मित्रसह-राज्ञो रक्षत्व-शापकथा — The Curse that Turns King Mitrasaha into a Rakshasa (Vasiṣṭha’s Śāpa Narrative)

Verse 1

सूत उवाच । श्रीमतीक्ष्वाकुवंशे हि राजा परमधार्मिकः । आसीन्मित्रसहो नाम श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम्

Sinabi ni Sūta: Sa maringal na angkan ni Ikṣvāku ay may isang haring lubhang matuwid, na nagngangalang Mitrasaha, ang pinakadakila sa lahat ng mamamana.

Verse 2

तस्य राज्ञः सुधर्मिष्ठा मदयन्ती प्रिया शुभा । दमयन्ती नलस्येव बभूव विदिता सती

Ang haring iyon ay may pinagpalang at minamahal na reyna na nagngangalang Madayantī, na matatag sa dharma. Siya’y bantog bilang isang dalisay at marangal na sātī—gaya ni Damayantī, asawa ni Nala.

Verse 3

स एकदा हि मृगयास्नेही मित्रसहो नृपः । महद्बलेन संयुक्तो जगाम गहनं वनम्

Minsan, ang haring iyon—mahilig sa pangangaso at kasama ang kanyang mga kaibigan—na may malaking lakas na kasama, ay nagtungo sa isang masukal na kagubatan.

Verse 4

विहरंस्तत्र स नृपः कमठाह्वं निशाचरम् । निजघान महादुष्टं साधुपीडाकरं खलम्

Habang naglilibot doon, pinaslang ng hari ang nilalang na gumagala sa gabi na nagngangalang Kamaṭha—isang sukdulang masamang salarin na umuupasala sa mga sadhu at nang-aapi sa mga matuwid.

Verse 5

अथ तस्यानुजः पापी जयेयं छद्मनैव तम् । मत्वा जगाम नृपतेरन्तिक च्छद्मकारकः

Pagkaraan, ang kaniyang nakababatang kapatid na makasalanan, na nag-isip, “Sa daya ko lamang siya matatalo,” ay lumapit sa hari—siya mismo ang mapanlinlang na bihasa sa pagbabalatkayo at pagtataksil.

Verse 6

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

Nang makita ng hari ang kaniyang mapagpakumbabang anyo, na wari’y dumating upang maglingkod bilang abang tagapaglingkod, ang hari—dahil sa kamangmangan—ay ginawa siyang tagapangasiwa ng dakilang kusinang maharlika.

Verse 7

अथ तस्मिन्वने राजा कियत्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीमाययौ मुदा

Pagkaraan, ang hari ay naglibang muna sa gubat na iyon sa loob ng ilang panahon; saka tumigil, iniwan ang pangangaso, at masayang nagbalik sa sariling lungsod.

Verse 8

पितुः क्षयाहे सम्प्राप्ते निमंत्र्य स्वगुरुं नृपः । वसिष्ठं गृहमानिन्ये भोजयामास भक्तितः

Nang dumating ang taunang pagdiriwang ng libing para sa kanyang ama, inanyayahan ng hari ang kanyang sariling kagalang-galang na gurong si Vasishtha, dinala siya sa kanyang tahanan nang may parangal, at pinakain siya nang may debosyon.

Verse 9

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

Nang makita ang pagkaing gulay na inihain sa harap niya—ngunit hinaluan ng laman ng tao ng isang rakshasa na nagpanggap na kusinero—ang Guru ay nagsalita.

Verse 10

गुरुरुवाच । धिक् त्वां नरामिषं राजंस्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मह्यं ततो रक्षो भविष्यसि

Wika ng Guru: “Sumpa sa iyo, O hari—ikaw na nabubuhay sa laman ng tao! Sa iyong panlilinlang, ang handog na nararapat sa akin ay naagaw ng isang masamang nilalang. Kaya’t ikaw ay magiging rākṣasa (demonyong nilalang).”

Verse 11

रक्षःकृतं च विज्ञाय तदैवं स गुरुस्तदा । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

Nang matanto niyang ang gawa ay ginawa ng isang rākṣasa, agad na nagmuni-muni muli ang Guru at saka nagwika ng sumpang tatagal ng labindalawang taon.

Verse 12

स राजानुचितं शापं विज्ञाय क्रोधमूर्छितः । जलांजलिं समादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः

Nang maunawaan niyang ang sumpang iyon ay di nararapat sa isang hari, siya’y nanghina sa tindi ng galit. Kumuha siya ng isang dakot na tubig sa magkakupong palad at tumindig, handang sumpain ang sarili niyang guru.

Verse 13

तदा च तत्प्रिया साध्वी मदयन्ती सुधर्मिणी । पतित्वा पादयोस्तस्य शापं तं हि न्यवारयत्

Noon, ang minamahal niya—ang banal na si Madayantī, matatag sa dharma—ay nagpatirapa sa kanyang paanan at pinigil ang sumpang iyon upang hindi magkabisa.

