Sarga 12

Verse 1

सतांपरिषदंकृत्स्नांसमीक्ष्यसमितिञ्जयः ।प्रचोदयामासतदाप्रहस्तंवाहिनीपतिम् ।।6.12.1।।

Pagkaraan, si Rāvaṇa, ang nagwawagi sa mga labanan, ay minasdan ang buong kapulungan ng mga mararangal at noon ay hinimok si Prahasta, ang pinuno ng hukbo, na kumilos.

Verse 2

सेनापतेयथातेस्युःकृतविद्याश्चतुर्विधाः ।योधानगररक्षायांतथाव्यादेष्टुमर्हसि ।।6.12.2।।

O pinunò ng hukbo, nararapat mong italaga—ayon sa kani-kanilang tungkulin—ang mga mandirigmang sanay ng apat na sangay ng hukbo sa pagbabantay ng lungsod, at mag-utos ng mas maigting na pag-iingat.

Verse 3

सप्रहस्तःप्रणीतात्माचिकीर्षन् राजशासनम् ।विनिक्षिपद्बलंसर्वंबहिरन्तश्चमन्दिरे ।।6.12.3।।

Si Prahasta, ang bantog at may pagpipigil-sa-sarili, na nagnanais tuparin ang utos ng hari, ay inilagay ang buong hukbo sa labas at sa loob ng lungsod.

Verse 4

ततोविनिक्षिप्यबलंसर्वनगरगुप्तये ।प्रहस्तःप्रमुखेराज्ञोनिषसादजगादच ।।6.12.4।।

Pagkaraan, matapos mailagay ang hukbo upang bantayan ang buong lungsod, si Prahasta ay umupo sa harap ng hari at nagsalita.

Verse 5

विहितंबहिरन्तश्चबलंबलवतस्तव ।कुरुष्याविमनाःक्षिप्रंयदभिप्रेतमस्तुते ।।6.12.5।।

Ikaw ay makapangyarihan, at ang iyong hukbo ay naitalaga sa labas at sa loob. Kaya, nang walang pag-aalinlangan at may matatag na isip, sabihin mo agad kung ano ang iyong nilalayon.

Verse 6

प्रहस्तस्यवचश्श्रुत्वाराजाराज्यहितैषिणः ।सुखेप्सुस्सुहृदांमध्येव्याजहारसरावणः ।।6.12.6।।

Nang marinig ang mga salita ni Prahasta, si Haring Rāvaṇa—na nag-aangking iniisip ang kapakanan ng kaharian at hinahanap ang inaakala niyang kaligayahan—ay nagsalita sa gitna ng kaniyang mga pinagkakatiwalaang kasama.

Verse 7

प्रियाप्रियेसुखंदुःखंलाभालाभेहिताहिते ।धर्मकामार्थकृच्छ्रेषुयूयमर्हथवेदितुम् ।।6.12.7।।

Sa mga kagipitan hinggil sa dharma, kāma, at artha, kayo ay karapat-dapat na makaalam: alin ang kanais-nais at di-kanais-nais, ligaya at dalamhati, pakinabang at kawalan, at alin ang kapaki-pakinabang at alin ang nakapipinsala.

Verse 8

सर्वकृत्यानियुष्माभिस्समारब्धानिसर्वथा ।मन्त्रकर्मनियुक्तानिनजातुविफलानिमे ।।6.12.8।।

Lahat ng aking mga gawain, sa bawat pagkakataon, ay sinisimulan sa inyong pakikibahagi—pinaiiral sa pamamagitan ng payo at maingat na pagpaplano; at kailanman, sa aking pagkaalam, ay hindi ito nauwi sa kawalan ng bunga.

Verse 9

ससोमग्रहनक्षत्रैर्मरुद्भिरिववासवः ।भवद्भिरहमत्यर्थंवृतश्रियमवाप्नुयाम् ।।6.12.9।।

Kung paanong si Vāsava (Indra), kasama ang mga Marut at ang mga pangkat na gumagalaw kasama ng buwan, mga planeta, at mga bituin, ay nagkakamit ng kaningningan—gayundin, sa inyong pagsuporta, nawa’y makamtan ko ang sukdulang kasaganaan.

Verse 10

अहंतुखलुसर्वान्वस्समर्थयितुमुद्यतः ।कुम्भकर्णस्यतुस्वप्नान्नेममर्थमचोदयम् ।।6.12.10।।

Tunay ngang handa akong ipabatid sa inyong lahat ang bagay na ito; ngunit sapagkat si Kumbhakarṇa ay natutulog, hindi ko siya napagbigay-alam ukol dito.

Verse 11

अयंहिसुप्तःषण्मासान्कुम्भकर्णोमहाबलः ।सर्वशस्त्रभृतांमुख्यस्सइदानींसमुत्थितः ।।6.12.11।।

Sapagkat ang makapangyarihang si Kumbhakarṇa—pinakamahigit sa lahat ng may sandata—ay natulog nang anim na buwan; ngayon siya’y nagising at bumangon.

