Sarga 69

Verse 1

यामेव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम्।भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टोऽयमप्रियः।।।।

Sa mismong gabing yaon na pumasok sa lungsod ang mga sugo, sa gabing iyon din ay nakakita si Bharata ng isang masaklap na panaginip.

Verse 2

व्युष्टामेव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नमप्रियम्।पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत।।।।

Nang ang gabing iyon ay sumapit na sa bukang-liwayway, ang anak ng dakilang emperador, matapos makita ang di-kanais-nais na panaginip, ay labis na nabagabag.

Verse 3

तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः।आयासं हि विनेष्यन्त स्सभायां चक्रिरे कथाः।।।।

Nang mapansin nilang siya’y pinapaso ng dalamhati, ang kaniyang mga kaibigang kasing-edad—malumanay magsalita—ay nagpasimula ng sari-saring usapan sa kapulungan upang maalis ang kaniyang pagod at pighati.

Verse 4

वादयन्ति तथा शान्तिं लास यन्त्यपि चापरे।नाटकान्यपरे प्राहुर्हास्यानि विविधानि च।।।।

Upang siya’y mapayapa, ang ilan ay tumugtog ng mga instrumento, ang iba’y sumayaw; ang ilan ay naghandog ng mga pagtatanghal na parang dula, at ang iba nama’y nagsalaysay ng iba’t ibang nakatatawang kuwento.

Verse 5

स तैर्महात्मा भरतस्सखिभिः प्रियवादिभिः।गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर्न प्राहृष्यत राघवः।।।।

Ngunit ang dakilang si Bharata, supling ng angkan ng Raghu, ay hindi nagalak sa magiliw na biruan at mga patawa, kahit ito’y handog ng matatamis magsalitang mga kaibigan.

Verse 6

तमब्रवीत्प्रियसखो भरतं सखिभिर्वृतम्।सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे।।।।

Pagkaraan, isang minamahal na kaibigan, nakaupo sa piling ng mga nagmamalasakit habang si Bharata’y napalilibutan ng mga kasama, ay nagsabi sa kaniya: “Bakit, kaibigan, hindi ka nagagalak?”

Verse 7

एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह।श्रुणु त्वं यन्निमित्तं मे दैन्यमेतदुपागतम्।।।।

Sa gayong pananalita ng kaibigan, sumagot si Bharata: “Makinig ka—ito ang dahilan kung bakit dumating sa akin ang ganitong pagkalugmok at dalamhati.”

Verse 8

स्वप्ने पितरमद्राक्षं मलिनं मुक्त मूर्धजम्।पतन्तमद्रिशिखरात्कलुषे गोमयह्रदे।।।।

Sa panaginip nakita ko ang aking ama—maputla at marungis, gusot ang buhok—na nahuhulog mula sa tuktok ng bundok tungo sa maruming lawa na puno ng dumi ng baka.

Verse 9

प्लवमानश्च मे दृष्टस्स तस्मिन्गोमयह्रदे।पिबन्नञ्जलिना तैलं हसन्नपि मुहुर्मुहुः।।।।

Nakita ko siyang palutang-lutang sa lawang yaon na puno ng dumi ng baka; umiinom siya ng langis sa pamamagitan ng nakasahod na mga kamay, at tumatawa nang paulit-ulit.

Verse 10

ततस्तिलौदनं भुक्त्वा पुनः पुनरधश्शिराः।तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गः तैलमेवान्वगाहत।।।।

Pagkatapos ay nakita ko siyang kumakain ng kaning niluto sa linga; ang buong katawan niya’y pinahiran ng langis, at paulit-ulit siyang sumisid na nakayuko ang ulo sa mismong langis.

Verse 11

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।।।

Sa panaginip man, nakita ko ang dagat na natuyo at ang buwan na bumagsak sa lupa; ang daigdig ay tila sinakal at binalot ng dilim. Nakita ko ang pangil ng maharlikang elepanteng sinasakyan na nabasag; ang naglalagablab na apoy ay biglang namatay; ang lupa’y nabiyak, sari-saring punò’y natuyo, at ang mga bundok ay gumuho at nagbubuga ng usok.

