Sarga 72

Verse 1

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।।।

Nang mabalitaan ng hari (Rāvaṇa) na napatay na ni Lakṣmaṇa na puspos ng sigla si Atikāya, siya’y nilamon ng pangamba at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 2

धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।

Si Dhūmrākṣa—labis ang poot at pangunahing tagapagdala ng sandata—si Akampana, si Prahasta, at gayundin si Kumbhakarṇa: ang mga bayaning ito na napakalakas, sabik sa digmaan, manlulupig ng mga hukbo ng kaaway at di kailanman natalo ng mga kalaban, ay napatay ni Rāma na di napapagod sa gawa. Yaong mga dambuhalang Rākṣasa na bihasa sa sari-saring sandata ay nalipol; at marami pang ibang matatapang at mararangal na mandirigma ang nabuwal din.

Verse 3

धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।6.72.2।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।6.72.3।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।6.72.4।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।

Ang mga ito’y matatapang na Rākṣasa, dakila ang lakas at sabik sa digmaan—mga manlulupig ng hukbo ng kaaway, kailanma’y di napapanaig ng kanilang mga kalaban—ngunit sila’y bumagsak na.

Verse 4

धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।6.72.2।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।6.72.3।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।6.72.4।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।

Ang mga dakila at magigiting na Rākṣasa—malalaking katawan at bihasa sa sari-saring sandata—ay pinaslang ni Rāma na di napapagod sa gawa; at marami pang ibang mararangal na mandirigma ang nabuwal din.

Verse 5

प्रख्यातबलवीर्येणपुत्रेणेन्द्रजितामम ।।।।यौहितौभ्रातरौतदावीरौबद्धौदत्तवरैश्शरैः ।

Noon, ang aking anak na si Indrajit, bantog sa lakas at kagitingan, ay ginapos ang dalawang magkapatid na bayani, tanyag sa pakikidigma, sa pamamagitan ng mga palasong pinagkalooban ng mga biyaya.

Verse 6

यन्नशक्यंसुरैस्सर्वैरसुरैर्वामहाबलैः ।।।।मोक्तुंतद्बन्धनंघोरंयक्षगन्धर्वकिन्नरैः ।तन्नजानेप्रभावैर्वामाययामोहनेनवा ।।।।शरबन्धाद्विमुक्तौतौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।

Yaong kakila-kilabot na pagkagapos—na di kayang kalagin ng lahat ng mga Deva, ni ng makapangyarihang mga Asura, ni ng mga Yakṣa, Gandharva, at Kinnara—ay napawi pa rin ng magkapatid na Rāma at Lakṣmaṇa, maging sa sariling kapangyarihan man nila o sa isang mahiwagang paraan ng pagkalito na di ko maunawaan.

Verse 7

यन्नशक्यंसुरैस्सर्वैरसुरैर्वामहाबलैः ।।6.72.6।।मोक्तुंतद्बन्धनंघोरंयक्षगन्धर्वकिन्नरैः ।तन्नजानेप्रभावैर्वामाययामोहनेनवा ।।6.72.7।।शरबन्धाद्विमुक्तौतौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।

Ang kakila-kilabot na pagkagapos na yaon—na hindi kayang kalagin ng lahat ng mga diyos, ni ng makapangyarihang mga asura, ni ng mga Yaksha, Gandharva at Kinnara—ay napawi pa rin ng magkapatid na sina Rama at Lakshmana, maging sa sariling bisa nila o sa isang mapanlinlang na mahika na di ko maunawaan, at sila’y nakalaya sa gapos ng mga palaso.

Verse 8

येयोधानिर्गताश्शूराराक्षसाममशासनात् ।।।।तेसर्वेनिहतायुद्धेवानरैस्सुमहाबलैः ।

Ang mga mandirigmang bayani na mga Rakshasa na lumabas sa digmaan sa aking utos—siláng lahat ay napatay sa labanan ng mga Vānara na sukdulang makapangyarihan.

Verse 9

तम्नपश्याम्यहंयुद्धेयोऽद्यरामंसलक्ष्मणम् ।।।।शासयेत्सबलंवीरंससुग्रीवविभीषणम् ।

Sa digmaang ito, hanggang ngayon ay wala akong nakikitang sinuman na makapapailalim kay Rama na kasama si Lakshmana—ang mga bayaning iyon na may hukbo, at kapiling pa sina Sugriva at Vibhishana.

Verse 10

अहोसुबलवान् रामोमहदस्त्रबलं च वै ।।।।यस्यविक्रममासाद्यराक्षसानिधनंगताः ।

“Ah, tunay na napakalakas ni Rāma, at dakila nga ang kapangyarihan ng kaniyang mga sandata! Sa pagharap sa kaniyang kagitingan, ang mga rākṣasa ay napahamak.”