Verse 12

इयंचदण्डकारण्याद्रामस्यमहिषीमया ।रक्षोभिश्चरितोद्देशादानीताजनकात्मजा ।।6.12.12।।

Ang anak ni Janaka na si Sītā—ang maharlikang asawa ni Rāma—ay dinala ko mula sa Daṇḍakāraṇya, mula sa pook na nilalakaran ng mga rākṣasa.

Verse 13

सामेवशय्यामारोढुमिच्छत्यलसगामिनी ।त्रिषुलोकेषुचान्यामेनसीतासदृशीमता ।।6.12.13।।

Yaong babaeng marahan at mahinhin ay ayaw pumayag na sumampa sa aking higaan; at sa tatlong daigdig, wala akong nakikitang ibang babae na maihahambing kay Sītā.

Verse 14

तनुमध्यापृथुश्रोणीशरदिन्दुनिभानना ।हेमबिम्बनिभासौम्यामायेवमयनिर्मिता ।।6.12.14।।

Siya’y may payat na baywang at malapad na balakang, ang mukha’y tulad ng kabilugan ng buwan sa taglagas; banayad at nagniningning na wari’y gintong larawan—parang isang pang-akit, na tila nililok mismo ni Māyā.

Verse 15

सुलोहिततलौश्लक्ष् णौचरणौसुप्रतिष्ठितौ ।दृष्ट्वाताम्रनखौतस्यादीप्यतेमेशरीरजः ।।6.12.15।।

Pagkakita ko sa kanyang mga paa—makinis, matingkad ang pamumula ng talampakan, maayos ang anyo, at may mga kukong tila tanso—lalo pang sumisiklab ang pagnanasa na isinilang sa aking katawan.

Verse 16

हुताग्निरर्चिस्सङ्काशामेनांसौरीमिवप्रभाम् ।उन्नसंविमलंवल्गुविपुलांचारुलोचनम् ।।6.12.16।।पश्यंस्तदवशस्तस्याःकामस्यवशमेयिवान् ।

Nang aking mamasdan siya—nagniningning na wari’y liyab ng handog na apoy, gaya ng sariling kislap ng araw—ang ilong ay bahagyang nakaangat, ang mukha’y dalisay at kaakit-akit, malapad, at may magagandang mata; ako, na walang magawa, ay napasailalim sa paghahari ng pagnanasa.

Verse 17

क्रोधहर्षसमानेनदुर्वर्णकरणेनच ।।6.12.17।।शोकसन्तापनित्येनकामेनकलुषीकृतः ।

Ako’y nadungisan ng pagnanasa—na laging kasabay ang dalamhati at naglalagablab na paghihirap—ng puwersang nagpapaputla sa tao at nagpapalundag sa pagitan ng galit at pagdiriwang na tuwa.

Verse 18

सातुसंवत्सरंकालंमामयाचतभामिनी ।।6.12.18।।प्रतीक्षमाणाभर्तारंराममायतलोचना ।तन्मयाचारुनेत्रायःप्रतिज्ञातंवचश्शुभम् ।।6.12.19।।श्रान्तोऽहंसततंकामाद्यातोहयइवाध्वनि ।

Ang babaing yaon na may malalawak na mata, habang naghihintay sa kanyang asawa na si Rāma, ay humiling sa akin ng isang taong palugit; at ako nama’y nagbigay sa magandang-matang iyon ng isang mapalad na pangako. Ngunit ako, dahil sa pagnanasa, ay laging napapagod—gaya ng kabayong hapo sa daan.

Verse 19

सातुसंवत्सरंकालंमामयाचतभामिनी ।।6.12.18।।प्रतीक्षमाणाभर्तारंराममायतलोचना ।तन्मयाचारुनेत्रायःप्रतिज्ञातंवचश्शुभम् ।।6.12.19।।श्रान्तोऽहंसततंकामाद्यातोहयइवाध्वनि ।

Ang babaing yaon na may malalawak na mata, habang naghihintay sa kanyang asawa na si Rāma, ay humiling sa akin ng isang taong palugit; at ako nama’y nagbigay sa magandang-matang iyon ng isang mapalad na pangako. Ngunit ako, dahil sa pagnanasa, ay laging napapagod—gaya ng kabayong hapo sa daan.

Verse 20

कथंसागरमक्षोभ्यंतरिष्यन्तिवनौकसः ।।6.12.20।।बहुसत्त्वसमाकीर्णंतौवादशरथात्मजौ ।

Paano tatawid ang mga pangkat ng mga Vānara na naninirahan sa gubat—maging ang dalawang anak ni Daśaratha—sa dagat na di-mayanig at di-masalakay, na punô ng maraming mababangis na nilalang?

