Shloka 51

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

Devanagari script

मयि भावस्तु वैदेह्यास्तत्त्वतो विनिवेशितः।ममापि भावस्सीतायां सर्वथा विनिवेशितः।।।।

Transliteration

mayi bhāvas tu vaidehyās tattvato viniveśitaḥ | mamāpi bhāvaḥ sītāyāṃ sarvathā viniveśitaḥ ||

Translation

Ang pag-ibig ni Vaidehī ay tunay na nakatuon sa akin; at ang pag-ibig ko rin kay Sītā ay sa lahat ng paraan ay matatag na nakaugat.

Word by Word

• मयि: in me
• मयि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (Locative); एकवचन

• भावः: affection/feeling
• भावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेष/विरोधार्थे

• वैदेह्याः: of Vaidehi (Sita)
• वैदेह्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: vaidehī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (Genitive); एकवचन

• तत्त्वतः: truly
• तत्त्वतः: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tattvatas (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb); यथार्थार्थे (truly/in reality)

• विनिवेशितः: fixed/placed
• विनिवेशितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: vi + ni + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भावस्य विशेषणम्

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी; एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थे (also)

• भावः: affection
• भावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• सीतायाम्: in Sita
• सीतायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sītā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• सर्वथा: entirely
• सर्वथा: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sarvathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb); सर्वप्रकारेण (in every way)

• विनिवेशितः: fixed
• विनिवेशितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: vi + ni + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भावस्य विशेषणम्

Context

'Sita has her love truly fixed in me. My love for her is equally steadfast.

Characters & Entities

• Rama
• Sita (Vaidehi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya (truthfulness) in relationships: Rama asserts the genuine, unwavering fidelity between husband and wife, presenting steadfast commitment as a dharmic ideal.

What is the narrative situation?

In Kishkindha, at Pampa in springtime, Rama speaks to Lakshmana while grieving Sita’s separation, affirming their mutual devotion.

Which character virtue is emphasized?

Niṣṭhā (steadfastness) and pativratā/patidharma-oriented fidelity—Rama’s unwavering commitment to Sita and Sita’s unwavering love for Rama.