु पूजक । शिवस्य देवदेवस्य तत्सुतः शिवपूजकः

Si Purūravas at ang kanyang anak—ang dakilang hari—ay tapat na sumasamba kay Śiva, ang Diyos ng mga diyos. Ang kanyang anak ay naging mananamba rin ni Śiva.

Verse 44

भरतस्तु महापूजां शिवस्यैव सदाकरोत् । नहुषश्च महा शैवः शिवपूजारतो ह्यभूत्

Si Bharata ay laging nagsasagawa ng dakilang pagsamba kay Śiva. Si Nahuṣa rin—bilang isang dakilang Śaiva—ay naging matatag at masigasig sa pagsamba kay Śiva.

Verse 45

ययातिः शिवपूजातः सर्वान्कामानवाप्तवान् । अजीजनत्सुतान्पंच शिवधर्मपरायणान्

Sa pagsamba kay Śiva, natamo ni Haring Yayāti ang lahat ng ninanais na biyaya; at nagkaanak siya ng limang anak na lalaki, pawang nakatuon sa dharma ni Śiva.

Verse 46

तत्सुता यदुमुख्याश्च पंचापि शिवपूजकाः । शिवपूजाप्रभावेण सर्वान्कामांश्च लेभिरे

Ang kanyang mga anak—na pinakamarangal sa angkan ng Yadu—ay pawang limang mananamba ni Śiva; at sa bisa at gantimpala ng pagsamba kay Śiva, natamo nila ang lahat ng ninanais.

Verse 47

अन्येऽपि ये महाभागाः समानर्चुश्शिवं हि ते । तद्वंश्या अन्यवंश्याश्च भुक्तिमुक्तिप्रदं मुने

O pantas, yaong iba pang lubhang mapalad na sumamba rin kay Śiva—maging ang kanilang mga salinlahi at yaong mula sa ibang angkan—ay tumatanggap mula sa Kanya ng kaloob na ginhawang-mundo (bhukti) at kalayaan (mukti).

Verse 48

कृष्णेन च कृतं नित्यं बदरीपर्वतोत्तमे । पूजनं तु शिवस्यैव सप्तमासावधि स्वयम्

Sa pinakadakilang Bundok Badarī, si Kṛṣṇa mismo ang nagsagawa ng araw-araw na pagsamba kay Panginoong Śiva, at ipinagpatuloy ang debosyong ito sa loob ng pitong buwan.

Verse 49

प्रसन्नाद्भगवांस्तस्माद्वरान्दिव्यानने कशः । सम्प्राप्य च जगत्सर्वं वशेऽनयत शङ्करात्

Nang malugod ang Pinagpalang Panginoon, nagkaloob Siya ng maraming banal na biyaya. Pagkatanggap ng mga ito mula kay Śaṅkara, dinala niya ang buong daigdig sa ilalim ng kanyang kapangyarihan.

Verse 50

प्रद्युम्नः तत्सुतस्तात शिवपूजाकरस्सदा । अन्ये च कार्ष्णिप्रवरास्साम्बाद्याश्शिवपूजकाः

O minamahal, si Pradyumna at ang kaniyang anak ay laging abala sa pagsamba kay Panginoong Śiva. Gayundin, ang iba pang pangunahing bayani ng angkang Kārṣṇi—mula kay Sāmba—ay mga debotong sumasamba rin kay Śiva.

Verse 51

जरासंधो महाशैवस्तद्वंश्याश्च नृपास्तथा । निमिश्शैवश्च जनकस्तत्पुत्राश्शिवपूजकाः

Si Jarasandha ay isang dakilang deboto ni Śiva, at gayundin ang mga haring isinilang sa kaniyang angkan. Si Nimi ay Śaiva rin, gayon din si Haring Janaka; at ang mga anak ni Janaka ay mga sumasamba kay Panginoong Śiva.

Verse 52

नलेन च कृता पूजा वीरसेनसुतेन वै । पूर्वजन्मनि यो भिल्लो वने पान्थसुरक्षकः

Ang pagsambang iyon ay isinagawa ni Nala, tunay na anak ni Vīrasena. Sa nakaraang kapanganakan, siya’y isang Bhilla (taong-gubat), tagapangalaga ng mga manlalakbay sa kagubatan.

Verse 53

यतिश्च रक्षितस्तेन पुरा हरसमीपतः । स्वयंव्याघ्रादिभी रात्रौ भक्षितश्च मृतो वृषात्

Noon, ang yati ay iningatan niya sa mismong harap ni Hara (Śiva). Ngunit sa gabi, siya’y nilamon ng tigre at iba pang mababangis na hayop at namatay—dahil kay Vṛṣa, samakatuwid ay sa puwersa ng tadhana at bunga ng karma na hindi malalampasan ng pangmundong pag-iingat.

Verse 54

तेन पुण्यप्रभावेण स भिल्लो हि नलोऽभवत् । चक्रवर्ती महाराजो दमयन्ती प्रियोऽभवत्

Sa bisa ng naipong kabutihang iyon, ang Bhilla na iyon ay naging si Nala. Sa isang panahon siya’y namuhay bilang Bhilla, at pagkaraan ay naging cakravartin, dakilang haring namumuno sa lahat; at si Damayantī ay muling naging minamahal niya.

Verse 55

इति ते कथितं तात यत्पृष्टं भवतानघ । शाङ्करं चरितं दिव्यं किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि

Kaya nga, mahal na anak—ikaw na walang kasalanan—naipahayag ko na ang iyong itinanong. Naikuwento na ang banal at makalangit na kasaysayan ni Śaṅkara (Panginoong Śiva); ano pa ang nais mong usisain ngayon?