Ṣaḍvidhārtha-Parijñāna: Praṇavārtha and the Sixfold Unity of Meaning (षड्विधार्थपरिज्ञानम् / प्रणवार्थपरिज्ञानम्)

Verse 1

वामदेव उवाच । भगवन्षण्मुखाशेष विज्ञानामृतवारिधे । विश्वामरेश्वरसुत प्रणतार्त्तिप्रभञ्जन

Wika ni Vāmadeva: “O Mapalad na Panginoon, O Anim-ang-Mukha (Ṣaṇmukha), karagatan ng amṛta ng walang-hanggang kaalamang espirituwal; O anak ng Panginoon ng mga diyos sa sansinukob—tagapagwasak ng dalamhati ng mga yumuyuk at sumasamba sa iyo.”

Verse 2

षड्विधार्त्थपरिज्ञानमिष्टदं किमुदाहृतम् । के तत्र षड्विधा अर्थाः परिज्ञानञ्च किं प्रभो

O Panginoon, ano ang tinatawag na “anim-na-uri ng pagkakabatid sa artha (kahulugan/layon)” na sinasabing nagbibigay ng ninanais na bunga? Ano-ano ang anim na uri ng artha, at ano mismo ang ibig sabihin ng pagkakabatid na ito, O Guro?

Verse 3

प्रतिपाद्यश्च कस्तस्य परिज्ञाने च किं फलम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व यद्यत्पृष्टं मया गुह

At sino naman ang dapat ipaliwanag bilang pinakadakilang prinsipyo, at anong bunga ang sumisibol mula sa ganap na pagkakakilala sa Kanya? O Guha, ipaliwanag mo ang lahat—ang lahat ng aking itinanong.

Verse 4

एतमर्त्थमविज्ञाय पशुशास्त्रविमोहितः । अद्याप्यहम्महासेन भ्रान्तश्च शिवमायया

Dahil hindi ko naunawaan ang katotohanang ito, ako—si Mahāsena—ay nalinlang ng mga aral na para sa mga nilalang na nakagapos (paśu). Hanggang ngayon, ako’y nalilito pa rin sa māyā ni Śiva.

Verse 5

अहं शिवपदद्वंद्वज्ञानामृतरसायनम् । पीत्त्वा विगतसम्मोहो भविष्यामि यथा तथा

Pagkainom ko sa nektaryong eliksir ng kaalaman—ang dalawang banal na paa ni Śiva—mawawala ang aking pagkalito at mananatili ako ayon sa tunay kong kalikasan, gayon nga.

Verse 6

कृपामृतार्द्रया दृष्ट्या विलोक्य सुचिरं मयि । कर्त्तव्योऽनुग्रहः श्रीमत्पादाब्जशरणागते

Sa titig na binabasa ng nektar ng habag, pagmasdan mo ako nang matagal; at ipagkaloob mo ang iyong biyaya sa akin na sumilong sa iyong maringal na mga paang-lotus.

Verse 7

इति श्रुत्वा मुनीन्द्रोक्तं ज्ञानशक्तिधरो विभुः । प्राहान्यदर्शनमहासंत्रासजनकं वचः

Nang marinig niya ang sinabi ng panginoon sa mga muni, ang Yaong sumasaklaw sa lahat—na may taglay na kapangyarihan ng tunay na kaalaman—ay nagsalita ng iba pang mga salita na, sa mismong diwa nito, makapagdudulot ng matinding pangamba, sapagkat nagbabadya ito ng di-nakikitang (di-kanais-nais) kahihinatnan.

Verse 8

सुब्रह्मण्य उवाच । श्रूयताम्मुनिशार्दूल त्वया यत्पृष्टमादरात् । समष्टिव्यष्टिभावेन परिज्ञानम्महेशितुः

Wika ni Subrahmaṇya: “O tigre sa mga pantas, pakinggan mo ang iyong magalang na itinanong. Ipaaunawa ko ang tunay na kaalaman tungkol kay Maheśa—na nauunawa kapwa bilang kabuuang sansinukob at bilang panloob na realidad na nananahan sa bawat nilalang.”

Verse 9

प्रणवार्त्थपरिज्ञानरूपं तद्विस्तरादहम् । वदामि षड्विधार्थैक्य परिज्ञानेन सुव्रत

O ikaw na may dakilang panata, ipaliliwanag ko nang masinsin ang pagsasakatuparang yaon—ang pagkakabatid sa tunay na kahulugan ng Praṇava (Oṃ), sa pamamagitan ng pag-unawa sa pagkakaisa ng anim na kahulugan nito.