Verse 14

ततो निवृत्तशापस्तु तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

Pagkaraan nito, dahil sa bigat at kabanalan ng kanyang mga salita, nabawi ang sumpa. Ang tubig sa kanyang mga paa ay lumisan, at ang mga paa ay nadampian ng karumihan.

Verse 15

ततःप्रभृति राजाभूत्स लोकेस्मिन्मुनीश्वराः । कल्मषांघ्रिरिति ख्यातः प्रभावात्तज्जलस्य हि

Mula noon, O pinakadakilang mga muni, ang haring iyon ay nakilala sa daigdig bilang “Kalmaṣāṅghri (May-dungis na Paa)”, dahil lamang sa kapangyarihan ng banal na tubig na iyon.

Verse 16

राजा मित्रसहः शापाद्गुरो ऋषिवरस्य हि । बभूव राक्षसो घोरो हिंसको वनगोचरः

Dahil sa sumpa ng kanyang kagalang-galang na guro—isang dakilang rishi—si Haring Mitrasaha ay naging isang kakila-kilabot na rākṣasa, marahas na mamamatay-tao na gumagala sa gubat.

Verse 17

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं कालान्तकयमोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

Taglay ang anyong tulad ng rākṣasa, na kahawig ni Yama—ang tagapagpuksa sa wakas ng panahon—ang nilalang na naninirahan sa gubat ay lumamon ng sari-saring nilalang, kabilang ang mga tao at iba pa.

Verse 18

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदन्तकाकारो नवोढौ मुनिदम्पती

Minsan, sa isang kagubatan, ang nakakatakot na iyon—na may anyo ng Kamatayan—ay nakakita ng isang bagong kasal na mag-asawang pantas, na mga bata pa, na masayang naglalaro nang magkasama.

Verse 19

राक्षसः स नराहारः किशोरं मुनिनन्दनम् । जग्धुं जग्राह शापार्त्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

Ang rākṣasa na kumakain ng tao, na pinahihirapan ng sumpa, ay sinunggaban ang batang anak ng pantas upang lamunin—gaya ng isang tigre na sumusunggab sa isang batang usa.

Verse 20

कुक्षौ गृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीता च तत्प्रिया । सा चक्रे प्रार्थनं तस्मै वदंती करुणं वचः

Nang makita ang kanyang asawa na sinunggaban at hinawakan nang mahigpit sa loob ng tiyan nito, ang kanyang minamahal ay natakot; at, sa pagsasalita ng mga salitang puno ng habag, siya ay gumawa ng isang taos-pusong pagsusumamo sa kanya.

Verse 21

प्रार्थ्यमानोऽपि बहुशः पुरुषादः स निर्घृणः । चखाद शिर उत्कृत्य विप्रसूनोर्दुराशयः

Bagaman paulit-ulit na pinakiusapan, ang walang awang kumakain ng tao—na may masamang isip—ay pinutol ang ulo ng anak ng Brahmin at nilamon ito.

Verse 22

अथ साध्वी च सा दीना विलप्य भृशदुःखिता । आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे किलोल्बणाम्

Pagkaraan, ang banal na babae, lugmok at humahagulhol sa matinding dalamhati, ay tinipon ang mga buto ng kanyang asawa at, ayon sa salaysay, naghanda ng isang malaking at kakilakilabot na puneraryong siga.

Verse 23

भर्तारमनुगच्छन्ती संविशंती हुताशनम् । राजानं राक्षसाकारं सा शशाप द्विजाङ्गना

Sumunod sa kanyang asawa at pumasok sa apoy ng handog, isinumpa ng babaeng Brahmana ang hari—na nagkaroon ng anyo at asal na parang demonyo.

Verse 24

अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वं संगतो भवेः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

“Mula sa araw na ito, kapag nakipag-isa ka sa sinumang ibang babae, kamatayan ang sasapitin mo.” Pagkasabi nito, pumasok si Satī sa naglalagablab na apoy.

Verse 25

सोपि राजा गुरोश्शापमनुभूय कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमास्थाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Ang haring iyon man, matapos danasin ang sumpa ng guro hanggang sa takdang panahon, ay muling nagbalik sa tunay niyang anyo at, sa galak, umuwi sa kanyang tahanan.

Verse 26

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं मदयन्ती रतिप्रियम् । पतिं निवारयामास वैधव्यादतिबिभ्यती

Nang malaman ang sumpang binigkas ng malinis na asawa ng isang brahmana, si Madayantī—minamahal ni Ratipriya—ay pumigil sa kanyang asawa, sapagkat labis siyang natakot sa pagkabalo.