Verse 11

अप्रमत्सैश्चसर्वत्रगुप्सैरक्ष्यापुरीवतियम् ।।।।अशोकवनिकायांचयत्रसीताऽभिरक्ष्यते ।

Bantayan nawa ang lungsod na ito sa lahat ng dako ng mga mapagmatyag at nakatagong bantay; lalo na ang harding Aśoka, kung saan si Sītā ay mahigpit na binabantayan.

Verse 12

निष्क्रामोवाप्रवेशोवाज्ञातव्यस्सर्वदैवनः ।।।।यत्रयत्रभवेद्गुल्मस्तत्रतत्रपुनःपुनः ।

Maging paglabas man o pagpasok, dapat ay lagi naming nalalaman; at saanman may nakahimpil na pangkat, doon at doon muli’t muli ay magsagawa ng pagsisiyasat.

Verse 13

सर्वतश्चापितिष्ठध्वंस्स्वै: परिवृताबलैः ।।।।द्रष्टव्यं च पदंतेषांवानराणांनिशाचराः ।

O mga nilalang ng gabi, pumuwesto kayo sa lahat ng panig, bawat pangkat ay napaliligiran ng sarili nitong lakas; at bantayan ang bawat galaw ng mga Vānara.

Verse 14

प्रदोषेवार्धरात्रेवाप्रत्यूषेवापिसर्वत ।।।।नावज्ञातेषुकर्तव्यावानरेषुकदाचन ।द्विषतांबलमुद्युक्तमापतकतिंस्थितंसदा ।।।।

Sa dapithapon man, sa hatinggabi man, o sa bukang-liwayway—sa lahat ng dako at sa lahat ng oras—huwag kailanman magwalang-bahala sa mga Vānara. Panatilihing laging handa ang hukbo ng mga kaaway, maging nakapuwesto man o sumusugod upang salubungin ang paglusob.

Verse 15

प्रदोषेवार्धरात्रेवाप्रत्यूषेवापिसर्वत ।।6.72.14।।नावज्ञातेषुकर्तव्यावानरेषुकदाचन ।द्विषतांबलमुद्युक्तमापतकतिंस्थितंसदा ।।6.72.15।।

Sa dapithapon man, sa hatinggabi man, o sa bukang-liwayway—sa lahat ng oras—huwag kailanman magpabaya tungkol sa mga Vānara; panatilihing walang patid na handa ang kalabang hukbo, maging nananatili man o kumikilos upang salagin ang paglusob.

Verse 16

ततस्तेराक्षसास्सर्वेश्रुत्वालङ्काधिपस्यतत् ।वचनंसर्वमातिष्ठन् यथावत्तुमहाबलाः ।।।।

Pagkarinig sa mga salita ng panginoon ng Laṅkā, ang lahat ng makapangyarihang Rākṣasa ay tumalima at pumuwesto sa kani-kanilang itinalagang tungkulin, ayon sa nararapat.

Verse 17

स तान् सर्वान् हिसन्दिश्यरावणोराक्षसाधिपः ।मन्युशल्यंवहन् दीनःप्रविवेशस्वमालयम् ।।।।

Matapos utusan silang lahat, si Rāvaṇa—ang panginoon ng mga Rākṣasa—ay pumasok sa sarili niyang palasyo, lugmok at pasan sa loob ang masakit na tinik ng poot.

Verse 18

ततस्ससन्दीपितकोपह्निर्निशाचराणामधिपोमहाबलः ।तदेवपुत्रव्यसनंविचिन्तयन्मुहुर्मुहुश्चैवतदाव्यनिश्श्वसत् ।।।।

Pagkaraan, ang makapangyarihang panginoon ng mga nilalang ng gabi, na naglalagablab sa loob ang apoy ng poot, ay paulit-ulit na nagmuni-muni sa kapahamakan ng kanyang anak, at muli’t muli’y nagbuntong-hininga nang malalim.

Verse 19

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang mabalitaan ng hari na napatay si Atikāya sa kamay ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y nabalot ng matinding pagkabalisa at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 20

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang marinig ng hari na napatay na si Atikāya ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y nabalot ng matinding pangamba at nagsalita ng ganito.

Verse 21

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang marinig ng hari na napatay na si Atikāya ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y nilamon ng dalamhati at nagsimulang magsalita.

Verse 22

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang marinig ng hari na napatay na si Atikāya ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y sinakmal ng pagkabalisa at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 23

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang marinig ng hari na napatay na si Atikāya ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y sinakmal ng pagkabalisa at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 24

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang marinig ng hari na napatay na si Atikāya ng makapangyarihang Lakṣmaṇa, siya’y sinakmal ng pagkabalisa at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 25

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।

Nang mabalitaan na napatay na si Atikāya sa kamay ni Lakṣmaṇa na makapangyarihan, ang hari ay sinakmal ng matinding pangamba at nagsalita ng ganitong mga salita.