Verse 21

अथवाकपिनैकेनकृतंनःकदनंमहत् ।।6.12.21।।दुर् ज्ञेयाःकार्यगतयोब्रूतयस्ययथामति ।

Gayunman, kahit isang unggoy lamang ay nakapagdulot na sa amin ng napakalaking pagwasak. Mahirap matantiya ang takbo ng kanilang mga gawain—magsalita kayo ng inyong iniisip, bawat isa ayon sa sariling paghatol.

Verse 22

मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।

Wala akong takot sa mga taong mortal—ngunit pag-isipan pa rin itong mabuti. Noong digmaan ng mga Deva at Asura, kasama ninyo’y nagwagi ako; kaya ngayon din, manatili kayong matatag. Sapagkat sina Rāma at Lakṣmaṇa, na inilagay sa unahan si Sugrīva at ang mga pinunong Vānara, ay nakaabot na sa kabilang pampang ng dagat—sa tahanan ni Varuṇa—matapos matagpuan ang landas patungo kay Sītā.

Verse 23

मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।

“Wala akong takot sa mga tao; gayunman, pag-isipan itong mabuti. Noong una, sa digmaan ng mga Deva at Asura, kasama ninyo’y nagwagi ako. At naroon ngayon ang mga bayaning yaon—si Sugrīva at ang mga pangunahing pinuno ng Vānara. Ang dalawang prinsipe, mga anak ng hari—sina Rāma at Lakṣmaṇa—na inilagay ang mga Vānara sa unahan, ay nakaabot na sa malayong pampang ng dagat—sa tahanan ni Varuṇa—na hinahanap ang landas patungo kay Sītā. Kaya magpayo kayo ng dapat na gawin.”

Verse 24

मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।

“Wala akong takot sa mga tao; gayunman, pag-isipan itong mabuti. Noong una, sa digmaan ng mga Deva at Asura, kasama ninyo’y nagwagi ako. At naroon ngayon ang mga bayaning yaon—si Sugrīva at ang mga pangunahing pinuno ng Vānara. Ang dalawang prinsipe, mga anak ng hari—sina Rāma at Lakṣmaṇa—na inilagay ang mga Vānara sa unahan, ay nakaabot na sa malayong pampang ng dagat—sa tahanan ni Varuṇa—na hinahanap ang landas patungo kay Sītā. Kaya magpayo kayo ng dapat na gawin.”

Verse 25

अदेयाचयथासीतावध्यौदशरथात्मजौ ।भवद्भिर्मन्त्र्यतांमन्त्रस्सुनीतंचाभिधीयताम् ।।6.12.25।।

Kaya magpayo kayo ng isang balak upang hindi na maibalik si Sītā, at mapatay ang mga anak ni Daśaratha. Pag-isipan itong mabuti at ihayag sa akin ang isang paraang matuwid at maaasahan.

Verse 26

नहिशक्तिंप्रपश्यामिजगत्यन्यस्यकस्यचित् ।सागरंवानरैस्तीर्वानिश्चयेनजयोमम ।।6.12.26।।

Hindi ko nakikita sa daigdig ang sinumang iba na may lakas na makatawid sa karagatan kasama ng mga Vānara; kaya tiyak ang aking tagumpay.

Verse 27

तस्यकामपरीतस्यनिशम्यपरिदेवितम् ।कुम्भकर्णःप्रचुक्रोधवचनंचेदमब्रवीत् ।।6.12.27।।

Nang marinig ni Kumbhakarṇa ang panaghoy ng taong nilamon ng pita, siya’y nag-alab sa galit at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 28

यदातुरामस्यसलक्ष्मणस्यप्रसह्यसीताखलुसाइहाऽहृता ।सकृत्समीक्ष्यैवसुनिश्चितंतदाभजेतचित्तंयमुनेवयामुनम् ।।6.12.28।।

Nang si Sītā ay sapilitang inagaw mula kay Rāma na kasama si Lakṣmaṇa, nararapat sana na minsan man lamang ay nagmuni-muni ka muna; kung gayon, ang iyong isip ay tumimo sa matibay na pasya—gaya ng Yamunā na pumupuno sa sariling daluyan.

Verse 29

सर्वमेतन्महाराजकृतमप्रतिमंतव ।विधीयेतसहास्माभिरादावेवास्यकर्मणः ।।6.12.29।।

Ang lahat ng ito, dakilang hari, ay ginawa mo nang mag-isa—isang gawaing walang kapantay; higit sanang nararapat na mula pa sa simula ay isinagawa ito sa pakikipagsangguni sa amin.

