Sarga 20

Verse 1

ततोनिविष्टांध्वजिनींसुग्रीवेणाभिपालिताम् ।ददर्शराक्षसोऽभ्येत्यशार्दूलोनामवीर्यवान् ।।।।

Pagkaraan, dumating ang magiting na rākṣasa na si Śārdūla at nasilayan ang hukbong nakahimpil doon, na binabantayan at pinamumunuan ni Sugrīva, hitik sa mga watawat at sagisag.

Verse 2

चारोराक्षसराजस्यरावणस्यदुरात्मनः ।तांदृष्ट्वासर्वतोव्यग्रंप्रतिगम्यसराक्षसः ।।।।प्रविश्यलङ्कांवेगेनरावणंवाक्यमब्रवीत् ।

Ang isang rākṣasa, espiya ng masamang haring si Rāvaṇa, nang makita ang kampo na abala sa lahat ng dako, ay nagbalik nang mabilis, pumasok sa Laṅkā, at nagsalita kay Rāvaṇa.

Verse 3

एषवानरऋक्षौघोलङ्कांसमभिवर्तते ।अगाधश्चाप्रमेयश्चद्वितीयइवसागरः ।।।।

Ang malawak na hukbo ng mga unggoy at oso ay sumusugod patungo sa Lanka—malalim at hindi masusukat, tulad ng ikalawang karagatan.

Verse 4

पुत्रौदशरथस्येमौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।।।उत्तमौरूपसम्पन्नौसीतायाःपदमागतौ ।एतौसागरमासाद्यसन्निविष्टौमहाद्युती ।।।।

Ang dalawang ito—ang magkapatid na sina Rāma at Lakṣmaṇa, mga anak ni Daśaratha—ay mararangal at kagandahan ang taglay, at dumating na, tinatahak ang landas tungo kay Sītā. Nang marating ang dalampasigan, ang dalawang maningning na bayani ay nagkampo roon.

Verse 5

पुत्रौदशरथस्येमौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।6.20.4।।उत्तमौरूपसम्पन्नौसीतायाःपदमागतौ ।एतौसागरमासाद्यसन्निविष्टौमहाद्युती ।।6.20.5।।

Nang marating ang karagatan, ang dalawang bayani na may dakilang ningning ay pumuwesto at nanatili roon.

Verse 6

बलंचामाकाशमावृत्यसर्वतोदशयोजनम् ।तत्त्वभूतंमहाराज क्षिप्रंवेदितुमर्हसि ।।।।

At ang hukbo, na sa lahat ng dako’y lumalaganap, ay waring tinatakpan ang langit sa lawak na sampung yojana. O dakilang hari, nararapat mong malaman agad ang tunay na kalagayan.

Verse 7

तवदूतामहाराजक्षिप्रमर्हन्त्यवेक्षितुम् ।उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदोवात्रप्रयुज्यताम् ।।।।

O dakilang hari, dapat silang manmanan agad ng iyong mga espiya; hayaang gamitin doon ang mga paraan ng panunuhol, pakikipagkasundo, o paghahasik ng hidwaan.

Verse 8

शार्दूलस्यवचश्श्रुत्वारावणोराक्षसेश्वरः ।उवाचसहसाव्यग्रस्सम्प्रधार्यार्थमात्मनः ।।।।शुकंनामतदारक्षोवाक्यमर्थविदांवरम् ।

Nang marinig ang mga salita ni Shardula, si Ravana, ang panginoon ng mga Rakshasa, ay nabagabag; matapos pag-isipan ang kanyang gagawin, kinausap niya ang Rakshasa na nagngangalang Shuka, ang pinakamahusay sa mga nakakaunawa.

Verse 9

सुग्रीवंब्रूहिगत्वाशुराजानंवचनान्मम ।यथासन्देशमक्लीबंश्लक्ष्णयापरयागिरा ।।।।

Pumunta ka agad at kausapin si Haring Sugriva sa ngalan ko; ihatid ang mensahe ayon sa utos, nang walang takot, ngunit sa isang napakalumanay at magalang na tinig.

