
Ang Adhyaya 14 ay nagsisimula sa masusing pagtatanong: hinihiling ng mga ṛṣi ang isang maayos na salaysay tungkol sa māhātmya (dakilang kabanalan) at utpatti (pinagmulan/pagpapakita) ng mga jyotirliṅga, ang “liṅga ng liwanag.” Sumagot si Sūta na ilalahad niya ito nang pinaikli ayon sa narinig niya mula sa sadguru, kaya pinagtitibay ang bisa ng tradisyong pamana at kinikilalang di-mauubos ang paksa. Pagkaraan, itinatampok ang Somnātha bilang unang halimbawa sa hanay ng mga jyotirliṅga. Umiikot ang kuwento sa alamat ng Dakṣa–Candra: ipinakasal ni Dakṣa ang 27 anak na babae (mga Nakṣatra, simula sa Aśvinī) kay Candra; sumunod ang kasaganaan at pagningning. Ngunit nang paboran ni Candra si Rohiṇī, nagdalamhati ang iba, lumapit kay Dakṣa at nagsumbong ng kawalang-katarungan—na naghahanda sa sumpa ni Dakṣa, pagdurusa ni Candra, at sa mapagligtas na papel ng liṅga ng Somnātha.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । ज्योतिषां चैव लिंगानां माहात्म्यं कथयाधुना । उत्पत्तिं च तथा तेषां ब्रूहि सर्वं यथाश्रुतम्
Wika ng mga pantas: “Ngayon, isalaysay mo ang kadakilaan ng mga maningning na Jyotiḥ Liṅga. Ipaliwanag mo rin ang kanilang pinagmulan—sabihin mo ang lahat ayon sa iyong narinig sa banal na tradisyon.”
Verse 2
सूत उवाच । शृण्वन्तु विप्रा वक्ष्यामि तन्माहात्म्यं जनिं तथा । संक्षेपतो यथाबुद्धि सद्गुरोश्च मया श्रुतम्
Wika ni Sūta: “O mga brāhmaṇa, makinig kayo. Ipaliwanag ko ang kaluwalhatian niyon at ang pinagmulan nito, nang maikli ayon sa aking pagkaunawa—gaya ng aking narinig mula sa tunay na Sadguru.”
Verse 3
एतेषां चैव माहात्म्यं वक्तुं वर्षशतैरपि । शक्यते न मुनिश्रेष्ठास्तथापि कथयामि वः
O pinakadakilang mga pantas, ang ganap na kadakilaan ng mga ito (mga banal na pagpapakita at sagradong pook ni Śiva) ay hindi maisasalaysay kahit sa loob ng daan-daang taon. Gayunman, para sa inyo, isasalaysay ko pa rin ito.
Verse 4
सोमनाथश्च तेषां वै प्रथमः परिकीर्तितः । तन्माहात्म्यं शृणु मुने प्रथमं सावधानतः
Sa mga iyon (mga Jyotirliṅga), si Somanātha ay tunay na ipinahahayag bilang una. Kaya, O pantas, makinig muna nang buong pag-iingat sa banal na kadakilaan ni Somanātha.
Verse 5
सप्तविंशन्मिताः कन्या दक्षेण च महात्मना । तेन चन्द्रमसे दत्ता अश्विन्याद्या मुनीश्वराः
O pinakamahusay sa mga pantas, ang dakilang-loob na si Dakṣa ay may dalawampu’t pitong anak na babae. Ipinagkaloob niya sila bilang mga asawa sa diyos ng Buwan, si Candra, na nagsisimula kay Aśvinī.
Verse 6
चन्द्रं च स्वामिनं प्राप्य शोभमाना विशेषतः । चन्द्रोऽपि चैव ताः प्राप्य शोभते स्म निरन्तरम्
Nang makamtan nila si Candra, ang Buwan, bilang kanilang panginoon, sila’y nagningning sa pambihirang karilagan; at si Candra man, nang makamtan sila, ay patuloy na nagliwanag nang walang patid.
Verse 7
हेम्ना चैव मणिर्भाति मणिना हेम चैव हि । एवं च समये तस्य यज्जातं श्रूयतामिति
Kung paanong ang hiyas ay kumikislap dahil sa ginto, at ang ginto man ay nagliliwanag dahil sa hiyas, gayon din—sa mismong sandaling iyon—pakinggan ninyo ang naganap sa bagay na iyon.