Verse 10

प्रथमो मंत्ररूपः स्याद्द्वितीयो मंत्रभावितः । देवतार्त्थस्तृतीयोऽर्थः प्रपञ्चार्थस्ततः परम्

Ang unang kahulugan ay ang mismong mantra; ang ikalawa ay yaong binubuhay at pinupuspos ng kapangyarihan ng mantra. Ang ikatlong kahulugan ay ukol sa Devatā—ang Panginoon na itinuturo nito; at lampas sa mga ito ay ang mas mataas na kahulugan na naghahayag ng katotohanan ng nahayag na sansinukob.

Verse 11

चतुर्थः पञ्चमार्थस्स्याद्गुरुरूपप्रदर्शकः । षष्ठश्शिष्यात्मरूपोऽर्थः षड्विधार्थाः प्रकीर्त्तिताः

Ang ikaapat at ikalimang kahulugan ay sinasabing yaong naghahayag ng anyo ng Guru. Ang ikaanim na kahulugan ay yaong ang anyo nito ay ang Sarili (Ātman) ng alagad. Kaya’t ipinahayag ang anim na uri ng kahulugan.

Verse 12

तत्र मन्त्रस्वरूपन्ते वदामि मुनिसत्तम । येन विज्ञातमात्रेण महाज्ञानी भवेन्नरः

Doon, O pinakadakilang muni, ipahahayag ko sa iyo ang mismong kalikasan ng mantra; sa pag-unawa lamang nito, ang tao’y nagiging dakilang nakaaalam ng katotohanan.

Verse 13

आद्यस्स्वरः पंचमश्च पञ्चमान्तस्ततः परः । बिन्दुनादौ च पञ्चार्णाः प्रोक्ता वेदैर्न चान्यथा

Ang unang tunog-patinig, ang ikalimang himig, at yaong nagtatapos sa ikalima—lampas sa mga ito; at gayundin ang Bindu at ang Nāda: sa ganitong paraan ipinahayag ng mga Veda ang limang banal na pantig, at hindi iba.

Verse 14

एतत्समष्टिरूपो हि वेदादिस्समुदाहृतः । नादस्सर्व्वसमष्टिः स्याद्बिंद्वाढ्यं यच्चतुष्टयम्

Ito ang ipinahahayag bilang anyong pinagsama-sama ng mga Veda at ng iba pa. Tunay nga, ang Nāda ang sinasabing kabuuan ng lahat ng kabuuan; at ang apat-na-bahaging prinsipyong iyon, na pinupuno ng Bindu, ang ganap na pagpapahayag (nito).

Verse 15

व्यष्टिरूपेण संसिद्धं प्रणवे शिववाचके । यंत्ररूपं शृणु प्राज्ञ शिवलिंगं तदेव हि

O marunong, makinig: ang Pranava na “Om,” na tuwirang nagpapahayag kay Śiva, ay ganap na naitatag sa kanyang hiwalay na (nahahayag) na anyo; ang Pranava ring iyon, sa anyong yantra na banal, ay tunay na ang Śiva-liṅga.

Verse 16

सर्व्वाधस्ताल्लिखेत्पीठं तदूर्ध्वम्प्रथमं स्वरम् । उवर्णं च तदूर्द्ध्वं स्थम्पवर्गान्तं तदूर्ध्वगम्

Sa pinakailalim, iguhit ang pedestal (pīṭha). Sa ibabaw nito, isulat muna ang unang patinig; sa ibabaw niyon, ang titik na “u”; sa ibabaw niyon, ilagay ang “stha”; at sa ibabaw pa, ay ang hanay na nagsisimula sa “pa” hanggang sa wakas, na inaayos na paakyat.

Verse 17

तन्मस्तकस्थं बिंदुं च तदूर्द्ध्वं नादमालिखेत् । यंत्रे संपूर्णतां याति सर्वकामः प्रसिध्यति

Iguhit ang bindu na nasa tuktok nito, at sa ibabaw pa ay isulat ang nāda. Sa ganito, nagiging ganap ang yantra, at natutupad ang bawat ninanais na layon.