Verse 10

त्वंवैमहाराजकुलप्रसूतोमहाबलश्चर् क्षरजस्सुतश्च ।नकश्चिदार्थस्तवनास्त्यनर्थस्तथाहिमेभ्रातृसमोहरीश ।।।।

Ikaw ay tunay na isinilang sa maharlikang angkan—makapangyarihan, at anak ni Ṛkṣarajas. Walang kabutihang ipinagkait sa iyo, ni anumang pinsalang ginawa ko sa iyo; sapagkat ikaw ay gaya ng kapatid ko, O panginoon ng mga vānaras.

Verse 11

अहंयद्यहरंभार्यांराजपुत्रस्यधीमतः ।किंतत्रतवसुग्रीव: किष्किन्धांप्रतिगम्यताम् ।।।।

Kahit na aking inagaw ang asawa ng marunong na prinsipe, ano iyon sa iyo, Sugrīva? Bumalik ka sa Kiṣkindhā—doon ka magtungo.

Verse 12

नहीयंहरिभिर्लङ्काशक्याप्राप्तुंकथञ्चन ।देवैरपिसगन्धर्वैःकिंपुनर्नरवानरैः ।।।।

Ang Laṅkā na ito ay hindi kailanman maaabot ng mga vānaras sa anumang paraan—maging ng mga diyos na kasama ang mga gandharva ay hindi; lalo nang hindi ng mga tao at mga vānaras.

Verse 13

सतथाराक्षसेन्द्रेणसन्दिष्टोरजनीचरः ।शुकोविहङ्गमोभूत्वातूर्णमाप्लुत्यचाम्बरम् ।।।।

Sa gayong utos ng hari ng mga rākṣasa, ang nilalang ng gabi na si Śuka ay naging isang ibon at pagdaka’y lumundag, mabilis na sumuong sa himpapawid.

Verse 14

सगत्वादूरमध्वानमुपर्युपरिसागरम् ।संस्थितोह्यम्बरेवाक्यंसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।।।

Matapos maglakbay nang malayo, sa itaas nang itaas ng karagatan, tumigil siya sa himpapawid at nagsalita ng ganitong mga salita kay Sugrīva.

Verse 15

सर्वमुक्तंयथादिष्टंरावणेनदुरात्मना ।तंप्रापयन्तंवचनंतूर्णमाप्लुत्यवानराः ।।।।प्रापद्यन्तदिवंक्षिप्रंलोप्तुंहन्तुंचमुष्टिभि: ।

Buong-buo niyang inihatid ang ipinag-utos ng masamang-loob na si Rāvaṇa. Habang inihahayag niya ang mensahe, ang mga vānara ay biglang lumundag, mabilis na sumugod sa himpapawid, upang hampasin at patayin siya sa kanilang mga kamao.

Verse 16

सतैःप्लवङ्गैःप्रसभंनिगृहीतोनिशाचरः ।गगनाद्भूतलेचाशुपरिगृह्यनिपातितः ।।।।

Marahas na sinunggaban ng daan-daang vānara ang rākṣasang gumagala sa gabi; agad siyang hinawakan at inihagis mula sa langit pabagsak sa lupa.

Verse 17

वानरैःपीड्यमानस्तुशुकोवचनमब्रवीत् ।नदूतान्घ्नन्तिकाकुत्स्थ वार्यन्तांसाधुवानराः ।।।।

Habang pinahihirapan ng mga vānara, nagsalita si Śuka: “O Rāma, mula sa angkan ng Kakutstha, hindi dapat patayin ang mga sugo; marapat na pigilan ang mga vānara.”

Verse 18

यस्तुहित्वामतंभर्तुस्स्वमतंसम्प्रभाषते ।अनुक्तवादीदूतस्सन् सदूतोवधमर्हति ।।।।

Ngunit ang sugo na tumatalikod sa pasya ng kanyang panginoon at nagsasalita ng sariling kuro—nagbibigkas ng hindi ipinahintulot ng hari—ang gayong ‘mensahero’ ay nararapat sa parusang kamatayan.

Verse 19

शुकस्यवचनंश्रुत्वारामस्तुपरिदेवितम् ।उवाचमावधिष्टेतिघ्नतश्शाखामृगर्षभान् ।।।।

Nang marinig ni Rāma ang daing ni Śuka, sinabi niya sa mga pangunahing vānara na nananaghoy at nag-aalab na manakit: “Huwag ninyo siyang patayin.”