Verse 8
सर्वास्वपि च पत्नीषु रोहिणीनाम या स्मृता । यथैका सा प्रिया चासीत्तथान्या न कदाचन
Sa lahat ng mga asawa, ang naaalala sa pangalang Rohiṇī ang tanging lubos na minamahal; kung paanong siya lamang ang mahal, wala nang iba pang naging gayon kailanman.
Verse 9
अन्याश्च दुःखमापन्नाः पितरं शरणं ययुः । गत्वा तस्मै च यद्दुःखं तथा ताभिर्निवेदितम्
Ang iba pang mga babae, nilamon ng dalamhati, ay nagtungo sa kanilang ama upang sumilong; at paglapit sa kanya, isinalaysay nila nang tapat ang pagdurusang dumating sa kanila.
Verse 10
दक्षस्स च तथा श्रुत्वा दुःखं च प्राप्तावांस्तदा । समागत्य द्विजाश्चन्द्रं शान्त्यावोचद्वचस्तदा
Nang marinig iyon ni Dakṣa, siya’y sinakmal ng dalamhati. Pagkaraan, nagtipon ang mga pantas na brāhmaṇa at nagsalita ng mga salitang nagpapayapa kay Candra (ang Buwan), upang maibalik ang kapayapaan.
Verse 11
दक्ष उवाच । विमले च कुले त्वं हि समुत्पन्नः कलानिधे । आश्रितेषु च सर्वेषु न्यूनाधिक्यं कथं तव
Sinabi ni Dakṣa: “O kayamanang-lagakan ng mga mapalad na katangian, tunay na ikaw ay isinilang sa isang angkang dalisay at walang dungis. Ngunit sa lahat ng mga sumisilong sa iyo, paano magkakaroon sa iyong panig ng mas mababa o mas mataas na katayuan?”
Verse 12
कृतं चेत्तकृतं तच्च न कर्तव्यं त्वया पुनः । वर्तनं विषमत्वेन नरकप्रदमीरितम्
Kung ang isang bagay ay nagawa na, huwag mo itong ituring na parang hindi nagawa, at huwag mo ring gawin muli. Ang baluktot na asal—may di-pagkakatugma at kawalang-katarungan—ay ipinahayag na humahantong sa kaparusahan ng impiyerno.
Verse 13
सूत उवाच । दक्षश्चैव च संप्रार्थ्य चन्द्रं जामातरं स्वयम् । जगाम मन्दिरं स्वं वै निश्चयं परमं गतः
Wika ni Sūta: Si Dakṣa ay personal na nakiusap kay Candra, ang Buwan na kanyang manugang; at pagkaraan, bumalik siya sa sarili niyang tahanan, taglay ang matibay na pasiya.
Verse 14
चंद्रोऽपि वचनं तस्य न चकार विमोहितः । शिवमायाप्रभावेण यया संमोहितं जगत्
Maging si Candra, dahil sa pagkahibang, ay hindi tumupad sa kanyang utos; sapagkat siya’y napailalim sa kapangyarihan ng Māyā ni Śiva, na siyang lumilito sa buong daigdig.
Verse 15
शुभं भावि यदा यस्य शुभं भवति तस्य वै । अशुभं च यदा भावि कथं तस्य शुभं भवेत्
Kapag ang pagpapala ay itinakda para sa isang tao, tiyak na lilitaw sa kanya ang mabuting bunga. Ngunit kapag ang kasawian ang itinakda, paano pa magkakaroon ng magandang kapalaran para sa kanya?
Verse 16
चन्द्रोऽपि बलवद्भाविवशान्मेने न तद्वचः । रोहिण्यां च समासक्तो नान्यां मेने कदाचन
Ngunit maging si Candra, na dinaig ng lakas ng tadhana at ng matinding hilig ng sariling loob, ay hindi sumunod sa gayong payo. Lubhang nakagapos ang puso niya kay Rohiṇī lamang, at kailanma’y hindi niya itinuring na kapantay ang iba pang mga asawa.