Verse 30

न्यायेनराजकार्याणियःकरोतिदशानन: ।नससन्तप्यतेपश्चान्निश्चितार्थमतिर्नृपः ।।6.12.30।।

O Daśānana, ang haring gumaganap ng mga tungkuling pangkaharian ayon sa katarungan, at may isip na tiyak sa layon, ay hindi nagsisisi ni nagdadalamhati pagkaraan.

Verse 31

अनुपायेनकर्माणिविपरीतानियानिच ।क्रियमाणानिदुष्यन्तिहवींष्यप्रयतेष्विव ।।6.12.31।।

Ang mga gawang sinimulan nang walang wastong paraan—at yaong salungat sa tamang kaayusan—ay nasisira habang isinasagawa, gaya ng mga handog na iniaalay sa sakripisyong hindi maayos na naihanda.

Verse 32

यःपश्चात्पूर्वकार्याणिकर्माण्यभिचिकीर्षति ।पूर्वंचापरकार्याणिनसवेदनयानयौ ।।6.12.32।।

Ang sinumang nagnanais gawin sa huli ang dapat unahin, at inuuna naman ang dapat gawin sa huli—siya’y hindi nakaaalam ng tamang patakaran at maling patakaran.

Verse 33

चपलस्यतुकृत्येषुप्रसमीक्ष्याधिकंबलम् ।क्षिप्रमन्येप्रपद्यन्तेक्रौञ्चस्यखमिवद्विजाः ।।6.12.33।।

Ngunit kapag ang padalus-dalos na tao ay kumikilos nang hindi sinisiyasat ang higit na lakas ng kalaban, mabilis siyang napapahamak—gaya ng mga ibong pumapasok sa siwang ng Bundok Krauñca.

Verse 34

त्वयेदंमहादारब्धंकार्यमप्रतिचिन्तितम् ।दिष्ट्यात्वांनावधीद्रामोविषमिश्रमिवामिषम् ।।6.12.34।।

Ikaw ang nagsimula ng dakilang gawaing ito nang di pinag-isipan; sa biyaya ng tadhana, hindi ka pinatay ni Rama—gaya ng laman na may halong lason na pumapatay sa kumakain.

Verse 35

तस्मात्त्वयासमारब्धंकर्मह्यप्रतिमंपरैः ।अहंसमीकरिष्यामिहत्वाशत्रूंस्तवानघ ।।6.12.35।।

Kaya, yamang sinimulan mo ang gawang di matutumbasan ng iba, ako ang tatapos nito—papatayin ko ang iyong mga kaaway, O walang sala.

Verse 36

अहमुत्सादयिष्यामिशत्रूंस्तवनिशाचर ।यदिशक्रविवस्वन्तौयदिपावकमारुतौ ।।6.12.36।।तावहंयोधयिष्यामिकुबेरवरुणावपि ।

O nilalang na gumagala sa gabi, lilipulin ko ang iyong mga kaaway. Kahit sila pa’y sina Indra at ang Araw, kahit sila’y Apoy at Hangin, lalabanan ko sila—oo, kahit sina Kubera at Varuṇa man.

Verse 37

गिरिमात्रशरीरस्यमहापरिघयोधिनः ।नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्यबिभीयाद्वैपुरन्दरः ।।6.12.37।।

Sa dagundong ng may katawang singlaki ng bundok, mandirigmang may hawak na dambuhalang pamalo, at may matutulis na pangil—maging si Indra, ang maninira ng kuta, ay tunay na matatakot.

Verse 38

पुनर्मांसद्वितीयेनशरेणनिहनिष्यति ।ततोऽहंतस्यपास्यामिरुधिरंकाममाश्वस ।।6.12.38।।

Bago pa niya ako muling tamaan ng ikalawang palaso, iinumin ko agad ang kanyang dugo; kaya panatag ka—magpakatatag ka.

Verse 39

वधेनवैदाशरथेस्सुखावहंजयंतवाहर्तुमहंयतिष्ये ।हत्वाचरामंसहलक्ष्मणेनखादामिसर्वान्हरियूथमुख्यान् ।।6.12.39।।

Sa pagpatay sa anak ni Daśaratha, magdudulot ako sa iyo ng ligaya at titiyakin ang tagumpay. At matapos kong patayin si Rāma kasama si Lakṣmaṇa, lalamunin ko ang lahat ng pangunahing pinuno ng hukbong-unggoy.

Verse 40

रमस्वकामम् पिबचाग्य्रवारुणींकुरष्वकार्याणिहितानिविज्वरः ।मयातुरामेगमितेयमक्षयंचिरायसीतावशगाभविष्यति ।।6.12.40।।

Magpakasaya ka ayon sa nais mo; uminom ng pinakamainam na alak; gawin mo ang mga bagay na nakalulugod sa iyo, na walang pangamba. Sapagkat kapag naihatid ko na si Rāma sa tahanan ni Yama, si Sītā ay mananatiling nasa ilalim ng iyong kapangyarihan sa mahabang panahon.