Verse 20

सचपत्रलघुर्भूत्वाहरिभिर्दर्शितेभये ।अन्तरिक्षेस्थितोभूत्वापुनर्वचनमब्रवीत् ।।।।

Pagkaraan, si Śuka, na waring naging magaan ang mga pakpak at nang maalis ang takot na ipinakita ng mga vānara, ay nanatiling nakalutang sa himpapawid at muling nagsalita.

Verse 21

सुग्रीव:स त्त्वसम्पन्न: महाबलपराक्रम: ।किंमयाखलुवक्तव्योरावणोलोकरावणः ।।।।

“O Sugrīva, puspos ng tapang at dakila sa lakas at giting—ano nga ba ang dapat kong iparating mula sa iyo kay Rāvaṇa, yaong nagpapaiyak sa daigdig?”

Verse 22

सएवमुक्तःप्लवगाधिपस्तदाप्लवङ्गमानामृषभोमहाबलः ।उवाचवाक्यंरजनीचरस्यचारंशुकंतूर्णमदीनसत्त्वः ।।।।

Sa gayong pananalita, si Sugrīva—makapangyarihang panginoon ng mga vānara, pinakamainam sa mga tumatalon, di-natitinag ang loob—ay agad na nagsalita kay Śuka, ang tiktik ng rākṣasa.

Verse 23

नमेऽसिमित्रंनतथानुकम्प्योनचोपकर्तापिनमेप्रियोऽसि ।अरिश्चरामस्यसहानुबन्धस्ततोऽसिवालीववधार्हवध्यः ।।।।

Hindi kita kaibigan, ni karapat-dapat sa aking habag; hindi ka naging mabuti sa akin, at hindi ka rin mahalaga sa akin. Ikaw ay isang kaaway na nakatali sa kaaway ni Rama—kaya, tulad ni Vali, nararapat kang paslangin.

Verse 24

निह्नन्म्यहंत्वांससुतंसबन्धुंसज्ञातिवर्गरजनीचरेश ।लङ्काञ्चसर्वांमहताबलेनक्षिप्रंकरिष्यामिसमेत्यभस्म ।।।।

O panginoon ng mga gumagala sa gabi! Papatayin kita kasama ng iyong mga anak, iyong mga kamag-anak, at iyong buong angkan; at sa pamamagitan ng matinding puwersa ay mabilis akong darating at gagawing abo ang buong Lanka.

Verse 25

नमोक्षयसेरावण: राघवस्यसुरैस्सहेन्द्रैदपिमूढगुप्तः ।अन्तर्हितस्सूर्यपथंगतोऽवा ।तथैवपातालमनुप्रविष्टः ।।।।गिरीशपादम्बुजसङ्गतोवाहतोऽसिरामेणसहानुजस्त्वम् ।।।।

O nalinlang na Ravana! Kahit magtago ka pa—kahit bantayan ka ng mga diyos kasama si Indra—maglaho ka man sa paningin, tumakas sa landas ng araw, pumasok sa Patala sa ilalim, o kumapit sa paanan ng Panginoong Shiva, hindi ka makakatakas kay Raghava. Papatayin ka ni Rama, kasama ang iyong nakababatang kapatid.

Verse 26

नमोक्षयसेरावण: राघवस्यसुरैस्सहेन्द्रैदपिमूढगुप्तः ।अन्तर्हितस्सूर्यपथंगतोऽवा ।तथैवपातालमनुप्रविष्टः ।।6.20.25।।गिरीशपादम्बुजसङ्गतोवाहतोऽसिरामेणसहानुजस्त्वम् ।।6.20.26।।

O nalinlang na Ravana! Kahit magtago ka pa—kahit bantayan ka ng mga diyos kasama si Indra—maglaho ka man sa paningin, tumakas sa landas ng araw, pumasok sa Patala sa ilalim, o kumapit sa paanan ng Panginoong Shiva, hindi ka makakatakas kay Raghava. Papatayin ka ni Rama, kasama ang iyong nakababatang kapatid.

Verse 27

तस्यतेत्रिषुलोकेषुनपिशाचंनराक्षसम् ।त्रातारमनुपश्यामिनगन्धर्वंनचासुरम् ।।।।

Para sa iyo, wala akong nakikitang tagapagligtas sa tatlong daigdig—walang pisaca, walang raksasa, walang gandharva, at walang asura.

