HomeRamayanaBala KandaSarga 14Shloka 36
Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

अश्वमेधप्रवृत्तिः

Commencement and Performance of Daśaratha’s Aśvamedha

हयस्य यानि चाङ्गानि तानि सर्वाणि ब्राह्मणा:।अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समन्त्राष्षोडशर्त्विज:।।।।

hayasya yāni cāṅgāni tāni sarvāṇi brāhmaṇāḥ |

agnau prāsyanti vidhivat samantrāḥ ṣoḍaśartvijaḥ ||

Ang labing-anim na pari na tagapaghandog, habang binibigkas ang nararapat na mga mantra, ay maayos na inihandog sa apoy ang lahat ng mga bahagi at sangkap ng kabayo, ayon sa hinihingi ng ritwal.

हयस्यof the horse
हयस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
यानिwhich
यानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (qualifies aṅgāni)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
तानिthose
तानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; 'those' (refers to aṅgāni)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; 'all' (qualifies tāni)
ब्राह्मणाःbrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
प्रास्यन्तिthrow/offer
प्रास्यन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु; to throw) + प्र- उपसर्ग
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
विधिवत्duly
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvidhivat (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण = 'according to rule'
स-मन्त्राःwith mantras
स-मन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/पूर्वपद) + mantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सह-तत्पुरुष = 'with mantras' (qualifies ṛtvijaḥ)
षोडश-ऋत्विजःsixteen priests
षोडश-ऋत्विजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṣoḍaśa (संख्या) + ṛtvij (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास = 'sixteen priests'

The sixteen officiating priests (brahmins) offered all the horse's limbs with prayers as per the customs.

B
Brahmins (brāhmaṇāḥ)
A
Agni (sacrificial fire)
A
Aśvamedha horse

FAQs

Dharma is collective responsibility performed with correct speech (mantra) and correct method (vidhi): ritual action is ethical when it is disciplined, authorized, and complete.

The priests complete a central offering stage of the Aśvamedha by consigning the horse’s portions into the consecrated fire with mantras.

Ritual integrity and teamwork among the officiants—precision, completeness, and fidelity to injunction.