
Ang adhyaya na ito ay isang banal na pag-uusap: hinihiling ng mga ṛṣi kay Sūta na ipaliwanag ang “ikaapat na Jyotirliṅga,” na kinikilalang Oṃkāra/Parameśa at pinupuri bilang tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. Sinimulan ni Sūta ang kuwentong nakabalangkas: si Nārada, dakilang deboto, ay nagtungo sa Gokarṇa upang sumamba kay Śiva. Umikot ang pangyayari sa pagmamataas ng Bundok Vindhya, na nag-aakalang “nasa akin ang lahat; wala akong kakulangan,” bilang halimbawa ng māna (kayabangan). Itinuwid ni Nārada ang pagtinging ito sa pamamagitan ng paghahambing—mas mataas ang Meru—kaya nabasag ang sariling pagtingin ni Vindhya. Sa pagdadalamhati at pagsisisi, nagpasya si Vindhya na magsagawa ng tapas, sambahin si Viśveśvara/Śaṃbhu, at magkubli sa kanlungan ni Śaṅkara. Itinuturo ng adhyaya na ang pagmamataas ay humahadlang sa tamang ugnayan kay Śiva, samantalang ang viveka at śaraṇāgati sa Kanya ay nagwawasto ng kamaliang moral at pang-unawa, tungo sa kaligtasan.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । त्वया सूत महाभाग श्राविता ह्यद्भुता कथा । महाकालाख्यलिंगस्य निजभक्तसुरक्षिकः
Sinabi ng mga rishi: “O Sūta, mapalad na dakila, tunay ngang ipinadinig mo sa amin ang isang kamangha-manghang salaysay—kung paanong ang Liṅga na tinatawag na Mahākāla ay nananatiling matatag na tagapagtanggol ng Kanyang sariling mga deboto.”
Verse 2
ज्योतिर्लिंगं चतुर्थं च कृपया वद वित्तम । ओंकारं परमेशस्य सर्वपातकहारिणः
O pinakamainam sa mga pantas, maawaing ipahayag sa amin ang ikaapat na Jyotirlinga—ang Oṃkāra, na sa Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), tagapag-alis ng lahat ng kasalanan.
Verse 4
सूत उवाच । ओंकारे परमेशाख्यं लिंगमासीद्यथा द्विजाः । तथा वक्ष्यामि वः प्रीत्या श्रूयतां परमर्षयः । कस्मिंश्चित्समये चाञ नारदो भगवान्मुनिः । गोकर्णाख्यं शिवं गत्वा सिषेवे परभक्तिमान्
Sinabi ni Sūta: “O mga dwija, gaya ng paglitaw sa Oṃkāra ng Liṅga na tinatawag na Parameśvara, gayon ko ito isasalaysay sa inyo nang may pag-ibig—makinig kayo, O dakilang mga rishi. Sa isang panahon, ang kagalang-galang na muni na si Nārada, na puspos ng sukdulang bhakti, ay nagtungo kay Śiva sa Gokarṇa at sumamba sa Kanya.”
Verse 5
ततस्स आगतो विन्ध्यं नगेशं मुनिसत्तमः । तत्रैव पूजितस्तेन बहुमानपुरस्सरम्
Pagkaraan, dumating ang pinakadakilang pantas sa mga muni sa Vindhya, ang panginoon ng mga bundok. Doon mismo siya ay pinarangalan at sinamba, na may dakilang paggalang at pagpipitagan.
Verse 6
मयि सर्वं विद्यते च न न्यूनं हि कदाचन । इति भावं समास्थाय संस्थितो नारदाग्रतः
Taglay ang matibay na paniniwala, “Sa akin naroroon ang lahat, at kailanman ay hindi ako nagkukulang,” nanatili siyang matatag, nakatayo sa harap ni Nārada.
Verse 7
तन्मानं तत्तदा श्रुत्वा नारदो मानहा ततः । निश्श्वस्य संस्थितस्तत्र श्रुत्वाविन्ध्योऽब्रवीदिदम्
Nang marinig ang mapagmataas na pahayag na iyon, si Nārada—ang nagpapababa ng pagmamataas—ay napabuntong-hininga nang malalim at tumindig na tahimik sa lugar na iyon. Pagkaraan, si Vindhya ay nagsalita nang ganito.
Verse 8
विन्ध्य उवाच । किं न्यूनं च त्वया दृष्टं मयि निश्श्वासकारणम् । तच्छ्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्स महामुनिः
Wika ni Vindhya: “Anong kakulangan ang nakita mo sa akin na naging dahilan ng iyong pagbuntong-hininga?” Nang marinig iyon, ang dakilang pantas na si Nārada ay sumagot.