Verse 27

अनपत्यो विनिर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलां लक्ष्मीं वनमेव जगाम ह

Walang anak at lubos na nagsawa sa mga aliw ng paghahari, ang haring makalupa ay tinalikdan ang lahat ng kasaganaan ni Lakṣmī at tunay ngang nagtungo sa gubat.

Verse 28

स्वपृष्ठतः समायान्तीं ब्रह्महत्यां सुदुःखदाम् । ददर्श विकटाकारां तर्जयन्ती मुहुर्मुहुः

Nakita niya mula sa likuran ang Brahmahatyā—ang kasalanang mabigat na nagdadala ng matinding pighati—na papalapit: anyong nakapangingilabot at halimaw, paulit-ulit siyang tinatakot.

Verse 29

तस्या निर्भद्रमन्विच्छन् राजा निर्विण्णमानसः । चकार नानोपायान्स जपव्रतमखादिकान्

Upang hanapin ang kagalingan niya at ang pagkalaya sa kamalasan, ang hari—na mabigat ang loob sa dalamhati—ay nagsagawa ng maraming paraan: mantra-japa, mga banal na panata (vrata), mga handog na ritwal (yajña), at iba pa.

Verse 30

नानोपायैर्यदा राज्ञस्तीर्थस्नानादिभिर्द्विजाः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलां स ययौ तदा

O mga dvija, nang sa kabila ng maraming lunas—gaya ng pagligo sa mga banal na tīrtha at iba pang ritwal ng pagtubos—ay hindi pa rin humupa sa hari ang kasalanang Brahmahatyā, noon ay naglakbay siya patungong Mithilā.

Verse 31

बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चितया परयार्दितः । ददर्श मुनिमायान्तं गौतमं पार्थिवश्च सः

Dahil sa tindi ng apoy ng kanyang punerarya, ang hari ay lumabas sa panlabas na hardin. Doon niya nakita ang pantas na si Gautama na papalapit.

Verse 33

अभिसृत्य स राजेन्द्रो गौतमं विमलाशयम् । तद्दर्शनाप्तकिंचित्कः प्रणनाम मुहुर्मुहुः । अथ तत्पृष्टकुशलो दीर्घमुष्णं च निश्वसन् । तत्कृपादृष्टिसंप्राप्तसुख प्रोवाच तं नृपः

Lumapit ang hari sa malinis ang loob na si Gautama; sa pagtanaw pa lamang sa kaniya ay nakamtan niya ang kaunting ginhawa at paulit-ulit na nagpatirapa. Pagkaraan, nang tanungin siya ng pantas tungkol sa kaniyang kalagayan, ang pinuno ay nagbuga ng mahahaba at maiinit na buntong-hininga at, nang mapanatag sa mahabaging sulyap ng banal na rishi, ay nagsalita sa kaniya.

Verse 34

राजोवाच । मुने मां बाधते ह्येषा ब्रह्महत्या दुरत्यया । अलक्षिता परैस्तात तर्जयंती पदेपदे

Wika ng Hari: “O pantas, ang mabigat at mahirap daigin na kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa ang dumadagan sa akin. Bagama’t di nakikita ng iba, ginoo, ito’y nananakot at nagpapahirap sa akin sa bawat hakbang.”

Verse 35

यन्मया शापदग्धेन विप्रपुत्रश्च भक्षितः । तत्पापस्य न शान्तिर्हि प्रायश्चित्तसहस्रकैः

“Sapagkat ako, na tila sinusunog ng sumpa, ay nakain pa maging ang anak na lalaki ng isang brāhmaṇa; ang kasalanang iyon ay tunay na di mapapawi, kahit pa sa libu-libong gawa ng pagtubos.”

Verse 36

नानोपायाः कृता मे हि तच्छान्त्यै भ्रमता मुने । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मम पापात्मनः किमु

O pantas, sa paglalagalag ay sinubok ko na ang sari-saring paraan upang mapawi iyon; ngunit ang kasalanang brahmahatyā ay hindi pa rin lumisan sa akin—ano pa ang magagawa para sa taong ang sarili’y nabahiran na ng kasalanan?

Verse 37

अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्षये । यतस्त्वद्दर्शनादेव ममानन्दभरोऽभवत्

Ngayong araw, wari ko’y natupad ang layon ng aking pagsilang; sapagkat sa mismong pagtanaw ko sa iyo, sumiklab sa loob ko ang lubos na kapunuan ng kaligayahang banal.

Verse 38

अद्य मे तवपादाब्ज शरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

Ngayong araw, sumisilong ako sa iyong mga paang-loto, bagaman ako’y nagkasala. O marangal na Panginoon, ipagkaloob mo sa akin ang kapayapaan, upang makamtan ko ang tunay na ligaya.

