Shloka 33

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

Devanagari script

किं पश्यसि कुमारस्य रोषस्थानमनिन्दिते।न खल्वकारणे कोपमाहरेन्नरसत्तमः।।।।

Transliteration

kiṃ paśyasi kumārasya roṣasthānam anindite | na khalv akāraṇe kopam āharen narasattamaḥ ||

Translation

“O walang kapintasan, ano ang nakikita mong pinagmumulan ng galit ng prinsipe? Ang tunay na marangal na tao’y hindi nag-aangat ng poot nang walang dahilan.”

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — what

• पश्यसि: do you see
• पश्यसि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — you see

• कुमारस्य: of the prince
• कुमारस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — of the prince

• रोषस्थानम्: cause for anger
• रोषस्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोष + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (रोषस्य स्थानम्/कारणम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — cause/ground of anger

• अनिन्दिते: O blameless one
• अनिन्दिते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनिन्दित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — O blameless lady

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation) — not

• खलु: indeed
• खलु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: खलु (अव्यय)
• Form: निश्चय/सम्भावनार्थक अव्यय (particle) — indeed/surely

• अकारणे: without reason
• अकारणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अकारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — without cause/in a causeless situation

• कोपम्: anger
• कोपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — anger

• आहरेत्: should display
• आहरेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — would/should display/bring forth

• नरसत्तमः: best of men
• नरसत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (नराणां सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — best of men

Context

'O blemishless Tara ! What is the cause of young Lakshmana's anger? Great men do not display anger without reason.

Characters & Entities

• Sugriva
• Tara
• Lakshmana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Anger should be reasoned and just: in dharmic conduct, even strong emotion is anchored in cause and moral purpose, not impulse.

What is the narrative situation?

Sugrīva asks Tārā to diagnose why Lakṣmaṇa is angry, assuming a noble person’s anger has a just basis.

Which character virtue is emphasized?

Nobility (āryatā): the ideal that the best of men are not capricious in emotion.