Ramayana — Bala Kanda, Sarga 73, Shloka 19
त्रिसप्ततितमः सर्गः (Sarga 73): Mithilā Vivāha
Kanyādāna and the Fourfold Marriage Rites
Devanagari script
ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।1.73.18।।कारयस्व ऋषे सर्वमृषिभि: सह धार्मिक।रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं विभो।।1.73.19।।
Transliteration
tato rājā videhānāṃ vasiṣṭham idam abravīt | kārayasva ṛṣe sarvam ṛṣibhiḥ saha dhārmika | rāmasya lokarāmasya kriyāṃ vaivāhikīṃ vibho ||
Translation
Pagkaraan nito, sinabi ni Haring Janaka ng mga Videha kay Vasiṣṭha: “O matuwid na ṛṣi, O makapangyarihan—kasama ng ibang mga muni, ipagawa mo ang lahat ng banal na ritong pangkasal para kay Rāma, ang kagalakan ng sanlibutan.”
Word by Word
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb: thus)
इति‘so’/thus (quoting)
इति:
Sambandha/Quotation (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्यय-भावे क्त्वान्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having said’
तुthen/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle: but/indeed)
जनकम्Janaka
जनकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भगवान्venerable
भगवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; honorific adjective qualifying वसिष्ठः
ऋषिःsage
ऋषिः:
Apposition to Karta (कर्ता-समाधिकरण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to वसिष्ठः
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुरस्कृत्यhaving placed in front
पुरस्कृत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootपुरस्-कृ (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्यय-भावे ल्यबन्त (gerund), ‘having placed in front/honoured’
शतानन्दम्Śatānanda
शतानन्दम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशतानन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: and)
धार्मिकम्righteous
धार्मिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifies शतानन्दम्
प्रपामध्येin the middle of the pavilion
प्रपामध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रपा + मध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (prapāyāḥ madhye)
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
विधिवत्according to rite
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (according to rule/rite)
वेदिम्altar
वेदिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्यय-भावे क्त्वान्त (gerund)
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Apposition to Karta (कर्ता-समाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + तपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (आर्ष/वैदिक-प्रयोगे दीर्घ/विसर्ग-भेद संभव); कर्मधारय ‘great-ascetic’ as epithet of वसिष्ठः
अलञ्चकारadorned
अलञ्चकार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअलङ्-कृ (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ताम्that
ताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; refers to वेदिम्
वेदिम्altar
वेदिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गन्धपुष्पैःwith fragrant flowers
गन्धपुष्पैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगन्ध + पुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय ‘fragrant flowers’
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (on all sides)
सुवर्णपालिकाभिःwith golden bowls/plates
सुवर्णपालिकाभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसुवर्ण + पालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (suvarṇasya pālikā)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
छिद्रकुम्भैःwith perforated pots
छिद्रकुम्भैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootछिद्र + कुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय ‘perforated pots’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
साङ्कुरैःwith sprouts
साङ्कुरैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अङ्कुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective ‘with sprouts’, qualifying (कुम्भैः/उपकरणैः)
अङ्कुराढ्यैःabounding in sprouts
अङ्कुराढ्यैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्कुर + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तृतीया-बहुवचन as adjective; तत्पुरुष ‘rich in sprouts’
शरावैःwith dishes/platters
शरावैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशराव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
धूपपात्रैःwith incense-holders
धूपपात्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootधूप + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष ‘incense-vessels’
सधूपकैःalong with incense
सधूपकैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + धूपक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘with incense’ qualifying धूपपात्रैः
शङ्खपात्रैःwith conch-vessels
शङ्खपात्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशङ्ख + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष ‘conch-vessels’
स्रुवैःwith ladles
स्रुवैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
स्रुग्भिःwith offering-spoons
स्रुग्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; irregular stem (sruj/sruc)
पात्रैःwith vessels
पात्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अर्घ्याभिपूरितैःfilled with arghya-water
अर्घ्याभिपूरितैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्घ्य + अभि-पू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘filled’; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifies पात्रैः
लाजपूर्णैःfilled with parched rice
लाजपूर्णैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलाज + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष ‘filled with parched grain’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पात्रीभिःwith bowls/vessels
पात्रीभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपात्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अक्षतैःwith unbroken rice
अक्षतैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘unbroken rice grains’
अभिसंस्कृतैःconsecrated
अभिसंस्कृतैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘well-consecrated/sanctified’; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifies (पात्रीभिः/अक्षतैः)
Context
Thereafter the king of the Videhas to Vasishta, "O Adherent of righteousness, O Lord O Maharshi perform with the rishis the marriage ceremony of Rama who causes delight to the three worlds".
Characters & Entities
J
Janaka (king of Videha)V
VidehaV
VasiṣṭhaṚ
ṛṣis (sages)R
RāmaFAQs
Reiteration stresses dharma as procedural correctness: sacred rites gain authority through repetition, clarity of instruction, and performance by competent officiants.
This verse duplicates the prior instruction (a Southern Recension repetition), reaffirming Janaka’s request that Vasiṣṭha conduct Rama’s marriage rites.
Janaka’s careful insistence on proper rite-performance and Vasiṣṭha’s recognized ritual mastery.