Valmiki Ramayana 1.3.13 — Bala Kanda, Sarga 3, Shloka 13

तृतीयः सर्गः (Bālakāṇḍa 3): Vālmīki’s Yogic Verification and the Epic Synopsis

Devanagari script

विघातं चाभिषेकस्य राघवस्य विवासनम् ।राज्ञश्शोकविलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ।।।।

Transliteration

vighātaṃ cābhiṣekasya rāghavasya vivāsanam |

rājñaḥ śokavilāpaṃ ca paralokasya cāśrayam ||

Translation

Isinalaysay niya ang paghadlang sa pagpapahid at pagluklok kay Rāma, ang pagpapatapon kay Rāghava sa gubat, ang panaghoy ng hari sa matinding dalamhati, at ang pagpanaw niya tungo sa kabilang daigdig.

Word by Word

• विघातम्: obstruction
• विघातम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: विघात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अभिषेकस्य: of the coronation
• अभिषेकस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अभिषेक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• राघवस्य: of Raghava (Rama)
• राघवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• विवासनम्: banishment/exile
• विवासनम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: विवासन (प्रातिपदिक; वि + √वस्/√वास् + ल्युट्/अन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शोकविलापम्: grief and lamentation
• शोकविलापम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: शोक + विलाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्वः—‘शोकश्च विलापश्च’ (grief and lamentation)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• परलोकस्य: of the next world
• परलोकस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: परलोक (प्रातिपदिक) [पर + लोक]
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः—‘परः लोकः’ (the other world)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• आश्रयम्: resort/refuge
• आश्रयम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: आश्रय (प्रातिपदिक; आ + √श्रि + घञ्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

(He described) the obstacles to the coronation of Rama, his departure to the forest, the wailing and death of king Dasaratha with sorrow.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Daśaratha
• abhiṣeka (coronation)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the acceptance of painful duty: the rightful one endures exile rather than break truth and royal promise, even when it causes immense personal loss.

What is the narrative situation?

The coronation is thwarted; Rāma is exiled; Daśaratha collapses in grief and dies, marking the transition into the forest narrative.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s steadfastness to satya and duty, and Daśaratha’s tragic suffering tied to the binding force of vows and obligations.