Verse 17
तच्छ्रुत्वा पुनरागत्य स्वयं दुःखसमन्वितः । प्रार्थयामास चन्द्रं स दक्षो दक्षस्सुनीतितः
Nang marinig iyon, muling nagbalik si Dakṣa; siya’y nabalot ng dalamhati. Ang maingat at marunong na si Dakṣa ay taimtim na nakiusap kay Candra, ang Buwan.
Verse 18
दक्ष उवाच । श्रूयतां चन्द्र यत्पूर्वं प्रार्थितो बहुधा मया । न मानितं त्वया यस्मात्तस्मात्त्वं च क्षयी भव
Wika ni Dakṣa: “Makinig ka, O Candra. Noong una’y maraming ulit kitang pinakiusapan, ngunit hindi mo pinarangalan ang aking hiling. Kaya nga, ikaw ay magiging yaong kumukupas—sasailalim sa pagliit at paghina.”
Verse 19
सूत उवाच । इत्युक्ते तेन चन्द्रो वै क्षयी जातः क्षणादिह । हाहाकारो महानासीत्तदेन्दौ क्षीणतां गते
Sabi ni Sūta: Nang masabi niya iyon, agad na nagsimulang manghina at kumupas si Candra sa mismong sandaling yaon. Nang ang panginoon ng gabi ay dumausdos sa pagkapayat, sumiklab ang isang malaking daing ng pagdadalamhati.
Verse 20
देवर्षयस्तदा सर्वे किं कार्य्यं हा कथं भवेत् । इति दुःखं समापन्ना विह्वला ह्यभवन्मुने
Noon, ang lahat ng mga banal na ṛṣi sa kalangitan ay nabalot ng pighati at naguluhan, na nagsasabi: “Ay, ano ang dapat gawin? Paano ito mangyayari?” O pantas na muni.
Verse 21
विज्ञापिताश्च चन्द्रेण सर्वे शक्रादयस्सुराः । ऋषयश्च वसिष्ठाद्या ब्रह्माणं शरणं ययु
Nang ipaalam ni Candra, ang lahat ng mga deva, pangunahin si Śakra (Indra), at ang mga rishi, pangunahin si Vasiṣṭha, ay nagtungo kay Brahmā upang humingi ng kanlungan.
Verse 22
गत्वापि तु तदा प्रोचुस्तद्वृत्तं निखिलं मुने । ब्रह्मणे ऋषयो देवा नत्वा नुत्वातिविह्वलाः
Pagdating nila roon, O pantas, isinalaysay ng mga deva at mga rishi kay Brahmā ang buong pangyayari. Pagkaraang magpatirapa at umawit ng mga papuri, tumindig silang lubhang nanginginig sa damdamin.
Verse 23
ब्रह्मापि तद्वचः श्रुत्वा विस्मयं परमं ययौ । शिवमायां सुप्रशस्य श्रावयंस्तानुवाच ह
Nang marinig ang mga salitang iyon, si Brahmā man ay napuno ng sukdulang pagkamangha. Pinupuri ang kahanga-hangang māyā ni Śiva, saka niya sila kinausap at pinakinggang mabuti.
Verse 24
ब्रह्मोवाच । अहो कष्टं महज्जातं सर्वलोकस्य दुःखदम् । चन्द्रस्तु सर्वदा दुष्टो दक्षश्च शप्तवानमुम्
Wika ni Brahmā: “Ay! Isang malaking kapahamakan ang naganap, na nagdadala ng dalamhati sa lahat ng daigdig. Ang Candra, ang Buwan, ay laging di-wasto ang asal, at isinumpa siya ni Dakṣa.”
Verse 25
सर्वं दुष्टेन चन्द्रेण कृतं कर्माप्यनेकशः । श्रूयतामृषयो देवाश्चन्द्रकृत्यं पुरातनम्
Ang lahat ng ito—maraming gawa at maling gawa—ay paulit-ulit na ginawa ng masamang Candra, ang Buwan. O mga ṛṣi at mga deva, pakinggan ngayon ang sinaunang salaysay ng mga ginawa ni Candra.
Verse 26
बृहस्पतेर्गृहं गत्वा तारा दुष्टेन वै हृता । तस्य भार्या पुनश्चैव स दैत्यान्समुपस्थितः
Ang masamang si Chandra ay nagtungo sa bahay ni Bṛhaspati at tunay na tinangay si Tārā, ang asawa ni Bṛhaspati. Pagkaraan, lumapit siya sa mga Daitya upang humingi ng kanilang pag-alalay.