Verse 12

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।

Sa panaginip, nakita ko ang pangil ng isang maharlika at masasabakang elepante na nabasag sa mga piraso; at ang naglalagablab na apoy ay biglang napawi—mga masamang pangitain ng pagguho ng lakas at ng mapalad na kaayusan.

Verse 13

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।

Nakita ko ang lupa na wari’y lumubog at nabiyak; ang sari-saring punò ay natuyo; at maging ang mga bundok ay gumuho at nagbubuga ng usok—mga pangitain ng daigdig na nawawalan ng tibay at pagpapala.

Verse 14

पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससम्।प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः।।।।

Nakita ko ang hari na nakaupo sa isang upuang bakal, nakadamit ng itim; at ang mga babaeng maitim at kayumanggi ay nagtatawanan sa kanya—larawan ng paghamak at pagkapawi ng dangal ng pagkahari.

Verse 15

त्वरमाणश्च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः।रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः।।।।

Nakita ko ang matuwid na hari na nagmamadali, may pulang mga kuwintas ng bulaklak at pulang pahid na unguento, na umaalis na nakaharap sa timog sakay ng karwaheng hila ng mga asno—wari’y itinutulak patungo sa kaharian ng kamatayan.

Verse 16

प्रहसन्तीव राजानं प्रमदा रक्तवासिनी।प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतानना।।।।

Nakita ko ang isang pangit na rākṣasī, nakadamit ng pula, na hinihila palayo ang hari habang wari’y tinutuya siya—tanda ng mapanirang puwersang dumadaig sa makatarungang paghahari.

Verse 17

एवमेतन्मया दृष्टमिमां रात्रिं भयावहम्।अहं रामोऽथवा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति।।।।

Ganito ang kakila-kilabot na panaginip na nakita ko kagabi: alinman sa akin, o kay Rāma, o sa hari, o kay Lakṣmaṇa ang mamamatay.

Verse 18

नरो यानेन य स्स्वप्ने स्वरयुक्तेन याति हि।अचिरात्तस्य धूमाग्रं चितायां सम्प्रदृश्यते।।।।

Sapagkat kung sa panaginip ay makita ang isang tao na naglalakbay sa karwaheng hila ng mga asno, di magtatagal at makikita ang pumupulupot na usok na umaakyat mula sa kaniyang puneraryang siga—ganyan ang masamang palatandaan.

Verse 19

एतन्निमित्तं दीनोऽहं तन्नवः प्रतिपूजये।शुष्यतीव च मे कण्ठः न स्वस्थमिव मे मनः।।।।

Dahil sa palatandaang ito, ako’y lugmok at hindi ko kayo maipagpupugay nang nararapat. Parang natutuyo ang aking lalamunan, at ang aking isip ay wari’y hindi mapalagay.

Verse 20

न पश्यामि भयस्थानं भयं चैवोपधारयेभ्रष्टश्च स्वरयोगो मे छाया चोपहता मम।जुगुप्सन्निव चाऽत्मानं न पश्यमि च कारणम्।।।।

Wala akong nakikitang tiyak na pinagmumulan ng takot, gayunman takot ang aking nadarama. Nanghina ang aking tinig at ang aking anyo’y nanlupaypay; wari’y kinamumuhian ko ang aking sarili, at hindi ko makita ang dahilan.

Verse 21

इमां च दुस्स्वप्नगतिं निशाम्यतामनेकरूपामवितर्कितां पुरा।भयं महत्तद्धृदयान्नयाति मे विचिन्त्य राजानमचिन्तदर्शनम्।।।।

Nang mapagmasdan ko ang ganitong landas ng masamang panaginip—maraming anyo at di kailanman naisip noon—at pagnilayan ang hari na ang kalagayan ay di maunawaan, hindi umaalis sa aking puso ang matinding takot.