Shloka 22

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

Devanagari script

तस्याभिषेकसम्भारान्दृष्ट्वा भार्याऽथ कैकयी ।।1.1.21।।पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत । विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ।।1.1.22।।

Transliteration

tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā ’tha kaikayī | pūrvaṃ dattavarā devī varam enam ayācata | vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam ||

Translation

Nang makita ni Kaikeyī ang mga paghahanda para sa kanyang pagpapahid at pagluklok, ang reyna—na noon pa’y pinagkalooban ng mga biyaya—ay hiniling ang biyayang iyon: ang pagpapatapon kay Rāma, at ang pagkorona kay Bharata.

Word by Word

• तस्य: of him (Rama)
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual pronoun)

• अभिषेक-सम्भारान्: preparations for the consecration
• अभिषेक-सम्भारान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभिषेक (प्रातिपदिक) + सम्भार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (Determinative): अभिषेकस्य सम्भाराः; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन (Plural)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’

• भार्या: the wife
• भार्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय (particle meaning ‘then/thereafter’)

• कैकयी: Kaikeyi
• कैकयी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कैकयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)

• पूर्वम्: previously
• पूर्वम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• दत्त-वरा: (she) who had been granted boons
• दत्त-वरा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, दा-धातु) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: दत्ताः वराः यस्यै सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of देवी/कैकयी)

• देवी: the queen
• देवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)

• एनम्: him
• एनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; पुंलिङ्ग (context: Daśaratha)

• अयाचत: asked/begged
• अयाचत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• विवासनम्: exile (sending away)
• विवासनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वि + वस् (धातु) → विवासन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction ‘and’)

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)

• भरतस्य: of Bharata
• भरतस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)

• अभिषेचनम्: consecration/enthronement
• अभिषेचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभिषेचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)

Context

With a desire to promote the welfare of the people king Dasaratha decided to install Sri Rama, his eldest and affectionate son as heir (apparent) who was bestowed with all excellent qualities and true prowess, beloved of the people he was ever intent in the welfare of the people.

Characters & Entities

• Kaikeyī
• Rāma
• Bharata
• Abhiṣeka (consecration/coronation)
• Vara (boon)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It introduces a dharma-conflict: the binding force of promises/boons versus the righteous order of succession—setting up the test of satya and duty.

What is the narrative situation?

As preparations for Rāma’s installation begin, Kaikeyī invokes her earlier boons and demands Rāma’s exile and Bharata’s enthronement.

Which character virtue is emphasized?

Indirectly, the verse foregrounds the coming trial of satya (truth to one’s word) for Daśaratha and dharma-obedience for Rāma.