Verse 28

अवधीर्यजरावृद्दंगृध्रराजंजटायुषम् ।किंनुतेरामसान्निध्येसकाशेलक्ष्मणस्यवा ।।।।हृतासीताविशालाक्षीयांत्वंगृह्यनबुध्यसे ।

Nilapastangan mo ang matandang hari ng mga buwitre, si Jaṭāyu; at inagaw mo si Sītā na malalaking-mata—ngunit di mo naunawaan: bakit mo siya pinangahasang dukutin habang malapit si Rāma, o sa harap man ni Lakṣmaṇa?

Verse 29

महाबलंमहात्मानंदुर्धर्षममरैरपि ।नबुध्यसेरघुश्रेष्ठंयस्तेप्राणान्हरिष्यति ।।।।

Hindi mo nakikilala ang pinakadakila sa angkan ni Raghu—makapangyarihan, dakilang-loob, at di-madaig kahit ng mga imortal—na siyang kukuha sa iyong buhay.

Verse 30

ततोऽब्रवीद्वालिसुतस्त्वङ्गदोहरिसत्तमः ।नायंदूतोमहाराजचारिकःप्रतिभातिमे ।।।।

Pagkatapos ay nagsalita si Aṅgada, anak ni Vāli at pinakadakila sa mga unggoy: “O Mahārāja, sa aking palagay, hindi ito sugo kundi isang espiya.”

Verse 31

तुलितंहिबलंसर्वमनेनात्रैवतिष्ठता ।गृह्यतांमागमल्लङ्कामेतद्दिममरोचते ।।।।

Habang nakatayo rito, tiyak na sinukat na niya ang aming buong lakas. Dakpin siya; huwag siyang makabalik sa Laṅkā—iyan ang minamarapat ko.

Verse 32

ततोराज्ञासमादिष्टास्समुत्पत्यवलीमुखाः ।जगृहुश्चबबन्धुश्चविलपन्तमनाथवत् ।।।।

Pagkatapos, sa utos ng hari, nagsitalunan ang mga pinunong unggoy; siya’y dinakip at iginapos, habang siya’y humahagulgol na parang walang tagapagtanggol.

Verse 33

शुकस्तुवानरैश्चण्डैस्तत्रतैस्सम्प्रपीडितः ।व्याचुक्रोशमहात्मानंरामंदशरथात्मजम् ।।।।

Ngunit si Śuka, na doon ay marahas na pinahirapan ng mababangis na mga vanara, ay sumigaw sa dakilang-loob na si Rāma, anak ni Daśaratha.

Verse 34

लुप्येतेमेबलात्पक्षौभिद्येतेमेतथाऽक्षिणी ।।।।यांचरात्रिंमरिष्यामिजायेरात्रिंचयामहम् ।एतस्मिन्नन्तरेकालेयन्मयाह्यशुभंकृतम् ।।।।सर्वंत्वमुपपद्येधाजह्यांचेद्यदिजीवितम् ।

Kung ang aking mga pakpak ay sapilitang punitin at ang aking mga mata ay masugatan, nawa'y ang lahat ng masamang gawa na aking nagawa mula sa gabi ng aking kapanganakan hanggang sa gabi ng aking kamatayan ay mapunta sa iyo, kahit na mawala ang aking buhay.

Verse 35

लुप्येतेमेबलात्पक्षौभिद्येतेमेतथाऽक्षिणी ।।6.20.34।।यांचरात्रिंमरिष्यामिजायेरात्रिंचयामहम् ।एतस्मिन्नन्तरेकालेयन्मयाह्यशुभंकृतम् ।।6.20.35।।सर्वंत्वमुपपद्येधाजह्यांचेद्यदिजीवितम् ।

Nang marating ang karagatan, ang dalawang bayani na may dakilang ningning ay pumuwesto at nanatili roon.

Verse 36

नाघातयत्तदारामश्श्रुत्वातत्परिदेवनम् ।वानरानब्रवीद्रामोमुच्यतांदूतआगतः ।।।।

Nang marinig ni Rama ang panaghoy na iyon, pinagbawalan niya silang saktan siya at sinabi sa mga Vanara: "Palayain siya, siya ay dumating bilang isang sugo."