Verse 28
तां च गर्भवतीं दृष्ट्वा न गृह्णामीति सोऽब्रवीत् । अस्माभिर्वारितो जीवः कृच्छ्राज्जग्राह तां तदा
Nang makita niyang nagdadalang-tao siya, sinabi niya, “Hindi ko siya tatanggapin.” Ngunit ang nilalang na may katawan—bagaman pinigil namin—noon din ay kinuha siya nang may matinding hirap.
Verse 29
यदि गर्भं जहातीह गृह्णामीत्यब्रवीत्पुनः । गर्भे मया पुनस्तत्र त्याजिते मुनिसत्तमाः
Muli niyang sinabi, “Kung iiwan niya rito ang dinadala, tatanggapin ko siyang muli.” At nang muling itakwil doon ang sanggol sa sinapupunan, O pinakadakilang mga muni, (muli niya itong kinuha).
Verse 30
कस्यायं च पुनर्गर्भस्सोमस्येति च साऽब्रवीत् । पश्चात्तेन गृहीता सा मया च वारितेन वै
Sinabi niya, “Kaninong anak ito na muling nabuo sa sinapupunan—kay Soma ba?” Pagkaraan, dinala siya ng lalaki, kahit sinikap kong pigilan iyon.
Verse 31
एवंविधानि चन्द्रस्य दुश्चारित्राण्यनेकशः । वर्ण्यंते किं पुनस्तानि सोऽद्यापि कुरुते कथम्
Maraming uri ng masamang asal ni Chandra ang paulit-ulit na isinasalaysay. Kung gayon, paano niya nagagawa pang gawin ang mismong mga gawaing iyon hanggang ngayon?
Verse 32
यज्जातं तत्सुसंजातं नान्यथा भवति ध्रुवम् । अतः परमुपायं वो वक्ष्यामि शृणुतादरात्
Anumang naganap ay tunay na naganap ayon sa nararapat; hindi ito magiging iba—tiyak ito. Kaya sasabihin ko sa inyo ang kataas-taasang paraan; makinig kayo nang may paggalang.
Verse 33
प्रभासके शुभे क्षेत्रे व्रजेश्चन्द्रस्सदैवतैः । शिवमाराधयेत्तत्र मृत्युञ्जयविधानतः
Sa mapalad na banal na pook ng Prabhāsa, si Haring Candra (ang Buwan), kasama ang mga diyos, ay nagtungo roon at sumamba kay Panginoong Śiva ayon sa itinakdang ritwal ng Mṛtyuñjaya—ang Manlulupig sa kamatayan.
Verse 34
निधायेशं पुरस्तत्र चन्द्रस्तपतु नित्यशः । प्रसन्नश्च शिवः पश्चादक्षयं तं करिष्यति
Matapos itindig si Īśa (Panginoong Śiva) sa harap doon, hayaang ang Buwan ay magsagawa ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) nang palagian. Pagkaraan, kapag nalugod si Śiva, gagawin Niya yaon na di-masisira at walang hanggan.
Verse 35
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणस्ते सुरर्षयः । संनिवृत्याययुस्सर्वे यत्र दक्षविधू ततः
Wika ni Sūta: Nang marinig nila ang mga salita ni Brahmā, ang mga banal na pantas na iyon ay umurong; at pagkaraan, silang lahat ay nagtungo sa pook na inihahanda ang paghahandog (yajña) ni Dakṣa.
Verse 36
गृहीत्वा ते ततश्चन्द्रं दक्षं चाश्वास्य निर्जराः । प्रभासे ऋषयश्चक्रुस्तत्र गत्वाखिलाश्च वै
Pagkaraan, isinama ng mga walang-kamatayan si Chandra at inaliw din si Dakṣa. Ang lahat ng mga rishi ay nagtungo sa Prabhāsa; pagdating sa banal na pook na iyon, isinagawa nila roon ang mga itinakdang ritwal.
