Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

हतस्य महिषस्यास्थि पादेनैकेन लक्ष्मण।उद्यम्याथ प्रक्षिपेच्चेत्तरसा द्वे धनुश्शते4.11.72।।

hatasya mahiṣasyāsthi pādenaikena lakṣmaṇa |

udyamyātha prakṣipet cet tarasā dve dhanuḥśate || 4.11.72 ||

O Lakṣmaṇa, kung si Rāma ay makabubuhat sa iisang paa ng mga buto ng napatay na kalabaw na iyon at maihahagis nang mabilis hanggang sa layong dalawang daang busog,

हतस्यof the slain
हतस्य:
सम्बन्ध-विशेषण
TypeAdjective
Root√हन् (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘महिषस्य’ इत्यस्य विशेषण
महिषस्यof a buffalo
महिषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अस्थिbone / skeleton
अस्थि:
कर्म
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पादेनwith (his) foot
पादेन:
करण
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
एकेनwith one
एकेन:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (पादेन)
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
उद्यम्यhaving lifted
उद्यम्य:
पूर्वकाल
TypeVerb
Rootउद् + √यम् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (gerund), अव्यय; ‘having lifted’
अथthen
अथ:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
प्रक्षिपेत्could hurl
प्रक्षिपेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र + √क्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘could throw’
चेत्if
चेत्:
शर्त (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)
तरसाwith force
तरसा:
करण
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/साधन
द्वेtwo
द्वे:
परिमाण-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (धनुश्शते)
धनुश्शतेtwo hundred-bow lengths (a measure)
धनुश्शते:
कर्म (Measure/extent as object)
TypeNoun
Rootधनुस् + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; द्विगु-समास (धनुषां शते) = ‘a hundred bows’ (measure); ‘द्वे’ इत्यनेन द्विवचन

'O Lakshmana! and if Rama can also lift the dead buffalo's (Dundubhi's) skeleton and hurl it to a distance of two hundred bows with one of his feet.

S
Sugriva
L
Lakshmana
R
Rama
D
Dundubhi

FAQs

Dharma in leadership and alliance-making requires due diligence: Sugriva proposes measurable proof so that the pursuit of justice against Vālī proceeds with truthful certainty and minimal needless risk.

Sugriva proposes another demonstration of strength—moving Dundubhi’s remains a great distance—to confirm Rama’s capacity.

Sugriva’s careful judgment: he seeks objective confirmation before committing to a decisive, morally weighty conflict.