Verse 18

एतं यंत्रं समालिख्य प्रणवे नव वेष्टयेत् । तदुत्थेनैव नादेन विद्यन्नादावसानकम्

Matapos iguhit nang maingat ang banal na diyagramang ito (yantra), palibutan ito nang siyam na ulit sa pamamagitan ng Praṇava na “Oṁ”. Sa nāda, ang tunog na sumisibol mula sa Praṇava ring iyon, dapat mapagtanto ng nagsasanay ang panloob na agos ng tunog—hanggang sa ganap na pagkapawi—kung saan ang nahayag na panginginig ay nagbabalik sa wakas nito.

Verse 19

देवतार्त्थम्प्रवक्ष्यामि गूढं सर्व्वत्र यन्मुने । तव स्नेहाद्वामदेव यथा शंकरभाषितम्

O pantas, ngayo’y ipaliliwanag ko ang banal na diwa—maselan at nakatago sa bawat kalagayan—gaya ng winika ni Śaṅkara. Dahil sa aking paglingap sa iyo, O Vāmadeva, inihahayag ko ito.

Verse 20

सद्योजातम्प्रपद्यामीत्युपक्रम्य सदाशिवोम् । इति प्राह श्रुतिस्तारं ब्रह्मपंचकवाचकम्

Sa pagsisimula sa mga salitang, “Ako’y sumasaklolo kay Sadyojāta,” at sa pagbigkas ng “Oṁ Sadāśiva,” ipinahahayag ng Śruti ang banal na diwa—ang pagbigkas na nagpapahayag ng limang Brahman, ang limang anyo ni Śiva.

Verse 21

विज्ञेया ब्रह्मरूपिण्यस्सूक्ष्माः पंचैव देवताः । एता एव शिवस्यापि मूर्तित्वे नोपबृंहिताः

Dapat malaman na may limang banayad na diyos lamang, na ang likas ay Brahman. Ang limang ito mismo ay hindi dapat ituring na dagdag na “nagpaparami” o naglilimita, kahit sa nagkatawang pagpapakita (mūrti) ni Śiva.

Verse 22

शिवस्य वाचको मन्त्रश्शिवमूर्त्तेश्च वाचकः । मूर्त्तिमूर्तिमतोर्भेदो नात्यन्तं विद्यते यतः

Ang mantra ay tuwirang pagpapahayag kay Śiva, at nagpapahayag din ng Kanyang nahahayag na anyo. Sapagkat ang pagkakaiba ng May-anyo (mūrti) at Walang-anyo (amūrti) ay hindi ganap; kaya ang mantra ay maaaring tumukoy sa kapwa.

Verse 23

ईशानमुकुटोपेत इत्यारभ्य पुरोदितः । शिवस्य विग्रहः पञ्चवक्त्राणि शृणु सांप्रतम्

Mula sa mga salitang “pinalamutian ng korona ni Īśāna,” ang anyo ng Panginoong Śiva ay naipaliwanag na noon pa. Ngayon, makinig nang taimtim habang sinasambit ko ang tungkol sa limang mukha ni Śiva.

Verse 24

पंचमादि समारभ्य सद्योजाताद्यनुक्रमात् । उर्द्ध्वांतमीशानांतं च मुखपंचकमीरितम्

Mula sa ikalima at magpatuloy sa wastong pagkakasunod, na nagsisimula kay Sadyojāta at iba pa, ganito itinuturo ang limang mukha (ni Śiva)—na sa pinakataas ay nagwawakas kay Īśāna.

Verse 25

ईशानस्यैव देवस्य चतुर्व्यूहपदे स्थितम् । पुरुषाद्यं च सद्यांतं ब्रह्मरूपं चतुष्टयम्

Sa kalagayang caturvyūha ng Panginoong Īśāna lamang nananatili ang anyong Brahman bilang apat na anyo—nagsisimula kay Puruṣa at nagwawakas kay Sadya.

Verse 26

पंच ब्रह्मसमष्टिस्स्यादीशानं ब्रह्म विश्रुतम् । पुरुषाद्यं तु तद्व्यष्टिस्सद्योजातान्तिकं मुने

Ang sama-samang (samaṣṭi) katotohanan ng limang Brahma ay tanyag bilang Īśāna-Brahman. Ngunit ang kani-kaniyang (vyaṣṭi) pagpapakita ay nagsisimula sa Puruṣa at umaabot hanggang Sadyojāta, O pantas.