Verse 37
आवाह्य तीर्थवर्याणि सरस्वत्यादिकानि च । पार्थिवेन तदा पूजां मृत्युञ्जयविधानतः
Matapos tawagin ang pinakadakilang mga tīrtha—simula kay Sarasvatī at iba pa—dapat isagawa ang pagsamba gamit ang Pārthiva (lupang) liṅga, ayon sa paraang Mṛtyuñjaya.
Verse 38
ते देवाश्च तदा सर्वे ऋषयो निर्मलाशयाः । स्थाप्य चन्द्रं प्रभासे च स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा
Pagkaraan, ang lahat ng mga deva, kasama ang mga rishi na dalisay ang kalooban, matapos itatag ang Buwan sa Prabhāsa, ay masayang nagbalik ang bawat isa sa sariling tahanang-diyos.
Verse 39
चन्द्रेण च तपस्तप्तं पण्मासं च निरंतरम् । मृत्युंजयेन मंत्रेण पूजितो वृषभध्वजः
Si Chandra rin ay nagsagawa ng mahigpit na tapas nang tuluy-tuloy sa loob ng anim na buwan, at sinamba si Vṛṣabhadhvaja—ang Panginoong Śiva na may watawat na toro—sa pamamagitan ng Mṛtyuñjaya mantra.
Verse 40
दशकोटिमितं मन्त्रं समावृत्य शशी च तम् । ध्यात्वा मृत्युञ्जयं मन्त्रं तस्थौ निश्चलमानसः
Nang matapos ang pag-uulit ng mantra na may sukat na sampung koṭi, ang Buwan (Śaśī) ay nagmuni-muni sa Mantrang Mṛtyuñjaya at tumindig na di matinag ang isip, lubos na nakalubog kay Panginoong Śiva, ang Manlulupig sa kamatayan.
Verse 41
तं दृष्ट्वा शंकरो देवः प्रसन्नोऽभूत्ततः प्रभुः । आविर्भूय विधुं प्राह स्वभक्तं भक्तवत्सलः
Nang makita siya, si Panginoong Śaṅkara—ang dakilang Deva at Soberano—ay nalugod. Pagkaraan, ang Panginoong mapagmahal sa mga deboto ay nagpakita at nagsalita kay Vidhu, ang Kanyang sariling deboto.
Verse 42
शंकर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते मनसा यत्समीप्सितम् । प्रसन्नोऽहं शशिन्सर्वं दास्ये वरमनुत्तमम्
Wika ni Śaṅkara: “Pumili ka ng biyaya—nawa’y mapasa iyo ang kabutihan—anumang tunay na ninanais ng iyong puso. Nalulugod Ako sa iyo, O Buwan; ipagkakaloob Ko ang walang kapantay na biyaya—ang lahat.”
Verse 43
चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश किमसाध्यं भवेन्मम । तथापि मे शरीरस्य क्षयं वारय शंकर
Sinabi ni Candra: "O Panginoon ng mga diyos, kung Ikaw ay nalulugod sa akin, ano pa ang maaaring manatiling hindi makakamit para sa akin? Gayunpaman, O Shankara, mangyaring itigil ang paghina ng aking katawan."
Verse 44
क्षंतव्यो मेऽपराधश्च कल्याणं कुरु सर्वदा । इत्युक्ते च तदा तेन शिवो वचनमब्रवीत्
“Patawarin nawa ang aking pagkakasala, at ipagkaloob mo sa akin ang pagpapala at kabutihang-palad magpakailanman.” Pagkasabi niya nito, noon ay sumagot si Śiva sa mga salitang ito.
Verse 45
शिव उवाच । पक्षे च क्षीयतां चन्द्र कला ते च दिनेदिने । पुनश्च वर्द्धतां पक्षे सा कला च निरंतरम्
Wika ni Śiva: “Sa madilim na kalahati ng buwan, nawa’y humina araw-araw ang iyong bahagi ng buwan; at sa maliwanag na kalahati, nawa’y muling lumago ang bahaging iyon—tuloy-tuloy, walang patid.”
Verse 46
सूत उवाच । एवं सति तदा देवा हर्षनिर्भरमानसाः । ऋषयश्च तथा सर्वे समाजग्मुर्द्रुतं द्विजाः
Sinabi ni Sūta: Nang maganap ang lahat nang gayon, ang mga diyos na punô ng galak ang kalooban, kasama ang lahat ng mga rishi at ang mga dalawang-beses-na-isinilang, ay nagmadaling magtipon.