Verse 39

सूत उवाच । इति राज्ञा समादिष्टो गौतमः करुणार्द्रधीः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

Sabi ni Sūta: Sa gayong utos ng hari, si Gautama—na ang isip ay nabasa ng habag—ay nagtakda ng wastong pagtubos-sala para sa yaong kakila-kilabot na mga kasalanan.

Verse 40

गौतम उवाच । साधु राजेन्द्र धन्योसि महाघेभ्यो भयन्त्यज । शिवे शास्तरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम्

Wika ni Gautama: “Mabuti, O hari ng mga hari—tunay kang pinagpala. Itakwil ang takot kahit sa pinakamabibigat na kasalanan. Sa mga debotong kumakalinga kay Śiva, ang banal na Panginoon at Guro, saan pa mananatili ang takot para sa mga naghahanap ng kanlungan?”

Verse 41

शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम् । महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं शिवालयम्

Makinig, O Hari na lubhang mapalad: may isa pang bantog na banal na pook—ang Gokarṇa ang pangalan—isang tahanan ni Śiva, kilala bilang tagapuksa kahit ng pinakamabibigat na kasalanan.

Verse 42

तत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि । महाबलाभिधानेन शिवः संनिहितः स्वयम्

Sa banal na pook na yaon, walang mapagtitindigan ang mga makasalanan—ni ang pinakamalalakas sa mga dakila ay di makapananatili sa pagmamataas. Sapagkat sa pangalang “Mahābala,” si Śiva mismo ay naroon, personal na nananahan.

Verse 43

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । चतुर्युगे चतुर्वर्णस्सर्वपापापहारकः

Sa lahat ng Śiva-liṅga, ito ang pinakadakila at makapangyarihan. Sa apat na yuga, at para sa mga tao ng apat na varṇa, inaalis nito ang lahat ng kasalanan.

Verse 44

पश्चिमाम्बुधितीरस्थं गोकर्णं तीर्थमुत्तमम् । तत्रास्ति शिवलिंगं तन्महापातकनाशकम्

Sa kanlurang pampang ng karagatan naroroon ang Gokarṇa, isang dakilang tīrtha. Doon ay may Śiva-liṅga na sumisira maging sa pinakamabibigat na kasalanan.

Verse 46

तथा त्वमपि राजेन्द्र गोकर्ण गिरिशालयम् । गत्वा सम्पूज्य तल्लिंगं कृतकृत्यत्वमाप्नुयाः

Kaya ikaw rin, O pinakadakilang hari, ay dapat magtungo sa Gokarṇa, tahanan ni Girīśa (Panginoong Śiva). Pagkatapos sambahin nang wasto ang Liṅga roon, makakamtan mo ang kalagayang ganap na natupad ang tunay na layon ng buhay.

Verse 47

तत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य महाबलम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकन्त्वमाप्नुयाः

Doon, matapos maligo sa lahat ng banal na tawiran at sumamba sa Dakila at Makapangyarihang Panginoong Śiva, mapapalaya ka sa lahat ng kasalanan at mararating ang daigdig ni Śiva.

Verse 48

सूत उवाच । इत्यादिष्टः स मुनिना गौतमेन महात्मना । महाहृष्टमना राजा गोकर्णं प्रत्यपद्यत

Sinabi ni Sūta: Sa gayong tagubilin ng dakilang pantas na si Gautama na may marangal na diwa, ang hari—punô ng matinding galak—ay umalis at nagtungo sa Gokarṇa.

Verse 49

तत्र तीर्थेषु सुस्नात्वा समभ्यर्च्य महाबलम् । निर्धूताशेषपापौघोऽलभच्छंभोः परम्पदम्

Doon, matapos maligo nang lubos sa mga banal na tīrtha at taimtim na sumamba sa Dakila at Makapangyarihang Panginoon, naiwaksi niya ang buong baha ng kasalanan at narating ang kataas-taasang tahanan ni Śambhu—kalayaan (moksha) sa biyaya ni Śiva.

Verse 50

य इमां शृणुयान्नित्यं महाबलकथां प्रियाम् । त्रिसप्तकुलजैस्सार्द्धं शिवलोके व्रजत्यसौ

Sinumang araw-araw na nakikinig sa minamahal na salaysay na ito tungkol sa Mahābala (dakilang kapangyarihan ni Panginoong Śiva), ang taong iyon—kasama ang mga isinilang sa dalawampu’t isang salinlahi ng kanyang angkan—ay makararating sa Śivaloka.

Verse 51

इति वश्च समाख्यातं माहात्म्यं परमाद्भुतम् । महाबलस्य गिरिशलिंगस्य निखिलाघहृत्

Kaya nga, isinalaysay ko sa inyo ang lubhang kagila-gilalas na kaluwalhatian ng Girīśa-Liṅga ni Mahābala, na ganap na nag-aalis ng lahat ng kasalanan.