Shloka 13

ताराविलापः

Tara’s Lament and Counsel after Vali’s Fall

Devanagari script

अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम्।अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे।।

Transliteration

abhidrutam idaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam | asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhē ||

Translation

Nang mapatay ang tigre sa mga unggoy—nagniningning na tulad ni Śakra (Indra)—ang buong hukbo ng mga unggoy ay nanginig sa takot, nagkawatak-watak, at tumakas sa lahat ng dako.

Word by Word

• अभिद्रुतम्: rushed about/terrified
• अभिद्रुतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-√द्रु (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying balam)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying balam)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying balam)

• विद्रुतम्: scattered, fled
• विद्रुतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-√द्रु (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying balam)

• प्रसृतम्: spread out
• प्रसृतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√सृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying balam)

• बलम्: army
• बलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्मिन्: in this (case), when he
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसके, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; “in/when this (one)”

• प्लवग-शार्दूले: in the tiger among monkeys
• प्लवग-शार्दूले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्लवग (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (प्लवगानां शार्दूलः)

• हते: when (he) was slain
• हते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• शक्र-समा-प्रभे: equal to Indra in splendor
• शक्र-समा-प्रभे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रभा/प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शक्रेण समा प्रभा यस्य) विशेषण (qualifying plavaga-śārdūle)

Context

'When Vali who was equal to Indra in strength, a tiger among monkeys, was killed, the army of monkeys got terrified and ran away here and there, scattered in different directions.

Characters & Entities

• Vāli
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights the social impact of a leader’s fall: dharma requires stabilizing the community after crisis rather than yielding to panic and disorder.

What is the narrative situation?

Following Vāli’s death, the monkey forces lose cohesion and scatter in fear.

Which character virtue is emphasized?

By contrast, it emphasizes the need for steadiness and leadership in adversity—showing what is lost when a central figure falls.