Verse 47
आगत्य च तदा सर्वे चन्द्रायाशिषमब्रुवन् । शिवं नत्वा करौ बद्ध्वा प्रार्थयामासुरादरात्
Pagkaraan, silang lahat ay lumapit at nagwika ng mga pagpapala kay Chandra. Yumukod sila kay Śiva at nagdaupang-palad sa paggalang, at taimtim na nanalangin nang may debosyon.
Verse 48
देवाः ऊचुः । देवदेव महादेव परमेश नमोऽस्तु ते । उमया सहितश्शंभो स्वामिन्नत्र स्थिरो भव
Wika ng mga Deva: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, O Kataas-taasang Panginoon—pagpupugay sa Iyo. O Śambhu, kasama si Umā, O Guro at Panginoon, manatili Ka rito nang matatag.”
Verse 49
सूत उवाच । ततश्चन्द्रेण सद्भक्त्या संस्तुतश्शंकरः पुरा । निराकारश्च साकारः पुनश्चैवाभवत्प्रभुः
Sinabi ni Sūta: Noong una, nang purihin ni Chandra (ang Buwan) si Śaṅkara sa tunay na debosyon, ang Panginoon na lampas sa anyo ay muling nagpakita sa anyong nahahayag.
Verse 50
प्रसन्नश्च स देवानां क्षेत्रमाहात्म्यहेतवे । चन्द्रस्य यशसे तत्र नाम्ना चन्द्रस्य शंकरः
Nalugod si Śaṅkara sa mga diyos; upang ipahayag ang kadakilaan ng banal na pook na iyon, nanahan Siya roon at pinarangalan si Candra (ang Buwan), kaya’t nakilala Siya roon sa pangalang “Candraśekhara.”
Verse 51
सोमेश्वरश्च नामासीद्विख्यातो भुवन त्रये । क्षयकुष्ठादिरोगाणां नाशकः पूजनाद्द्विजाः
Tinawag Siyang Someshvara at sumikat sa tatlong daigdig. O mga dvija, sa pagsamba sa Kanya, napapawi ang sakit na pagkapayat (consumption), ketong, at iba pang karamdaman.
Verse 52
धन्योऽयं कृतकृत्योयं यन्नाम्ना शंकरस्स्वयम् । स्थितश्च जगतां नाथः पावयञ्जगतीतलम्
Mapalad ang pook na ito, ganap ang layon nito, sapagkat si Śaṅkara mismo ay nananahan dito sa pamamagitan ng Kanyang sariling Pangalan. Ang Panginoon ng mga daigdig ay naririto, nililinis at binabanal ang balat ng lupa.
Verse 53
तत्कुंडं तैश्च तत्रैव सर्वैर्देवैः प्रतिष्ठितम् । शिवेन ब्रह्मणा तत्र ह्यविभक्तं तु तत्पुनः
Doon din, ang banal na kunda ay itinindig nang wasto ng lahat ng mga deva. At sa mismong pook na iyon, muling namalas sina Shiva at Brahma na hindi nahahati—iisa sa diwa, walang pagkakahiwalay.
Verse 54
चन्द्रकुण्डं प्रसिद्धं च पृथिव्यां पापनाशनम् । तत्र स्नाति नरो यस्स सर्वैः पापैः प्रमुच्यते
Sa daigdig, ang tanyag na Candrakuṇḍa ay tagapuksa ng mga kasalanan. Ang sinumang maligo roon ay napapalaya mula sa lahat ng kasalanan.
Verse 55
रोगास्सर्वे क्षयाद्याश्च ह्यसाध्या ये भवंति वै । ते सर्वे च क्षयं यान्ति षण्मासं स्नानमात्रतः
Lahat ng karamdaman—gaya ng pagkapayat na sakit at iba pa—kahit yaong itinuturing na di magagamot, ay napupuksa lahat sa pamamagitan lamang ng pagligo roon sa loob ng anim na buwan.