Verse 27

अनुग्रहमयं चक्रमिदं पंचार्त्थकारणम् । परब्रह्मात्मकं सूक्ष्मं निर्विकारमनामयम्

Ang gulong na ito ay binubuo ng biyaya (anugraha) at siyang sanhi ng limang pangunahing katotohanan. Ito’y may likas ng Kataas-taasang Brahman—maselan, di-nagbabago, at malaya sa anumang pagdurusa.

Verse 28

अनुग्रहोऽपि द्विविधस्तिरोभावादिगोचरः । प्रभुश्चान्यस्तु जीवानां परावरविमुक्तिदः

Ang biyaya (anugraha) ay may dalawang anyo: ang isa’y kumikilos sa pamamagitan ng pagtabing (tirobhāva) at iba pang banal na gawa; at ang Panginoon ay hiwalay sa mga jīva, na nagkakaloob ng paglaya mula sa kapwa mataas at mababang kalagayan ng pagkaalipin.

Verse 29

एतत्सदाशिवस्यैव कृत्यद्वयमुदाहृतम् । अनुग्रहेऽपि सृष्ट्यादिकृत्यानां पंचकं विभोः

Kaya nito, ang dalawang tungkulin ni Sadāśiva lamang ang ipinahayag. Gayunman, sa pamamagitan ng Kanyang biyaya (anugraha), inihahayag din ng Panginoon ang limang gawain na nagsisimula sa paglikha—bagaman Siya’y nananatiling ang Soberanong sumasaklaw sa lahat.

Verse 30

मुने तत्रापि सद्याद्या देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मस्वरूपास्ताः पंच कल्याणदास्सदा

O muni, doon din ay binanggit ang mga diyos na nagsisimula kay Sadya. Ang limang iyon ay laging may kalikasan ng Kataas-taasang Brahman at palaging tagapagkaloob ng mapalad na kabutihan.

Verse 31

अनुग्रहमयं चक्रं शांत्यतीतकलामयम् । सदाशिवाधिष्ठितं च परमं पदमुच्यते

Ang kataas-taasang dako ay tinatawag na Pinakamataas na Tahanan: isang cakra na hinubog ng biyaya, binubuo ng mga kalā na lampas pa sa Śānti, at pinamumunuan mismo ni Sadāśiva.

Verse 32

एतदेव पदं प्राप्यं यतीनां भवितात्मनाम् । सदाशिवोपासकानां प्रणवासक्तचेतसाम्

Ito lamang ang kalagayang dapat marating ng mga yati na dalisay ang pagkatao—ng mga sumasamba kay Sadāśiva na ang isip ay nakatuon sa Praṇava (Oṃ).

Verse 33

एतदेव पदं प्राप्य तेन साकं मुनीश्वराः । भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्देवेन ब्रह्मरूपिणा

Nang marating ang yaong kataas-taasang kalagayan, ang mga dakilang panginoon ng mga muni—na nananahan sa pakikipag-isa sa Kanya—ay nagtamasa ng napakalawak na karanasang dibino, ipinagkaloob ng Deva na nagpapakita sa anyo ni Brahman.

Verse 34

महाप्रलयसंभूतौ शिवसाम्यं भजंति हि । न पतंति पुनः क्वापि संसाराब्धौ जनाश्च ते

Tunay nga, sa panahon ng Dakilang Pagkalusaw, ang gayong mga nilalang ay nakakamit ang pagkapantay kay Śiva (śiva-sāmya). Hindi na sila muling mahuhulog saanman sa karagatan ng saṃsāra.

Verse 35

ते ब्रह्मलोक इति च श्रुतिराह सनातनी । ऐश्वर्य्यं तु शिवस्यापि समष्टिरिदमेव हि

Sinasabi ng walang-hanggang Śruti na ang kahariang iyon ay tinatawag na “Brahmaloka.” Gayunman, ang kabuuang kabuoang ito mismo ay pagpapahayag din ng maharlikang kapangyarihan (aiśvarya) ni Śiva.

Verse 36

सर्वैश्वर्येण सम्पन्न इत्याहाथर्व्वणी शिखा । सर्वैश्वर्य्यप्रदातृत्वमस्यैव प्रवदन्ति हि

Ipinahahayag ng Atharvaṇī śikhā: “Siya’y ganap sa lahat ng kapangyarihang panginoon.” Tunay ngang ipinapahayag na Siya lamang ang tagapagkaloob ng bawat uri ng paghahari at kasaganaan.

