HomeRamayanaBala KandaSarga 14Shloka 48
Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

अश्वमेधप्रवृत्तिः

Commencement and Performance of Daśaratha’s Aśvamedha

एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगै:।।1.14.47।।गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृप:। 4 शतकोटीस्सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम् ।।1.14.48।।

evam ukto narapatir brāhmaṇair vedapāragaiḥ |

gavāṃ śatasahasrāṇi daśa tebhyo dadau nṛpaḥ |

śatakoṭīs suvarṇasya rajatasya caturguṇam ||

Sa gayong pananalita ng mga Brahmanang bihasa sa mga Veda, ang hari ay nagkaloob sa kanila ng isang milyong baka, isang daang krore ng ginto, at apat na ulit niyon na pilak.

sa-cityaḥthe sacrificial altar
sa-cityaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (अव्यय ‘with’) + citya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘altar with (proper) layers/arrangement’
rāja-siṃhasyaof the lion among kings
rāja-siṃhasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāja (प्रातिपदिक) + siṃha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6/षष्ठी), Singular (एकवचन)
sañcitaḥwas built/arranged
sañcitaḥ:
Kriyā (क्रिया/Result state)
TypeVerb
Rootsam+√ci (धातु)
FormKta-participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); passive sense ‘was piled/constructed’
kuśalaiḥby skilled
kuśalaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootkuśala (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3/तृतीया), Plural (बहुवचन); viśeṣaṇa of dvijaiḥ
dvijaiḥby Brahmins
dvijaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3/तृतीया), Plural (बहुवचन)
garuḍaḥ(like) Garuḍa/eagle
garuḍaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaruḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); upamāna/apposition to sacityaḥ
rukma-pakṣaḥgolden-winged
rukma-pakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootrukma (प्रातिपदिक) + pakṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘having golden wings’
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक-अव्यय)
triguṇaḥthreefold
triguṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘threefold/with three layers’
aṣṭādaśa-ātmakaḥconsisting of eighteen
aṣṭādaśa-ātmakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootaṣṭādaśa (संख्याप्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘consisting of eighteen’

Lord of men, the king having been thus addressed by brahmins who were well-versed in the Vedas, bestowed on them ten hundred thousand cows, a hundred crore of gold coins and four times as much in silver coins.

D
Daśaratha
B
Brāhmaṇas
V
Veda
C
Cows
G
Gold
S
Silver

FAQs

Dharma is fulfilled through generous, proportionate dakṣiṇā: the king honors sacred labor and maintains social-spiritual reciprocity between ruler and ritual specialists.

Daśaratha responds to the priests’ request for substitute gifts by granting vast quantities of cattle and precious metals.

Royal generosity and responsiveness—Daśaratha gives promptly and abundantly rather than bargaining or delaying.