Verse 56
प्रभासं च परिक्रम्य पृथिवीक्रमसंभवम् । फलं प्राप्नोति शुद्धात्मा मृतः स्वर्गे महीयते
Matapos magparikrama sa Prabhāsa—na isinilang mula sa banal na hakbang na sumaklaw sa daigdig—ang dalisay na kaluluwa ay tumatamo ng ipinangakong bunga; at sa kamatayan, siya’y pinararangalan sa langit.
Verse 57
सोमलिंगं नरो दृष्ट्वा सर्वपापात्प्रमुच्यते । लब्ध्वा फलं मनोभीष्टं मृतस्स्वर्गं समीहते
Sa pagtanaw lamang sa Soma-liṅga, ang tao’y napapalaya mula sa lahat ng kasalanan. Matamo ang bungang ninanais ng puso, at sa kamatayan ay dumarating sa kalagayang makalangit—sa biyaya ni Śiva, patungo sa mapalad na paglaya.
Verse 58
यद्यत्फलं समुद्दिश्य कुरुते तीर्थमुत्तमम् । तत्तत्फलमवाप्नोति सर्वथा नात्र संशयः
Anumang bunga ang nilalayon ng tao sa pagsasagawa ng pinakamataas na paglalakbay-dambana sa tīrtha, yaon mismong bunga ang tiyak niyang matatamo sa lahat ng paraan; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 59
इति ते ऋषयो देवाः फलं दृष्ट्वा तथाविधम् । मुदा शिवं नमस्कृत्य गृहीत्वा चन्द्रमक्षयम्
Kaya nga, ang mga ṛṣi at mga nilalang na makalangit, nang makita ang gayong bunga, ay masayang nagbigay-pugay kay Panginoong Śiva; at matapos tanggapin ang di-nasisirang Buwan, sila’y lumisan na ganap ang layon.
Verse 60
परिक्रम्य च तत्तीर्थं प्रशंसन्तश्च ते ययुः । चंद्रश्चापि स्वकीयं च कार्य्यं चक्रे पुरातनम्
Matapos nilang ikutin nang paikot ang banal na tīrtha at awitin ang mga papuri nito, sila’y umalis. At ang Diyos ng Buwan ay muling tumupad sa kanyang sinaunang, itinakdang gawain.
Verse 61
इति सर्वः समाख्यातः सोमेशस्य समुद्भवः । एवं सोमेश्वरं लिंगं समुत्पन्नं मुनीश्वराः
Sa gayon, ang buong salaysay tungkol sa pagpapakita ni Someśa ay naipahayag na. Sa ganitong paraan, O pinakadakilang mga muni, ang Liṅga na tinatawag na Someśvara ay nagmula.
Verse 62
यः शृणोति तदुत्पत्तिं श्रावयेद्वा परान्नरः । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापैः प्रमुच्यते
Sinumang makarinig ng salaysay ng banal na paglitaw na ito—o magpakinggan nito sa iba—ay magkakamit ng lahat ng marapat na hangarin at mapapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 257
समाश्रितस्तदा दैत्यान्युद्धं देवैश्चकार ह । मयाऽत्रिणा निषिद्धश्च तस्मै तारां ददौ शशी
Pagkaraan, sumandig siya sa mga Daitya at tunay na nakipagdigma sa mga Deva. Ngunit siya’y pinigil ko at ni rishi Atri; kaya ibinigay ng Buwan (Śaśī) si Tārā sa kanya.
It initiates the Somnātha jyotirliṅga etiology by narratively anchoring it in the Dakṣa–Candra marriage cycle: Dakṣa’s 27 daughters marry Candra; Candra’s partiality toward Rohiṇī provokes the others’ complaint to Dakṣa, setting up the later curse-and-redemption sequence that legitimizes Somnātha’s sanctity.
The “jyoti” in jyotirliṅga functions as a semantic bridge between cosmic light (astral order: nakṣatras and the Moon) and transcendent Śaiva presence (liṅga as aniconic axis). The chapter encodes a principle: disturbances in ethical balance (dharma) reverberate through cosmology, and sacred sites emerge as corrective nodes where Śiva’s light re-stabilizes order.
The highlighted manifestation is Somnātha as the first jyotirliṅga—Śiva’s presence articulated through a liṅga of light rather than an anthropomorphic form. Śakti is not foregrounded in these sample verses; the narrative emphasis is on Śiva’s site-based manifestation and its causal prehistory.