Verse 37

चमकस्य पदान्नान्य दधिकं विद्यते पदम् । ब्रह्मपंचकविस्तारप्रपंचः खलु दृश्यते

Sa himnong Camaka, walang salitang mas dakila kaysa sa “padam” (banal na pagbigkas) na ito. Tunay, sa loob nito’y nasisilayan ang buong sari-saring paglawak ng Brahma-pañcaka (ang limang ulit na prinsipyo ng Brahman).

Verse 38

ब्रह्मभ्य एवं संजाता निवृत्त्याद्याः कला मताः । सूक्ष्मभूतस्वरूपिण्यः कारणत्वेन विश्रुताः

Kaya nga, mula sa Brahman ay sumibol ang mga kalā na nagsisimula sa Nivṛtti. Itinuturing silang mga pinong simulain na may anyong tanmātra (mga maseselang elemento) at bantog bilang mga sanhi at saligan ng pagpapakita.

Verse 39

स्थूलरूपस्वरूपस्य प्रपंचस्यास्य सुव्रत । पंचधावस्थितं यत्तद्ब्रह्मपंचकमिष्यते

O marangal na may dakilang panata, ang nahayag na sansinukob na ito—may anyong magaspang at may sariling diwa—ay nananatili sa limang paraan; kaya ito’y tinatawag na “limang ulit na Brahman”.

Verse 40

पुरुषः श्रोत्रवाण्यौ च शब्दकाशौ च पंचकम् । व्याप्तमीशानरूपेण ब्रह्मणा मुनिसत्तम

O pinakamainam sa mga rishi, ang limang pangkat—Puruṣa, pandinig (tainga), pananalita, tunog, at eter—ay nilaganap at pinuspos ni Brahmā sa anyong Īśāna, ang makapangyarihang mukha ni Śiva.

Verse 41

प्रकृतिस्त्वक्च पाणिश्च स्पर्शो वायुश्च पंचकम् । व्याप्तं पुरुषरूपेण ब्रह्मणैव मुनीश्वर

O panginoon sa mga rishi, ang limang pangkat—Prakṛti (likas na pinagmulan), balat, kamay, paghipo, at hangin—ay nilaganap ng mismong Brahman sa anyong Puruṣa, ang nananahan na Kamalayan.

Verse 42

अहंकारस्तथा चक्षुः पादो रूपं च पावकः । अघोरव्रह्मणा व्याप्तमेतत्पंचकमंचितम्

Ang pagkamakasarili (ahamkāra), ang mata, ang paa, ang anyo, at ang apoy—ang maringal na limang ito ay nilulukuban at pinupuno ng Aghora-Brahman, ang mapalad at di-nakakatakot na Ganap ni Śiva.

Verse 43

बुद्धिश्च रसना पायू रस आपश्च पंचकम् । ब्रह्मणा वामदेवेन व्याप्तं भवति नित्यशः

Ang talino (buddhi), dila, puwit, lasa, at tubig—ang limang ito ay laging nilulukuban ni Brahmā sa pamamagitan ng kapangyarihan ni Vāmadeva.

Verse 44

मनो नासा तथोपस्थो गन्धो भूमिश्च पंचकम् । सद्येन ब्रह्मणा व्याप्तं पंचब्रह्ममयं जगत्

Ang isip (manas), ilong, ari, samyo, at lupa—ang limang ito ay nilulukuban ng Brahman sa anyong Sadyojāta; kaya ang daigdig ay binubuo ng katotohanang Pañcabrahma, ang Limang-Brahman.

Verse 45

यंत्ररूपेणोपदिष्टः प्रणवश्शिववाचकः । समष्टिः पंचवर्णानां बिंद्वाद्यं यच्चतुष्टयम्

Ang Praṇava (Oṁ), na nagpapahiwatig kay Śiva, ay itinuturo sa anyo ng isang yantra. Ito ang nagkakaisang kabuuan ng limang banal na pantig, kasama ang apat na bahagi na nagsisimula sa bindu (ang tuldok/pinagmulan).

Verse 46

शिवोपदिष्टमार्गेण यंत्ररूपं विभावयेत् । प्रणवम्परमं मन्त्राधिराजं शिवरूपिणम्

Ayon sa landas na itinuro ni Śiva, pagnilayan ang anyong yantra; at pagnilayan ang kataas-taasang Praṇava (Oṁ), ang hari ng lahat ng mantra, na siyang mismong anyo ni Śiva.