Verse 9
नारद उवाच । विद्यते त्वयि सर्वं हि मेरुरुच्चतरः पुनः । देवेष्वपि विभागोऽस्य न तवास्ति कदाचन
Sinabi ni Nārada: “Tunay na nasa iyo ang lahat, higit pang mataas kaysa Bundok Meru. Maging sa mga diyos ay may pagkakaiba at paghahati, ngunit sa iyo ay wala kailanman ang gayong paghahati.”
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा नारदस्तस्माज्जगाम च यथागतम् । विन्ध्यश्च परितप्तो वै धिग्वै मे जीवितादिकम्
Sinabi ni Sūta: Pagkasabi nito, umalis si Nārada mula roon at naglakbay gaya ng kanyang pagdating. Si Vindhya naman, sinusunog ng pagsisisi, ay sumigaw: “Isumpa ang aking buhay at lahat ng kaugnay nito!”
Verse 11
विश्वेश्वरं तथा शंभुमाराध्य च तपाम्यहम् । इति निश्चित्य मनसा शंकर शरणं गतः
Nagpasya sa puso: “Magsasagawa ako ng tapas at sasambahin si Viśveśvara—si Śambhu mismo,” siya’y lumapit kay Śaṅkara at sumilong sa Kanya.
Verse 12
जगाम तत्र सुप्रीत्या ह्योंकारो यत्र वै स्वयम् । चकार च पुनस्तत्र शिवमूर्तिश्च पार्थिवीम्
Sa dakilang galak, nagtungo si Oṃkāra sa mismong pook na doo’y nahayag ang kanyang sarili. At doon muli, humubog siya ng anyong-lupa na larawan ni Śiva.
Verse 13
आराध्य च तदा शंभुं षण्मासं स निरन्तरम् । न चचाल तपस्थानाच्छिवध्यानपरायणः
Pagkaraan, sinamba niya si Śambhu nang tuluy-tuloy sa loob ng anim na buwan. Hindi siya umalis sa pook ng kanyang tapas, sapagkat lubos siyang nakatuon sa pagninilay kay Śiva.
Verse 14
एवं विंध्यतपो दृष्ट्वा प्रसन्नः पार्वतीपतिः । स्वरूपं दर्शयामास दुर्ल्लभं योगिनामपि
Nang makita ng Panginoon ni Pārvatī ang gayong pag-aayuno at pagtapa sa Vindhya, Siya’y nalugod at nagkaloob ng biyaya; at inihayag Niya ang Kanyang tunay na anyo, na mahirap maabot kahit ng mga yogin.
Verse 15
प्रसन्नस्स तदोवाच ब्रूहि त्वं मनसेप्सितम् । तपसा ते प्रसन्नोस्मि भक्तानामीप्सितप्रदः
Nalugod Siya at nagsabi: “Ipahayag mo ang ninanais ng iyong puso. Sa iyong tapas (pagpapakasakit-ascetiko) Ako’y nasiyahan; Ako ang Nagkakaloob ng minimithi ng Aking mga deboto.”
Verse 16
विन्ध्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश बुद्धिं देहि यथेप्सिताम् । स्वकार्यसाधिनीं शंभो त्वं सदा भक्तवत्सलः
Wika ni Vindhya: “O Panginoon ng mga diyos, kung Ikaw ay nalulugod, ipagkaloob Mo sa akin ang talinong ninanais ko—ang pagkaunawang makatutupad sa aking layunin. O Śambhu, Ikaw ay laging mapagmahal sa mga deboto.”
Verse 17
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवाञ्छंभुश्चिचेत हृदये चिरम् । परोपतापदं विन्ध्यो वरमिच्छति मूढधीः
Sabi ni Sūta: Nang marinig iyon, ang Mapalad na Panginoong Śambhu ay nagmuni-muni nang matagal sa Kanyang puso: “Si Vindhya, na may naliligaw na isip, ay humihiling ng biyayang magiging sanhi ng pighati ng iba.”
Verse 18
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायामोंकारेश्वरज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः
Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikaapat na bahagi, ang Koṭirudra Saṃhitā, nagtatapos ang ikalabingwalong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Oṃkāreśvara Jyotirliṅga.”
