Shloka 83

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा प्लवङ्गं त्वरितं तदा।ववर्षुः पुष्पवर्षाणि देवगन्धर्वदानवाः।।।।

Transliteration

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā plavaṅgaṃ tvaritaṃ tadā |

vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi devagandharvadānavāḥ ||

Translation

Nang makita ng mga deva, gandharva, at dānava ang mabilis na lumilipad na plavaṅga sa kanyang pagtalon, pinaulanan nila siya ng mga bulaklak.

Word by Word

• प्लवमानम्: leaping/flying across
• प्लवमानम्: Karma-anvaya (विशेषण/object-qualifier)
• Type: Verb
• Root: प्लु (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle/शानच्), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तु: indeed
• तु: Sambandha (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अनुवादक अव्यय (particle: 'but/indeed')

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• प्लवङ्गम्: the monkey
• प्लवङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्वरितम्: swift/quick
• त्वरितम्: Karma-anvaya (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तदा: then
• तदा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• ववर्षुः: rained down
• ववर्षुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• पुष्पवर्षाणि: showers of flowers
• पुष्पवर्षाणि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पुष्प + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• देवगन्धर्वदानवाः: the devas, gandharvas, and dānavas
• देवगन्धर्वदानवाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव + गन्धर्व + दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

Then seeing Hanuman crossing quickly, the gods, gandharvas and demons rained flowers on him.

Characters & Entities

• Hanumān
• Devas
• Gandharvas
• Dānavas
• flowers (puṣpa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is publicly affirmed: righteous effort in service of truth (Satya) and justice gains recognition, symbolized by celestial beings honoring Hanumān.

What is the narrative situation?

As Hanumān rapidly crosses the ocean, celestial beings celebrate his feat by showering flowers.

Which character virtue is emphasized?

Parākrama (valor) joined with sevā-bhāva (spirit of service).