Shloka 26

Devanagari script

महत्या कुथयास्तीर्णां पृथिवीलक्षणाङ्कया।पृथिवीमिव विस्तीर्णां सराष्ट्रगृहमालिनीम्।।5.9.26।।

Transliteration

mahatyā kuthayāstīrṇāṃ pṛthivīlakṣaṇāṅkayā |

pṛthivīm iva vistīrṇāṃ sarāṣṭragṛhamālinīm ||5.9.26||

Translation

Nakalatag doon ang isang napakalawak na alpombra, may mga guhit na wari’y mga tanda ng daigdig; gaya ng mismong lupa na lumalawak, na tila may kuwintas na hanay ng mga kaharian, bayan, at mga tahanan.

Word by Word

• महत्याः: with a great
• महत्याः: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (कुथया)

• कुथया: carpet
• कुथया: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: कुथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• आस्तीर्णाम्: spread/covered
• आस्तीर्णाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: आ + स्तृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शालाम्)

• पृथिवी-लक्षण-अङ्कया: marked with earth-features (maps/murals)
• पृथिवी-लक्षण-अङ्कया: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (कुथया); तत्पुरुषः (पृथिव्याः लक्षणैः अङ्किता)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Upamāna (उपमान)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इव: like
• इव: Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय

• विस्तीर्णाम्: expanded, extensive
• विस्तीर्णाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: वि + स्तृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शालाम्)

• स-राष्ट्र-गृह-मालिनीम्: having garlands/rows of kingdoms and houses (depicted)
• स-राष्ट्र-गृह-मालिनीम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ) + राष्ट्र (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक) + मालिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कुथा/शाला-लक्षणया); तत्पुरुषः (राष्ट्रगृहाणां माला यस्याः/या), 'स-' = सहित (with)

Context

The floor was covered with a wide carpet spread from wall to wall with designs of different murals of many places and houses drawn in a row (garland like). The big carpet appeared like the expanse of earth itself.

Characters & Entities

• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Power that ‘contains the world’ in display is still subject to Dharma: dominion and wealth are secondary to righteous rule and truthful conduct.

What is the narrative situation?

Hanumān observes the palace furnishings, including a grand carpet depicting worldly domains.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness—continuing the search rather than being impressed into delay.