Verse 19
सूत उवाच । तथापि दत्तवाञ् शंभुस्तस्मै तद्वरमुत्तमम् । विध्यपर्वतराज त्वं यथेच्छसि तथा कुरु
Sinabi ni Sūta: Gayunman, ipinagkaloob ni Śambhu ang pinakadakilang biyayang iyon sa kanya, na nagsasabi: “O hari ng Bundok Vindhya, gawin mo ayon sa iyong nais.”
Verse 20
एवं च समये देवा ऋपयश्चामलाशयाः । संपूज्य शंकरं तत्र स्थातव्यमिति चाबुवन्
Sa sandaling iyon, ang mga deva at ang mga rishi—dalisay ang kalooban—matapos sambahin nang wasto si Śaṅkara roon, ay nagpahayag: “Dito mismo tayo dapat manatili.”
Verse 21
तच्छुत्वा देववचनं प्रसन्नः परमेश्वरः । तथैव कृतवान्प्रीत्या लोकानां सुखहेतवे
Nang marinig ang mga salita ng mga deva, si Parameśvara (Panginoong Śiva) ay naging mapagpala at nalugod; at dahil sa mapagmahal na kalooban, ginawa Niya ang hinihiling, para sa kapayapaan at kaginhawahan ng lahat ng daigdig.
Verse 22
ॐ कारं चैव यल्लिंगमेकं तच्च द्विधा गतम् । प्रणवे चैव ओंकारनामासीत्स सदाशिवः
Ang iisang Liṅga na siyang pantig na Oṁ ay tunay na naging dalawahan. Sa Praṇava, ang tinatawag na “Oṅkāra” ay walang iba kundi si Sadāśiva mismo.
Verse 23
पार्थिवे चैव यज्जातं तदासीत्परमेश्वरः । भक्ताभीष्टप्रदौ चोभौ भुक्तिमुक्तिप्रदौ द्विजाः
O mga brāhmaṇa, anumang nahayag doon sa anyong-lupa (pārthiva) ay si Parameśvara rin. Kapwa sila naging tagapagkaloob ng ninanais ng mga deboto, nagbibigay ng bhukti (tamasang-mundo) at mukti (kalayaan).
Verse 24
तत्पूजां च तदा चक्रुर्देवाश्च ऋषयस्तथा । प्रापुर्वराननेकांश्च संतोष्य वृषभध्वजम्
Noon, isinagawa ng mga deva at ng mga rishi ang pagsambang iyon. Nang mapasaya ang Panginoong may watawat ng Toro (Śiva), nakamtan nila ang maraming biyaya.
Verse 25
स्वस्वस्थानं ययुर्देवा विन्ध्योपि मुदितोऽधिकम् । कार्य्यं साधितवान्स्वीयं परितापं जहौ द्विजाः
O mga dwija, ang mga deva ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan; maging ang Bundok Vindhya ay labis na nagalak. Nang matupad ang sariling layon, iniwan niya ang kanyang dalamhati.
Verse 26
य एवं पूजयेच्छंभुं मातृगर्भं वसेन्न हि । यदभीष्टफलं तच्च प्राप्नुयान्नात्र संशय
Sinumang sumamba kay Śambhu (Panginoong Śiva) sa ganitong paraan ay tiyak na hindi na muling maninirahan sa sinapupunan ng ina. Makakamtan niya ang bungang ninanais—walang pag-aalinlangan.
Verse 27
सूत उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातमोंकारप्रभवे फलम् । अतः परं प्रवक्ष्यामि केदारं लिंगमुत्तमम्
Sinabi ni Sūta: “Naipahayag ko na sa inyo nang buo ang bunga na nagmumula sa pagpapakita ng Oṃkāra. Ngayon, susunod kong ilalarawan ang kataas-taasang Liṅga sa Kedāra.”
It introduces the Oṃkāra/Parameśa Jyotirliṅga frame and narrates how Nārada’s intervention exposes Vindhya’s pride (māna) by invoking Meru’s superiority, catalyzing Vindhya’s resolve to seek Śiva through tapas and refuge (śaraṇāgati).
Oṃkāra signifies Śiva as the sonic-ontological ground (praṇava as consciousness), while the “mountain hierarchy” functions as an ethical allegory: elevation becomes a metaphor for spiritual maturity, and the correction of māna is presented as necessary for receiving the liṅga’s purificatory power.
Śiva is referenced through the Oṃkāra-Parameśa Liṅga (Jyotirliṅga framing) and through epithets Viśveśvara, Śaṃbhu, and Śaṅkara—names that emphasize sovereignty (lord of all), beneficence, and the refuge-giving aspect of the deity.